MARTIN PARR EN STRAATFOTOGRAFIE

Zelfportret met een levensgrote foto van een ernstig kijkende Martin Parr tijdens een tentoonstelling van zijn foto's in het Museum Huis van Hundertwasser te Wenen in 2016.

Ik kom terug op de vorig jaar overleden Matin Parr. Een van de bekendste en meest gewaardeerde moderne fotografen.Met zijn foto's heeft hij me geleerd nog beter te kijken. 

Ik zie in zijn foto's mededogen met de mensheid, het besef van de tragiek van het dagelijkse bestaan. Als fotografen kunnen we mededogen hebben maar we kunnen niets aan dat lot zelf veranderen. Bij Parr is de foto geen strijd of actiemiddel om de wereld te veranderen, hooguit om de pijn van het lot te verzachten.

De foto maakt deel uit van een serie foto's die Parr in 1983 in New Brighton aan de Engelse kust maakte. Bij sommige mensen roepen ze een zekere weerzin op omdat hij als middenklasse burger de werkende klasse op een cynische manier zou neerzetten. 

Parr is meer toeschouwer dan deelnemer. Hij maakt zijn foto’s zonder medeweten van de gefotografeerden. Op die manier betrapt hij de menselijke tragiek, vat het samen in een beslissend moment zoals Cartier Bresson dat noemt.  

Je kunt als fotograaf er ook voor kiezen om meer deelnemer te worden. Dat wil zeggen in gesprek te gaan met de mensen die je wilt fotograferen. Als je daarbij maar niet teveel gaat regisseren. Dat doet afbreuk aan de spontaniteit van de gefotografeerden. Door te regisseren maak je ze tot acteurs en dat kan niet de bedoeling zijn. De foto hieronder van Walker Evans laat zien wat ik bedoel. 

Deze foto van Walker Evans is meer mijn stijl. Bud Fields and hij family, Hale County, Alabama, 1936-1937.B

Ik heb het eigenlijke kijken, de fotografische blik,  geleerd van een generatie fotografen van voor Martin Parr zoals de Amerikaanse fotografen van de Farm Security Administration  (1937, New Deal tijdens president Roosevelt) met bijvoorbeeld Dorothea Lange en Walker Evans. 

Daarnaast was er het grote voorbeeld van de Franse straatfotograaf  Henri Cartier-Bresson (1908-2004). Zijn “le moment decisif” d.w.z. het moment dat het visuele samenvalt met het dramatische, heeft me attent gemaakt op de actie als onderdeel van het dramatische. 

Henri Cartier-Bresson, Madrid 1933.

Dat vereist overigens extra aandacht, goed kijken en zo nodig wachten tot het moment daar is. Dat alles tezamen maakt dat je het ook toevalstreffers kunt noemen met een dramatisch of wat ook altijd raak is, humoristisch moment. Maar het is meer dan toevel. Het vergt  technische vaardigheid gecombineerd met fotografische intuïtie. 

In de tijd van Cartier-Bresson was die technische vaardigheid veel belangrijker dan nu waarin camera’s vaak volautomatisch zijn. Je hoeft alleen nog maar de lens in te stellen. Tegenwoordig heb je zoomlenzen die gaan van wijdhoeklens (28 mm) naar portretlens (90 mm) zodat je snel kunt beslissen hoe dichtbij of ver je van je onderwerp gaat staan.

petrus, Mexico-stad 1975

Niet vanwege de moeilijkheidsgraad maar meer naar mijn eigen opvatting van fotografie besloot ik dat beslissend moment naar mijn hand te zetten en straatportretten te maken van mensen die recht in de lens kijken en spontaan poseren. 

Inspiratiebronnen waren de Amerikaanse fotografe Diane Arbus en de Duitse fotograaf August Sander. De laatste vanwege zijn portretten van ambachtslieden. Van Diane Arbus leerde ik straatportretten  met flitslicht maken (inflitsen).

 

Diane Arbus, New York 1966

De foto’s winnen aan kracht en detail als je dat doet met bijvoorbeeld een Rolleiflex 6x6 camera. Ik heb die techniek het meest uitgeprobeerd toen ik in Costa Rica woonde en later ook nog in Mexico. In die tijd vergde het instellen van diafragma en belichtingstijd gecombineerd met het flitslicht enige handigheid. 

petrus, San José, Costa Rica 1979.

Bij het maken van een straatfoto moet je snel zijn en mensen goed in kunnen schatten. Over het algemeen hebben mensen weinig geduld met een fotograaf. Als hij dan ook nog lang staat te prutsen aan zijn camera gaat het moment verloren of haakt men af. 

 

IS DE SPREIDINGSWET EEN VORM VAN GEREGULEERDE VOLKSVERHUIZING?

 

De opvang van vluchtelingen en asielzoekers in Oss gebeurt op een unieke, kleinschalige manier. In plaats van een traditioneel AZC, worden Oekraïners en reguliere asielzoekers samen opgevangen in één gemeenschappelijke, duurzame voorziening.

De maatregelen om de asielstroom te beheersen, leiden niet tot een beperking van de instroom maar tot wat je een overval op het land zou kunnen noemen of een volksverhuizing.

Ik weet niet wat de definitie is van volksverhuizing maar dat woord zou je toch wel van toepassing kunnen verklaren op de huidige situatie. Vroeger leidde een volksverhuizing tot nieuwe volksverhuizingen. De ene stam verdrong de andere. Dat kan in deze tijd natuurlijk niet. Daarom spreken we van integratie. Maar dat heeft zijn beperkingen, hoe je het ook wendt of keert.

Culturen samen laten leven in een land is veel en veel moeilijker dan men denkt, vooral in (linkse) kosmopolitische kringen. Voorbeelden te over. 

Dat begint al over de grens in België. Hoe klein het ook is, België is en federatie van 3 taalculturen (Vlaams, Frans en Duits) en 3 landen:Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Tussen die landen bestaan echte bestuurlijke grenzen en een taalgrens. Dat is strikt wettelijk gereguleerd. De Belgische politiek is dan ook vele malen ingewikkelder dan hier in Nederland.

Als een minderheid maar groot genoeg wordt, kan ze een eigen land opeisen. Albanese migranten hebben dat voor elkaar gekregen in de voormalige Joegoslavische provincie Kosovo, nu een land geworden mede dankzij Europa en de NAVO. Het geweld is gesust, het conflict nog niet verdwenen.

Het derde voorbeeld van een gevecht tussen minderheden dat de hele wereld in de ban houdt is Israel. De Palestijnse minderheid eist het hele land op tussen "the River and the Sea", d.w.z. heel Israël, het land van de Joden. Tot nu toe is het niemand gelukt om dit conflict, een botsing tussen twee godsdiensten en culturen die elk hun eigen ruimte (land) opeisen, op te lossen.

Het is onbegrijpelijk dat onze kosmopolitische Nederlanders geen lering willen trekken uit deze 3 voorbeelden en er zijn er nog veel meer (Ierland en Noord-Ierland, Spanje met Baskenland en Catalonië, Zwitserland met Duitstalige, Franse en Italiaanse en Romaanse kantons).

Dat ze niet willen inzien dat mensenrechten universeel en gelijk zijn maar dat culturen enorm van elkaar (blijven) verschillen. Wat als straks de Turkse, de Marokkaanse of een andere culturele minderheid in Nederland zijn eigen bestuur opeist met eigen bestuurlijke regels ter handhaving van hun eigen identiteit? 

Waarom kunnen we de instroom maar niet omlaag krijgen? AI noemt 3 factoren: internationale verplichtingen, de geografische ligging en de onvoorspelbaarheid van wereldwijde conflicten. “Landen zijn gebonden aan afspraken die maken dat ieder individu dat op de grens staat recht heeft op een eerlijke beoordeling van de asielaanvraag.”

Aan de laatste verplichting gaat Europa bezwijken. Het is met het blote oog te zien dat dit niet vol te houden is. Hier loopt de goede bedoeling van universele mensenrechten tegen een van zijn grenzen aan. 

De totale begroting van het Ministerie van Asiel en Migratie bedraagt voor het jaar 2026 8,9 miljard euro, nadat de uitgaven in 2025 al op ruim 9,4 miljard euro lagen. 

Een groot deel van dit macrobudget gaat naar de directe opvangkosten via het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), dat jaarlijks tussen de 2,7 en 4,2 miljard euro uitgeeft.

De kosten zijn op te delen in uitgaven per asielzoeker en de totale uitgaven voor de hele asielketen.

Wat kost een individuele asielzoeker?De kosten per persoon hangen sterk af van het type opvallocatie waar iemand verblijft:Reguliere opvang (AZC): Ongeveer 26.000 tot 33.000 euro per jaar. Dit komt neer op circa € 71 tot € 91 per dag.Noodopvang: Gemiddeld 67.000 tot 69.400 euro per jaar. Dit kost rond de € 184 per dag, omdat er vaak dure locaties zoals hotels en schepen moeten worden gehuurd.

Van deze bedragen gaat het overgrote deel naar de huur en exploitatie van locaties, beveiliging en personeel. De asielzoeker zelf ontvangt een klein bedrag aan leef- en eetgeld, dat in 2025 is vastgesteld op € 14,87 per week.

De tussenoplossing om de opvang zo minimaal te maken dat ze onmenselijk wordt waardoor asielzoekers zich twee keer bedenken voordat ze naar Nederland komen, is natuurlijk geen oplossing. 

Dan dus maar een spreidingswet, een soort gereguleerde volksverhuizing die de instroom over het hele land spreidt. Maar daar zijn bestuurders niet goed voor uitgerust, zeker niet als het op harde confrontaties uitdraait. Sommige burgermeesters stralen in TV interviews onmacht uit. De boze burger op de stoep wordt als een bedreiging ervaren. Zo gaat de lol van de burgemeestersjob er af.

Er zijn uitzonderingen. De gemeente Oss aan de Maas vangt zonder noemenswaardige problemen ongeveer 500 mensen op. Dus er is nog plek maar die worden steeds schaarser en dat zal alleen nog maar erger worden als je in aanmerking neemt dat er te weinig huisartsen zijn, te weinig huizen, overvolle wegen en wachtlijsten voor zorg en welzijn. 

Er is een grens aan de Nederlandse opvangcapaciteit. Waarom kan dat niet het uitgangspunt van beleid worden? Omdat de mensenrechten universeel zijn? Dat zijn ze dus op papier maar de werkelijkheid is anders.

AMERIKAANS NEO-IMPERIALISME IN VENEZUELA, CUBA EN MEXICO?

Je kunt wel zeggen dat met de komst van Trump de VS weer terug zijn in Latijns Amerika. De laatste decennia hebben de meeste Amerikaanse presidenten Latijns Amerika min of meer met rust gelaten. 

Min of meer want de Amerikaanse sancties tegen Cuba bleven gehandhaafd en met de verkiezing van Maduro kwam ook Venezuela in het vizier voor sancties. Met Mexico was vooral wrijving over de vluchtelingenstroom. Het beleid was er op gericht de instroom te beperken met behulp van grenscontroles. Zonder veel resultaat.

De Spaanssprekende minderheid in Amerika is intussen uitgegroeid tot een aanzienlijke minderheid van rond de 60 miljoen Hispanics, dat is ongeveer 20% van de Amerikaanse bevolking. Spaans is de tweede taal in Amerika. Er zijn steden en hele regio’s waar je bijna alleen maar Spaans hoort.

Trump heeft een ander veel breder veiligheidsbeleid dan de Democraten met als doelen beheersing van de migrantenstroom, uitschakeling van de drugscriminaliteit, voordelige handel en terugdringing van Russische en Chinese invloeden op het Amerikaans continent.

Inmiddels hebben we kennis gemaakt met zijn aanpak van de illegale migranten in de VS. Dat werd grof en met veel geweld in gezet door de speciale opsporingsdienst ICE. Het leek er even op dat Trump bezig was een soort parallel legertje te vormen dat de democratische rechtsorde zou kunnen ondermijnen. Dat lijkt nu (voorlopig?) een halt toegeroepen.

Al even spectaculair en illegaal volgens internationale rechtsnormen zijn de aanvallen van de Amerikaanse marine   op veronderstelde drugsbootjes in de Caraïbische zee. Ze worden met gerichte schoten tot zinken gebracht. Van een enkel geval is bekend dat zelfs de overlevenden alsnog werden gedood.

Trump heeft met dit optreden openlijk de oorlog verklaard aan de Latijn Amerikaanse drugsmaffia. Hij schuwt daarbij niet om rechtstreeks met het leger in te grijpen in een land. Hij liet de Venezolaanse president Maduro en zijn vrouw met geweld ontvoeren. Beiden zouden betrokken zijn bij de drugsmaffia.

Daarna heeft in Venezuela nog geen machtswisseling plaatsgevonden maar wel een aanpassing van het beleid met minder openlijke onderdrukking, vrijlating van politieke gevangenen, aanpassingen van wetgeving i.v.m. eigendomsrechten en regeling van schulden zodat investeerders veilig terug kunnen keren. 

Over democratisering spreekt Trump niet. Dat was een prioriteit van de Democraten. Trump's prioriteit is veiligheid en business, oliebusiness en grondstoffen wel te verstaan. 

In de vorige eeuw zou een Amerikaanse interventies geleid hebben tot heftige demonstraties in Latijns Amerikaanse hoofdsteden. Die tijd lijkt voorbij. Het geloof en de steun van linkse regimes lijkt politiek te zijn gemarginaliseerd. Het Venezolaanse regime was daarvoor te ongeloofwaardig geworden.

Men kan rustig aannemen dat de meerderheid van de Venezolanen (7 tot 8 miljoen Venezolanen zijn gevlucht!) het prima vindt dat Trump president Maduro heeft verwijderd. Ze hopen dat er verkiezingen komen, maar daar zal Trump ze dus niet direct in steunen.

Al in 2008 zag je op Cuba dit soort armzalige winkeltjes. Vijftig jaar na de Cubaanse revolutie was de armoede op het platteland nog altijd even groot. De foto is gemaakt in het toeristenplaatsje Viñales. 

Met het in staat van beschuldiging stellen van Raul Castro, voormalig generaal, minister van defensie en vooral broer van Mister Revolutie Fidel Castro zelf wordt de druk op Cuba opgevoerd.

Een die druk is al hoog. De Amerikaanse zeeblokkade legt het land zo goed als lam. Minister Rubio heeft met zijn 100 miljoen dollar toespraak voor TV in het Spaans (hij is Cubaan van afkomst) de Cubanen ook nog eens een flinke worst voorgehouden.

Een worst die het communistisch regime heeft afgewezen omdat ze niet de controle krijgt over het geld. Minister Rubio wil de kerk en onafhankelijke stichtingen inschakelen om de humanitaire hulp te verspreiden onder de bevolking.

Dat zou wat op gang kunnen brengen. De bevolking weet maar al te goed dat het regime en dan vooral de legerleiding goed voor zichzelf zorgt. In feite is het leger eigenaar van de economie. Maar hoe precies het volk zal reageren blijft afwachten. Zeventig jaar onderdrukking gaat niet in je koude kleren zitten.

Al in 2007 zag je in busstation borden met zelf gemaakte pamfletten waarin mensen vragen om inlichtingen over een verdwenen geliefde, meestal vrouwen. Veel verdwijningen worden toegeschreven aan de drugskartels.

Een apart geval en veel ingewikkelder ligt de Amerikaanse bemoeienis met Mexico. Tijdens zijn tarieven oorlog is Trump begonnen president Scheinbaum flink onder druk te zetten om kopstukken van drugskartels uit te leveren.

Dat heeft ze intussen gedaan. Er zijn kopstukken uitgeleverd of ter plekke doodgeschoten tijdens gewelddadige confrontaties tussen leger en drugsmaffia. Ze heeft daarbij min of meer heimelijk samengewerkt met de Amerikaanse geheime diensten (CIA en DEA). Ze moest wel want Trump heeft de kartels gebrandmerkt als terroristische organisaties. 

Veel Mexicanen zijn de gewelddadige moordpartijen, intimidaties en massale verdwijningen waaronder veel vrouwen, al lang zat. Zij voelen zich al jaren in de steek gelaten door de eigen regering. Veel Mexicanen hebben daarom hun hoop gevestigd op Trump.

Inmenging van Amerika in Mexicaanse politiek ligt in Mexico heel gevoelig. Tot voor kort was het voor links geen probleem om de bevolking tegen Noord Amerikaans imperialisme te mobiliseren. Het is een teken aan de wand dat dat niet gelukt is, op een enkele manifestatie in Mexico-stad na. 

De Mexicanen weten maar al te goed dat veel partijgenoten van president Scheinbaum tot in de hoogste regionen zoals gouverneurs en senatoren ook op de loonlijst staan van kartels.

Trump weet dat ook en voert nu de druk op Scheinbaum op om ook deze partijgenoten aan te pakken. Scheinbaum houdt nog vol dat haar partij niet betrokken is bij de drugshandel maar het wordt steeds moeilijker om haar te geloven. De meerderheid van de Mexicanen vertrouwt haar al lang niet meer. 

De vraag is hoe lang Scheinbaum nog kan balanceren tussen de partij, Trump, de kartels en de diepe wens van Mexicanen om van de drugsmaffia af te komen. 

COMPOSITIE IN WIT MET ROOD, GEEL EN SNIJDENDE LIJNEN

petrus, "Compositie in Wit met Rood-Gele Cirkel, acryl en olieverf op doek, 50x70 cm.
Te Koop

 

89. MEXICAANSE VERTELLINGEN. GEESTELIJK VOEDSEL

 

Het kleine theater van de dorpskerk van Huasca, Hidalgo 2019. Foto: petrus

Maria Carmen geeft hem een folder van Anonieme Alcoholisten, een organisatie die mensen helpt om van de drank af te komen. Deze aanmoediging van Maria Carmen om zijn lot weer in eigen hand te nemen, laat hij niet voorbij gaan. Hij meldt zich aan.

Wonderlijk genoeg vindt hij daar waar hij zijn hele leven al lang bijna instinctmatig naar zoekt, naar een goed gesprek dat verder gaat dan het weer, dat alles duur is, dat de regering niet deugt enz. Een gesprek waardoor hij leert kijken achter de horizon van de dagelijkse beslommeringen, weten wat mensen bezielt is en wat hij in ’s hemelsnaam hier op aarde moet? Kortom, hij heeft behoefte aan geestelijk voedsel. 

Tot op vandaag heeft hij zijn geestelijke honger nooit helemaal kunnen stillen. Zijn vader en moeder hadden er nooit tijd voor, druk als ze waren met overleven. Je kent het wel, de ditjes en datjes van elke dag, koe melken, tortilla bakken, op het land werken, iets aan het huis maken of wat dan ook. Die samen legden beslag op elke minuut van de dag. Als het tijd was voor ontspanning dronk zijn vader samen met vrienden pulque in een of andere hut die voor bar moest doorgaan. Geestelijk voedsel was niet hun ding.

Dat was voor de kerk. Daar kreeg je elke zondag tijdens de mis genoeg geestelijk voedsel genoeg voor een hele week. In het begin vond hij de mis, de lezingen uit het evangelie van Jezus Christus en de brieven van de apostelen en zelfs de preek van de pastoor intrigerend. Maar wat nu precies de bedoeling van de wekelijkse voorstelling werd niet goed duidelijk. 

Is het een sprookje om de mensen op zondag gerust te stellen, dat alles goed zou komen ook al is de week nog zwaar? Als het niet in dit leven is, dan toch straks na de dood. Tenminste als je de voorgeschreven regels respecteert en elke week met je kerkgang laat zien dat je er bij hoort. Is dat alles? Een zondags theater om de week door te komen? Steekt er achter de voorstellingen wel enig echt geestelijk voedsel? Hij raakt teleurgesteld.

Gelukkig brengt de revolutie hem avontuur en hoop op echt geestelijk voedsel. Maar Mexico blijkt een nog veel grotere warboel dan zijn dorp. Heden en verleden lopen door elkaar, mensen leven nog in de tijd van de Azteken of de Tolteken, anderen beschouwen zich als de nakomelingen van Spaanse helden, weer anderen menen dat Franse ideeën vrijheid en broederschap zullen brengen en nog weer anderen vinden dat de ideeën van de communisten hen zullen bevrijden uit de ketenen van armoede en materiële nood.

Een geluk is dat zijn vriend David hem zo goed en kwaad als het mogelijk door de helse wanorde heen loodst. Ze houden zich staande tussen de drank, de vrouwen, de onderlinge gevechten en de kleine en grote veldslagen. Ze overleven de revolutie en worden zelfs hier en daar toegejuicht als helden. Hoewel zo ziet hij zichzelf niet en David ook niet. De revolutie is niet geworden wat ze ervan gehoopt hadden ook al kunnen ze niet precies zeggen waar ze op hoopten. 

WAT IS DAT TOCH MET YESILGÖZ EN HIRSI ALI?

Wordt dit de beste politiek foto van het jaar? Deze foto laat zien waar het op staat. Dilan Yesilgöz spreekt de VVD fractie de dag na na de Tweede Kamerverkiezingen in 2023. Het journaille mag vragen, luisteren en toekijken. Foto; Bart Maat. Jimmy en Jesse doen er goed aan deze foto boven hun bed te hangen.

Waar komt toch die linkse afkeer tegen Yesilgöz vandaan? Ik verbaas me daar net zo over als indertijd de afkeer van Ayaan Hirsi Ali. Beiden zijn voormalige asielzoekers of vluchtelingen die zich tot op het hoogste niveau uitstekend aangepast hebben aan Nederland, de Nederlandse cultuur en politiek.

Moet je ze daarom alleen al niet bewonderen? Ik denk dat veel Nederlanders het niet rooien in een ander land en zeker niet tot op de hoogte die deze twee gehaald hebben? Zou dat afgunst en jaloezie oproepen die je dan verbergt achter allerlei argumenten? Mensen kunnen heel hatelijk en venijnig zijn onder een dekmantel van burgerlijk conformisme.

Hoe zit dat met journalisten? Kunnen die ook jaloers zijn? Jaloers op hun intelligentie, hun snedigheid en hun positie? Menig journalist is een ploeteraar die weliswaar van alles mag vragen en schrijven maar zelden meetelt. Daarom is het zo fijn om je uit te leven aan praattafels.

Beiden zijn vrouwen, toch nog altijd een extra reden om ze te bewonderen. Vrouwen die met een totaal onnederlandse achtergrond in staat blijken om tot de Tweede Kamer door te dringen en een rol van betekenis te spelen in de politiek en bij de Nederlandse intellectuele elite. Voor hen geen glazen plafond waar zoveel vrouwen over klagen.

Een andere verklaring kan zijn dat ze politiek “verraad” aan links hebben gepleegd. Ze zijn beiden links begonnen en komen uiteindelijk uit bij de VVD. Dat is natuurlijk voor linkse mensen niet in de haak al hoewel mensen die ouder worden over het algemeen politiek naar rechts opschuiven. 

Niet zo gek als je bedenkt dat links voornamelijk jeugdig elan is dat vastloopt in de werkelijkheid. Maar als je dat niet onder ogen kunt zien (is ook moeilijk)  dan begrijp je zo een overstap van links naar rechts niet.

Bij Hirsi Ali kan ook nog een rol gespeeld hebben dat ze van een islam gelovige een openlijk criticus werd van de islam. Terwijl heel Nederland zowat van zijn geloof is gevallen, kan men in sommige kringen het niet velen dat de islam wordt bekritiseerd.

Kritiek op de islam wordt gezien als ongastvrij tegenover vluchtelingen en asielzoekers. Die gastvrijheid vinden sommige Nederlanders belangrijker dan respect voor gelovigen in eigen land. Het bezoek van Paus Johannes Paulus II in 1985 was op dat punt een dieptepunt van Nederlandse onbeschaamdheid en intellectuele zelfgenoegzaamheid.

Bij Dilan Yesilgoz speelt politieke rivaliteit een nog grotere rol omdat ze VVD partijleider is en als zodanig een kabinet met PVV heeft gevormd. Dat maakt haar in de ogen van veel linkse partijgangers tot antidemocraat. Ook bij  de schrijfster Alies Pegtel in haar boek ‘De negen levens van Dila Yesilgöz .Zij beseffen niet dat ze door de PVV uit te sluiten zichzelf scharen in de rijen der anti-democraten.

Zij denken dat democratie iets is van gezellig van mening  verschillen aan een poldertafel om vervolgens samen een bakkie koffie te doen. Democratie is gevaarlijk, moeilijk, vraagt om scherpte, risico’s nemen en om stevig leiderschap. Met slappe knieën kun je gene goeie democraat zijn, zeker niet als partijleider.