Heb je je wel eens geprobeerd je voor te stellen hoe het leven van Jezus Christus als rondtrekkend prediker in werkelijkheid moet zijn geweest? De Italiaanse schrijver, dichter en filmmaker Pier Paulo Pasolini (1922-1975) heeft dat gedaan aan de hand van de evangelist Matteüs. (Il Vangelo Secondo Mateo, 1964)
Het is een intrigerende zwart-wit film met in de hoofdrol een jonge Catalaan die Jezus Christus speelt. De hele film door wandelt hij door een dor, verlaten en stoffig landschap van 2000 jaar geleden. Het is duidelijk dat Jezus Christus een eenzame man is met een moeilijke boodschap.
Zo moeilijk dat hij geen enkele moeite doet om die voor zijn leerling-apostelen, die hij als bij toeval opvist aan een meer, mooier te maken. De ernst waarmee hij spreekt of liever verkondigt, overtuigt hen blijkbaar om Hem te volgen. Meer is blijkbaar niet nodig.
Hij praat niet met de mensen, maar verkondigt, kort en zonder omhaal, zijn boodschap over de naderende komst van het Koninkrijk der Hemelen. Hij doet geen moeite tot enige uitleg of toelichting. De bekende wonderen als de genezing van de melaatse, het opwekken van doden en het wandelen over water doet hij met een vanzelfsprekendheid die verbaast. Je gelooft in hem of je gelooft hem niet en dat is het.
Geloven de mensen hem en zijn boodschap? Al wandelend komt hij doodarme boeren tegen aan wie hij bijna langs zijn neus weg zijn boodschap verkondigt. Ze staan heel even stil om daarna zwijgend met hun gereedschap over hun schouders door te lopen naar hun werk op het land. Het ziet er niet uit dat ze zijn boodschap hebben begrepen. Hetzelfde geldt voor de vrouwen. Die kijken zwijgend op een afstand toe, zo te zien net niet wantrouwend.
Zijn boodschap komt pas bij het volk aan als hij openlijk de farizeeërs toespreekt op hun gebrek aan geloof en hen te kijk zet als profiteurs die zware religieuze lasten opleggen aan het volk maar zelf een mooi leven leiden. Dat snappen ze. Je ziet mannen en vrouwen instemmend knikken.
JC is een activist geworden die het opneemt voor de hoeren en de tollenaars die in tegenstelling tot de religieuze elite wel geloven. Dat activisme wordt zijn dood. De elite slikt zijn kritiek niet en beraamd met hulp van Judas de verrader zijn arrestatie.
Hij wordt voorgeleid aan een groep Farizeeërs die hem beschuldigen van godslastering door openlijk toe te geven dat hij de Zoon van God is. In de ogen van de Farizeeërs stat op en dergelijke godslastering de doodstraf. Het volk kijkt instemmend toe of zwijgend uit angst dat ook zij veroordeeld zullen worden als ze Zijn kant zouden kiezen. Zelfs zijn trouwste volgeling, de apostel Petrus ontkent iets met Hem te maken te hebben.
Nadat de Romeinse heerser Pontius Pilatus zijn handen niet vuil wil maken aan wat voor hem een onderlinge religieuze twist is, wordt JC aan den volke vertoont met de vraag wie op de Joodse feestdag gratie krijgt, de moordenaar en dief Barabas of JC? We kennen het verhaal. Het aanwezige volk kiest voor gratie voor Barabas en de kruisdood voor JC.
Pasolini met zijn voorliefde voor het volkse toont hier dat het volk wispelturig is. Gisteren hosanna, morgen kruisig hem.
Met dank aan Marc de Kesel die gesproken heeft over deze en een andere film van Pasolini in de Bibliotheek van Oss, tevens de beste bibliotheek van Nederland.






