ENERGIE SPROOKJES

 

Ik vind ons energiebeleid onbegrijpelijk. Dat begon al onder Rutte. Eerst wordt om veiligheidsreden de Groningse gasbel dichtgegooid met beton en verteld (wijs gemaakt?) dat we van het gas af moeten vanwege het klimaat (Met dank aan o.a. Greenpeace Lobbyist en PvdA partijleider Samsom).

Dat de Groningers zich veilig willen voelen snapte ik, al vond ik wel dat ze overdreven. Vergeleken met echte aardbevingen zijn die in Groningen peanuts, vervelend maar overkomelijk.

Maar had de Haagse kansel niet vanwege het nationale belang van gas een andere oplossing kunnen bedenken dan dit radicale besluit de gasbel definitief af te sluiten? Was een flexibele, royale schaderegeling mogelijk? Ik bedoel een echte koninklijke-regeling en niet een van het type Grootgrutter of Dorknoper. 

Het van-het-gas-af-beleid werd door Den Haag ondersteund door een prijs en subsidiebeleid ter bevordering van elektriciteit, dat in tegenstelling tot gas duurzaam heette te zijn, terwijl tot op de dag vandaag de meeste elektriciteit wordt opgewekt door gascentrales. 

Geloof je het niet? Kijk maar na bij het CBS. Aardgas is nog steeds de grootste bron voor het grootste deel van de opwekking van elektriciteit. De duurzame maar onbetrouwbare wind en zon leveren de andere helft. Maar hoeveel die ook gaan leveren, de gascentrales blijven nodig om periodes met te weinig wind of zon de benodigde energie te leveren. Dubbele kosten dus! 

Het wordt nog gekker. Europa voert nu meer gas in uit Rusland dan ooit sinds het begin van de oorlog met Oekraïne. "Maar we zien juist een toename van de invoer van Russisch gas. In het tweede kwartaal van 2026 importeerden Europese landen nog 6,6 miljard kubieke meter lng uit Rusland, blijkt uit cijfers van de Brusselse denktank Bruegel. Dat is aanzienlijk meer dan in hetzelfde kwartaal in 2025, 2024 en 2023. Het eerste kwartaal van 2023 bedroeg de import van lng bijvoorbeeld 4,6 miljard kubieke meter." (Bartjens 'Pijnlijk Gasverbruik" in FD van 1 nov.)

Ondertussen blijft de gaskraan in Groningen met een voorraad van ongeveer 400 miljard kubieke meter gas potdicht. Zo werkt de ene goede bedoeling de andere, steun aan Oekraïne, tegen. Hoe gek kan het gaan. Als we de gasbel gebruiken en Oekraïne blijven steunen hebben we een dubbele win-win situatie.

We zitten nu opgescheept met duur maar ook nog eens hoog belast gas want we moeten van Den Haag en klimaatlobbyisten linksom of rechtsom aan de elektriciteit. Het heette dat we die zelf thuis op het dak met zonnepanelen kunnen opwekken. Gratis energie noemde PvdA klimaatbaron Samsom dat op TV. Nou mooi van niet. Je bent met een stuk of tien zonnepanelen op je dak al gauw een slordige bedragje kwijt van tussen de vijf en de tienduizend euro. 

Energieprofessor Rotmans, oprichter en erevoorzitter van Urgenda verkondigt dat op alle daken van Nederland zonnepanelen moeten komen. Zijn sprookje is dat we gaan van een centraal, fossiel, top-down energiesysteem naar een decentraal, duurzaam bottum-up energie systeem gaan. Individualisering van de energie bedoelt hij? Ieder zijn eigen energiecentrale op eigen kosten wat net zo min duurzaam is als mijn klompen. 

Het afvalprobleem van panelen en windmolens is nog steeds niet opgelost. Zee en land worden massaal vervuild met windmolens. Versleten windmolen worden begraven in woestijnen. Hier in Nederland wordt als gebruikelijk gekneuterd met hergebruik van de wieken alsof dat een oplossing is voor dit grootschalige vervuilingsprobleem. 

Maar niet getreurd, je verdient je zelf opgewekte zonne-energie terug met de salderingsregeling. Voor elk door jou geleverde kilowattuur krijg je een kilowattuur terug van je energieleverancier. Maar zoals aan alle gratis sprookjes komt ook hieraan een einde dankzij datzelfde Den Haag.

Geen nood klonk het, schaf een batterij aan waarin je zelf je opgewekte kilowatturen kunt opslaan. Zo blijft je energie gratis, behalve dan dat slordige bedragje van tussen de vijf en tienduizend euro voor de aanschaf en installatie van zo een batterij, nog afgezien of je er plek voor hebt in je huis. Terugverdienen kan natuurlijk maar dat zal jaren duren.

Dankzij het sprookjesbeleid ondersteund door klimaatmedia, worden Nederlandse woningen allemaal kleine energiecentrales, wat gedoe geeft en belastend is voor het elektriciteitsnet. Miljoenen kleine energie centrales zitten nu dagelijks te wriemelen op het net. Dat is vragen om storingen en onevenwichtigheden. 

Maar het wordt nog leuker. De elektriciteitsnetten zijn overbelast. Dáár hadden ze niet aan gedacht. Ingenieurs wel, maar naar hen werd niet geluisterd. Dat waren maar dwarsliggers op weg naar de energietransitie nodig vanwege alweer het klimaat. Als antwoord krijgen we te horen dat we energie slim moeten gebruiken. Tot nu toe was iedereen stom bezig. 

Ondertussen zijn er wachtlijsten voor stroomlevering, stagneert de aflevering van nieuwbouw woningen bij gebrek aan elektrische aansluitingen en moet je zelf tienduizenden euro’s investeren in je eigen elektriciteitscentrale en dan zijn er ook nog politici die de hypotheekrente willen afschaffen!

En dat is nog niet alles!

“De Nederlandse burger betaalt 2x zoveel voor stroom als de grote industrieën in ons land (door o.a. energie-investeringsaftrek). In Duitsland is dat verschil nog veel groter (4x !). Maar nog steeds zijn de elektriciteitsprijzen voor de huishoudens én grote industrieën torenhoog vergeleken met de USA en China.  Veel lager kan ook niet, omdat we in toenemende mate leunen op zogenaamde duurzame energie (zon en wind), die nu eenmaal veel duurder is dan die op basis van fossiele en nucleaire energie.

Conclusie: als we niet als de donder het roer omgooien verzinken we in armoede. Dat we afhankelijk zijn van politici (in Nederland, Duitsland en de EU als geheel ) die wat betreft energie in sprookjes geloven maakt de situatie er niet rooskleuriger op.” (De energie armoedeval staat wijd open)  

FIESTA (DE DANS)

petrus, "Fiesta (de Dans)", olieverf op doek, 100x100 cm,

 

TRUMP EN DE 'MIDTERM' VERKIEZINGEN.

Het wordt tijd om over Trump te schrijven. Tot nu toe heb ik dat weinig gedaan omdat er al zoveel over Trump wordt gepraat, geschreven en grappen gemaakt. Grappen zijn een goede manier om de absurditeiten van Trump te verwerken.

Wat gaan de verkiezingen brengen? Krijgen de Democraten de meerderheid in het Congress? Volgens peilingen is de kans dat de Democraten in het Huis van Afgevaardigden de meerderheid krijgen groot. De Senaat is minder zeker. Daar gaat het om herverkiezing van een derde van de zetels, rond de 30 tot 32 zetels van de 100.

Vanwege het districtenstelsel en de onderlinge verschillen tussen de Amerikaanse staten is het heel moeilijk om een algemeen beeld te krijgen van de stand van zaken. Maar laten we op gezag van CNN (centrum-links), Washington Post (dankzij Amazon baas Bezos centrum rechts) de Wall Street Journal (conservatief) en de invloedrijkeWashington Post columnist en CNN interviewer Fareed Zakaria aannemen dat het de Democraten lukt om de meerderheid te veroveren in Congres en Senaat.

Als dat gebeurt dan kun je er donder op zeggen dat Trump zijn houdgreep op de partij zal verliezen. Hij zal nog wel de nodige fans hebben in het Congress maar hij is een onbetrouwbare steunpilaar geworden voor politici die graag verkiezingen willen winnen . 

Aan zijn geflirt met een mogelijke derde termijn zal waarschijnlijk een einde komen maar je weet het natuurlijk nooit met Trump. Hij is verzot op macht, grootspraak, goud en glitter. Maar als het een groot verlies wordt en die kans zit er in, dan zal hij daarvoor weinig of geen steun meer krijgen in zijn partij.  Daarbuiten valt natuurlijk altijd wat wild volk te halen maar daar kun je weinig mee.

Als de Democraten winnen, dan is Putinski’s vriendje in het Witte Huis minder machtig.  Zelensky, Ursula von der Leyen, Rutte en de rest van de Europese politieke leiders kunnen zich dan wat assertiever opstellen tegenover Trump als het over oorlog en vrede gaat maar je moet op je hoede blijven voor Trump.

Trump is volgens Fareed Zakaria geen normaal politicus maar een soort superpower. Hij kan alles doen en toch blijven ze hem steunen. Zakarias vergelijkt hem met goeroes en quasi-religieuze figuren in zijn vroegere land naar wie mensen blijven opkijken en aanbidden. Een vergelijking die op een punt mank gaat. Goeroes zijn geen vehikel om verkiezingen te winnen. Trump is dat wel, althans voor de Republikeinen en verliezen met Trump is dan funest. 

Als de Democraten winnen, hebben ze nog geen goede leider(s). Hier in rijtjeshuis Nederland is men (linkse pers, Nieuwsuur e.d.) enthousiast over de democratisch socialistische en Islam gelovige Abdul El-Sayed als kandidaat in Michigan voor de senaat en Zohran Mamdani als de nieuwe democratisch socialistische burgemeester van New York.

Maar New York en Michigan zijn Amerika niet, net zo min als Amsterdam en de Randstad Nederland zijn. Amerika is héél erg groot en divers en daar heeft men het niet zo op democratisch-socialisme. Als in een land in de wereld het kapitalisme diep geworteld is in burger en maatschappij dan is het wel Amerika. 

Het woord socialisme is teveel herverdelen ten koste van het individu, teveel overheid op kosten van de hard werkende burger en te weinig ondernemerschap. Dat wil niet zeggen dat Amerikanen beseffen dat een zekere mate van herverdeling nodig is, sociale voorzieningen nodig zijn en de overheid fatsoenlijk moet kunnen functioneren.  

VERKIEZINGEN IN BRAZILIË, SERVIË EN ISRAËL

 

Voor een meerderheid in het parlement (Knesset) zijn 61 van de in totaal 120 zetels nodig.

De belangrijkste verkiezingen moeten nog komen, die zijn op 4 november in Amerika. Ondertussen hebben we maar liefst 3 verkiezingen gehad in Brazilië, Servië en Israël, alle drie landen met puntjes op de e.

De verrassende verkiezing van Lula, een voormalig vakbondsleider, tot president is een teken dat Brazilië ondanks hindernissen op weg is een stabiel democratisch land te worden. Dat is op zich al niet niks in een onstabiele regio als Latijns Amerika waar het ene autocratische bewind afgelost wordt door het andere.

Brazilië is met ruim 200 miljoen inwoners de grootste democratie van Latijns Amerika. Ondanks veel tegenwerking, hij heeft zelfs geruime tijd vanwege een veroordeling voor corruptie inde gevangenis gezeten, wordt hij voor de vierde keer president. 

Binnenlands zit hij in politiek zwaar weer met een overwegend rechts parlement en economische tegenwind. Het is de vraag of hij veel van zijn plannen daadwerkelijk tot uitvoering kan brengen. De verwachting is dat zijn buitenlandse politiek min of meer hetzelfde zal blijven. 

Die is er op gericht om Brazilië een eigen plaats te geven tussen de grootmachten China, Rusland, Amerika en Europa. Met China (landbouw en visserij) en Europa (Mercosur) drijft het land uitgebreid handel. Lula kiest geen partij in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne (vorig jaar stond hij naast Putinksi op het Rode Plein als genodigde bij de viering van de 80ste verjaardag van de overwinning op Nazi Duitsland), kiest voor de Palestijnen en hij probeert met de BRICS landen, een verzameling derde wereld landen rond Rusland en China, om economische onafhankelijk te worden van de VS. 

De overwinning van de studentenbeweging (Studentska Lista) op de oude, corrupte politiek van Vucic (voormalig partijgenoot van Milosevic) in Servië zou wel eens heel belangrijk kunnen worden voor Europa. De studentenbeweging is van meet af aan veel meer pro-Europa dan de verslagen Vucic.

De overwinning van de studenten doet in de verte denken aan de Maidan opstand in Kiev. Die bracht Oekraïne uiteindelijk in het Westerse kamp. Het zou wel eens kunnen dat deze verkiezingsoverwinning EU kandidaat-lid Servië dichter bij Europa zal brengen dan onder Vucic het geval was.  

De studentenbeweging wil niet alleen een einde maken aan de corruptie (wat moeilijk is) maar ook de rechtsstaat herstellen, een belangrijke voorwaarde voor het lidmaatschap van de EU. Hoe dan ook, Putinksi is na Hongarije nu ook Servië aan het kwijtraken.

Tot slot de verkiezingen in Israel die een patstelling hebben gebracht tussen het regerende blok van Netanyahu en die van de oppositie onder leiding van oud generaal Eisenkot. Beide blokken hebben geen meerderheid in het parlement. De coalitie van Netanyahu komt 8 zetels tekort, Eisenkot 13 zetels. De Likud partij van Netanyahu blijft de grootste partij.

De Arabische coalitie met 19 zetels zou de doorslag kunnen geven bij coalitievorming. Voor Netanyahu met zijn radicale nationalistische, orthodoxe coalitiegenoten is het echter onmogelijk om een coalitie te vormen met het Arabisch blok.

In theorie zou Eisenkot dat wel kunnen maar het zou praktisch politieke zelfmoord kunnen betekenen gezien de verhoudingen tussen Palestijnen en Joden. Indien Eisenkot de barrière alsnog zou kunnen nemen om een coalitie te smeden met het Arabische blok, zou dat op termijn een heel grote bijdrage kunnen zijn aan vrede in het Midden Oosten.

VINCENT VAN GOGH: VAN KLEUR NAAR ABSTRACTIE

 

Detail van een boom op het schilderij "Boomstammen in het gras", Saint-Rémy-de-Provence, eind april 1890, vlak voor zijn dood (juli 1890). Het complete schilderij staat hieronder.

De tekst van het museum Kröller Müller bij dit schilderij is als volgt: "Van Gogh heeft een grote liefde voor gras, klimop en boomwortels. Hij schildert zijn hele loopbaan deze zogenaamde sous-bois-motieven (kreupelhoutmotieven), die hij 'eeuwige nestjes in het groen voor verliefden' noemt. Omdat het goddelijke zich in de mens én de natuur openbaart, wil hij in het landschap hetzelfde sentiment leggen als in zijn figuurstudies. Zo vergelijkt hij boomwortels met de 'strijd des levens': het 'krampachtig en hartstochtelijk vastwortelen in de aarde en het toch half losgerukt zijn door de stormen'.

In mijn vorige blog met het schilderij van aardappels in een schaal wordt gesignaleerd dat Van Gogh zich steeds meer los begint te maken van het realisme. Pas in het zuiden van Frankrijk ontdekt hij welk uitgesproken effect kleuren hebben op zijn gemoedsgesteldheid. Het felle licht en de felle kleuren onder de Franse zon bevrijden hem letterlijk van zijn sombere gemoed, een ervaring die iedereen die in Zuid-Europa is geweest, bekend voorkomt.

Kleuren krijgen stapsgewijze de overhand in zijn schilderijen, zozeer zelfs dat niet langer het onderwerp belangrijk is maar de kleuren. De werkelijkheid dient steeds uitdrukkelijker als middel om kleur als zelfstandige elementen op te voeren, los van het onderwerp.

Ze werken bevrijdend zo blijkt uit een brief aan zijn zus Willemien: “Hoe lelijker, ouder, gemener, zieker, armer ik word, hoe meer ik wraak wil nemen door briljanten kleuren te maken, goed gearrangeerd.” Dat besef leidt er toe dat hij zich steeds meer verdiept in kleuren. 

Hoeveel vaak gedacht wordt dat Van Gogh puur op gevoel kleuren schildert, is dat niet het geval. Hij denkt goed na over de werking van kleuren zo blijkt uit zijn brieven aan broer Theo. Hij leest over het kleurgebruik van Eugene Delacroix en past de theorie van complementaire kleuren toe.

Hij is enthousiast over de kleurencirkel en de complementaire contrasten zoals geel tegenover blauw, rood tegenover groen en oranje tegenover violet. Hij ontdekt dat als je deze kleuren naast elkaar zet, ze elkaar naar een hoger niveau brengen en gaan “trillen”. De mengkleuren, de sombere verfmodder met zijn donkere, doffe kleuren, verdwijnen uit zijn palet. 

Als je zijn schilderijen bekijkt uit de Zuid-Franse periode valt het meteen op dat Van Gogh een speciale band had met de kleur geel. Hij vond het een ervaringskleur en associeerde geel met liefde, vriendschap en zelfs het goddelijke.

“Het was zijn lievelingskleur zoals u misschien nog weet, het symbool van het licht dat hij in de kunstwerken zocht.”, schreef kunstenaarsvriend Emile Bernard kort na Van Goghs dood. Natuurlijk gebruikte Van Gogh ook andere kleuren om de wereld om hem heen weer te geven. Toch werd hij al vroeg geassocieerd met geel door de iconische werken die hij in Zuid-Frankrijk maakte.” (Aldus een tentoonstellingstekst van het Van Gogh museum in Amsterdam bij de tentoonstelling Geel)

“Van Gogh zelf raakte in Zuid-Frankrijk bijna bezeten van het licht. In Arles schreef hij aan zijn broer Theo dat hij een zon zag die hij nauwelijks anders kon beschrijven dan “geel”: zwavelgeel, citroengeel, goud. Het was de kleur waarmee hij het felle mediterrane licht probeerde te vangen. Nieuwe pigmenten die in de negentiende eeuw op de markt kwamen hielpen daarbij. Plots konden schilders werken met een intensiteit die eerder simpelweg niet bestond. ( Geel voor Van Gogh in Avant Garde, The Fix, maart 2025) 

Zoals ik in het begin van de blog opmerk, wordt bij Van Gogh kleur een zodanig zelfstandig element in zijn werk dat het onderwerp er steeds minder toe doet. Hij zet de eerste steppen op weg naar kleuren abstractie (zie schilderij hierboven). Het is daarom niet ondenkbaar dat Van Gogh op later leeftijd een abstract kleurenschilder was geworden zoals Mondriaan, die schilderkunstig een gelijkend traject aflegde, een Rothko of een Pollock. 

VINCENT VAN GOGH: SCHILDEREN ALS BEVRIJDING

 

Vincent Van Gogh, "Stilleven met aardappels", Arles, half januari 1889.
In de strikte zin van het woord zijn dit geen aardappels. Ze zijn moeilijk te herkennen. Je kunt het vermoeden. Van Gogh maakt zich steeds meer los van de gebruikelijke werkelijkheid. De werkelijkheid dient om met kleuren te componeren in overeenstemming met zijn gevoelens.
In het tentoonstellingsboek van het museum staat het volgende: "Ik weet dat ze moeilijk te verkoopen zijn, maar het is verduiveld nuttig," schrijft Van Gogh aan Theo over een serie stillevens van manden met aardappels, pompoenen en vruchten... In Arles maakt hij zich los van het realisme. In het stilleven met de aardappels uit die tijd past hij zijn 'mandenvlechtersstijl' toe op de achtergrond door een combinatie van verticale en horizontale strepen. Zijn nieuwe ideeën oefent hij op een motief waarmee hij veel ervaring heeft opgedaan. daarna waagt hij zich aan ambitieuzer composities."

Wat je meteen ziet aan de schilderijen van Van Gogh is zijn uitbundige kleurgebruik vergezeld van al even uitbundige dikke verfstrepen. Je zou haast zeggen dat hij in extase schilderde. Of misschien is het beter te spreken van uitgelatenheid want Van Gogh was evenwichtig en sterk genoeg om zich te beheersen en goed na te denken over wat hij deed. Lees er zijn brieven maar op na.

Mensen die zelf schilderen, schrijven of componeren weten hoe eenzaam het is om zo bezig te zijn. De katholieke schrijver Gerard Reve noemde God zijnde schepper van het universum niet voor niks eenzaam. 

Schilderen is geen teamwork, er is geen chef die instructies geeft of aanwijzingen, er is geen begeleiding, aanmoediging of wat dan ook. Achter je doek is maar een persoon de baas en dat is de schilder. Je moet over alles zelf beslissen: thema, kleur, compositie,verf en kwasten, penseelstreken, maat van het doek of paneel enz. 

Schilderen heeft iets van een roeping. Bij Van Gogh was sprake van een roeping. Met de schilderkunst was hij op zijn bestemming aangekomen. De schilderkunst bevrijdde hem uit zijn neerslachtigheid en somberte waar hij aan leed. Na zijn moeilijke periode bij de mijnwerkers in de Borinage schreef hij aan Theo: “Ik zei tegen mezelf:ik neme de pen weer ter hand, ik ga weer verder met tekenen en vanaf dit moment schijnt alles voor mij anders.”

Hij vervolgde: “maak je om mij geen zorgen, als ik maar kan werken, kom ik er wel weer bovenop.” Later in het zuiden van Frankrijk schreef hij regelmatig aan Theo dat schilderen hem hielp om greep te houden op zijn sombere gedachten, angst en psychische worstelingen.

Hij schreef toen ook dat het pure gebruik van kleur en licht hem hielp zich geestelijk te ontspannen en zijn verbeelding te stimuleren. Schilderen als therapie. Het zou zo maar kunnen, maar dan wel een zorgvuldig opgebouwde schilderkunstige therapie tot zelfbevrijding. In zijn brieven lezen we dat voor Van Gogh schilderen een serieuze aangelegenheid was die studie, inzicht en voorbereiding vereist.

Je kunt dat ook zien in zijn schilderijen. Elk schilderij is een overwinning op zijn neerslachtigheid, somberte en depressies. Van Gogh tovert ons een wonderlijke wereld vol schoonheid voor ogen. Maar helemaal genezen kon de schilderkunst hem niet. Daarvoor was de geestelijke strijd te moeilijk en zijn eenzaamheid te groot.

DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 19. HET EINDE VAN DE PVDA.

Voormalig Groen Links leider Jesse Klaver juicht uitbundig op het fusie congres met de PvdA (13 juni 2026)

De paarse kabinetten, een samengaan van de in wezen 3 liberale partijen VVD, D66 en PvdA onder leiding van PvdA leider Wim Kok (1994-2002) markeerden het einde van een tijdperk waarin Nederland een overwegend christelijk land was.

De komst van de paarse kabinetten werd gezien als een overwinning op het conservatieve “achterhaalde” christelijke mensbeeld. Eindelijk konden het homohuwelijk en euthanasie van staatswege geregeld worden. 

De wetenschap neemt de plaats van het geloof in. Men hulp van de wetenschap wordt Nederland nog maakbaarder, net als de Nederlander en zelfs zijn toekomst.

De sociaal-economische problemen worden door paars aangepakt maar er dient zich het nieuwe probleem, dat van de grote stroom asielzoekers en migranten.

De PvdA-er Paul Scheffer publiceert in 2000 zijn geruchtmakende essay waarin hij stelt dat de integratie op grote schaal mislukt en de politiek, zijn eigen partij voorop, wegkijkt. 

In 2001 opent Pim Fortuyn een keiharde aanval op paars waarbij hij de islam een achterlijke cultuur noemt en de breed onder de bevolking levende onvrede, vooral ook in de volkswijken met een brede PvdA aanhang, verwoordt. Volgens Fortuyn was de PvdA vervreemd van zijn achterban.

Uiteindelijk struikelt paars over een internationaal schandaal rond de val van Srebrenica waar Nederlandse blauwhelmen onder hoede van de VN bij betrokken waren. Het  kabinet Kok II ziet zich na het verschijnen van het rapport van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (2002) over de val van Srebrenica, genoodzaakt af te treden. Ook de internationale orde is minder maakbaar dan men denkt.

De droom van het nieuwe maakbare Nederland verkeerde in een waar Grieks drama toen Pim Fortuyn bruut werd vermoord door een milieu activist. De hoop van veel kiezers dat Fortuyn het multiculturele drama zou kunnen aanpakken, vervliegt op een parkeerplaats bij het mediapark.

Maar zowel de kritiek van Paul Scheffer als van Pim Fortuyn wordt niet of nauwelijks te harte genomen. Integendeel, Fortuyn wordt weggezet als een populist of erger. De kosmopolitische PvdA elite houdt vast aan haar asiel en migranten beleid en opvattingen. 

Tot overmaat van ramp wordt de voormalige Greenpeace medewerker Diederik Samsom, een vooraanstaand kamerlid, na de blamage van Kok’s opvolger Ad Melkert de nieuwe partijleider.

Hij verzet de bakens nog verder en maakt van de PvdA een milieu en klimaat partij. Samen met VVD leider Rutte vormt hij een nieuw paars kabinet (Rutte II) zonder D66. Onder leiding van Samsom neemt de PvdA definitief afscheid van de sociaal democratie en verandert de PvdA in een groene partij.

De kiezers voltrekken het vonnis. Bij de verkiezingen in 2027 onder leiderschap van Lodewijk Asscher (voormalig vice-premier in kabinet Rutte II) en in 2021 onder leiderschap van Liliane Ploumen (een voormalig lid van Groen Links), behaalt de PvdA nog slechts een schamele 9 zetels in de Tweede Kamer. Een fusie met Groen Links maakt een einde aan het bestaan van de PvdA.