74. MEXICAANSE VERTELLINGEN. REVOLUTIE EN LIEFDE

Zoals op deze foto van een onbekende fotograaf is te zien, gemaakt omstreeks 1954 tijdens een bijeenkomst van de Mexicaanse Communistische Partij, waren Diego Rivera (staand rechts) en  David Alfaro Siqueiros (derde van rechts) politieke vrienden. (bewerking foto: petrus)

Diego aarzelt even en vraagt dan aan Frida hoe het zit met haar geliefde Trotski. Frida die zich al lang geleden, tijdens haar langdurige en veelvuldige verblijf in het ziekenhuis, heeft voorgenomen onbevreesd in waarheid te leven, kijkt hem aan en antwoordt dat León voorbij is. Ze zegt het op een toon die geen twijfel laat bestaan over het afscheid.

Ik heb het vuurtje zelf aangewakkerd, geflirt met hem omdat ik met de revolutie naar bed wilde. De gedachte alleen al wond me op maar toen het zo ver was, viel het tegen. León mag dan een groot revolutionair zijn, alleen Lenin is groter, maar een liefde moet ook nog andere kwaliteiten hebben. Hij is weliswaar de man van de nieuwe dageraad voor mens en maatschappij, maar zijn prestaties als minnaar blijven daarbij achter. 

Revolutie en liefde zijn twee verschillende zaken. Als ze samengaan zal dat toeval zijn of geluk, het is maar hoe je het noemen wil. Er is geen natuurlijk verbond tussen die twee.

Sinds kort vraag ik me af bovendien af of León nog wel een revolutionair is. Heeft Stalin hem niet ontmaskerd als een man met een bourgeois mentaliteit? In plaats van in dienst te staan van de partij is hij uit op het leiderschap. Stalin heeft hem een les geleerd en hem tot balling gemaakt in zijn eigen revolutie. 

Onverwacht geeft Frida nu een draai aan het gesprek. Hoe zit het met jou Diego vraagt ze hem op de man af. Is Julia jouw bestemming of kijk ik hier naar een bevlieging? Diego voelt zich betrapt en kijkt geërgerd maar hij bedwingt zich en zwijgt. Waarom zou hij haar onnodig kwetsen? Zo te horen is ze al genoeg gekwetst.

Maar daar neemt Frida geen genoegen mee. Ze wil weten waar ze aan toe is met Diego en dringt aan op een antwoord. Nu bemoeit David zich er mee. Hij stelt Frida voor de zaak te laten rusten. Ze hebben immers elkaar en dat moet toch genoeg zijn voor het moment.

Ze beseft dat ze te ver is gegaan. Liefde kun je niet dwingen. Ze wil zich ook niet al teveel laten kennen. Boosheid om een onbeantwoorde liefde is een teken van zwakte en als ze iets niet wil zijn dan is het dat. Ze staat op en stelt voor aan David om op te stappen. David is al lang blij. Hij weet niet hoe snel hij weg moet zien te komen uit dit ongemakkelijk gesprek.

Diego betreurt dat Julia getuige heeft moeten zijn van zijn teloor gegane liefde voor Frida. Aan de andere kant zal het Julia goed doen dat de liefde voor Frida over is. Ze besluiten wat te eten in Casa Azul alvorens terug te gaan naar San Miguel.

 

EUROPA VERSUS TRUMP

Groenland is geen grap maar bittere ernst voor Trump en de zijnen.

Hoe krijg je vat op Trump? Meebuigen zoals riet of van hetzelfde laken een pak geven? De meesten kiezen voor het eerste want het laatste is een stuk moeilijker. Veel mensen zijn nu eenmaal te fatsoenlijk om te kunnen bullebakken, grove taal uit te slaan, te liegen dat het gedrukt staat en te intimideren.

De door de wol geverfde Hillary Clinton was als presidentskandidaat niet opgewassen tegen de grote mond, het grove optreden en zijn bullebak mentaliteit. Ze bleef teveel een keurig meisje die verstandig antwoord gaf aan iemand die nergens verstand van heeft en dan verlies je voor het grote publiek. Trump stal de show. Met Kamela Harris ging het daarna precies zo.

Het optreden van Trump in een eentweetje met vice-president Vance, ook een straatvechter. Het bezoek van president Zelensky aan het Witte Huis, was een voorbeeld van verbaal gewelddadig optreden en intimidatie in het Witte Huis, een huis dat beschaving, diplomatie en respect zou moeten uitstralen.

Maar Trump heeft alleen respect voor zichzelf en degenen die net zo brutaal en lomp met macht omgaan als hij, types als bijvoorbeeld Putin. Putin is misschien nog wel een sluwere straatvechter dan Trump dankzij zijn KGB achtergrond. Trump is per slot van rekening altijd een vastgoedhandelaar gebleven.

Europese politici hebben, alleen al omdat Europa uit zoveel verschillende landen bestaat, het decorum als toonbeeld van wederzijds respect tot een hogere kunst van de diplomatie gemaakt. Eenmaal daarin opgegroeid, kun je niet gemakkelijk overschakelen naar intimidatie en bullebak diplomatie.

Derhalve kozen Europese politici als bij intuïtie ervoor om mee te buigen en zelfs te vlijen. Dat laatste wordt versterkt door de militaire afhankelijkheid van Europa van de VS en de oorlog in Oekraïne. 

Dan is er nog de weg van de Trump fluisteraar. In deze hoogste persoonlijk vorm van diplomatie blijkt NAVO chef Rutte een meester te zijn. Hij wist de Groenland affaire in een hoogst persoonlijk gesprek met Rump in rustiger en overzichtelijker vaarwater te brengen.

Niettemin heeft de Groenland affaire de Europese leiders duidelijk gemaakt dat je voor een dialoog met Trump maar beter ook een stok achter de deur kunt hebben. Het is zaak dat Europa eensgezind en goed voorbereid gesprekken met Trump voert, hem frank en vrij met open vizier tegemoet treedt, met zelfrespect en vaste hand. Europa moet zichzelf heruitvinden, militair, geopolitiek, strategisch en diplomatiek. Dat wordt nog een hele klus.

2. KANDINSKY. INNERLIJKE KLANKEN

Wassily Kandinsky, Compositie VII, olieverf op canvas, 1913 ( 200 x 302 cm). Te zien in de Tretyakov Galerij in Moskou.

Kandinsky leefde in een verwarrende tijd, de jaren voor de communistische revolutie van Lenin in 1917, een pre-revolutionaire tijd waarin verschillende, soms schokkende gebeurtenissen elkaar snel opvolgden. Het eeuwenoude autoritaire Tsarenregiem wankelde, liberale, anarchistische en communistische ideeën waarden rond, aanslagen werden gepleegd.

Tussen de liberale, marxistische, materialistische en anarchistische ideeën ideeën zocht Kandinsky een geestelijke uitweg die vooruitgang beloofde zonder verlies aan geestelijk leven. Zo loopt hijj net als tijdgenoot en kunstenaar Piet Mondriaan tegen de theosofen aan. Hij noemt het een spirituele beweging die een verlossend geluid laat horen voor menig vertwijfeld hart dat in duisternis en nacht gehuld is. (blz.36)

Hij onderzoekt de relatie van het woord tot de werkelijkheid. Hij betoogt dat het woord enerzijds dient om dingen te benoemen en anderzijds om een geestelijke werkelijkheid aan te geven. Het woord heeft een eigen klank, een innerlijke klank die het plaatst tegenover de waarneembare werkelijkheid.

“En het woord, dat dus twee betekenissen heeft - een directe en een andere, innerlijke - is het zuivere materiaal van dichtkunst en literatuur, is het materiaal dat alleen door deze kunst kan worden toegepast en door middel waarvan zij spreekt tot de ziel” (blz 39)

Muziek is nog meer dan het woord geschikt om een innerlijke klank weer te geven. Muziek spreekt direct tot de ziel. Debussy componeert muzikale vormen die tot “spirituele schilderingen” worden. Debussy’s muziek wordt vergeleken met schilderijen van impressionistische schilders.

De atonale componist Schönberg laat het uiterlijk schone voor wat het is en bekommert zich nog slechts om het innerlijke schone.“De muziek van Schönberg voert ons in een nieuwe wereld waar de muziek niet meer een akoestische ervaring is maar zuiver een zielsbelevenis. Hier begint de ‘muziek van de toekomst’. (blz 42)

De neo-impressionisten volgens een gelijksoortige weg die uitmondt in de abstracte schilderkunst. Zij gebruiken het uiterlijk om tot bij de innerlijke klank te komen, een universele klank volgens K.

De verst gevorderde onder deze schilders is Cézanne. “…hij wist in een theekopje een wezen te zien. Bij hem wordt het ‘nature morte’  zodanig bezield dat de uiterlijk ‘dode’ dingen een innerlijk leven krijgen.” (blz.43)

De volgende is Matisse voor wie de objecten, de mens of iets anders, als uitgangspunt dienen om het goddelijke weer te geven door middelen die de schilderkunst eigen zijn, kleur en vorm. Bij Matisse is sprake van grote innerlijke levendigheid ontstaan uit innerlijke noodzaak. (blz.44)

Zijn tijdgenoot Picasso laat zich niet door uiterlijke schoonheid betoveren maar laat zich door de dwang tot zelfexpressie meesleuren van de ene na de andere vorm en kleur. 

Soms maakt hij een sprong naar de tegenover gestelde kant, tot ontzetting van navolgers die dachten hem te hebben ingehaald. (blz. 45) Picasso gaat zo ver met met het kubisme dat hij het materiële in zijn schilderijen vernietigt, in stukken hakt en het reconstrueert.

Waar Cezanne, Matisse en Picasso nog altijd vasthouden aan het uiterlijke, het figuratieve  als basis voor hun innerlijke klank, gaan Kandinsky en Mondriaan over tot puur vorm en kleur, de basis van alle schilderkunst, om hun innerlijke klanken (ziel) vast te leggen.

DE NIEUWE BIBLIOTHEEK IN OSS

 

GEOMETRISCHE COMPOSITIE VI PYTHAGORAS

 

petrus, 'Geometrische Compositie VI Pythagoras', acryl en olieverf op mdf paneel (80x80 cm), 2026
Te Koop.

73. MEXICAANSE VERTELLINGEN. OVER LIEFDE EN DOOD

Ober bij La Casa Azul (foto: petrus 2026)

 

Frida vraagt of er veel van zulke mannen zijn, mannen die er twee vrouwen op na houden, eentje in Mexico en een andere in Amerika. Diego denkt van wel. Veel mannen houden het alleen zijn in Amerika niet vol, hoeveel ze ook van hun vrouw en kinderen thuis houden.

Maanden lang enkel met mannen omgaan is moeilijk. Ze missen de intimiteit met en de zorg van een vrouw. Dat is moeilijk vol te houden voor elke man, laat staan een Mexicaan die opgroeit als een moeders kindje.

Mexicanen zijn per slot van rekening ook nog eens romantici, tot op het ziekelijke af. De vrouw heet het centrum van de wereld te zijn met moeders op nummer een. Onbeantwoorde liefde is voor de romantische Mexicaan zowat hetzelfde als dood gaan. 

In de praktijk wordt het verdriet samen met de dood weggespoeld met tequila. Ga maar eens een avondje naar Plaza Garibaldi dan zie en hoor je het luidruchtig zelfbeklag van mannen gedrenkt in tequila. 

Frida luistert met lichte verbazing naar deze ontluisterende les in liefde over de Mexicaanse man. Maar zo vindt ze, Mexicaanse vrouwen beleven met net zoveel passie de liefde. Ze zijn net zo romantisch. 

Onbeantwoorde liefde is voor hen net zo tragisch want wat is leven zonder een geliefde? Frida meent dat een vrouw zonder man niet compleet is, eigenlijk maar half mens. Daarom is er altijd dat diepe verlangen naar eenwording met de man. 

Mannen wekken vrouwen tot leven door kinderen bij haar te verwekken. Kinderen zijn voor een vrouw belangrijker dan voor een man, ze zijn haar existentie. De rest is bijzaak, leuk als tijdverdrijf maar raakt niet de kern van het vrouw zijn. 

Geen liefde betekent voor een vrouw ook geen kind. Dat kan haar wanhopig maken. Een kind is de bezegeling van de liefde en het leven. Daarom altijd de hoop dat een kind geboren zal worden uit de liefde.

Terwijl Frida praat kijkt ze van Diego naar Julia en van Julia naar David alsof ze in hun ogen wil zien wat ze denken. David reageert door onwillekeurig haar hand op tafel vast te pakken als om te zeggen dat hij er voor haar is. Hij vat de woorden van Frida op als een liefdesverklaring aan hem.  

Diego ziet dat en zegt dat hij er ook zo over denkt. Er gaat niks boven liefde en hij keert zich tot Julia. Die kijkt hem aan en pakt hem bij zijn schouders alsof ze hem vol passie wil kussen maar het blijft bij een vluchtige streling van zijn wang. 

WORDT JESSE KLAVER DE NIEUWE LENIN?

De gelijkenis tussen het GL/PvdA affiche met Jesse Klaver en hetRussische affiche met Vladimir Lenin is verbazingwekkend groot: de zwaaiende arm en hand Jesse heeft geen pet in zijn hand), de rode achtergrond en de mensen. De maker is duidelijk geïnspireerd geweest door de communistische propaganda. Tekst op het Russische affiche: lang leve de socialistische revolutie. Bij Klaver gene revolutie maar ene regeerakkoord. 

 

Kwade tongen beweren dat door de fusie met Groen Links de PvdA radicaal links is geworden. Je zou zeggen dat dit affiche zulks bevestigt. Vreemd is de veronderstelling niet in aanmerking nemend dat de PvdA zelf altijd al een stevige linkervleugel heeft gehad die de partij ziet als de weg waarlangs het socialisme in Nederland gevestigd gaat worden. 

Geen idee hoe sterk die vleugel nog is. In de jaren zeventig en volgende in de vorige eeuw was het een sterke vleugel die politiek behoorlijk aanwezig was. Het is ook van oudsher een vleugel die zich roert. Mij lijkt dat die linksrevelugel in het vaarwater van de zachte krachten, feminisme en minderheden terecht is gekomen, de plaatsvervangers van de onderdrukte arbeiders. 

Groen Links heeft vanaf zijn ontstaan een radicaal linkse achtergrond. Te beginnen natuurlijk met de CPN, heel lang een vazal van Moskou tot hij in handen viel van de protestgeneratie van de jaren zeventig in de vorige eeuw. Die wisten geen raad met de Stalinistische kadaver discipline waardoor er al snel scheuringen ontstonden. Altijd al een gevolg geweest van betweterig radicalisme. 

De Pacifistische Socialistische Partij was uiteraard een al even radicale partij maar met een vleugje zelfkritiek en geen kadaverdiscipline. De partij draaide jarenlang om de persoon van Fred van der Spek. Net als de CPN lukte het de PSP nooit om boven de 2 zetels uit te komen terwijl de pretentie hetzelfde was, namelijk met behulp van de arbeiders de macht nemen.

De derde poot van Groen Links, de PPR bestaande uit dissidente christenen, was misschien wel de radicaalste partij van de drie. Ze begon uit ontevredenheid over het behoudzuchtige CDA dat niet of slechts zwaar geconditioneerd wilde samenwerken met de PvdA. 

Vergeet niet dat het CDA toen een machtig politiek bolwerk was net als de PvdA. Maar de PvdA sloot meer aan bij de nieuwe kritische tijdgeest dan het CDA. Het waren de dagen van de vernieuwing van mens en maatschappij.

Wanneer Christenen het schip van kerk en geloof verlaten dan doen ze dat grondig.  De dissidenten baseren zich op de wat heet revolutionaire kanten van de bijbel en dan vooral die van het nieuwe testament; radicale naastenliefde, solidariteit, gelijkheid, tegen de bestaande orde, zwaarden worden ploegen enz.

In hoeverre al deze erfenissen zullen doorwerken in de nagestreefde fusie tussen PvdA en Groen Links is moeilijk vast te stellen. Als de fusie doorgaat wordt het in ieder geval een linkse familie met een radicale (socialistische), een idealistische en een pragmatische vleugel.