donderdag 19 november 2026

DEEL 5. BRAM EN DE ARMOEDE OP CUBA.

Bram Vermeulen in gesprek met de Russische kapitein die hij toevallig ontmoet. De man blijkt vanuit Amerika containers met goederen naar Cuba te varen. Wat er in die containers zit, weet hij niet maar het is legale handel die niet onder de olieblokkade valt. Het is alk decennia toegestaan om basisgoederen als voedsel, kleding en medicijnen te exporteren naar Cuba. Cubaanse Amerikanen drijven handel met mensen op het eiland. 


Vergeleken met Afrika valt volgens Bram Vermeulen de armoede op Cuba mee. Op Cuba zijn geen uitgestrekte krottenwijken zoals in Luanda. Voor Bram is dat misschien een bewijs dat het kapitalisme  in arme landen erger is dan socialisme. Vergeet niet dat  gezondheidszorg en onderwijs gratis waren op het eiland.


Inderdaad, er zijn geen Afrikaanse toestanden op Cuba. Dankzij de plantage economie had Cuba al vroeg mooie en goed onderhouden steden. Maar sinds de revolutie zijn de oude gebouwen en huizen die herinneren aan die vroegere, betere tijden aan het verkrotten. Daar wonen nu meerder gezinnen in een villa of stadspaleis. Blijkbaar heeft Cuba het voorbeeld van Moskou en Petersburg gevolgd door de huizen in beslag te nemen en ter beschikking te stellen van het volk. Na meer dan 50 jaar revolutie is de binnenstad van Havana volledig verkrot.


De weinige nieuwbouw uit de jaren na de revolutie is eveneens aan het verkrotten. De verf bladdert van de muren, de lift doet het niet, de trappenhallen zijn verveloos enz. Het doet me denken aan de slecht onderhouden en vervallen flatgebouwen die ik vlak na de val van de muur in Moskou, Boedapest, Boekarest en Gdansk heb gezien. Gebouwen waar je als normaal mens niet in wil wonen.


Als je de toestand in Cuba wil vergelijken met kapitalistische landen is het logischer om te kijken hoe het gesteld is met de andere eilanden in de Caraïbische zee. Ik heb voor een paar van die eilanden het inkomen per hoofd opgezocht. Dat zegt niet alles maar geeft wel een indruk.


Inkomen per hoofd van de bevolking.


Cuba (naar schatting)                 US$  9.605

Dominicaanse Republiek                  13.245

Haïti                                                    2.964

Puerto Rico                                       17.981

Curacao                                            22.833


Alleen Haiti doet het slechter dan Cuba. Haiti is al decennia het armste land op het westelijk halfrond als gevolg van jaren van meedogenloze dictaturen, politieke twisten en criminaliteit met daar bovenop nog eens een verschrikkelijke aardbeving van 2010 waarbij naar schatting tussen de 100.000 en 230.000 mensen omkwamen en 1,5 miljoen mensen dakloos werden. Sindsdien is het als gevolg van criminaliteit en mislukte hulpverlening alleen nog maar verder in de misère geraakt.


Zelfs als je de gratis gezondheidszorg, het gratis onderwijs en de voedselbonnen  bij het inkomen per hoofd zou tellen, is Cuba slechter af dan de andere eilanden om de doodeenvoudige reden dat ook dit vervallen is. Scholen hebben een gebrek aan alles, zelfs potloden. De voedselbonnen zijn ontoereikend voor een gezin en wie in een ziekenhuis beland, moet contant betalen voor elke dienstverlening.


Wat wel een aanvulling is van het inkomen per hoofd is de naar schatting 2 tot 2,5 miljard dollar die naar schatting 700.000 Cubaanse Amerikanen jaarlijks overmaken naar hun familie en vrienden in Cuba. Overigens moeten de ontvangers flink belasting betalen over het toegezonden geld. 


De ongeveer 2 tot 2.5 miljard dollar dragen voor ongeveer 2% aan de totale economie van het eiland die wordt geschat op een totaal van 45 miljard dollar (2024).  Door de sancties van Trump en Rubio is de Cubaanse economie zo goed als gehalveerd.


Niettemin is nog altijd sprake van legale commerciële export vanuit Amerika naar Cuba. De schatting van de omvang van deze export bestaande uit voedsel, medicijnen en sinds kort brandstof en voertuigen, loopt uiteen van 400 tot 700 miljoen dollar per jaar.


Het is vermoedelijk deze vorm van handel waarmee de Russische kapitein zich bezig houdt waar Bram Vermeulen zo door verrast is. Legale handel zoals de Rus zegt. Handel die Cubanen geld kan opleveren zoals we zien in de reportage. 

 

woensdag 18 november 2026

JALTA 2.0?



Mensen bang maken voor het leven na de dood was vroeger het privilege van de kerk. De angst dat je na je dood voor eeuwig zult branden in de hel, is met de dood van God als sneeuw voor de zon verdwenen.


In plaats van opluchting en een gevoel van vrede en rust zijn er nieuwe angsten gekomen. Angst voor de opwarming van de aarde, angst voor het verlies een biodiversiteit, angst voor rampen, voor ziektes, voor bestrijdingsmiddelen en angst voor oorlog.


Met de Russische inval in Oekraïne in 2022 (Kiev ligt nog geen 3 uur vliegen van Amsterdam) is daar de angst voor oorlog bij gekomen. De Russische tanks in Boedapest (1956) en Praag (1968) waren indertijd ook akelig dichtbij, dichter dan Kiev, maar je wist toen dat ze daar achter het IJzeren gordijn zouden blijven. 


Tijdens Jalta 1.0 na de Tweede Wereldoorlog werden de invloedsferen verdeeld tussen Amerika, Europa en Rusland. Wij  Nederlanders hadden het geluk in het vrije westen te wonen, zij in Centraal en Midden Europa kwamen terecht in de invloedssfeer van de Sovjet Unie met Stalin. 


Sommigen dachten dat daar achter dat IJzeren Gordijn in een communistische maatschappij goed leven was, maar dat waren enkel de gebruikelijke dwazen. Hun werd de mond gesnoerd toen in november 1989 door de val van de muur in Berlijn de vreugde over vrijheid naar het westen stroomde.


Komt de muur van Berlijn, het IJzeren Gordijn van het communisme in een andere gedaante terug in Europa?  Wordt ons continent weer met harde hand opgedeeld tussen de wereldmachten Amerika, Rusland en wie weet China?


Kan Rusland het Oude Europa bedreigen of chanteren of valt die dreiging reuze mee? Zijn wij in Europa met onze legers en welvaart niet vele malen sterker dan de Russen? 


Militair is Europa vele malen sterker. Rusland voert nu al ruim 4 jaar oorlog in Oekraïne en is er nog steeds niet in geslaagd om het op de knieën te krijgen. Militair technisch en organisatorisch is het Russisch leger geen hoogstandje. Dat was het in de Tweede Wereldoorlog niet en nu nog steeds niet.


Zonder de steun van Amerika zou Stalin de oorlog tegen de Duitse nazi’s misschien wel nooit gewonnen hebben. In ieder geval zou zonder die steun de oorlog veel later hebben geduurd. De Russen zelf hebben dat ook meerdere malen erkend.


De Amerikaanse steun bestond ondermeer uit ruim 400.000 vrachtwagens en jeeps, 13.000 tanks, 8.000 tractoren en meer dan 2.000 locomotieven, circa 14.000 gevechts- en transportvliegtuigen. Ongeveer 4,5 miljoen ton voedsel (ingeblikt vlees zoals Spam), 15 miljoen paar legerlaarzen en 1,5 miljoen dekens, 2,7 miljoen ton aan aardolieproducten (waaronder hoogwaardige vliegtuigbrandstof), miljoenen tonnen staal, aluminium, koper en explosieven.


Wat Rusland toen zogenaamd onoverwinnelijk maakte was niet hun militaire technologische en organisatorische kracht maar de demografische kracht van de hoeveelheid manschappen die het land bereid was op te offeren. Het Russisch leger was een slavenleger en is dat nog altijd.


Een slavenleger weet dat het met de dood in de ogen moet vechten. Er is geen andere weg mogelijk. Vluchten kan niet. Daar heeft de slaaf de kennis en de wil niet voor en als hij die wel heeft dan wordt hij door de andere slaven geëxecuteerd. Slavenlegers zijn wrede legers ook al wil men hen anders laten geloven.


In Europa hebben we de idee van een slavenleger afgeschaft. Europese legers zijn opgebouwd rond het beginsel van respect voor het leven van elke soldaat, van hoog tot laag. In plaats daarvan gebruikt het organisatorische en technologische overmacht. Een Jalta 2.0 met een opdeling van Europa in invloedssferen zoals na Jalta 1.0 ligt dus niet voor de hand.

 

dinsdag 17 november 2026

DEEL 4. BRAM BEZOEKT GUANTANAMO BAY

 


In de driedelige serie “De Prooi” over de VS en Cuba komt Bram Vermeulen onvermijdelijk terecht bij de Amerikaanse marinebasis in de Guantánamo baai op de oostelijke punt van het eiland. 


Volgens Bram heeft Amerika altijd al Cuba willen hebben. Het eiland is als een eeuwig onbereikbare liefde voor de VS. De  Amerikanen mengden zich ongevraagd en uit eigen belang in de Cubaanse onafhankelijkheidsoorlog tegen de koloniale machthebber Spanje en bleven na de onafhankelijkheid van Cuba met de marinebasis Guantanamo Bay op het eiland aanwezig. 


Bram neemt daarmee het verhaal van Fidel Castro en de communistische partij over. De werkelijkheid is genuanceerder. De Amerikaanse overwinning op de Spaanse vloot (1898)  bracht Cuba de onafhankelijkheid waar Cubanen al sinds 1868 voor vochten. Spanje weigerde al die jaren de kolonie op te geven en sloeg de opstanden hardhandig neer waarbij honderdduizenden Cubanen omkwamen.


Een van de belangrijkste leiders van de opstand was de schrijver, dichter, schilder en journalist José Martí (1853-1895). Over het algemeen wordt hij beschouwd als de vader des vaderlands, vooral ook door het Castro regiem.  Hij stierf voordat Cuba officieel een onafhankelijke staat werd.(1902).


Hoewel de oorlog onder humanitaire vlag werd gevoerd, bedoeld om een einde maken aan de bloedige oorlog van de Spanjaarden tegen de Cubaanse opstandelingen, was er in Amerika meer in de hand. De Republikeinse Partijwas in de ban geraakt van het Manifest Destiny, een stroming die volhield dat het lot de Verenigde Staten had voorbeschikt tot een grote mogendheid uit te groeien, die zich kon meten met de Europese imperia. 


Daarnaast wilde vlootadmiraal Mahan naar voorbeeld van het Britse Rijke een grote vloot met zowel koopvaardijschepen als slagschepen, en havens in het Caribisch en Pacifisch gebied die een handelsimperium moesten samenbinden. 


Tot slot had een economische crisis in de VS begin jaren 1890 geleerd dat een overschot aan goederen op de binnenlandse markt desastreus was, dus zagen zakenlieden in de oorlog een middel om Spaanse kolonies over te nemen, die vervolgens als afzetmarkten voor Amerikaanse producten konden dienen. (Wikipedia, Spaans-Amerikaanse Oorlog) 


De overwinning op Spanje eindigde uiteindelijk in een 3 jaar durende Amerikaanse bezetting van Cuba (1899-1902). Voor het vertrek van de Amerikanen uit Cuba moest het land het Platt-amandement aan hun grondwet toevoegen. Met dat amendement behielden de VS economisch en politiek invloed en verkregen ze Guatánamo baai voor eeuwig. Vervolgens werden er democratische verkiezingen gehouden.


Gezien deze geschiedenis ligt een haat-liefde van Cuba met Amerika meer voor de hand. Enerzijds heeft Amerika hen geholpen de Spaanse koloniale macht definitief te verdrijven van het eiland en onafhankelijk en democratisch te worden. Anderzijds eiste Amerika als nieuwe machthebber invloed en militaire aanwezigheid op het eiland op. 


Deze haat-liefde verhouding strekt zich uit tot zo goed als alle Latijns Amerikaanse landen, inclusief die in het Caraïbisch gebied. Links haat het kapitalistische Amerika dat volgens hen een sta-in-de-weg is voor het door hen zo gewenste socialisme. Rechts daarentegen is geporteerd van het kapitalisme en de economische en militaire macht van Amerika. Daar tussen opereren de linkse en rechtse autocraten en  dictators. 


Zo lang ze de veiligheid van de VS niet bedreigden door met Rusland een ideologisch of strategisch partnerschap aan te gaan, lieten de VS ze ongemoeid. Ondertussen was de VS een opvangcentrum geworden voor ballingen en vooral armen die een betere toekomst wilden, een toekomst die de Latijns-Amerikaanse regeringen hen niet kon geven.


Arme boeren en arbeiders trokken massaal en illegaal naar de VS. Volgens het US Census Bureau telde de Latijns Amerikaanse bevolking in Amerika, Hispanics of Latinos genoemd, in 2025 ongeveer 70 miljoen mensen ofwel 20% van de Amerikaanse bevolking. Dat is meer dan de zwarte Amerikaanse bevolking die ongeveer 15% van de totale bevolking uitmaakt (ongeveer 48 miljoen).


Tweederde van die groep latinos is in de VS geboren en een derde in Latijns Amerika en de Caraïben. De grootste groep - ongeveer 40 miljoen - komt uit buurland Mexico, een al decennia lang autoritair centralistisch geregeerd land, gevolgd door Puerto Rico (6 miljoen) met zijn bijzondere status binnen de VS, en buureiland Cuba (2,5 miljoen) met zijn communistische dictatuur. 


De Latinos behouden hun eigen taal en cultuur als onderdeel van hun identiteit. In Miami en andere steden in de VS wordt net zoveel Spaans als Engels gesproken. De emancipatie en integratie van deze groep zal er toe leiden dat ze in de nabije toekomst een steeds grotere rol zullen gaan spelen in de Amerikaanse politiek wat op zijn beurt hoogst waarschijnlijk invloed zal hebben op de Amerikaanse politiek ten aanzien van Latijns Amerika. De huidige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Marco Rubio, van Cubaanse afkomst, is mede architect van het Cuba beleid van de regering Trump.



maandag 16 november 2026

SOLO

 

petrus, "SOLO", olie en acrylverf op doek, 100x100 cm.
Te Koop: € 2000,
-

vrijdag 13 november 2026

JESSE NEEMT VAN DE RIJKEN, GEEFT AAN DE ARMEN

 


donderdag 12 november 2026

DEEL 3. BRAM ONDERZOEKT OP CUBA AMERIKAANS IMPERIALISME

 

Amsterdam is ook in 1962 een revolutionaire voorhoede met een demonstratie tegen de Amerikaanse zeeblokkade van Cuba door de Amerikaanse president Kennedy. Foto: Freek Aal, collectie Nederlands Fotomuseum.

Is Cuba altijd al een een prooi voor Amerika geweest zoals Bram Vermeulen in zijn reportageserie “De Prooi”  zegt of liggen de zaken toch wat genuanceerder? Dat Trump het eiland als een prooi voor business ziet, is duidelijk maar voor Trump is alles business, ook internationale politiek. 


Voor hem is kapitalisme hetzelfde als handel, handel en nog eens handel of het nu met Cuba, Venezuela of Rusland is. Sociale rechtvaardigheid, vrijheid, solidariteit, onafhankelijkheid, loyaliteit enz. zijn voor hem en zijn zakenvrienden flauwekul. Die leveren niks op.


Is Trump als maniakaal handelaar in onroerend goed een uitzondering in de Amerikaanse geschiedenis als het gaat om Cuba of is zijn economische wurging van het eiland door een botte olieblokkade van het eiland, een voortzetting van twee eeuwen Amerikaanse politiek?


Voor Trump heeft Amerika al veel pogingen gedaan om het communistische regime van Fidel Castro omver te werpen. Een van de bekendste en de eerste openlijke is de Varkensbaai invasie ten tijde van de progressieve en zo geliefde president Kennedy (1961). 


Bram brengt daarom een bezoek brengt aan de Varkensbaai. Hij toont ons een fragment zwart-wit film van de invasie waarin te zien is hoe de invasie op een grote mislukking uitliep. Het door de CIA getrainde legertje van ongeveer 1500 Cubaanse ballingen, gesteund vanuit zee en in de lucht, werd in de pan gehakt. De meer dan 1000 gevangen kwamen na anderhalf jaar vrij nadat Amerika voor miljoenen dollars voedsel en medicijnen had geleverd.


Wat de ondergang van Fidel Castro had moeten worden, is zijn historische overwinning geworden die hem tot een nog grotere held maakte dan hij al was.  Een klein tropisch eilandje weerstond zomaar de reus Amerika!


De overwinning was te danken aan een fatale onderschatting door de CIA van Castro om een leger te organiseren. Tijdens zijn guerrilla verzet in de bergen had hij daar veel ervaring mee opgedaan. De frappante overwinning maakte Fidel Castro c.s. overmoedig. 


In het kielzog van Castro werd ook Nikita Chroesjtsjov, opvolger van Stalin en als zodanig partijleider en leider van Rusland, overmoedig. De banden tussen Rusland en Cuba werden verder aangehaald. Ze kwamen overeen om raketten op het eiland te installeren ter verdediging van Cuba. Daarmee kwam Amerika in het bereik van Russische raketten te liggen, raketten die uitgerust konden worden met atoomkoppen. 


Dat was voor president Kennedy een stap te ver. Het gevolg was de Cuba crisis (1962). De Amerikaanse marine legde een zeeblokkade om het eiland om te voorkomen dat de Russische schepen die al onderweg waren met de raketten, het eiland zouden kunnen aandoen. Trump’s blokkade is dus niet de eerste al was die van Kennedy meer gericht tegen Rusland dan tegen Cuba.


Er dreigde een rechtstreekse confrontatie op zee tussen de twee wereldmachten. De wereld hield de adem in totdat Chroesjtsjov op het laatste nippertje besloot de schepen rechtsomkeer te laten maken. Volgens kenners was op dat allerlaatste moment hoogst waarschijnlijk een wereldoorlog voorkomen.


Na de Varkensbaai invasie zijn hoogst waarschijnlijk meer pogingen ondernomen om Fidel Castro op de een of andere manier te vermoorden. De bekendste is die van Castro's voormalige geliefde van Duitse afkomst Marita Lorenz. Hoe dat zo gekomen is beschrijft ze uitvoerig in het ook in Nederland verschenen boek “Lieve Fidel, mijn leven, mijn liefde, mijn verraad.” 


Het is in alle opzichten een verbijsterend verhaal dat je het haast niet kunt geloven. Zij geeft met haar levensverhaal een inkijk in het leven van Fidel Castro, van de Amerikaanse politiek en de CIA. Tijdens haar training bij de CIA leert zij Lee Oswald kennen, de moordenaar van president Kennedy. 


Dat  roept dan weer de vraag op of er toch geen verband is tussen Cuba en de moord op Kennedy? Zou het geen wraak van Cuba zijn geweest voor de Varkensbaai invasie, misschien wel geholpen door de lange arm van de KGB? Kortom, een verhaal waar je nog wel tien Jason Bourne films van kunt maken.




woensdag 11 november 2026

FOTOMUSEUM AAN HET VRIJTHOF. 1 NOVEMBER 2026.

De ontvangst in de hal.

 
De leeszaal.

Begroeting vanuit de leeszaal.


De entreehal met koffiebar



Het gesprek


Bezoekster in rood.


Samen de foto's bekijken.