DE CHRISTELIJKE PARTIJEN IN NEDERLAND SINDS 1946

Hoe is het Nederlandse politieke landschap veranderd sinds de Tweede Wereldoorlog? In deze blog bekijken we de werdegang van de Christelijke partijen als groep. 

De christelijke groep bestaat uit alle zich christelijke noemende partijen ongeacht de soms grote verschillen tussen die partijen. 

Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 1946 behalen deze christelijke partijen -KVP, ARP, CHU, SGP, GPV - 54% van de stemmen. Tot aan 1963 blijven ze boven de 50% halen. Het zal duidelijk zijn dat christelijke politiek na de Tweede Wereldoorlog, de jaren van de wederopbouw, in het Nederlandse politiek landschap domineerde.

In 1967duiken ze voor het eerst onder de 50%, in 1972 onder de 40%. De tijd dat de christelijke partijen de koers van de Nederlandse politiek bepalen lijkt voorbij.

Precies in die periode besluiten de drie grote christelijke partijen KVP Katholieke Volkspartij), ARP (Anti-Revolutionaire Partij)  en CHU (Christelijk Historische Unie).  te fuseren tot het CDA (Christen Democratisch Appél) met de bedoeling de christelijke politiek in het centrum van de politiek macht te houden.

Dat lukt aardig. Weliswaar niet meer met 40% of meer van de kiezers maar vanaf 1972 tot 1989 behaalt het CDA meer dan 30%. 1989 is een hoogtepunt met zelfs 39% van de stemmen.

In de periode van 1994 - 2006 handhaaft de christelijke groep zijn aandeel in de kiezersgunst variërend tussen de 20 en 30%. Nog altijd een belangrijk aandeel.

Pas in 2010, dus ruim 50 jaar na de Tweede Wereldoorlog, duikt het aandeel christelijke kiezers voorgoed onder de 20% met een kleine uitschieter bij de laatste verkiezingen (2023) van 23%. Dit is dankzij de deelname van de NSC en in mindere mate de BBB. De 2 partijen kunnen beschouwd worden als christelijk conservatieve partijen, elk met een eigen achterban. 

Het CDA, tot dan het bolwerk van de Nederlandse christelijke politiek, komt in 2023 niet meer verder dan 3% van de kiezers. Is dit een teken aan de wand? Verdwijnt het CDA voorgoed uit het centrum van de macht?

Twee andere partijen RPF en GPV fuseerden aan het begin van de 21ste eeuw tot de Christen Unie eveneens met de bedoeling zich beter te weren in de vaderlandse politiek. Voor de fusie behaalden ze samen ongeveer 3% van de kiezers. Na de fusie werd dat niet veel meer. 

De christelijk georiënteerde kiezersgroep omvat de dag van vandaag ongeveer 20% van de totale kiezersbestand (goed voor ongeveer 30 zetels), verdeeld over het CDA, de NSC, BBB, CU en SGP. Gezien de immer voortschrijdende secularisatie waardoor ook het christelijke gedachtengoed verloren raakt, is de verwachting dat dit aandeel niet meer groter zal worden.

KLIMAAT SCEPSIS

De Volkskrant publiceert een bijzonder klimaat-kritische brief van de voormalige VVD voorman en Eurocommissaris Bolkestein waarin hij schrijft dat het klimaatbeleid toe is aan een adempauze. 

Daarmee valt Bolkestein het BBB Tweede Kamer Henk Vermeer bij die zegt dat als het rode lampje op het dashboard brandt, het tijd wordt om te stoppen voordat de motor kapot gaat.

En dan is er een verrassende publicatie in het Financieel Dagblad van het enfant terrible van de klimaat experts, de Deense milieuprofessor Bjorn Lomborg.

Lomborg stelt vast dat de paniekverhalen over het klimaat vaak niet kloppen. De alarmistische fondswervers negeren wetenschappelijke feiten die hun bangmakerij ondermijnt. Dat moet afgelopen zijn, vindt Lomborg.

Hij geeft een aantal voorbeelden. Aan het begin van deze eeuw schreef de Washington Post in navolging van het Wereld Natuur Fonds het verhaal dat de ijsbeer met uitsterven werd bedreigd. In 2010 stopte die verhalen ineens. Waarom? Omdat vast was komen te staan dat de ijsberen populatie juist was toegenomen van 12.000 tot 26.000 nu. Ondertussen zijn heel wat kinderen opgevoed met het idee dat het gedaan is met de ijsbeer als gevolg van het klimaat.

Hetzelfde gebeurde met het Australische Great Barrier Reef. Dat zou verdwijnen als gevolg van stijgende zee-temperaturen. In 2022 zou er weinig meer over zijn van het koraalrif. De Britse krant The Guardian plaatste zelfs een overlijdensbericht van het koraalrif. De laatste drie jaar blijkt dat het koraalrif groter is dan ooit gemeten.

Zijn derde voorbeeld zijn de verhalen over het “verdrinken” van eilandjes in de Stille Oceaan. Daaraan deed zelfs VN algemeen secretaris Guterres in 2019 aan mee. Het eiland Tuvalu zou ten onder gaan in de oceaan. The New York Times erkende onlangs in een artikel dat de eilandjes niet verdrinken maar juist groter worden dankzij aanslibbende erosie waardoor het landoppervlak zelfs toeneemt.

Vandaag de dag zijn de dodelijke hittegolven het verhaal van de dag om de mensen bang te maken. Een verhaal wat ook al niet deugt zo schrijft ook de wetenschapscolumnist Roozendaal in de EW. President Biden ging mee in het verhaal terwijl in Amerika 125.000 mensen sterven aan koude waarvan 12.000 als gevolg van extreme kou. Er sterven daarentegen 6000 mensen aan warmte wat aanzienlijk minder is dan de sterfte bij kou. Het staat vast dat wereldwijd meer mensen sterven aan kou dan aan hitte.

Bolkestein wil een klimaat- beleidspauze om een kosten/baten analyse te maken. Daarvoor geeft hij een aantal redenen. Zo blijken de plannen van de klimaattafels vooral de laagste inkomensgroepen hard te raken met de stijgende kosten voor energie.

“Het netto resultaat werkt dus denivellerend. Als liberaal hecht ik misschien wat minder aan inkomensnivellering dan meer links georiënteerde medeburgers. Maar gezien de omvang daarvan en het feit dat het hier om een basisbehoefte gaat, ben ik daar in dit geval op tegen! Het blijft mij verbazen dat de voormannen en -vrouwen van links dit asociale bijeffect van het klimaatbeleid hebben verzwegen.”

Een ander punt ter overdenking is dat intussen duidelijk is geworden dat we het met alleen zonne- en wind-energie niet zullen redden. 

“Ze zijn duur en vergen een (fossiele) backup ter compensatie voor als de zon niet schijnt en het niet waait. Ook biomassa valt af, vanwege de hoge CO2-uitstoot bij verbranding en hogere kosten dan kolen, om nog maar te zwijgen van het verlies aan bos. Bovendien zijn het bronnen die uitsluitend elektriciteit leveren, die slechts hooguit 20 procent van de totale energiebehoefte dekt. Andere opties, zoals geothermische energie, waterstof, enzovoort zijn nog slechts beloften, terwijl waterkracht wegens ons vlakke land niet in aanmerking komt. Wat windenergie betreft worden bovendien de aantasting van het landschap en de natuur, gezondheidsproblemen bij omwonenden vanwege laagfrequent geluid, waardedaling van nabij gelegen woonhuizen en dergelijke genegeerd. …

Hoe het ook zij, de officiële doelstelling van 49 procent CO2 uitstootreductie in 2030 is helder, maar de weg daar naartoe allerminst.

Bolkestein stelt tot slot de vraag waarvoor we dit allemaal doen terwijl wat Nederland ook doet om CO2 tot nul te brengen dit geen enkel meetbaar effect zal hebben. De Volkskrant en NRC hebben dit met eigen fachtcheck bevestigd. 

 

IS AMSTERDAM NOG TE REDDEN?

 

Caroline van der Plas wil Amsterdam redden. (Foto: Welingelichte Kringen)

Ik lees dat Caroline van der Plas van de BBB Amsterdam wil redden. Een mooi initiatief, maar is die stad nog te redden? Ik heb Amsterdam al jaren geleden opgegeven. Ik beschouw de stad niet meer als mijn hoofdstad. 

De voormalige hoofdstad is in handen gevallen van maanblaffers, leden van de Sociale Ontwaak Partij SOP. Die partij is er op uit om op basis van wetenschappelijke inzichten van de deskundige Doctorandus Zielknijper en de expert Professor Sickbock van de bewoners wetenschappelijk verantwoord levende mensen te maken.

Zij zijn de nieuwe regenten die van bovenaf hun regels, gebaseerd op wetenschappelijk bewezen inzichten, opleggen aan de Amsterdammers. Het gemeentehuis is hun actiecentrum van waaruit de burgers volgens de beginselen van Maanblaffers worden begeleid op hun pad naar het nieuwe heil.

Maanblaffers willen het verleden van hun stad ongedaan maken en uitwissen. Monumenten van zeehelden en ander volk die Nederland als klein land van amper 40.000 vierkante kilometer op de wereldkaart hebben gezet, moeten worden opgeofferd aan de toekomst. De geschiedenis van Amsterdam wordt herschreven.

Amsterdam als het zondige wereldcentrum van misplaatste zeehelden, kapitalistische slavernij en onderdrukkend kolonialisme moet worden gezuiverd en herbouwd. Dan zal Amsterdam een lichtend voorbeeld zijn voor heel Nederland en als het even kan de rest van de wereld. 

Amsterdam wordt een universele, inclusieve kosmopolitische stad zonder afkomst en geschiedenis. Het Amsterdamse volkslied “Geef mij maar Amsterdam” en het weemoedige “Tulpen uit Amsterdam” zullen er niet meer klinken. 

Nee, Amsterdam is niet meer te redden. Als ik Caroline van der Plas was, zou ik daar niet aan beginnen. Ze kan beter naar Antwerpen gaan. In die stad kun je je als Nederlander nog thuis voelen.

13. VOER VOOR POLITICOLOGEN. HET TV INTERVIEW

 

De verhoorkamer van Nieuwsuur met als gast Caroline van der Plas, lijsttrekker BBB, als interviewer journalist aan tafel Jeroen Wollaars en analystisch hulpje Arjan Noorlander rechts voor een scherm.

Als uw trouwe rapporteur van de aankomende verkiezingen van leden voor de Tweede Kamer, hét politieke machtscentrum van het land zoals Pieter Omtzigt bij zowat elk interview placht te benadrukken, volg ik de media met journalistieke argusogen.

Zo komt mijn journalistieke cursus op zolder van de faculteit voor sociale wetenschappen (politieke en communicatie-wetenschap) in Nijmegen nog mooi van pas. We leerden dat we met fatsoen en respect moesten omgaan met onze bronnen. Afspraken per telefoon moesten netjes bevestigd worden per brief, namen met aanhef correct geschreven worden. Er moest een sfeer van vertrouwen zijn tussen journalist en bron.

Kom daar nu nog maar eens om. Veel journalisten gebruiken hun positie (hun invloed en macht) om de geïnterviewde te intimideren en als het even kan in de hoek te zetten waar ze hem of haar willen hebben of nog erger in de val te lokken. Kritische journalistiek is ontaard in een brutaal spel waarin de journalist probeert de geïnterviewde zo klein mogelijk te maken.

Ik zag het van de week weer gebeuren in Nieuwsuur tijdens een interview met Caroline van der Plas, lijsttrekker van BBB, door Jeroen Wollaars en zijn  hulpje Arjan Noorlander. Het begon goed. Wollaars beloofde te interviewen als een nieuwsgierige kiezer die graag antwoord krijgt op zijn vragen. Prima uitgangspunt waar de kijker ook wat aan heeft.

Maar al snel bleek dat Wollaars en Noorlander een format hebben voorbereid om van der Pas met haar stikstofplannen, het onderwerp waarop ze in de Tweede Kamer is gekomen en de Provinciale Staten verkiezingen royaal heeft gewonnen, vast te pinnen. Uitgangspunt van de heren: er komt niks terecht van de belofte de stikstofmest van tafel te vegen.

Van der Plas, zelf tientallen jaren journalist geweest, liet zich niet in de hoek zetten door deze twee onverlaten, er wordt wel degelijk aan een nieuwe natuurwet gewerkt,  dus reageerde Wollaers verbeten en begon zelfs door van der Plas heen te praten. 

Onbeschofter dan dat kun je niet zijn zeker ook omdat van der Plas inhoudelijk reageert. Ze kraamt geen onzin uit of wollige praat maar legt argumenten en feiten op tafel die voor kijker en keer belangrijk zijn om te horen.

Wollaers en hulpje Noorlander hebben daar naar het schijnt lak aan. De tijd dringt, ze moeten door met hun plan. Het gevolg is dat je als kijker niet meer weet waar het over gaat. Een misser van jewelste, want uiteindelijk is het toch de bedoeling dat de kijker kan horen en zien wat voor vlees de kiezer in de kuip heeft. 

Het mag dan tijd zijn voor een nieuwe bestuurderscultuur nog dringender is een nieuwe journalistieke cultuur nodig. Een van fatsoen en respect voor de gast die geïnterviewd wordt. 

11. VOER VOOR POLITICOLOGEN. DE TELOORGANG VAN DE VOLKSPARTIJEN

 

In een van mijn vorige blogs in deze serie heb ik op basis van mijn sociaal-politieke antenne geconcludeerd dat het CDA als fusiepartij van drie Christelijke partijen uiteen is gevallen langs de aloude religieus-culturele breuklijn christelijk protestants en katholiek.

Uit de fusiepartij CDA (de fusie is 40 jaar geleden) zijn sinds kort twee partijen ontstaan met een katholieke-culturele achtergrond. De BBB, die als het ware een opvolger zou kunnen zijn van van het vroeger volkse deel van de KVP en de NSC als opvolger van de deftige KVP. Samen vormden ze de KVP. In dat opzicht was de KVP een wat zo mooi is gaan heten ‘bindende partij’.

Tot zover mijn veronderstelling. Uit de cijfers van  i&o research blijkt dat “lager en middelbaar opgeleiden momenteel een voorkeur hebben voor NSC (20% van de lager- en middelbaar opgeleiden stemt NSC), PVV (17%) en VVD (14%). BBB heeft de gunst van deze kiezer grotendeels verloren. In juni 2023 had een kwart (24%) van deze groep een voorkeur voor BBB, inmiddels is dat nog 9 procent.” (zie: I&O zetelpeiling: grote drie nog altijd niet te onderscheiden)

De conclusie over het stemgedrag van de hoger opgeleiden is dat “GroenLinks-PvdA juist onder die groep goed scoort (27% van de hoger opgeleiden stemt op deze partij). Ook VVD is onder deze groep relatief populair (20%) terwijl NSC 13 procent behaalt. PVV (5%) en BBB (4%) genieten weinig steun onder hoger opgeleiden.

NSC is een partij die heel goed scoort onder de lager- en middelbaar opgeleiden en redelijk scoort onder hoger opgeleiden, respectievelijk  20 en 13%. BBB heeft zich niet als een brede volkspartij kunnen handhaven. Werd de partij nog in juni 2023 gesteund door 24% van de lager- en middelbaar opgeleiden, in oktober is dat gezakt naar rond de 10%. Blijkbaar spreekt de NSC nu deze groep aan. Op basis van deze cijfers kun je NSC een brede volkspartij noemen.

Uit het onderzoek wordt duidelijk dat van de PvdA als volkspartij niks is overgebleven. De nieuwe Linkse Combinatie is populair onder hoger opgeleide kiezers (27% in oktober). De hoogste score van alle partijen! De Linkse Combinatie scoort daarentegen in dezelfde maand slechts rond de 9% onder de middelbaar en lager opgeleiden.

De ondergang van de PvdA als volkspartij is begonnen toen in de jaren zeventig en tachtig als gevolg van een verschuiving in culturele waarden en normen (abortus, seksuele vrijheid, feminisme, vrijmoedig gedrag enz.) de partij populair werd onder de hoger opgeleiden (beursstudenten). Die groep nam uiteindelijk de partij over maar vervreemde daarna de volkse achterban van zich. De samenwerking (fusie?) tussen Groen Links en PvdA bevestigt deze gang van zaken. Of dat een houdbare constructie gaat worden, weten we over 40 jaar.

Tot slot nog een korte analyse van de VVD, ook een volkspartij die opgesplitst is in twee partijen: de VVD van Rutte en de PVV van Wilders. Onder de lager- en middelbaar opgeleiden scoort de PPV met 17% hoger dan de VVD met 14% (oktober 2023). Onder de hoger opgeleiden scoort de VVD 20% en de PVV een magere 5%. 

Het ziet ernaar uit dat de PVV van Wilders een soort volkse afsplitsing is van de VVD. Wilders is ook in zijn manier van spreken een stuk directer en volkser dan Rutte. Sommigen vinden hem zelfs plat en extreem. 

9. VOER VOOR POLITICOLOGEN. IS DE FUSIEPARTIJ CDA IN 3 STUKKEN UITEEN GEVALLEN?

 

Een interessante foto uit de pre-CDA tijd. De foto is gemaakt in 1971 tijdens een verkiezingsbijeenkomst van de 3 confessionele partijen in Rotterdam, negen jaar voordat de eigenlijke fusie tussen de drie partijen ARP, CHU en KVP definitief tot stand kwam. Door het dalend aantal stemmen op hun partijen, begonnen  uit politiek machtsbehoud de drie christelijke  partijen elkaar op te zoeken. Links staat  ARP lijsttrekker Biesheuvel, in het midden CHU lijsttrekker Udink en rechts KVP lijsttrekker Veringa. De KVP met lijst 1 was de grootste partij. ARP en CHU volgden op afstand. Het KVP deel heeft zich nu als het ware  afgesplitst van het CDA met twee nieuwe partijen: de BBB en het NSC.

Kan het zijn dat het CDA, een fusiepartij van 3 Christelijke partijen (1980), uiteindelijk toch uiteen is gevallen in drie partijen? Het oorspronkelijke CDA, ooit de grootste volkspartij van Nederland en een geduchte concurrent van de PvdA, ook een volkspartij,  is intussen gereduceerd tot een splinterpartij onder leiding van partijleider Bontenbal. Volgens de peilingen haalt het CDA bij de komende verkiezingen rond de 5 zetels, een resultaat vergelijkbaar met de Christen Unie. 

De eerste afsplitsing van het CDA is de BBB met de volkse partijleider en voormalig CDA stemmer Caroline van der Plas. Het startpunt van de BBB zijn de boeren geweest, een deel van de oorspronkelijke achterban van het CDA die zich sinds de klimaat- en milieu verwikkelingen (stikstofcrisis) in de steek gelaten voelen door hun partij. 

Het CDA heeft blijkbaar zijn antenne verloren voor dit deel van de achterban, veelal trouwe CDA stemmers. Een politieke misser van jewelste die vermoedelijk te maken zal hebben met de verstedelijking en verwetenschappelijking van het CDA bestuur, waardoor bestuur en politici vervreemd zijn van het platteland.

Als ik zo op een afstand kijk naar de BBB en vooral leider Caroline van der Plas dan lijkt die partij in cultuur en opvattingen veel op wat ik de volkse vleugel van de KVP noem, een vleugel die zowel uit boeren als fabrieksarbeiders bestond en de meerderheid van de KVP kiezers vormde. De boeren waren toen georganiseerd in de machtige katholieke boerenbond, de arbeiders in de toen al even machtige katholieke arbeiders bond (400.000 leden).

Met dat laatste deel ben ik opgegroeid en dat is wat ik globaal herken in de BBB, ook al is er natuurlijk veel veranderd. Het is de cultuur van de achterdeur die altijd open staat en waar je welkom bent aan de keukentafel voor koffie en buurpraat en als het te pas komt politiek.

Het is de cultuur van doe maar gewoon dan doe je gek genoeg. Het is de cultuur van iedereen telt mee ook al is dat soms moeilijk. Het is de cultuur van Onze Lieve Heer is niet alleen maar een strenge toezichthouder maar ook je beste vriend.

Het is de cultuur van vergeving en barmhartigheid maar ook van iets regelen en afspreken en van sociale controle. Niet alles wordt gewogen op een goudschaaltje maar je moet wel oppassen als je bij de gemeenschap wil horen. 

Kortom de cultuur van het katholieke platteland waar mijnheer pastoor een grote rol in speelde als het ging om gezin en geestelijk welzijn. Iets wat niet altijd en overal door iedereen werd gewaardeerd.

De tweede afsplitsing en CDA erfgenaam is uiteraard de partij Nieuw Sociaal Contract van voormalig CDA kamerlid Pieter Omtzigt. Net als Caroline van der Plas van katholieke huize. Ook zijn partij herken ik, maar dan als het deftige deel van de voormalige Katholieke Volks Partij KVP.

Het deftige deel van de KVP was ontwikkeld en las de Maasbode en De Tijd. Het volkse deel las de plaatselijke krant of de toen nog landelijke Katholieke Volkskrant, de krant van de katholieke arbeidersbeweging. Het deftige deel van de KVP leverde de lokale, regionale en nationale bestuurders en politici. Het volkse deel volgde die welwillend maar ook met argusogen. Zo lang ze gehoord en gezien werden, was het goed.

Het komt me voor dat het CDA is uiteen gevallen langs de aloude culturele lijnen die sinds de onafhankelijkheid door de Republiek der Nederlanden heen lopen, de dominante protestantse cultuur en de katholieke cultuur, die uiteindelijk dieper zitten dan de zondagse kerkgang. 

Het zou zo maar kunnen dat de katholieke cultuur zijn politieke weg heeft gevonden in BBB en NSC en het restant overblijft voor het CDA. Of dat ook daadwerkelijk te staven valt met cijfers, lijkt mij voer voor politicologen.

6. VOER VOOR POLITICOLOGEN. DE PEILINGEN EN HET TORENTJE

 

Zie 'De laatste peiling van de Stemming"

De verschillende peilingen (de Hond, IPSOS en I&O) zijn van rond de algemene politieke beschouwingen en enige tijd daarna. Ik neem aan dat relatief weinig kiezers naar de politiek beschouwingen kijken behalve dan de stukjes op het achtuur journaal. Daar wordt landelijk de toon gezet samen met de wakkerste krant van Nederland.

De ruzie in de Partij voor de Dieren is intussen volop losgebarsten. Dat heeft ze een zetel gekost, van 7 naar 6, en waarschijnlijk geen winst meer.

Het verbijsterende terugtreden van Esther Ouwehand op het zondag 24 september gehouden partij congres, waar ze met een stalinistische meerderheid tot lijsttrekker werd verkozen, zou de partij wel weer eens een zetel kunnen kosten. Ouwehand had de emoties mee.

De VVD onder Dilan Yezelgöz doet het met tussen 24-27 zetels niet slecht. Natuurlijk, het zijn er en stuk minder dan de VVD nu heeft maar wat wil je na 13 jaar bewind van Rutte? Het zou voor Dilan al heel mooi zijn als VVD de grootste partij blijft, wat niet zeker is.

De Linkse Combinatie heeft een zetel-bandbreedte van maar liefst 21 tot 29.  Dat kan dus nog alle kanten op. Franske T. zal af en toe wel wakker liggen. Komt hij wel of niet in het Torentje?

Volgens de peilingen zweeft de NSC van Pieter Omtzigt tussen de 25 en 27 zetels. De verwachte meer dan 40 zetels zijn uit het zicht verdwenen. Definitief denk ik. Het gevaar loert dat het er nog minder worden door gedoe in en buiten de nieuwe partij. Het en der beginnen er scheuren te komen in de superheld die Pieter is geworden door de zorgtoeslag affaire.

De BBB dan. Die komt uit op tussen de 12 en 14 zetels ook minder dan voorheen maar nog altijd de 5e partij. Dat is niet mis voor een een vrouws-fractie.  

Maar de grote verrassing is en blijft Wilders. Met rond de 17-18 zetels in de peiling is hij wonderlijk stabiel in zijn kiezersaanhang, wordt hij de vierde partij van het land en tevens degene die hoogstwaarschijnlijk een fatsoenlijk centrumrechts kabinet zal blokkeren. Zijn tegenstanders doen er alles aan om hem op de beklaagdenbank van extreem rechts te houden en hij zelf werkt daar dapper aan mee. 

De peilingen laten overduidelijk zien dat Nederland een centrum rechts land is. De drie centrum rechts partijen BBB, NSC en VVD halen rond de 65 zetels, een tekort van 11 zetels voor een meerderheidscoalitie.

Die elf en meer zetels heeft Wilders maar wat zal hij er mee doen en wat kan hij er mee. Wilders is een blokkade voor fatsoenlijk rechts.

Centrum links bestaat daarentegen niet of nauwelijks. Die halen volgens de peilingen samen 41 zetels: Linkse Combinatie + Dieren + SP + D66 geeft ongeveer 45 zetels. CU en CDA erbij geeft maximaal 55 zetels. Dat is 21 zetels te weinig voor Frans T. om kans te maken op het Torentje tenzij.... ja wat?

 

 

1. VOER VOOR POLITICOLOGEN. OP WEG NAAR EEN NIEUW POLITIEK LANDSCHAP?

 

BBB lijsttrekker Caroline van der Plas met de groene vingers bespreekt bij Humberto Tan op RTL4 de resultaten van de laatste peilingen.

Dezer dagen is er voer genoeg voor politicologen. Een van de belangrijkste gerechten zijn de peilingen, de koortsmeters van de verkiezingen. De eerste peilingen wijzen op een verhoogde koorts die wel eens tot een uitbraak kan leiden naar een coalitie van centrum-rechts.

Om en idee te krijgen, heb ik de peilingen op een rijtje gezet en vervolgens met de natte politicologische vinger of is het een hogere vorm van politiek intuïtie, de resultaten op een rijtje gezet.

De strijd om het torentje gaat zich waarschijnlijk afspelen tussen drie partijen. Aan kop staat de nieuwe partij, het centrum rechtse Nieuw Sociaal Contract NSC van Pieter Omtzigt met als voorspelling 28 zetels. Het lag in de lijn van de verwachtingen maar toch. Pieter zelf wil als politiek leider van zijn partij niet in het torentje, dus dat wordt nog even afwachten.

De nummers twee en drie zijn de rechtse volks- en kleine ondernemerspartij VVD en de linkse voormalige volkspartij en stadsgroen PvdA/GL met ook 24 zetels. De VVD wordt geleid door Dilan Yesilgöz, een jonge vrouw van buitenlandse afkomst. De PvdA/GL door de oude witte man Frans Timmermans uit Limburg.

Op de vierde plaats met stip staat de betrekkelijk nieuwe partij BBB van Caroline van der Plas met 17 zetels. BBB heeft als kandidaat voor het torentje de door de wol geverfde vrouw Mona Keijzer, notabene afkomstig uit de grootste volkspartij die Nederland ooit heeft gehad. Het CDA staat nu op een schamele 7 zetels. Het kan verkeren.

Wat toch verbazingwekkend blijft en bijna onverklaarbaar voor politicologen is de standvastige aanhang van Geert Wilders met zijn PVV. Die staat toch maar weer op 14 zetels. Geert is een klein politiek wonder dat meer aandacht verdient van politicologen.

De rest van de partijen is kleiner grut, niet onbelangrijk voor de Nederlandse democratie maar niet geschikt voor de grote machtsverdeling. Ik noem voor het gemak D66 met 7 zetels (de val is diep), de Partij voor de Dieren ook met 7 zetels, de SP geslonken tot een treurige 4 zetels (de onvermoeibare socialiste Lilian Marijnissen uit Oss verdient beter) en de Christen Unie met 4 zetels.

Waar gaat Nederland heen? Zoals het er nu naar uitziet wordt het een rukje naar rechts. Ik schrijf rukje omdat Nederland ondanks alle gepraat over polarisatie in de media een land is van het politieke midden. NSC, VVD en BBB kunnen volgens deze peilingen een coalitie met 69 zetels vormen. Er ontbreken nog 6 zetels om die coalitie aan een meerderheid te helpen. Welke partij gaat dat worden? 

IS NEDERLAND EEN GEMANKEERDE EILITE DEMOCRATIE?

 

De lijsttrekker Frans Timmermans van PvdA/GL combinatie roept herinneringen op aan de tijd van de regenten.

 Als je het afmeet aan de manier waarop partijleiders in ons land worden gekozen, dan valt er wel wat af te dingen op onze democratie. Het is voornamelijk een spel onder de politieke elite van Nederland, een elite van een elite als je het aantal leden van politieke partijen in aanmerking neemt.

Alle partijen samen hebben nog geen 400.000 leden. De partijen die er toe doen hebben 170.000 leden inclusief de BBB. Dat wil zeggen dat kandidaten voor het premierschap uit een klein select gezelschap worden gekozen, als er van kiezen sprake zou zijn.

Bij de VVD was het een verkiezing met maar een kandidaat net als bij het CDA en D66. Bij de linkse combinatie van hetzelfde laken een pak. Er is een kandidaat die net als bij de andere partijen op voorhand in de binnenste cirkels van de partij wordt gepromoot en wel zodanig dat je het wel uit je hoofd laat om je tegenkandidaat te stellen.

Over de dissidenten hoeven we het niet te hebben. Die worden weggepest of weggezet zodra ze niet aan het partijbestuur gehoorzamen of niet onderwerpen aan de partijdiscipline.

Je kunt kritiek hebben op Amerika maar daar wordt binnen de partijen hard strijd geleverd tussen kandidaten. Er melden zich altijd veel kandidaten voor bijvoorbeeld de kandidatuur voor het presidentschap waarna een keiharde campagne volgt om de gunst van de partijleden waarin niemand bang is om te polariseren. 

De enige echte buitenstaanders zijn de BBB en de eenling Pieter Omtzigt. Zijn mogelijke verkiezingsdeelname en kandidatuur voor het premierschap hangt als een zwaard van Damocles boven de hoofden van de rest. Geen wonder dat vanuit VVD (Kamp) en D66 (Pechtold) een behoedzame campagne tegen hem begonnen is. Hij zou volgens beide heren wel een goede speurneus zijn naar politieke fouten maar geen verantwoordelijkheid kunnen dragen.

 

PS.

Deze blog werd geschreven voordat Pieter Omtzigt bekend maakte met zijn nieuwe partij "Nieuw Sociaal Contract" mee te doen aan de verkiezingen.

 

VERKIEZINGEN 2023. DE NIEUWE LIJSTTREKKERS VOOR DE HAAGSE BANENCAROUSSEL

 

De eerzuchtige en ambitieuze Frans Timmermans wordt dan toch lijsttrekker van de linkse combinatie PvdA/GL. Maatje Diederik Samsom zal hem zeker bijstaan als oud PvdA partijleider. Wie weet zit er een ministerschap in als Frans premier wordt.

Dankzij de val van het kabinet Rutte kan het journaille volop speculeren over wat er gaat komen, wie welke rol krijgt en wie wint. Dus lezers maak je borst maar nat. Ik doe mee mee met mijn blog. Politiek is leuk om over te kletsen. Het is net als het weer, een menselijke vorm van chaos met een soms enige orde.

We weten al wie er allemaal geen lijsttrekker gaat worden maar wie dan wel hangt nog in de lucht. Klaver van Groen Links wordt het in ieder geval niet van de gecombineerde lijst Groen Links/PvdA en Attje Kuiken van de PvdA ook niet.

De gecombineerde lijst tilt de Linkse Wolk (benaming heb ik van de Telegraaf) volgens de peilingen uit boven het niveau van minipartijtjes. Als we peilingen De Hond mogen geloven en waarom niet, De Hond is een ervaren peiler, dan hebben we drie partijen die het grootste kunnen worden: VVD, BBB en GL/PvdA.

Geen van drieën hebben ze op het moment van schrijven een lijsttrekker. BBB aanvoerder Caroline zal waarschijnlijk wel lijstaanvoerder blijven maar of dat ook betekent dat ze premier zal worden is zeer twijfelachtig. Ze ziet zichzelf niet als zodanig. Maar wat niet is, kan komen.

De VVD zou met Dilan Yesilgöz, de huidige minister van justitie,  kunnen komen. Dat zou geen gekke zet zijn. Een stevige politica met uitgesproken visie en opvattingen, het tegendeel van de vertrekkende D66 Kaag en een migrant van Koerdische afkomst. Wie weet de eerste vrouwelijke premier?

Vlak voordat ik dit schrijf is de Linkse Combinatie eruit. Frans Timmermans de eerzuchtige gaat lijsttrekker worden. Hij schat blijkbaar in dat de Linkse Combinatie het grootste wordt en hij dus premier. En er is al een peiling waarin de Combinatie het grootste wordt (28 zetels). Of dat ook straks zo zal zijn, is natuurlijk afwachten.`

Al die verwachtingen kunnen zo maar in rook opgaan als het politieke wonder uit Enschede Pieter Omtzigt met een eigen partij meedoet met de verkiezingen. Hij zou volgens dezelfde peiling maar liefst 46 zetels halen. Dat gaat ten koste van alle partijen. Dat kan ook niet anders. Omtzicht spreekt een heel breed publiek aan. Het publiek dat vroeger door het CDA als middenpartij werd bediend.

102. VAN DE REGEN IN DE DRUP. BBB BRENGT NIEUWE GELUIDEN OVER ENERGIETRANSITIE

 

De verkiezingsoverwinning van BBB brengt nieuwe geluiden in het debat over energie transitie, stikstof en klimaat.

Sinds de overwinning van de BBB bij de provinciale verkiezingen beginnen er andere geluiden te klinken waaronder in een artikel in FD. Daarin komen twijfels naar voren, twijfels over de technocratische aanpak met bijbehorende depolitisering, twijfels over de kosten, twijfels over de technische haalbaarheid en ja twijfels over het draagvlak onder de bevolking.

Ik citeer Han de Jong, voormalig hoofd econoom van ABN-AMRO en nu 'huiseconoom' van BNR Nieuwsradio: 

'De mensheid heeft enorme stappen voorwaarts weten te zetten in welvaart telkens als werd overgeschakeld naar energiebronnen die efficiënter, goedkoper en betrouwbaarder waren. Nu gaan we het omgekeerde proberen. We kunnen al onze wijsheid inzetten om dat in goede banen te leiden, maar het neemt niet weg dat we nu gaan omschakelen naar energiebronnen die mínder betrouwbaar, minder efficiënt, en zeker duurder zijn. Hoe je het wendt of keert: het gaat welvaart kosten. Dat kan niet anders. Prima, als je zegt: dat heb ik er voor over. Maar dat moet je er dan wel bij vertellen.' 


Als ik dit lees knipper ik met mijn ogen. Ik kan het haast niet geloven. Laat Ed Nijpels het maar niet horen, de klimaat betweter van Nederland. We zijn aan het overstappen naar onbetrouwbare, minder efficiënte en dure energiebronnen.

Lex Hoogduin, hoogleraar economie in Groningen vraagt zich af of de kosten opwegen tegen de baten.

'Die vraag wordt niet gesteld. Het onderwerp is sterk gejuridiseerd, vanuit het idee: als je als overheid maar zegt dat de uitstoot in zoveel jaar zoveel naar beneden moet, dan gebeurt het vanzelf. Maar er is helemaal geen blauwdruk. Zo'n overgang zou wereldwijd een centrale planning vergen waarbij de Sovjet-Unie verbleekt. Onmogelijk. Er worden technieken ingezet die nog helemaal niet zijn uitontwikkeld. Zeer kostbaar en zeer riskant.’ (Te vinden in het FD artikel 'Verduurzaming is te veel een feestje voor ambtenaren en consultants'.
)

Dat Sovjet Unie gevoel heb ik al geruime tijd wanneer ik lees over de energietransitie en hun fanatiekste  aanhangers. Ik heb de indruk dat ze het liefst de democratie opzij zouden zetten. Ik heb me wel eens afgevraagd of dat nu de link is tussen links, klimaat en energie transitie? Links heeft altijd verlangd naar centrale planning en zonodig autoritair besturen als het om het goede doel gaat.

Neem nou bijvoorbeeld Trouw. Daar wordt onder het mom van denk experiment voorgesteld om ouderen boven de zeventig niet meer te laten stemmen want zij zijn immers niet de toekomst dus waarom zouden zij nog mogen stemmen over de toekomst? In een klap heb je dan het probleem opgelost van de BBB verkiezingszege. Toch een héél akelige gedachte, ook bij experiment,  die je niet verwacht bij een krant als Trouw. Misschien moet men daar ook eens kritisch gaan kijken naar de zogenaamde consensus theorieën over klimaat.