87. MEXICAANSE VERTELLINGEN. TEQUILA

 

San José, Costa Rica 1979

Julia sluit zich van hem af. Ze wordt bevangen door smetvrees. Is dat een reactie op de zwangerschap of op de dronkenschap van haar man? Ze weet het niet en de arts ook niet. Het wordt zo erg dat ze handschoenen in bed draagt en uiteindelijk Diego niet meer in haar bed wil, ook niet als hij nuchter is.

Juist nu ze net een kind van hun beiden verwachten, lijkt het einde van hun liefde nabij. Diego is ten einde raad. Hij had zo gehoopt dat na zijn mislukte avontuur als revolutionair, zijn liefde voor Julia en de schilderkunst alsnog verlossing zouden brengen. Zijn leven zin zouden geven.

Nu moet hij vaststellen dat het mislukt is. De schilderkunst levert te weinig op om van te leven en zijn liefde voor Julia loopt vast op haar teveel aan ambities of zijn gebrek aan ambities. Het is maar hoe je het bekijkt. Is er nog iets om voor te leven? Hij ziet zijn toekomst nog slechts als een zwart gat.

Tequila brengt redding in de avond. Zijn hoofd wordt er lichter van, zijn ziel minder bedrukt en zijn lijf voelt alsof er nog liefde en geluk in zit. Wie had gedacht dat zoveel geluk in zo een klein glaasje heldere doorzichtige drank kan zitten? Het is bronwater dat leven schenkt.

Maar niet langer dan voor de avond. De volgende dag begint het weer van voren af aan. Dan moet het zwarte gat van de toekomst opnieuw gedempt worden met tequila. Het is een dwingend medicijn geworden waarmee hij elke avond zijn zielesmart, de pijn van zijn verloren leven wegspoelt.

Gelukkig weet hij zich overdag, zij het met veel moeite overeind te houden. Wat helpt is zijn bezoek rond het middaguur aan een armoedige eettent om de hoek. Daar wordt hij elke dag opnieuw bediend door dezelfde vrouw, Maria-Carmen heet ze. 

Tot zijn verbazing komt zijn ziel zodra hij haar ziet tot rust. Het is alsof alles in de wereld weer even op zijn plaats valt. Ze bekijkt hem met een blik die hij vergeten was, een zekere warmte maar vooral ook rust zonder berusting. Ze herinnert hem aan de liefde die hij ooit voor Frida had en daarna voor Julia. 

Ze zegt hem dat hij goed moet opletten op wat hij eet. Goed en gezond eten, is goed voor lichaam en geest. Die bezorgdheid van haar verrast hem opnieuw. Ook dat is lang geleden. Hij vraagt zich af wat hij moet doen? 

Een gesprek aanknopen maar waarom zou ze met hem praten? Hij is nog minder waard dan het stof waar ze op loopt of het vuil dat ze van de tafeltjes poetst. Hij is niks en nul. Dat ze zich druk maakt over zijn eten, is haar werk.

Tegelijk dringt bij Diego pas goed het besef door dat zijn liefde is vastgelopen en dat daar waar de liefde vastloopt, ook het leven strandt en tequila niet de oplossing is. Gek genoeg ziet hij bijna gelijktijding, het universum staat even stil, in haar ogen de kans op liefde en dat daar waar liefde weer mogelijk is, het leven zin kan krijgen.

FREAKSHOW IN MAASTRICHT

 

De fototentoonstelling van Ellen Unwerth begint met een versie van de befaamde rode loper waarop filmsterren, modellen en andere showvolk paraderen voor het publiek

Ik ben zo brutaal geweest om mijn eigen fotoserie te maken van de foto’s van mode- en kunstfotograaf Ellen Unwerth te zien zijn op de expositie “My Circus” in het ‘Fotomuseum aan het Vrijthof’ te Maastricht. Wie meer wil weten over die expositie verwijs ik naar de website van het Fotomuseum. 

REIZEN DOOR DE RUIMTE EN HET TEKORT AAN TIJD.

Man op de Maan met oude achtergrond de Aarde. De Apollo 11 missie bracht op 20 juli 1969 de tweede Amerikanen Neil Armstrong en Buzz Aldrin op de Maan. Sindsdien zijn er geen mensen meer op de Maan geweest wel zijn er vele missies naar ruimtestations geweest. Sinds de Maanlanding wordt de Aarde kwetsbaar genoemd, terwijl hij toch al naar schatting 4,5 miljard bestaat.  

Wanneer zijn mensen op de gedachte te komen de ruimte in te willen? Misschien is het verlangen wel zo oud als de mensheid. De val van Icarus uit de Griekse mythologie is een voorbeeld uit de oudheid. Icarus weet niet van ophouden en vliegt met zijn met was ingesmeerde vleugels steeds dichter naar de zon. De was smelt en Icarus maakt een dodelijke val op aarde. Een duidelijke waarschuwing. Wie te hoog vliegt, komt ten val. Zal het ons ook zo vergaan?

Eeuwen later (1500) maakte de Italiaanse uitvinder Da Vinci aantekeningen over hoe een mens zou kunnen vliegen zoals de vogels. Hij bedacht een luchtschroef, een soort helicopter, hoe vleugels gemaakt zouden kunnen worden en zelfs een parachute.

Ruim 350 jaar later eeuw fantaseerde de schrijver Jules Verne over een reis naar de maan in zijn boek “Van de aarde naar de maan”(1865) Maar voorlopig bleef het bij fantasie. De eerste vlucht met een vliegmachine met verbrandingsmotor van de gebroeders Wright in 1903 bracht de droom om de ruimte te veroveren een stap dichterbij.

In die tijd begon men ook te fantaseren over reizen door de tijd. In 1881 verscheen het boek “The Clock went Backward” van de Amerikaanse schrijver Edward Page Mitchell. De tijdmachine als middel om door tijd en ruimte te reizen werd geïntroduceerd door de Britse schrijver H.G. Wells in zijn boek  “De Tijdmachine” (1895).

Een nieuwe fase in het tijd-ruimte reizen trad in met de film “Back to the Future” waarin de jonge hoofdrolspeler Michael Fox met een De Lorean auto als tijdmachine, ontwikkeld door een “gekke professor”, naar het verleden van zijn ouders reist. 

Met zijn ruimte-tijdreis verstoort hij de natuurlijke tijdsorde waardoor zijn vader zijn moeder niet zal ontmoeten met als gevolg dat hij zelf  niet geboren zou worden! Er zit voor Fox niks anders op dan in te grijpen zodat zijn ouders alsnog met elkaar trouwen.Vooralsnog zijn er geen technieken om door de tijd te reizen, verleden of toekomst, behalve met onze fantasie.

De ruimte zijn we intussen aan het “veroveren”. Dat is overigens een zeer kostbare zaak zodat slechts weinig landen mensen de ruimte in kunnen sturen. Afgezien van de enorme kosten die een ruimtereis met zich meebrengt, stuiten we op het praktische probleem van de tijd. 

Door de tijd reizen is niet mogelijk voor ons mensen ook al willen we dat nog zo graag. Tijd is de grens waar we onverbiddelijk tegenaan lopen. Maar ook lange ruimtereizen worden begrensd door tijd, tijd van leven in dit geval.

Zo is een maanreis qua tijd nog te doen maar een reis naar Mars waar bijvoorbeeld de mulimiljardair Elon Musk over spreekt, is andere koek. De reisafstand is gemiddeld genomen 60 miljoen kilometer. Met de huidige ruimtevaarttechnologie zou een heenreis zes tot acht maanden duren. Een volledige missie (heenreis, verblijf en terugreis) zouden ongeveer 3 jaar duren.

In de film “Passengers” lossen ze het probleem van de reistijd naar een verre planeet - een ruimtekolonie -  op, door de passagiers 120 jaar te laten slapen. De idee is dat je slapend je leven stop zet. Over de mogelijkheid om een mensenleven door lang slapen of invriezen te rekken, wordt veel gefantaseerd.  Het is een vorm van tijdreizen maar of het ooit kan, waag ik te betwijfelen. 

Een andere oplossing om de buitenaardse afstanden in de ruimte in tijd te overbruggen, zou het supersnel verplaatsen van het menselijk lichaam zijn door middel van teleporting, dit is dematerialisering van het lichaam op plaats van vertrek om het op de plaats van bestemming weer te materialiseren. 

Zoiets gebeurt bijvoorbeeld met behulp van een transporter bediend door dr. Spock in de film Star Trek. “Beam me up” is de veel gebruikte uitspraak van bemanningsledenman van het ruimteschip USS Enterprise, die  in nood zijn geraakt tijdens een verkenning op een vreemde planeet.

Tijd en ruimte hangen onverbrekelijk met elkaar samen (relativiteitstheorie van Einstein). Tijd is beweging in de ruimte. Zonder ruimte geen beweging en dus geen tijd. Tijd is een onmisbare dimensie naast die van ruimte (hoogte, breedte en lengte), het is de vierde dimensie. 

Terwijl ruimte en tijd in beginsel oneindig zijn, is onze tijd van leven beperkt. We kunnen de drie dimensionale ruimte bereizen maar de vierde dimensie tijd, is onze grens. De dood wacht ons. Als we de dood zouden kunnen overwinnen, kunnen we de ruimte ook overwinnen. Tot dan moeten we met minder ruimte genoegen nemen.

RODE CIRKEL MET SCHUINE LIJN

 

petrus, "Rode Cirkel met Schuine Lijn", acrylverf op papier, 50x50 cm
Te Koop

BIJ HERDENKING HOORT VERZOENING

 

Bij de herdenking van doden gevallen tijdens de strijd om onfhankelijkheid van Nederland op 4 mei zijn “verzoening” en het “niet vergeten”  de twee belangrijkste thema’s.

Herdenking brengt verzoening met de dood van geliefden en landgenoten in de strijd voor het vaderland. Het “niet vergeten” is een eerbetoon aan het hoogste offer dat ze voor de vrijheid van hun land gebracht hebben. We herdenken op 4 mei het zoenoffer van hun dood voor onze toekomst in vrijheid.

Alleen door het zoenoffer te herdenken maakt het mogelijk om zonder terughoudendheid de vrijheid in blijdschap en vreugde te vieren op 5 mei.

Dat geldt ook voor voormalige vijanden zoals in 1985 de Franse president Mitterand en de Duitse Bondskanselier Kohl hebben gedaan. Tijdens een herdenking van de doden van hun beider landen Frankrijk en Duitsland bij het Douamont monument bij Verdun, waar de bloedigste veldslagen van de Eerste Wereldoorlog waren, gaven zij ten teken van verzoening elkaar een lange en stevige handdruk.

Hun handdruk is een symbool geworden van de verzoening tussen beide landen na twee wereldoorlogen die aan beide zijden onnoemelijk veel leed en doden hebben gebracht. Die herdenking met verzoening maakte de weg vrij voor een verdergaande samenwerking ten gunste van hun beider volkeren.

Precies dit element van verzoening mis ik in de vriendelijk uitnodiging voor een “inclusieve herdenking” met 2 minuten stilte op de Dam in Amsterdam. 

Een herdenking “van het leed dat de Nederlandse voorvaderen aan andere mensen en landen hebben toegebracht tijdens de koloniale tijd” die niet gepaard gaat met een verzoening tussen de betrokkenen, is onvoldoende om de weg vrij te maken voor een gezamenlijke toekomst.

86. MEXICAANSE VERTELLINGEN. RECLAMESCHILDER

San Miguel Regla, 2025.

Met de dag kan Julia minder haar ergernis verbergen over het gebrek aan ambitie bij Diego om een groot kunstschilder te worden. Hij heeft notabene nog altijd contact met zijn vrienden David en Frida. Zij heeft nog wel om zijn liefde gebedeld.Waarom vraagt hij hen niet om steun zodat ook hij een plek krijgt in de kunstwereld? Als ze die gedachte tegen Diego uitspreekt, haalt hij zijn schouders op. Een man moet zijn grenzen kennen, antwoordt hij dan.

Maar, zo werpt ze tegen, wil je dan straks geen beter leven voor je kind? Ja, natuurlijk wil hij dat. Hij wil het alles meegeven wat mogelijk is om succes in het leven te krijgen. Als het moet, zal hij op alle muren van de winkels in Mexico-stad reclame schilderen. Hij wil werken voor zijn kind maar vraag hem niet om ambities te hebben naar roem of rijkdom als kunstschilder.

Na haar bevalling, het was een zoon precies zoals ze gehoopt had, blijft alles bij het oude. Haar onvrede wordt een fysieke afkeer van Diego. Dat wordt zo erg dat ze hem vraagt om voortaan in de woonkamer op de bank te slapen. Diego doet wat ze wil. Wat moet hij anders? Hij heeft nu eenmaal geen antwoord op het verlangen van Julia naar rijkdom en geluk, twee zaken die volgens haar onverbrekelijk met elkaar zijn verbonden.

Hij wordt nog eenzamer dan hij altijd al was. Hij zou tevreden zijn met zijn lot als Julia dat ook zou zijn. Na zijn verlies in het geloof van communisme als de de enige weg naar geluk en menselijkheid, hoopte hij het geluk op kleine schaal, dat van het gezin en een kleine vriendenkring.  

Die kleine kring bestaat voornamelijk uit David en Frida. Hij is nog niet een moment jaloers geweest op hun roem en succes. Integendeel, hij gunt het hen van harte. Maar voor hem hoeft het niet. Hij is er zelfs bang voor. Roem en succes maken je niet minder eenzaam, misschien juist wel eenzamer. 

Bovendien trekt het parasieten aan, nietsnutten die op je afkomen als vliegen op stront waarmee meteen gezegd is dat roem niet veel meer is dan stront met een misleidend geurtje. Zij willen met jou de vrijheid van jouw geld vieren in plaats van de vrijheid van geest. Maar Diego gaat het om het laatste en niet om het eerste.

Hij zou zo graag willen dat Julia dat ook zou inzien. Dan zou hij zijn vrijheid van geest en zijn eenzaamheid met haar kunnen delen. Nu rest tussen hen nog slechts verslagenheid die hij probeert te verdrijven met hulp van tequila. Niks zo goed voor de gepijnigde, wanhopige ziel dan tequila.

Na zijn werk kruipt hij voortaan weg achter een fles tequila in goedkope kroegen en bars waar hij zachtjes meehuilt met de melancholische liedjes over verloren liefde, ondergang e dood. Half of helemaal dronken komt hij thuis waar hij op de bank zijn roes uitslaapt om de volgende dag  met de moed der wanhoop maar weer reclames op muren te schilderen.

 

MEDEDOGEN (FOTOGRAFIE CREDO)

 

De twee indiaanse vrouwen bidden in de kathedraal van Mexico-stad 1975. Een van de eerste foto's van mijn eerste fotoproject.

Mededogen is nu niet direct een woord dat je in verband brengt met fotografie. Toch is dat thema of misschien beter gezegd de grondhouding waarmee ik sinds mijn eerste fotoproject in Mexico foto's maak.

Het gaat om zowel mededogen met de individuele mens als ook met de mensheid in het algemeen. Het is het besef van "la condition humaine”, dat wij mensen zijn veroordeeld tot een bestaan op deze aarde zonder te weten waarom en waartoe het dient. 

Landarbeider op het platteland van Costa Rica 1977

Het is in veel gevallen een lijdend bestaan, een eenzaam bestaan zonder duidelijke zingeving en altijd eindigend met de dood. Mededogen komt voort uit het besef van het menselijk tekort waarmee we allemaal zonder onderscheid des persoons gedoemd zijn te leven en waaruit we niet kunnen ontsnappen.

Mededogen is een levenshouding die naar ik vermoed heb geërfd van mijn ouders en voorouders. Ik ben opgevoed met het katholieke geloof in Jezus Christus. Die heeft met zijn leer zijn Vader als de God van het Mededogen in onze geschiedenis gebracht.  

Vuilnisman in Antwerpen, België 1994

Zijn Vader God is een heel andere God dan de oude goden van de Grieken en de Romeinen en ook de God van het Oude Testament.  De goden der ouden trokken zich geen zier aan van het lot van de mensen. Integendeel, ze speelden met de mensen, haalden grappen met ze uit en verwekten bij hun vrouwen nageslacht die als halfgoden ter wereld kwamen.

De Vader van Jezus Christus is daarentegen een God die mededogen heeft met de mensheid en de mensen wil verlossen uit hun existentiële angsten, hun eenzaamheid, radeloosheid en lijden. Hij belooft mensen die in Zijn Mededogen geloven een leven na de dood waar ze voor eeuwig verlost zullen zijn van het menselijk tekort.

Cuzco, Peru 2003

Om de boodschap van mededogen van Zijn Vader hier op aarde kracht bij te zetten, stierf Jezus Christus zelf een gewelddadige dood aan het kruis. Dat kruis wordt na zijn dood dan ook hét teken van mededogen én verlossing voor al degenen die in hem geloven.

De vrouwen pletten gevonden blikjes om te verkopen als oud ijzer. Havanna, Cuba 2008.

Ik vertel dit geërfde verhaal niet om mijzelf en mijn foto’s als een Christelijke boodschapper te duiden maar om de achtergrond aan te geven van waaruit ik mijn foto’s maak. Ik geloof zelf niet in de verlossing met een leven na de dood. Ik geloof wel in mededogen en de kracht van de liefde en menselijke waardigheid die daarin schuilt.

Portret van en jongen in een buitenwijk van Lomé, Togo 2014

Ik hoop dat mijn foto’s in al hun eenvoud getuigen van mededogen en medemenselijkheid en aldus kunnen bijdragen aan een wereld met een beetje minder eenzaamheid, angst en lijden.

Wandelaars in Maastricht, 2020