AFSCHEID VAN JAN

Alfheim door de ogen van Jan gezien en geschilderd.

We hebben onlangs op een woensdag afscheid genomen van vriend Jan. Hij lag in een eenvoudige houten kist die midden tussen ons in stond. We stonden en zaten er omheen aan ronde tafels en vertelden elkaar wie Jan was, hoe lang we hem kenden en hoezeer we hem zouden missen. Het ophalen van herinneringen aan Jan was begonnen.

Wij hebben veel herinneringen aan Jan, al vanaf onze studententijd in de jaren zeventig. We kenden elkaar dus ongeveer 60 jaar, zeg gerust bijna een mensenleven lang. Hij was een van onze beste vrienden. Er gingen jaren voorbij dat we elkaar niet zagen. Dat lag meer aan ons dan aan hem. Wij woonden ver weg, te ver om regelmatig te bezoeken.

Gelukkig konden we elkaar schrijven. Niks bijzonders, over het leven van alle dag en wat Jan betreft was dat over zijn werk werk als leraar, wat hem steeds minder begon te bevallen vanwege al het gedoe uit Den Haag, en zijn  niet aflatende werk aan zijn huis.

Dat was zijn echte werk want hoewel Jan veel tijd en energie in zijn werk op scholen stak, was hij op de eerste plaats een kunstenaar, een kunstenaar in de breedste zin van het woord. Dat wil zeggen een levenskunstenaar met een artistieke ziel.

Dat Jan een artistieke ziel had, wist hij al jong. Hij wilde na de middelbare school naar de kunstacademie. Maar dat was in die jaren geen optie. Met kunst kun je nog geen droog brood verdienen (en hoe waar is dat!) en dus werd hij bioloog vanwege zijn andere liefde, de natuur. 

De laatste jaren van zijn leven zou hij toch nog gaan schilderen met als thema's zijn eeuwige liefde, zijn vrouw Mar, zijn jeugd en zijn Alfheim, het door hemzelf gebouwde kunstwerk tevens woning.

Als bioloog zocht hij naar de mogelijkheid om in gemeenschap met de natuur te leven, samen met zijn gezin. Daarvoor had hij meer land nodig dan hij in Maastricht, zijn geboorteplaats kon kopen. Zodoende kwam hij terecht in Friesland op een voor Nederlandse begrippen afgelegen plek in een landarbeiderswoning.

Uiteindelijk bleek het niet mogelijk om met zijn gezin zijn project door te zetten. Geen punt, hij maakte van zijn huis en zijn land een nieuw project, een kunstproject wel te verstaan. Onderwijl verdienden hij en zijn Marjo, een bij elkaar passend stel zoals sterren en hemel, de kost met werken op scholen.

Wij, zijn vrienden, zagen de kleine bijna armzalige landarbeiderswoning langzaam veranderen in een klein kasteel. Het begon met de aanbouw van een heuse toren, een korte stoere toren. Tegelijk werden keuken en badkamer vernieuwd. Zo verenigde hij het praktische met het artistieke.

Daarna bouwde hij aan de zijkant van het huis een gesloten kloostergang met als vloer kloostermoppen en ramen van een gesloopt klooster. Daarin kwam een salon met gemakkelijke stoelen te staan, enorme boekenkasten en een TV. Jan las veel, hij was nieuwsgierig naar van alles en nog wat. 

Bijna alles in en aan het huis werd door hemzelf gemaakt van sloopmaterialen die hij links en rechts opduikelde op zijn zwerftochten door Friesland. Na de kloostergang volgde de slaapkamer die in een soort Venetiaanse stijl werd gebouwd en vervolgens in de verf gezet en ingericht. Daarna volgde de grote woonkamer in het midden van het huis in een negentiende eeuwse stijl gecombineerd met pilaren en een schouw.

Het huis werd een weerspiegeling van zijn melancholische, romantische ziel uit vroegere tijden met als accent de vergankelijkheid van mens en natuur. Jan leefde vanuit het mystieke besef dat we niet veel meer zijn dan een stofje in het heelal. De hoogmoed van het weten en beheersen was hem vreemd. Hij was een bescheiden maar vrij mens.

Hij aanvaarde zijn lot zoals het op hem afkwam en dat was niet altijd gemakkelijk. Toen hij vijf jaar was kreeg hij kinderverlamming, in zijn tienertijd een levensbedreigende buikvliesontsteking en later voortdurend heftige aanvallen van migraine waardoor hij soms dagen in het donker op bed moest blijven liggen. Toch klaagde Jan nooit want pijn hoort bij het leven, zo vond hij.

Intussen was hij de natuur niet vergeten. Integendeel, hij plantte een heel bos. Het werd een romantisch bos waarin men zich even alleen kan wanen. Waar je even aan een kleine natuurlijke vijver kunt uitrusten en genieten van de vogels en de rijkdom aan bomen. Jan kende elke boom van naam en wist uit te leggen waarom hij die daar geplant had.

Zo veranderde de landarbeiderswoning in een klein kunstzinnig lustoord uit een romantisch verleden omringd door tuinen en een groot bos met verrassende plekken en uitzichten. Jan schiep zich samen met zijn Marjo een eigen wereld waarin hij zich thuis voelde totdat hij afscheid moest nemen.

Zijn geheugen begon hem in de steek te laten. Niet veel later volgde de diagnose alzheimer. Langzaam maar zeker ontglipte hem de wereld, zijn vrouw, zijn kinderen, zijn familie en vrienden. Hij aanvaarde ook dat lot en nam afscheid van het leven met dezelfde vrijheid en moed waarmee hij geleefd had. Jan is niet meer op deze wereld maar nog wel in onze harten. 

RODE CIRKEL MET 3 ZWARTE LIJNEN

 

petrus, 'Rode Cirkel met 3 Zwarte Lijnen', acryl en olieverf op hardhouten multiplex paneel, 60 x80 cm.
Te Koop

96. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE NIEUWE MUUR.

 

Tegenover het bescheiden huis van zijn oom Don Francisco is een nieuwe muur gebouwd naar model van de vroegere haciënda's met een ongebruikelijke wachttoren.

Er wordt een muur gebouwd. Een hele andere muur dan die om het hotel waarvan het gesloopte gedeelte overigens nog steeds niet is herbouwd. Ongewild is de gesloopte muur een monument geworden ter herinnering aan het verzet tegen de willekeur en arrogantie van de machtigen in Mexico-stad. De meren met de bossen zijn dankzij het verzet terug in handen van de gemeenschap.

Nee, dit is een heel andere muur, eentje rond een groot stuk land gelegen vlak bij het huis van Don Francisco, aan de overkant van de weg. Het wordt een net zo dikke muur als die om het hotel met in het midden aan de straatkant een indrukwekkende toegangspoort zoals haciënda’s die hebben.

Een paar van die haciënda’s zijn overgebleven. De gebouwen zijn meestal vervallen en veel later verkocht net zoals in het dorp gebeurd is. Het land is na de revolutie teruggegeven aan de dorpsgemeenschappen die het volgens de wet verdelen onder de gezinnen van de dorpsgemeenschap. 

Dat bracht natuurlijk enige verlichting in de dorpen maar bij gebrek aan geld, kennis en kredieten kwam het uiteindelijk neer op verdeling van armoede, verlichte armoede vanwege het beetje meer aan maïs en bonen, de traditionele gewassen voor de dorpelingen.

De gebouwen van de verderop gelegen haciënda San Juan Huayapan is gekocht door een katholieke religieuze organisatie die er studiebijeenkomsten houdt. Van de haciënda Santa Maria dat tegen de bergen aan ligt, is de nieuwe eigenaar niet bekend. 

De haciënda Santa Maria heeft menigmaal gediend als filmset voor populaire Mexicaanse telenovela’s, soaps die verhalen over liefde en heldendaden tegen de achtergrond van de revolutie. Kijkers krijgen nooit genoeg van de onstuitbare romantiek van liefdesdrama’s vol verraad en misleiding versterkt door revolutionaire chaos waarin dood en heldendom dicht bij elkaar liggen.

Een filmset die zoveel harten van kijkers beroert, is dan weer geschikt om er grootse romantische bruiloften te vieren. Wie geld heeft kan op zo een bruiloft flink uitpakken. De haciënda biedt meteen ook mogelijkheden voor overnachtingen voor het bruidspaar en voor de hotelgasten. Men waant zich dan voor even in een telenovela, een onbetaalbare ervaring voor wie het zich kan veroorloven. 

Maar waarom wordt er een ouderwetse haciënda muur tegenover het huisje van Don Francisco gebouwd? Niemand die het weet, niemand die het wil weten. Wie er naar vraagt, krijgt een ontwijkend antwoord. Het lijkt op voorhand een besmette muur..

Naast de traditioneel gebouwde haciëndapoort verrijst er op de hoek van de muur aan de straatkant een robuuste vierkante toren die een paar meter boven de muur uitsteekt. Het kan haast niet anders of het is een wachttoren voor bewakers. Vanaf de toren hebben die zicht op de straat én de toegangspoort. 

De aanblik van een haciëndapoort met muur verandert door de toren in dat van een versterkt fort. Het is bekend dat mannen die hun geld met drugshandel verdienen, zulke haciënda’s als versterkte forten bouwen maar of dat ook het geval is in hun dorp daar wil en durft men niet over praten of speculeren.

GEZICHTEN VAN DE ARBEID: DE GROENTEBOER VAN SAN JOSÉ IN 1977.

Deze indrukwekkende foto, gemaakt door Petrus Nelissen, voert ons rechtstreeks naar de straten van San José in 1977. We zien er de serene, doorleefde en waardige blik van een traditionele groenteboer, een van die onvermoeibare arbeiders die destijds de hoeksteen vormden van de dagelijkse bevoorrading in de Costa Ricaanse wijken.

De foto is een waardevol portret van onze stedelijke gebruiken en zit vol nostalgische elementen. Let op de details van zijn gereedschap: de onmisbare haakweegschaal of "Romana" klaar om te wegen, de stevige houten kar en zijn hoed voor de lange dagen in de zon. Een fascinerend detail dat ons verbindt met dat tijdperk is het bordje aan de zijkant van de kar met de tekst "Recauchadora Gigante S.A.", een directe verwijzing naar de commerciële en verkeersomgeving van die jaren.

Deze verkopers trokken door onze straten en prezen hun verse producten aan, waardoor de markt letterlijk tot aan de voordeur van de mensen kwam.

Commentaar van Jorge Salazar

Publicatie op de Face Book pagina: Oud Costa Rica en zijn geschiedenis

 

De originele Spaanse tekst.

Rostros del trabajo: 

El verdulero josefino de 1977 

Esta poderosa fotografía, capturada por el lente de Petrus Nelissen, nos traslada directamente a las calles de San José en el año 1977. En ella, nos encontramos con la mirada serena, curtida y digna de un verdulero tradicional, uno de esos trabajadores incansables que eran el pilar fundamental para el abastecimiento diario en los barrios costarricenses de la época.

La imagen es un retrato invaluable de nuestro costumbrismo urbano y está llena de elementos nostálgicos. Observen los detalles de su herramienta de trabajo: la infaltable balanza o "romana" de gancho lista para el pesaje, el robusto carretón de madera, y su sombrero para las largas jornadas bajo el sol. Un detalle fascinante que nos ancla en la época es el rótulo prendido al costado del carretón con publicidad de la "Recauchadora Gigante S.A.", un guiño directo al entorno comercial y vial de aquellos años.

Estos vendedores recorrían nuestras calles anunciando sus productos frescos, llevando el mercado hasta la misma puerta de las casas. 

 Comentario Jorge Salazar

 Publicación: Costa Rica Antigua y su Historia

DE KNETTERGEKKE EEND VAN ÜRZIG

Ik denk niet dat iemand van jullie lezers wel eens in Ürzig aan de Moezel is geweest. Wij wel, met zijn tweetjes op bezoek bij onze voormalige Belgische buren die er al jaren komen. Het is een dorpje met een enkele hoofdstraat. Overdag kun je er een kanon afschieten, zo rustig is het er.

Als je een tijdje weg wil uit de herrie van zomerfeesten, verkeersdrukte, straatlawaai en er nog wat Duitse romantiek wil beleven dan kan ik je een Gästehaus tevens Weingut in Ürzig aanbevelen. Rust, een degelijk ontbijt, goede wijnen en schnitzels die tot over de rand van je bord komen voor een vooroorlogse prijs. Ik bedoel de oorlog Amerika-Iran.

Fietsers kunnen er prachtige tochten maken langs de Moezel. Je rijdt van dorpje tot dorpje of stadje, her en der gezellige terrassen aan de Moezel waar je even kunt aanleggen. De Moezel is een van de romantische rivieren in Europa. 

De Moezelwijnen zijn al net zo lieflijk als de wijnheuvels die zich langs de Moezel uitstrekken. Het is een groot wijngebied waar de wijnboeren de aloude verbouw van wijn combineren met horeca en hotelwezen. Eenvoudig maar voedzaam om met de bekendste Heer der Nederlanden, Olivier B.Bommel, te spreken.

Allemaal goed en wel dus totdat we tegen het ochtendgloren gewekt werden door luidruchtig gekwek van een eend. Opgegroeid in een semi-landelijk gebied bezuiden de Maas, ook een romantische rivier, zijn we gewend aan dierengeluiden in de ochtend. 

Het bekendste voorbeeld is de haan. Die kraait een paar keer, meestal meer dan de bijbelse drie keer van het verraad van Petrus, maar dan houdt het ook op. Duiven die koeren kunnen ook even rumoerig zijn maar ook dat is te doen net als overvliegen krassende kraaien. 

Maar deze eend wist van geen ophouden en dan ook nog precies op de punt van het dak waar we van onze slaapkamer op uit keken. Zijn gekwaak kwam zodoende vanaf het ochtendgloren rechtstreeks onze kamer binnen. We moesten wel wakker worden. Misschien was dat ook zijn of haar bedoeling?

Daar stond hij dan, met zijn poten stevig op de dakrand en zijn kop omhoog alsof hij elke kwaak nog eens extra wilde aanzetten. Verbeeldde hij zich dat hij op het toneel stond van een of andere opera? Hij draaide zijn kop van de ene naar de andere kant alsof hij publiek aan weerszijden van het dak wilde bedienen. Het ergste was dat hij er geen genoeg van kreeg en ook geen spoor van vermoeidheid toonde.

Ik probeerde de slaap weer te vatten maar dat lukte niet. Integendeel, ik lag te wachten tot hij moe zou worden van zijn eigen gekwaak. Maar voordat het zover was, viel ik zelf weer in slaap of was hij weggevlogen? Ik hoop nooit meer zo een maffe eend voor mijn slaapkamerraam te horen.

IS ER NOG LEVEN NA DE BOM?

petrus, "Is er nog Leven na de Bom?", digitale fotocollage

 

COMPOSITIE VOOR 3 KLEUREN III

petrus, Compositie voor 3 Kleuren III, acryl en olieverf op MDF plaat, 80x80 cm
Te Koop