PRO NEDERLAND IS GROEN LINKS MET EEN PVDA RANDJE

 

Op de verticale as staat het aantal behaalde zetels. Op de horizontale as de jaren waarin Tweede Kamer verkiezingen werden gehouden.

In de grafiek zie je dat Groen Links sinds 2002 nooit boven de 14 zetels bij Tweede Kamer verkiezingen is uitgekomen en dat is slechts een keer gebeurd, in 2017, het jaar dat de PvdA spectaculair terugviel naar het tot dan nog nooit vertoonde aantal van 9 zetels.

De keer daarop in 2012 haalt de PvdA opnieuw slechts 9 zetels en valt GL terug naar 8 zetels! Twee keer op een rij gaat de PvdA bijna kopje onder  en nu dus zonder dat GL daarvan electoraal profiteert. Sterker nog, ook GL verliest zetels.

Gezien deze cijfers is het duidelijk dat Groen Links nooit in zijn eentje tot een brede partij kan uitgroeien. Jesse Klaver c.s. moet dat beseft hebben. Een fusie met de PvdA zou misschien wel electoraal soelaas kunnen bieden. 

Bij de PvdA moet men gedacht hebben dat gezien de belabberde uitslagen van slechts 9 zetels het en kans is om samen met Groen Links alsnog de sociaal-democratie te redden. 

Electoraal ziet het er niet naar uit dat met de fusie een nieuwe grote partij in de maak is. Bij het eerste samengaan in 2023 behaalden ze nog 25 zetels. Niet meteen veel, maar alle begin is moeilijk. Het zijn 4 zetels meer dan de twee in 2017 samen haalden. 

Bij de verkiezingen in 2025  zakt de combinatie van de twee partijen terug naar 20 zetels. Dit is behoorlijk teleurstellend maar de wagen is op de rails gezet en de fusie gaat door. Zal het bij de volgende verkiezingen beter gaan? Voorlopig wijst niets daarop. Bij de laatste peilingen komt PRO niet boven de 25 zetels uit.

Er kunnen allerlei factoren in het spel zijn maar de meest voor de hand liggende is toch dat de PvdA in de loop der jaren een onherstelbaar verlies heeft geleden onder zijn traditionele achterban. Onherstelbaar omdat de partij jarenlang cultureel met de rug naar zijn traditionele achterban is gaan staan. Materieel probeert men de belangen van de arbeiders te behartigen, cultureel zijn ze ver uit elkaar gegroeid. Men spreekt de taal van de gewone man niet meer.

Daar verandert de fusie niks aan. De fusiepartij PRO met aanvoerder Klaver heeft het gezicht van Groen Links en die partij heeft cultureel altijd al mijlenver van de traditionele sociaal-democratische achterban gestaan.

PRO is Groen Linkse met een randje PvdA. Groen Links was een stadse partij waarop jongeren en hoger opgeleiden stemmen. Sinds de eeuwwisseling is Groen Links er niet in geslaagd om deze achterban te verbreden. De fusie met de PvdA zal daar weinig of niks aan veranderen.

PRO - PROGRESSIEF NEDERLAND

 

Een nieuwe naam een nieuwe kans. Kans op meer politieke macht, daar hopen ze toch op bij PRO - Progressief Nederland (de voormalige PvdA en Groen Links).  Of dat ook zal gebeuren is de vraag.De ervaring leert dat fusies tussen politieke partijen over het algemeen weinig meer opleveren dan al was behaald.

Het CDA is opgericht om de politieke erosie van zijn samenstellende delen, de katholieke KVP, ooit de grootste partij van Nederland, de protestantse AR en CHU te stoppen. De fusie heeft de neergang inderdaad voor een tijdje stopgezet maar na een poosje ging het weer gewoon door. 

De ontkerkelijking ondermijnde de brede basis van de christelijke partijen. Ze bleven kiezers verliezen, zodanig veel zelfs dat de partij nog maar 5 zetels in de Tweede Kamer behaalde. 

Bontenbal heeft het tij gekeerd door bij de laatste Tweede Kamer verkiezingen 18 zetels te behalen. Een mooie prestatie. De fusie bracht indertijd linkse en rechtse christenen bij elkaar. Die scheiding is nooit helemaal verdwenen. Bontenbal zal daarom als fractieleider moeten balanceren tussen de linker en rechter vleugel terwijl de druk van rechts groot blijft. 

Al even weinig leverde de fusie op van de radicaal links georiënteerde christelijke dissidenten partij PPR met de pacifistische socialisten van de PSP, de communistische partij CPN en de evangelische radicalen van de EVP tot de partij Groen Links.

Ook dat leidde niet tot een doorbraak van het links-radicale gedachtengoed of tot enige groen-linkse machtsvorming in de Nederlandse politiek. Het was en bleef een partij in de marge van de macht ondanks steun van kapitaalkrachtige milieuclubs als Greenpeace en Milieudefensie en de ontwikkelingsclub Novib-Oxfam.

In de tijd van de Groen-Links fusie stapten uit onvrede met de fusie voormalige PPR leden over naar de PvdA. Zij vonden dat Groen Links te ideologisch en te communistisch was. De PPR mocht dan radicaal zijn, de partij was vanwege zijn afkomst (CDA) gewend aan pragmatisch met macht omgaan en aan ideologische pluriformiteit. 

Een van die overlopers van de PPR naar de PvdA was Ad Melkert. Die wist zich snel een plaats te veroveren in de partij zodat hij spoedig in de Tweede Kamer kwam waar hij als financieel secondant van partijleider en premier Kok diens kroonprins werd. De eerste en grootste Nederlandse populist Pim Fortuyn maakte een drastisch einde aan zijn bliksemcarrière die hem premier van Nederland had moeten maken.

Voor hem is de voorgenomen fusie van de PvdA met Groen Links een extra zure appel. De geschiedenis herhaalt zich. De pluriforme, pragmatische arbeiderspartij PvdA fuseert met de radicale, ideologische partij van hoger opgeleiden Groen Links. Vandaar zijn verzet tegen die fusie. Maar net zoals indertijd bij de fusie van de  PPR met klein linkse partijen haalt dit verzet niks uit.

Zal de gefuseerde partij groter worden dan de som van de twee? Tot nu toe wijst daar niets op. Ook niet bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. 

Net als bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen verloor ook nu de combinatie Groen Links/PvdA zetels ten opzichte van hun gezamenlijke resultaat bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen (2022). In ongeveer 8 op 10 gemeenten behaalde de combinatie een slechter resultaat dan in 2022. Ze verloren 137 gemeenteraadsleden. Een schrale troost is dat de PRO-combinatie de grootste partij van het land bleef.

Hoe het verder zal gaan, is moeilijk te voorspellen. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw heeft de PvdA langzaam maar zeker zijn traditionele achterban van arbeiders en hun gezinnen verloren. 

Het Groen Linkse smaldeel zal zich beter weten te handhaven. Dat bestaat vooral uit goed betaalde hoger opgeleiden die zich in de kapitalistische economie prima kunnen handhaven en tegelijk hun radicale groene en linkse idealen kunnen koesteren. 

Het zijn ook technocraten. Dat hebben ze gemeen met D66. Hun hoogste goed is wetenschap als richtlijn voor de inrichting van de samenleving. Ze zijn dol op nationale commissies als het Planbureau voor de Leefomgeving. Die geven greep op de toekomst, denken ze.

Een mooi voorbeeld is PRO-Brabant die kondigen op grond van bezuinigingen alvast aan dat het aantal gemeenten in Brabant gehalveerd moet worden om ze voor te bereiden voor de toekomst.

In de ogen van deze PRO-technocraten is een gemeente niks anders dan een bestuurlijke machine. Dat een gemeente een woongemeenschap is, het woord zegt het al, ontgaat deze vooruitgangsdenkers. 

Samsom en Timmermans hebben net als Klaver met hun heilige geloof in klimaatmodellen en transitieplannen de PvdA en Groen Links omgebouwd tot technocratische partijen. 

De nieuwe naam Progressief Nederland (PRO) zal naar verwachting niet veel extra kiezers trekken. Voor de meeste kiezers heeft het woord progressief een vage betekenis. 

Het woord progressief is een paraplu waar van alles onder kan schuilen. Het is een verzamelnaam voor modieuze, eigentijdse trends. Geen centraal begrip waarmee je een sociaal-economische werkelijkheid kunt duiden zoals met het begrip Arbeid of een sociaal-culturele werkelijkheid zoals Christelijk. 

Het is vooral niet conservatief of behoudend. Volgens AI van Google staat progressief voor vooruitgang, verandering en vernieuwing zijn. Vooruitgang waar naar toe? Verandering van wat? Vernieuwing van wat? Dat blijft de vraag bij PRO-Nederland.

FRITS BOLKESTEIN (1933-2025) EN DE INTERNATIONALE VAKBEWEGING

 

Er is een vuistdikke biografie over Frits Bolkestein verschenen. In Nieuwsuur zag ik een gesprek met de schrijver gelardeerd met korte filmpjes over Bolkestein. Het herinnerde mij aan een gesprek dat ik lang geleden had met Bolkestein.

Dat was begin jaren tachtig, toen hij als lid van de VVD fractie in de Tweede Kamer in zijn portefeuille o.a. Latijns Amerika had. Als vertegenwoordiger van de solidariteitsvereniging met de Latijns Amerikaanse vakbeweging CLAT, had ik om een gesprek met hem gevraagd.

Ik wilde zijn politieke steun hebben voor onze vereniging. Om dezelfde reden voerde ik gesprekken met de Tweede Kamerleden Aad Nuis van D66, Harry Aarts van het CDA en Harry van den Bergh van de PvdA. 

Die steun was nodig omdat organisaties voor ontwikkelingssamenwerking steeds vaker kozen voor projecten afkomstig uit kringen van gewelddadige revolutionaire (extreem-linkse) groepen in Nicaragua, Guatemala en El Salvador. 

De christelijk georiënteerde democratische vakbeweging CLAT werd als te gematigd beschouwd. CLAT hield vast aan zijn democratische beginselen en dat zinde de extreem linkse groepen in Midden Amerika niet. Zij zagen de vakbeweging liever als een instrument in hun politieke strijd. 

Het zou natuurlijk te gek zijn als Nederlandse ontwikkelingsgelden van een democratisch land als Nederland zou gaan naar gewapende groepen die niets hadden met democratie en de waarden die daarbij horen.

Het gesprek verliep beter dan ik dacht. Waar Bolkestein Midden Amerika uit eigen ervaring kende vanwege zijn vroegere werkkring bij Shell, kende ik de regio vanuit mijn werk bij de Verenigde Naties in Mexico en Costa Rica.

We spraken Spaans en kenden cultuur, politiek en mensen van nabij en uit eigen ervaring. Politiek zaten we niet op een lijn maar we waren beiden democraten met de daarbij behorende beginselen van vrijheid van meningsuiting, vereniging enz. 

Bolkestein was het met me eens dat zonder die beginselen geen vrije, onafhankelijke en democratische vakbeweging mogelijk is zoals bijvoorbeeld het geval is in Cuba. Op dat eiland is sinds de revolutie van Fidel Castro geen vrije vakbeweging meer mogelijk. Helaas is nu net die revolutie een inspiratiebron voor de gewelddadige revolutionaire groepen actief in de regio.

Bolkestein rondde ons gesprek af met de opmerking dat zoals ik wel zal begrijpen, hij geen vriend is van de vakbeweging maar dat als het gaat om behoud van de democratie de democratische vakbeweging op zijn steun kan rekenen. 

BLINDE VLEKKEN OP LINKS

Voor sommige kiezers is dit het toonbeeld van integratie en samenwerking voor anderen een provocatie en bevestiging van vervreemding in eigen land.

Ik las en hoorde links en rechts in de media dat ze bij Groen Links/PvdA (wanneer gaan die twee nu eens eindelijk fuseren?) niet begrijpen wat kiezers bezielt. Hoewel hun programma zegt de grootste problemen van het land als wonen, zorg en uiteraard de altijd durende armoedebestrijding en herverdeling te willen aanpakken, stromen de kiezers niet toe.

Wie goed naar Wilders luistert, weet waarom. Er woedt een cultuuroorlog en dat woord willen linkse mensen absoluut niet horen. Nu is oorlog ook wel een erg drastisch woord wat weinig nuance toelaat. Je zou het daarom een veenbrand moeten noemen of ontheemding, zoals Pim Fortuyn deed voordat hij door een milieufanaat werd vermoord.

Van de week bracht een vragensteller tijdens het verkiezingsdebat tussen Wilders en de rest op SBS 6 het onder woorden. Hij voelt zich niet meer thuis in zijn eigen Rotterdamse wijk vanwege de overvloed aan 'vreemdelingen' die inkopen doen bij hun eigen, al even vreemde winkeliers. Als je het gevoel krijgt dat je thuis of in dit geval je wijk wordt ontnomen dan raak je ontheemd, vervreemd of zelfs ontworteld en wie wil dat in zijn eigen land? 

Toen ik laatst vertelde dat Aziatische winkeliers in de Portugese stad Porto geen Portugees spreken ook al wonen ze er jaren, antwoordden twee vrienden uit de Randstad dat ze in Amsterdamse café’s en restaurants altijd in het Engels worden aangesproken, ook nadat je hebt gevraagd om Nederlands te spreken. Dat blijken ze dan niet te kunnen.

Twee voorbeelden van ontheemding waar Groen/PvdA geen afstand van wil nemen. Integendeel, het strookt met hun idee dat we allemaal wereldburgers zijn, dat thuis een inwisselbare plek is en dat de Nederlandse taal nu eenmaal geen wereldtaal is en kosmopolieten spreken liever een wereldtaal dan een dialect aan de Noordzee.

Dat hoeft natuurlijk niet te verbazen want Groen/PvdA stemmers zijn hoog opgeleiden die het in stad en land voor het zeggen hebben. Niettemin ontfermen zich graag over hun zwakkere burgers (politiek paternalisme onder de naam van solidariteit). Niet dat ze de wereld van die zwakkere burgers goed begrijpen. Daarom lossen ze alles op met toeslagen enz.Je zorgt voor een hoger minimumloon, lagere huren en extra toeslagen enz. en de burger is tevreden. Volkscultuur is nooit een sterke kant geweest bij de PvdA en zeker niet bij GL.

Wilders vertaalt de cultuuroorlog tot in het extreme met zijn slogan Nederlanders op de eerste, de tweede en de derde plaats (bij Vlaams Belang heet dat “Eigen volk eerst”) waardoor het lijkt of  er voor anderen geen plaats is. Dat is overdreven zoals altijd als het om politieke slogans gaat. Wilders vergroot het probleem uit om aandacht te krijgen.

Maar links heeft panische angst voor dit "nationalisme". Merkwaardig genoeg heeft men dat niet als het om andere volkeren gaat. Dan is nationalisme zelfs gewenst, toegestaan en mag het zelfs activistisch gepromoot worden.

Voeg bij het linkse onbegrip voor de ontheemding van de doorsnee Nederlanders het linkse klimaat-alarmisme bedoeld om de burger de stuipen op het lijf te jagen en zo klaar te stomen voor de gewenste aankoop van warmtepompen, zonnepanelen, elektrische auto’s, windmolens bij de achterdeur enz. en en het plaatje is compleet.

Groen en de PvdA zijn in oorlog met de doorsnee Nederlanders die vooral met rust willen worden gelaten, hun eigen  taal spreken en een eigen vertrouwd thuis in een al even vertrouwde, eigen wijk willen. 

42. HOE ZIT DAT IN OSS? EINDE VAN EEN SOCIALISTISCHE GIDSGEMEENTE?

De lokale partij VDG wordt bij de verkiezingen in 2022 3 zetels groter dan de SP. Door de afsplitsing van tezamen 5 zetels resteren er nog maar 3 zetels voor de SP.

Jan Marijnissen is PvdA leider Wim Kok voorgegaan in het ontdoen van de ideologische veren van zijn partij. De voormalige FNV voorzitter doet dat pas in 1995. Maar daarmee is niet alles gezegd. Een partij als de SP is gebouwd op militant activisme tegen de bestaande orde en dat verdwijnt zo maar niet. Daarvoor zit het te diep in het dna van die partij.

Wim Kok mag dan de klassenstrijd hebben afgeschaft daarmee blijft zijn partij wel de partij van de emancipatie. De oorspronkelijke doelgroep van arbeiders en hun vrouwen wordt ingeruild voor feminisme (Hedy D’Ancona), nieuwe minderheden zoals migranten en vluchtelingen en de verdrukten ver weg in de Derde Wereld. 

Net als indertijd in Oss durfde de PvdA het niet aan om met de SP te regeren wat niet gemakkelijk is, zoals ook in Oss blijkt. Daarvoor verschillen de temperamenten van de beide partijen teveel van elkaar. De PvdA is vooral een doorgewinterde bestuurderspartij terwijl de SP een aktie-partij is.

Of Jan Marijnissen genoeg heeft gedaan om zijn partij salonfähig te maken als coalitiepartner, is een vraag die hijzelf misschien het beste kan beantwoorden. Hoe schudt je je ideologische veren af zonder je achterban te verliezen? Jan Marijnissen doet het op informele wijze, zonder er teveel een punt van te maken. Wim Kok doet het officieel wat eigenlijk nooit helemaal verwerkt is.

Met de mislukte coalitievorming voor een linkse regering miste de SP niet alleen de kans om ons land mee te besturen maar is ook het politieke momentum voorbij. Het mag nauw lukken dat de SP  ooit nog eens zoveel zetels binnenhaalt. Jan Marijnissen houdt het in ieder geval vanwege zijn gezondheid in 2008 voor gezien.

Opvolgster Agnes Kant blijkt een politieke ramp. Met de komst van partij en fractieleider Emile Roemer behaalde de partij 15 zetels in 2010. Een teleurstelling omdat hij in de peilingen vlak daarvoor veel hoger stond. In 2017 verliest de partij 1 zetel waarop ook Roemer aftreedt.

Hij wordt opgevolgd door Lilian Marijnissen, de dochter van Jan. Met de Tweede Kamer verkiezingen in  2021 wordt ze lijsttrekker. De partij zakt naar 9 zetels. Bij de verkiezingen in 2023 zakt de partij zelfs terug naar 5 zetels. Kort daarna treedt ze af als partijleider en als lid van de Tweede Kamer. Vergeleken met haar vader en met Roemer is Lilian politiek te licht om de partij naar een overtuigende zetelwinst te kunnen voeren.

Zoals eerder gemeld, valt de SP fractie in de gemeenteraad van Oss uiteen. Een geduchte klap voor de partij die ze in Oss waarschijnlijk niet meer te boven kan komen. Nieuwe generaties kiezers zullen weinig of niks hebben met de SP.

De afgescheiden partij kan als een lokale partij worden beschouwd. Zoals de naam al aangeeft - Sociaal Sterk Oss - gaan de politieke ambities niet over de grenzen van de stad heen. In Oss worden met de afsplitsing van de SP meegerekend nu 19 van de 37 zetels bezet door leden van lokale politieke partijen. 

Daarmee lijkt een definitief einde gekomen te zijn aan de mogelijkheid dat Oss nog eens ooit een socialistische gidsgemeente in Nederland zou worden. Het kan verkeren. Oss is van een naoorlogse KVP stad via de SP veranderd naar een meerpartijen stad met, naar het zich laat aanzien, een groot aandeel van lokale partijen. Oss sluit daarmee aan bij een nationale trend. Hoe lang die trend zal voortduren is koffiedik kijken en dara doen wij politicologen niet aan.

 

DE BESCHAAFDE HEREN TIMMERMANS EN MELKERT

Een beschaafde twist tussen de heren Frans Timmermans en Ad Melkert in de Balie, feilloos vastgelegd door de ANP fotograaf Robin van Lonkhuijsen in de NRC.

De aangekondigde vervroegde fusie van PvdA met Groen Links houdt de gemoederen bezig. Levert de fusie het gewenste resultaat op, d.w.z. genoeg zetels om de weg naar de macht te plaveien? Want laten we wel wezen, Timmermans is niet naar Nederland teruggekomen om muurbloempje in de Tweede Kamer te spelen.

Voormalig PvdA minister en ooit bijna premier Ad Melkert legt Timmermans het vuur na aan de schenen tijdens een interview in de Balie. Melkert vraagt aan T. voor wie de nieuwe partij bedoeld is? Zal de nieuw linkse partij er ook een zijn voor kiezers die vlees eten en in de stad willen parkeren? 

Hoe komt de nieuwe partij aan een meerderheid? Hoe kom je terug naar het politieke midden? T. hoopt op zwevende kiezers die over de schutting kijken. 

Is GL niet te links voor een middenpartij? T. vindt van niet. Volgt een antwoord van een breinbreker over dat naar rechts opschuiven niks oplevert dus je net zo goed links kunt zijn. M. wijst er vergeefs op dat de kiezers niet langer links maar rechts zitten. 

Uit onverwachte hoek krijgt M. toch een beetje gelijk. Opiniepeiler Kanne vindt dat het onverstandig zou zijn om niet te fuseren maar vreest ook dat de PvdA combinatie met GL de kiezers van midden en gematigd rechts niet zal aanspreken.

"Dat wil niet zeggen dat de kritische PvdA’ers geen punt hebben, ziet hij. „GroenLinks-PvdA heeft de signatuur van het oude GroenLinks: veel kiezers hebben het gevoel dat de partij het te veel heeft over klimaat, over woke.” Dat schrikt oud-PvdA’ers en centrumkiezers af. Kanne: „Centrumrechtse kiezers, ik denk dan bijvoorbeeld aan NSC, BBB en CDA, zien GroenLinks-PvdA als dermate links dat ze zich niet meer kunnen voorstellen dat ze daarop zouden stemmen.” Dat terwijl die kiezers sociaaleconomisch best in de buurt komen van de linkse samenwerking, zegt Kanne." (NRC ,16 maart 2025)

De kwestie is of je als PvdA met GL een nieuwe brede volkspartij kunt opbouwen. Timmermans somt allerlei groepen op, van minderheden tot jongeren en ouderen en alles wat daar tussen zit, alsof een partij een optelsom van groepsbelangen is. Dat is geen volkspartij maar een politieke supermarkt. 

Een volkspartij verwoordt in programma en leiderschap, zo je wil een houding met een politieke visie die leeft onder brede lagen van het kiezersvolk. De PvdA en ook Groen Links hebben een groot deel van het kiezersvolk van zich vervreemd door hun radicale politieke en sociaal-culturele keuzes. Dat kiezers niet van brood alleen leven, is men vergeten. 

De voormalige PvdA ministers Jan Pronk en Tineke Netelenbos nemen het in een opiniestuk in de NRC (21 maart 2025) op voor de nieuwe fusiepartij omdat ze er het begin van het einde van de versnippering van progressief-links in zien. Ze rekenen zich progressief rijk met de partijen PvdA, Groen Links, Denk, Partij voor de Dieren, SP, D66 en Volt. 

Hier spreekt het bekende verlangen naar eenheid uit, een verlangen dat in crisistijden telkens weer terugkeert bij vooral linkse partijen. Kijken we naar de laatste peilingen dan leveren de door Pronk en Netelenbos genoemde partijen samen 58 zetels op. Dromen zijn bedrog.

Te weinig voor een stabiele regeringscoalitie -Melkert heeft gelijk, de kiezers zitten rechts -  en dan hebben we het nog niet over de ideologisch-politieke afstand tussen een partij als bijvoorbeeld de SP en Groen Links. De SP zou qua achterban overigens beter passen bij de PvdA dan GL. Het activisme van de SP richt zich op de kwetsbare onderlaag van de samenleving. Het activisme van Groen Links is dat van hoger opgeleiden zoals Extinction Rebellion en Black Lives Matter.

Een fusie met GL brengt de PvdA eerder verder van het brede midden dan dichterbij. Tenzij de “vergroenlinksing” wordt teruggedraaid en er een geheel nieuwe partij ontstaat die meer respect en gevoel heeft voor wat leeft onder brede lagen van de kiezers. Maar dat gaat niet zomaar. Dat gaat tijd kosten, heel veel tijd en nieuw leiderschap.

Of dit betekent dat als straks de fusie doorgaat, een nieuwe oude sociaal-democratische partij met als werktitel “Rood Vooruit” er in zal slagen een brede linkse volkspartij te worden is ook nog maar de vraag. Als ik politieke bookmaker zou zijn dan zou ik ze een kans van minder dan een op 10 geven.

 

38. HOE ZIT DAT IN OSS? SP OVER HOOGTEPUNT

 

Foto: Daan Scholte, Stadsarchief Oss.

Oss is vanaf 1850 een industriële groeistad met in 1950 afgerond 20.000 inwoners. Tien jaar later zijn er dat 30.000  en weer tien jaar later 40.000. In het jaar 2000 heeft de stad 56.000 inwoners. Daarna is de onstuimige groei afgevlakt zodat de stad nu tegen de 60.000 inwoners telt, maar de gemeente heeft door fusies met omliggende dorpen en stadjes bijna 100.000 inwoners.

Dorpen als Berghem, Haren, Megen, Lith, Lithoyen, Maren-Kessel, Geffen, Herpen, Ravenstein, Deursen en Dennenburg, Diemen en Deden, Macharen, Overlangel en Neerlangel maken deel van de gemeente Oss. Oss is daardoor een Maasgemeente geworden met meer dan 40 km Maasoever. 

Door de fusies blijft Oss een mix van stads en dorpsmensen. Dat heeft gevolgen voor de politieke verhoudingen in de gemeenteraad.  Van na de Tweede Wereldoorlog tot ongeveer 1970 is Oss een KVP stad, een partij die boeren, arbeiders en burgers verenigde ten behoeve van de katholieke emancipatie. De PvdA als arbeiderspartij bij uitstek krijgt al die jaren nauwelijks voet aan de grond.

We hebben gezien dat de socialistische SP, net als de PvdA een echte arbeiderspartij, wel voet aan de grond krijgt met in 2002 maar liefst 15 zetels in de gemeenteraad, die intussen uitgebreid tot 35 zetels.

Maar vier jaar later is er de groei bij de SP er alweer uit. In 2006 gaat het voor het eerst mis. “In maart 2006 zijn de gemeenteraadsverkiezingen een groot succes voor de landelijke SP. Tegen de trend in lijdt de Osse afdeling een gevoelig verlies. Het verlies van vier zetels komt toch wel hard aan. Wel blijft de SP de grootste partij in Oss.” (Historie SP afdeling Oss)

Ondanks de grootste te zijn, komt de partij terecht in de oppositie.

“Het besluit van de Lithse gemeenteraad om de gemeente op te heffen en aansluiting te zoeken bij Oss, zorgt ervoor dat Oss opnieuw een herindeling tegemoet gaat. De verkiezingen worden daarom gehouden in oktober 2010. Deze dag levert de SP negen raadszetels op. Daarmee blijft de SP ook in de nieuwe gemeente de grootste parij. De onderhandelingen met VDG en PvdA over voortzetting van het college, eventueel aangevuld met VVD, lopen vast. De SP komt na ruim acht jaar weer in de oppositie terecht.” (Historie SP afdeling Oss)

De SP scoort dus 9 zetels in 2010, vervolgens opnieuw 9 zetels in 2014 en dan verrassend maar niet spectaculair 11 zetels in 2018 om dan terug te zakken tot 8 zetels in 2022, de laatst gehouden verkiezingen. 15 zetels zijn uit het zicht verdwenen. 

Hoewel de VDG al die jaren ongeveer hetzelfde aantal zetels behaalt als de SP, slaagt die partij er in tegenstelling tot de SP, er telkens in om met andere kleinere partijen een college van. B&W te vormen waardoor de SP aan de zijlijn van de plaatselijke politiek komt te staan. Actie voeren alleen blijkt niet genoeg om in het college te komen.

Het CDA, ooit de machtigste partij van Oss, haalt in 2022 nog slechts 4 zetels. De andere landelijk partijen D66, VVD en Groen Links blijven in dat jaar steken op 3 zetels in 2022. Het PvdA, Forum voor Democratie en de andere lokale partij Beter Oss halen elk een zetel.