88. MEXICAANSE VERTELLINGEN. MARIA CARMEN

Mexico 1980 ( vrouw uit de film "Werkende Vrouwen")

Maria Carmen ziet hoe hij zichzelf veracht, zijn gebrek aan zelfrespect, maar praat met hem alsof ze het niet merkt. Ze voelt zijn pijn maar laat dat niet zien. Ze bedient hem net zoals de rest van de klanten maar dan wel met een beetje extra aandacht en een iets langer gesprek. Zo komt ze bij stukjes en beetjes te weten dat hij ’s avonds drinkt om te vergeten, om verlost te worden van de teleurstelling in zichzelf, de liefde en de revolutie. 

Voor Maria Carmen allemaal niet nieuw. Ze kent de mannen die hun mislukking verdrinken in pulque of tequila, maar Diego is toch anders. Ondanks zijn dreigende ondergang weigert hij zijn mislukking als excuus te gebruiken, zich het slachtoffer van de omstandigheden, van het lot te voelen. 

Hij wil vasthouden aan zijn geloof in de liefde, niet de liefde van de lust maar de liefde van de ziel. Dat nu heeft Maria-Carmen maar zelden of eigenlijk nooit meegemaakt. Het enige haar bekende voorbeeld is haar moeder. Die gaf haar gezin nooit op.

Haar vader behandelde haar moeder als een huissloof, bleef soms dagen van huis om daarna dronken thuis te komen en haar moeder uit te blaffen en soms zelfs te slaan. Toch bleef haar moeder overeind als een waardige vrouw die zoveel als mogelijk liefde bleef geven aan haar kinderen.

Amper 15 jaar oud is ze met medeweten van haar moeder het huis ontvlucht om haar geluk, zo dat al zou bestaan, in Mexico-stad te zoeken. Daar komt ze aan zonder enige ervaring met het stadsleven en zijn bewoners. Ze moet zich als dienstmeisje redden in een volkomen vreemde stad in een huis van vreemden. 

Ze wist niet beter dan dat de vrouw de liefde van de man krijgt die ze verdient. Dat kan de ene dag vleierij zijn, aandacht of lust en de andere dag bijtend snauwen, verwijten en soms zelfs een pak slaag. Zij zelf heeft de pijn van de slagen van de riem van haar vader ondervonden. Was dat rechtvaardig? Nee nooit, maar daar beslis je zelf niet over. 

Maar wat moet een meisje in een stad als Mexico-stad? Wat is haar toekomst? Haar wanhopige zoektocht naar liefde en geluk drijft haar op haar zeventiende in een huwelijk waaruit twee kinderen worden geboren, een meisje en een jongen.

Ze kreeg er dezelfde ellende bij als die van thuis. Het wordt een grote mislukking. Maar net als haar moeder behoudt ze haar waardigheid en laat zich de liefde voor haar kinderen niet afnemen. Ze blijft geloven in liefde als een pad naar geluk, bescheiden geluk want in hemels geluk gelooft ze niet, zeker niet hier op aarde.

Ze denkt dat ze mans genoeg is om een eigen bestaan op te bouwen, en maakt een einde aan haar huwelijk. Ze vertrekt met haar twee kinderen en begint helemaal opnieuw. Ze gaat werken in twee restaurants met verschillende ploegendiensten zodat ze genoeg verdient voor hun drietjes. 

En daar in een van de restaurants loopt ze als het ware tegen Diego aan. Een sympathieke zelfs knappe man maar helaas aangeschoten maar wel net als zij op zoek naar nieuwe kansen in de liefde. Maria-Carmen merkt dat hij ondanks alles op zijn manier van zijn Sara blijft houden. Hij zegt geen slechte dingen over haar. Integendeel, hij zet haar nog altijd op een voetstuk. Hij zelf is de mislukking, niet zij.

Maria Carmen raakt verliefd op Diego. Maar ze wil niet weer met een man leven die drinkt. Ze moedigt hem aan om met drinken te stoppen. Zover was Diego nog niet gekomen maar nu dringt het langzaam tot hem door dat als hij nog iets wil maken van zijn leven, dat de eerste stap moet zijn.  

DONALD POLS VAN MILIEUDEFENSIE

 

Toen ik hoorde van de overstap van Milieu defensie directeur Donald Pols naar notabene Tatatsteel, was ik verrast. Hoe kan dat? En waarom uitgerekend Tata Steel? Had hij bijvoorbeeld ook bij Shell of ING kunnen gaan werken, allemaal taaie vijanden van Milieudefensie?

Maar misschien denkt Pols helemaal niet in termen van vriend en vijand maar alleen maar vriend. Mensen zijn toevallig bij Milieudefensie of Tata Steel terecht gekomen maar dat betekent niet dat ze vijanden van elkaar zijn. Het leven is toeval.

Vergeet niet dat ook vakbondsleiders overgestapt zijn van de kant van de arbeiders naar die van de werkgevers. De een wordt CAO onderhandelaar voor werkgevers, de ander commissaris bij een bedrijf. Die dachten kennelijk ook dat iedereen je vriend kan zijn. Een kwestie van toeval, meer niet.

De Raad van Toezicht van Milieudefensie was dan weer ongelukkig (boos?) met de overstap en heeft hem per direct ontslagen. Ik neem aan dat Pols slim genoeg is geweest om zelf te bedenken dat dit wel eens kon gebeuren.

Hij moet toch ook slim genoeg zijn om te beseffen dat hij met zijn vertrek het vertrouwen in zijn voormalige club bij het grotere publiek flink heeft geschonden?

Veel mensen zullen bij een nieuw, wederom geruchtmakend proces van Milieudefensie tegen een bedrijf (ING, Shell?) denken dat het een groot toneelspel is. Ze verwachten dat de directeur van Milieudefensie straks weer zal overlopen.

Is Pols dan een overloper wat dichtbij verrader komt? Hij is in ieder geval als vaandeldrager verwisseld van vaandel en dat is zoveel als overlopen. In de rechtszaal vertegenwoordigde Pols een partij, die van het milieu, nu zit hij bij de tegenpartij, die van het kapitaal.

Dat ruikt naar opportunisme maar sommigen beweren dat dit juist goed is want als iemand Tata Steel kan vergroenen, daar zou het per slot van rekening om gaan, dan is het Pols wel.

Maar anderen denken daar heel anders over. Veel mensen die onder de rook van Tata Steel wonen, moet toch gehoopt hebben dat Milieudefensie aan hun kant stond. Zij voelen zich nu verraden. Een mes in de rug?

Pols heeft dus nogal wat aangericht. Wantrouwen gezaaid over de inzet van Milieudefensie en de aanhang die geloofden in Milieudefensie voor aap gezet.

Rechters zullen zich in de toekomst nog eens flink achter de oren krabben als ze te maken krijgen met een proces van Milieudefensie tegen een milieuschenner.

De lachende derde is Tata Steel. Die hebben hun slag thuis en kunnen voorlopig vooruit. En Pols, wat komt er van hem terecht? Die redt zich wel zoals alle opportunisten in oorlog en vredestijd.

DE VLAG VAN BANKSY EN ANDERE VLAGGEN IN DE KUNST

 

Het beeld van de burger met de vlag van Banksy op London Waterloo Place.

De geheimzinnige kunstenaar Banksy (geheimzinnigheid is deel van het merk Banksy) heeft deze keer zichzelf overtroffen met plaatsing van bovenstaand beeld op het Londense Waterloo Place. Hoewel ook dit kunstwerk een activistische boodschap heeft, de beeldende kunst barst bijna uit zijn voegen van activisme, is het ook een open kunstwerk.

Het beeld spreekt voor zich. Een burgerman, geen activist met sneakers, stapt trots en enigszins fanatiek met een onbekende vlag dapper voort. We weten niet welke lading de vlag dekt. Maar de vlag beneemt hem het zicht zodat hij een misstap dreigt te maken en van zijn sokkel dreigt te vallen. 

Een duidelijke boodschap van Banksy. Vaderlandsliefde of is het ideologische verblinding beneemt hem het zicht op de werkelijkheid waardoor hij van zijn voetstuk dreigt te vallen. Symbolischer kan het haast niet.

Maar wat als het een Palestijnse vlag is, of een Israëlische, een Russische, een Amerikaanse of Oekraïense vlag? Benemen uiteindelijk alle vlaggen burgers het zicht op de werkelijkheid?

Toen ik het beeld voor het eerst zag. moest ik meteen denken aan twee andere vlaggen in de kunst: het schilderij van Delacroix waarop een half naakte vrouw met een Franse vlag de burgers in de strijd om vrijheid aanvoert en de bescheiden zwarte vlag van Armando.

Eugene Delacroix, De vrijheid leidt het Volk, 1830. Louvre in Frankrijk

Het schilderij van Delacroix is duidelijk. Er wordt gestreden voor de Franse vrijheid. Het is een patriottisch schilderij, een vaderlandslievend schilderij uit naam van de vrijheid.

Armando, Fahne, 1988. Venlo.

De vlag van Armando heeft net als de vlag van Banksy geen identiteit. Het is een zwarte vlag aangevreten door de tijd. Er is geen vlaggendrager, die is intussen dood. 

Een belangrijk thema in het werk van Armando is de Tweede Wereldoorlog. Dit is een oorlogsvlag, de vlag van de dood. De dood die rondwaarde in Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het is een herdenkingsvlag die waarschuwt voor oorlog die dood en verderf zaait.

René Margritte, De Geliefden, 1928,  Museum of Modern Art, New York

De vlag voor het gezicht van de marcherende burger riep nog een derde associatie op, namelijk met een schilderij van de Belgische surrealist Margritte. Een raadselachtig schilderij waarbij twee geliefden elkaar kussen maar ook gescheiden worden doordat elk een doek over zijn gezicht heeft. Ze kunnen elkaar dus niet zien, alleen voelen en dan nog alleen maar door een doek heen. 

De betekenis kan velerlei zijn maar voor de hand ligt dat totale liefde onmogelijk is. Geliefden blijven van elkaar gescheiden, lichamelijk en geestelijk. 

HET SCHRALE MENSBEELD VAN PROGRESSIEF NEDERLAND

 

Werknemers in een staalfabriekje in Mexico-stad 1979.

De Partij van de Arbeid is niet meer. Met het verdwijnen van de Partij van de Arbeid door een fusie met Groen Links tot Progressief Nederland is de enige partij die het woord “Arbeid” in zijn naam had staan uit de Nederlandse politiek verdwenen.

In het partijprogramma van Progressief Nederland komt het woord arbeid niet voor. In plaats daarvan staan de woorden 'werken', 'werkende mens' (de arbeider) en 'werk hebben' en daar gaat het volgens Pro niet goed mee. “Teveel mensen werken hard en doen hun best, zonder dat ze daar een eerlijk inkomen of zeker bestaan voor terug krijgen. De dagelijkse kosten stijgen, terwijl aandeelhouders de winst opstrijken.”

Om te beginnen, dit is geen eerlijke voorstelling van zaken. Werkende Nederlanders nemen deel aan pensioenfondsen. Pensioenfondsen zijn aandeelhouders in Nederlandse en buitenlandse bedrijven. Ze bouwen met de winsten (dividenden en koerswinsten) van die bedrijven pensioenen op voor de werkende mensen van Nederland. Pensioenen investeren in de toekomst van werkende mensen.

Het is ook niet eerlijk om niet te vermelden dat bedrijven niet alleen inkomen genereren voor hun werknemers (hun dagelijks brood), maar hun winsten meestal investeren in nieuwe activiteiten. Het is ook niet eerlijk om het zo te stellen als je weet dat bedrijven de grootste belastingbetalers zijn. 

Maar dit alles is bijzaak. Belangrijker is dat voor Progressief Nederland arbeid op zijn smalst wordt gedefinieerd, namelijk als een manier om inkomen te verwerven. Meer inkomen betekent op zijn beurt vooruitgang. Vooruitgang is dus meer loon. Dat is wel eens anders geweest in de Partij van de Arbeid.

De PvdA had een veel bredere visie op arbeid en vooruitgang. Door arbeid verwerkelijkt de mens zich in de wereld, in de samenleving en de maatschappij. Met arbeid verhoudt de mens zich tot de wereld (hij werkt aan de wereld) en tot de medemens. Arbeid is wezenlijk sociaal. Arbeid maakt de mens tot wat hij is. Arbeid is een vorm van menswording.

Dit ideaal van menswording wordt door de kapitalistische samenleving ondermijnt door de arbeider te reduceren tot zijn product arbeid, arbeid die geleverd tegen betaling van een loon. Door de arbeider te reduceren tot zijn koopwaar arbeid wordt arbeid een obstakel tot zelfverwerkelijking van de mens. Dat is nu precies waar Karl Marx zich tegen verzet. 

In het programma van Progressief Nederland gaat men met deze kapitalistische visie mee. Arbeid als koopwaar. Van de oorspronkelijke visie op arbeid is niks meer over. Daarmee heeft PRO Nederland de idee van sociale en geestelijke emancipatiebeweging te zijn, de menswording van de arbeider mogelijk te maken verlaten. PRO Nederland is een inkomenspartij geworden. 

Progressief Nederland sluit daarmee naadloos aan bij de consumptiemaatschappij. Menswording is consument zijn. De consumptie moet wel eerlijk verdeeld worden en zeker zijn. Het mensbeeld van Progressief Nederland is een schraal mensbeeld.

TWEE LIJNEN MET RODE CIRKEL

 

petrus, 'Twee Lijnen met Rode Cirkel", acryl en olieverf op mdf paneel, 80x80 cm
Te Koop

87. MEXICAANSE VERTELLINGEN. TEQUILA

 

San José, Costa Rica 1979

Julia sluit zich van hem af. Ze wordt bevangen door smetvrees. Is dat een reactie op de zwangerschap of op de dronkenschap van haar man? Ze weet het niet en de arts ook niet. Het wordt zo erg dat ze handschoenen in bed draagt en uiteindelijk Diego niet meer in haar bed wil, ook niet als hij nuchter is.

Juist nu ze net een kind van hun beiden verwachten, lijkt het einde van hun liefde nabij. Diego is ten einde raad. Hij had zo gehoopt dat na zijn mislukte avontuur als revolutionair, zijn liefde voor Julia en de schilderkunst alsnog verlossing zouden brengen. Zijn leven zin zouden geven.

Nu moet hij vaststellen dat het mislukt is. De schilderkunst levert te weinig op om van te leven en zijn liefde voor Julia loopt vast op haar teveel aan ambities of zijn gebrek aan ambities. Het is maar hoe je het bekijkt. Is er nog iets om voor te leven? Hij ziet zijn toekomst nog slechts als een zwart gat.

Tequila brengt redding in de avond. Zijn hoofd wordt er lichter van, zijn ziel minder bedrukt en zijn lijf voelt alsof er nog liefde en geluk in zit. Wie had gedacht dat zoveel geluk in zo een klein glaasje heldere doorzichtige drank kan zitten? Het is bronwater dat leven schenkt.

Maar niet langer dan voor de avond. De volgende dag begint het weer van voren af aan. Dan moet het zwarte gat van de toekomst opnieuw gedempt worden met tequila. Het is een dwingend medicijn geworden waarmee hij elke avond zijn zielesmart, de pijn van zijn verloren leven wegspoelt.

Gelukkig weet hij zich overdag, zij het met veel moeite overeind te houden. Wat helpt is zijn bezoek rond het middaguur aan een armoedige eettent om de hoek. Daar wordt hij elke dag opnieuw bediend door dezelfde vrouw, Maria-Carmen heet ze. 

Tot zijn verbazing komt zijn ziel zodra hij haar ziet tot rust. Het is alsof alles in de wereld weer even op zijn plaats valt. Ze bekijkt hem met een blik die hij vergeten was, een zekere warmte maar vooral ook rust zonder berusting. Ze herinnert hem aan de liefde die hij ooit voor Frida had en daarna voor Julia. 

Ze zegt hem dat hij goed moet opletten op wat hij eet. Goed en gezond eten, is goed voor lichaam en geest. Die bezorgdheid van haar verrast hem opnieuw. Ook dat is lang geleden. Hij vraagt zich af wat hij moet doen? 

Een gesprek aanknopen maar waarom zou ze met hem praten? Hij is nog minder waard dan het stof waar ze op loopt of het vuil dat ze van de tafeltjes poetst. Hij is niks en nul. Dat ze zich druk maakt over zijn eten, is haar werk.

Tegelijk dringt bij Diego pas goed het besef door dat zijn liefde is vastgelopen en dat daar waar de liefde vastloopt, ook het leven strandt en tequila niet de oplossing is. Gek genoeg ziet hij bijna gelijktijding, het universum staat even stil, in haar ogen de kans op liefde en dat daar waar liefde weer mogelijk is, het leven zin kan krijgen.

FREAKSHOW IN MAASTRICHT

 

De fototentoonstelling van Ellen Unwerth begint met een versie van de befaamde rode loper waarop filmsterren, modellen en andere showvolk paraderen voor het publiek

Ik ben zo brutaal geweest om mijn eigen fotoserie te maken van de foto’s van mode- en kunstfotograaf Ellen Unwerth te zien zijn op de expositie “My Circus” in het ‘Fotomuseum aan het Vrijthof’ te Maastricht. Wie meer wil weten over die expositie verwijs ik naar de website van het Fotomuseum.