78. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE ROCKEFELLER MUURSCHILDERINGEN

 

De originele schets van de Mexicaanse schilder Diego Rivera die diende als basis voor zijn muurschilderingen in het Rockefeller Center te New York, 1931.  (Museum Frida Kahlo, Mexico-stad).

De muurschilderingen in het Detroit Kunst Museum zijn een groot succes voor David. Hij is nu een bekende kunstenaar in Amerika. De familie Rockefeller, bevriend met Ford, wil niet achterblijven. Ze stellen David voor om een muurschildering te maken in de enorme hal van het Rockefeller centrum in New York.

David is er erg blij mee. Dit is een erkenning van zijn kunstenaarschap buiten Mexico waar hij alleen maar van had kunnen dromen. Hij bespreekt met de familie Rockefeller de voorwaarden en presenteert een schets voor 3 fresco’s. De middelste van de drie krijgt de titel “De Mensheid op een Kruispunt”, de flankerende fresco’s krijgen de titel “Ethische Grenzen” en “Grenzen aan de Materiële Ontwikkeling”.

David schildert naar zijn overtuiging. Als rechtgeaard communist vindt hij dat het communisme samen met industrialisering en massaproductie zoals die in Amerika werkelijkheid wordt, de mensheid zal bevrijden van zijn materiële noden. Wordt dat alles niet voorspeld door Marx en Engels, de grondleggers van het moderne communisme? De industriële massaproductie in Amerika is de voorbode van deze bevrijding. De mensheid is op het kruispunt van zijn toekomst aangekomen. 

David is ervan overtuigd dat daarbij het communisme met zijn ethiek van rechtvaardigheid, solidariteit en eerlijke verdeling een onmisbare basis is voor de toekomst van de mensheid. Zijn materiële bevrijding zal gepaard gaan met een geestelijke bevrijding zodat de mensheid het rijk der volledige vrijheid zal binnentreden.

Natuurlijk is het zo ver nog niet, maar de geschiedenis is op weg en dat wil hij laten zien met zijn muurschilderingen. Dat hij uit de partij is gezet vanwege juist deze muurschilderingen, snapt hij dan ook niet. Zijn muurschilderingen zijn toch niks anders dan het communisme in beeld of dat nu de schilderingen zijn in het Nationale Paleis in Mexico-stads, bij Ford in Detroit of straks bij Rockefeller in New York? Moet hij ze dan maar niet maken? Maar hij is schilder en hoe kan hij als schilder anders zijn bijdrage aan het communisme leveren?

Het is toch mooi dat hij op kosten van de Ford en de Rockefeller familie, beiden symbolen van het Amerikaanse kapitalisme én de industriële vooruitgang, deze muurschilderingen mag maken en in het geval van de Rockefeller familie zelfs in hun gebouw. Hij kan toch niet van de wind leven? Toegegeven, hij verdient er dik geld mee maar dat is toch ook niet verboden, zeker niet na al die jaren van sappelen?

INTERNATIONALE RECHTSORDE OF REALPOLITIK?

Nederland hecht heel veel waarde aan een internationale rechtsorde. Dat is begrijpelijk voor een klein land als Nederland. Het is de enige manier om als land overeind te blijven tussen de machtigen der aarde.

Het probleem van de internationale rechtsorde is dat het allemaal mooi op papier staat maar in de dagelijkse werkelijkheid van machtspolitiek niet altijd werkt. Nederland verklaarde zich in de jaren dertig van de vorige eeuw neutraal in de oorlog tussen Hitler’s Duitsland, Frankrijk en Engeland maar dat hielp niet. 

Hitler viel met zijn troepen massaal ons land in en dwong het snel op zijn knieën met zijn overmacht en rücksichtsloze bombardementen op Rotterdam. Weg internationale rechtsorde. Er zat niets anders op dan ons aan te sluiten bij de geallieerden om de onrechtmatige bezetting van ons land ongedaan te maken. Kortom, we werden gedwongen oorlog te voeren.

Na de Tweede Wereld Oorlog hadden we geluk. Het machtige Amerika dat ons geholpen had ons te bevrijden van de Duitse bezetting werd via de NAVO een bondgenoot bij dreigend oorlogsgevaar en was meteen ook de beschermheer van de nieuwe naoorlogse internationale rechtsorde in de pas opgerichte Verenigde Naties.

Zo leefden we decennia lang in vrede. Niemand durfde Nederland aan te vallen en wijzelf werden voorvechters van de nieuwe internationale orde. Dat onze beschermheer en daarmee ook wijzelf, zich niet altijd aan het internationaal recht hielden, zoals bijvoorbeeld met de NAVO bombardementen op Belgrado, was vervelend maar niet onoverkomelijk. We stonden immers aan de kant van de machtigen.

Bovendien hadden we een argument bij de hand om het ingrijpen alsnog te rechtvaardigen namelijk ingrijpen vanuit humanitair perspectief. De tegenstrijdige kwestie werd samengevat onder de term “ onrechtmatig maar legitiem”.

Nu, met de Amerikaanse - Israëlische oorlog tegen Iran, doet zich hetzelfde dilemma voor maar met een nog complexere achtergrond dan het NAVO ingrijpen in het voormalige Joegoslavië. Alsof dat nog niet genoeg is, speelt de Iraanse oorlog zich ook nog eens af tegen de achtergrond van de Russische - Oekraïense oorlog. Een oorlog waarmee Rusland de hele internationale rechtsorde aan zijn laars lapt.

Dat kunnen Europa en zijn beschermheer niet over hun kant laten gaan. Dat zou betekenen dat Rusland de vrije had zou krijgen in Europa. Dus mobiliseert Europa samen met beschermheer Amerika zoveel mogelijk middelen om de Russische oorlogsvoering in Oekraïne te hinderen en Oekraïne te helpen. 

Dat alles verandert met de komst van Trump als president van Amerika. Hij blijkt van een heel ander kaliber te zijn dan al de Amerikaanse presidentiële beschermheren sinds de Tweede Wereldoorlog. Hij eist dat Europa voor zijn eigen militaire verdediging zorgt en voert de druk op vooral Oekraïne op, om vrede te sluiten met Rusland. 

Wat moet Europa en in zijn kielzog Nederland nu met de oorlog tegen Iran? Ons vastklampen aan een internationale rechtsorde die geen stand houdt, niet alleen vanwege Rusland maar ook niet door Amerika? Alsof dat niet genoeg is, zitten we in hetzelfde schuitje als Duitsland, Frankrijk en Engeland. Die hebben we als het erop aankomt nog harder nodig als bondgenoten dan Amerika, zeker als de laatste Europa laat vallen.

Er zal voor onze nieuwe CDA minister Tom Berendsen niets anders opzitten dan de internationale rechtsorde verbaal overeind te houden in de VN enz., dat zijn we schatplichtig aan onszelf, maar ondertussen zal Nederland realpolitik moeten bedrijven met onze Europese bondgenoten en indien mogelijk Amerika en Israël.

We kunnen ook kiezen voor de Spaanse opstelling en ons afkeren van NAVO en onze Europese bondgenoten en ons neutraal verklaren zoals we ook aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog hebben gedaan. Maar ik vrees dat we dan van een heel koude kermis zullen thuiskomen, niet alleen op het gebied van militaire veiligheid maar ook in welvaart.

MEXICO: VAN BOERENDORP NAAR MAGISCH DORP

Plattegrond van het "park van de Zalm" in San Miguel Regla. Linksonder het grote meer met bootjes en kabelbanen. Rechts het meer voor het kweken van zalm. In de rode cirkel zijn restaurants. Links de zwembaden voor kinderen en ouderen. Daarnaast zijn er nog allerlei kleinere attracties. Entreegeld is ongeveer € 5,- per persoon.

Wat moet een dorpje in de bergen van Mexico doen opdat zijn ongeveer 70 boerengezinnen en nog wat kleine ondernemers het beter krijgen? De landbouw is kleinschalig en als bedrijfsvoering onrendabel. 

Het ontbreekt aan landbouwkennis, geld en kredieten en middelen om de landbouw winstgevender te maken. De stukjes grond zijn goed om er wat voor eigen gebruik op te bouwen (maïs en bonen) maar voor een beter inkomen moet je weg uit het dorp, naar de grootstad of verder weg naar bijvoorbeeld Noord Amerika.

Ik weet niet precies hoe lang geleden, misschien wel 20 jaar, kwam een overheidsdienst van de staat Hidalgo op het idee om in het dorp samen met andere nabij gelegen pitoreske dorpen een project ter bevordering van het toerisme te beginnen. 

Er zijn kleine muziekgroepjes die voor een kleine vergoeding verzoeknummers aan je tafel spelen. 

De omstandigheden waren er naar. De nabij gelegen hoofdstad Pachuca van de staat Hidalgo groeide als kool. De gedachte was dat de nieuwe inwoners in de weekeinden graag de bergen in zullen trekken om zich te ontspannen, frisse neus te te halen en rust te krijgen. 

De menukaart

Het dorpje beschikt over het voordeel dat er al een tot luxe hotel omgebouwde hacienda is, dat het in de bergen ligt met een stuwmeer dat niet meer gebruikt wordt door de elektriciteitsmaatschappij en dat de boerengemeenschap beschikt over een flink bos met twee grote natuurlijke meren.

Jonge - smachtende - liefde in het park.

De dorpsraad stemt in met het idee van het ministerie voor toerisme dat het bos met de meren een park voor toeristen wordt. Vanaf dat moment wordt met hulp van overheidsinstanties het dorp onder de naam “Magisch Dorp” (Pueblo Magico) omgesmeed tot een toeristisch trekpleister met het park als centrum voor recreatie.

Bij Don Gustavo kun je een paard huren voor een rit door het bos.

In het park komen allerlei activiteiten waarbij zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van de aanwezige natuurlijke mogelijkheden. In een van de meren wordt een kweekvijver voor zalm aangelegd. Er komen in cirkelvorm gebouwde restaurants die gerechten met vers gevangen zalm aanbieden, er komen bootjes op te meren, boven de meren een kabelbaan, er worden paarden verhuurd en motoren op 4 wielen, er komen zwembaden, een kinderbad met gezellige winkeltjes enz. enz.

Het kinderbad is nog weinig bezocht. Het water is nog te koud.

De kleine boeren bouwen her en der op hun land kleine hotelletjes voor de bezoekers van het park. Kortom, het park wordt een centrum voor werk en inkomen voor de plaatselijke bevolking. Met de groei van de nabijgelegen hoofdstad Pachuca komt het toerisme op gang. San Miguel verandert langzaam maar zeker van een boerendorp in een toeristen dorp. De toekomst zal leren of dit een duurzame ontwikkeling is.

Een van de gezellige winkeltjes bij het zwembad waar je ook wat kunt drinken.

ARMOEDE IN KLEUR OP CUBA (2008)

Oude man verhuurt in Trinidad zijn muilezel om zijn armoedige staatspensioen aan te vullen. Een foto kost 50 peso's.

 

Cuba is een romantisch eiland met prachtige stranden, met muziek om op te dansen of bij weg te dromen, met mooie en aardige mensen, met grond en een klimaat waar het fijnste tropische fruit groeit en gewassen als suikerriet en tabak. Toch heerst er diepe armoede op het eiland als gevolg van een niet werkende socialistische planeconomie waardoor alles in staatshanden is en vooral het leger en een keiharde politieke dictatuur die elke vorm van vrijheid genadeloos onderdrukt zelfs als het gaat om kleine initiatieven om aan eten te komen.

In Trinidad verhuurt deze man zijn kruiwagen als taxi. Zijn wachttijd brengt hij door met het lezen van boeken over allerlei landen in de wereld. Hij had ook veel gelezen over Nederland. het moet een prachtig land zijn als hij moet geloven wat erover geschreven wordt.

Aangezien openbaar vervoer erg schaars is, worden oude vrachtwagens gebruikt voor het vervoer van passagiers.

Een bejaarde schoenpoetser in Cienfuegos.

Verboden straathandel van thuis gemaakte producten op de balustrade van een veranda in Viñales.

Verboden verkoop van groenten uit eigen tuin in Trinidad.

Verkoop van brood op de bon in Havana. Elk huishouden krijgt een bonnenboekje.

Een winkel in Trinidad met producten die op rantsoen zijn en alleen op de bon zijn te verkrijgen.

Een ossenkar in Viñales. Tractoren zijn een zeldzaam verschijnsel op het platteland. Er wordt over het algemeen nog gewerkt op het land met ossen en muilezels.

De vrouw verkoopt in de deur zelf geplukte en geschilde sinaasappels aan voorbijgangers in Trinidad.

GEOMETRISCHE COMPOSITIE VIII

petrus, "Geometrische Compsoitie VIII", olie en acrylverf op mdf paneel (110x110 cm), 2026.
Te Koop

 

77. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE INDUSTRIËLE REVOLUTIE

De muurschilderingen van Diego Rivera bevinden zich in het Detroit Institute of Arts (DIA) in Michigan. De fresco's, die tussen 1932 en 1933 zijn geschilderd, bestaan ​​uit 27 panelen en zijn te bewonderen in de centrale binnenplaats van het museum, die nu bekend staat als de Rivera Court. De muurschilderingen beelden arbeiders af van de River Rouge-fabriek van Ford Motor Company.

David heeft groot succes met zijn muurschilderingen in de trappenhal van het Nationale Paleis in het centrum van Mexico-stad. Het is een indrukwekkend overzicht geworden van de geschiedenis van Mexico. Op de reusachtige schilderingen zie je de geschiedenis van een trots volk dat strijd tegen onderdrukking en uitbuiting vanaf de tijd van de Azteken tot aan de revolutie met alles daar tussenin. 

Boven alles uit torent de baardige Karl Marx die met zijn ‘Communistisch Manifest’ de weg wijst naar het rijk der vrijheid. Ondanks dit eerbetoon aan Marx en de in beeld gebrachte klassenstrijd, is zijn partij niet gelukkig met de opdracht. De partij vindt dat door de opdracht van de regering aan te nemen hij zich heeft laten omkopen door de heersende klasse. Hij wordt uit de partij gezet. 

Zo zet zijn partij zijn schilderkunstige werk van zes jaar weg alsof het niets is. Het is een grove belediging van hem en de kunst maar David laat er zich niet door ontmoedigen. Hij is er zeker van dat zijn muurschilderingen de tijd zullen doorstaan. 

De Mexicanen zullen komen kijken naar zijn muurschilderingen waarop hij de kracht van het volk heeft verbeeld: de piramides van Teotihuacan, de indrukwekkende Azteekse hoofdstad Tenochtitlan dat uiteindelijk veroverd werd door Hernan Cortez, de kerstening door Spaanse priesters en monniken, de priester Hidalgo die de klok luidt voor de onafhankelijkheid, de Franse overheersing, president Benito Juarez, de Amerikaanse invasie, de tijd van dictator Porfirio Diaz en tot slot de revolutie waarin hijzelf heeft gevochten. 

Dankzij zijn muurschilderingen is zijn artistieke faam doorgedrongen tot in Noord Amerika, het buurland dat groot en machtig begint te worden dankzij zijn uitbundige kapitalisme en de uitvinding van de  massaproductie. Met het succes van de T-Ford is daar een nieuw industrieel tijdperk begonnen dat grote beloften inhoudt voor de toekomst. Dat is wat je de Noord Amerikaanse revolutie kunt noemen.

Tot zijn verbazing en blijdschap wordt hij uitgenodigd door het Detroit Instituut voor de Kunsten om de industriële revolutie in muurschilderingen vast te leggen. Ze weten nu dat David het vermogen heeft om ook hun revolutie op grootse wijze uit te beelden.

David neemt de opdracht aan en gaat naar Detroit alwaar hij een maand lang de industriële revolutie bestudeert in de Ford River Rouge fabriek waar auto's worden gebouwd volgens het beginsel van de lopende band, een uitvinding van Ford. De opdracht wordt niet voor niets gefinancierd door Edsel Ford de zoon van de oprichter van de Ford fabrieken.

Zoals de muurschilderingen in Mexico-stad een ode aan de Mexicanen is geworden, zo zijn de 27 fresco’s in Detroit een ode aan de fabrieksarbeiders geworden. Zij werken in de fabrieken aan de vooruitgang van de geschiedenis. Zij brengen met hun arbeid een nieuw en veelbelovend tijd perk van vooruitgang en bevrijding nabij. Zij zijn net als zijn landgenoten helden en helden beeld je niet af als slachtoffers. 

 

 

ARMOEDE IN ZWART-WIT OP CUBA (2008)

 

 Twee vrouwen in Havana die gevonden lege blikjes op straat pletten om ze aan een handelaar in oud ijzer  te verkopen.

Cuba is een romantisch eiland met prachtige stranden, met muziek om op te dansen of bij weg te dromen, met mooie en aardige mensen, met land en een klimaat waar het fijnste tropische fruit groeit en gewassen als suikerriet en tabak. 

Toch heerst er diepe armoede op het eiland als gevolg van een niet werkende socialistische planeconomie waardoor alles in staatshanden is en vooral dan van het leger. Een keiharde politieke dictatuur onderdrukt elke vorm van vrijheid genadeloos zelfs als het gaat om de verkoop van groenten uit eigen tuin. 

Kinderen die met een zelf gemaakte step in het centrum van Havana spelen.

Deze oude man probeert wat bij te verdienen met de verkoop van de krant van de communistische partij aan voornamelijk toeristen.

Honkballen in de straten van Havana met een paar stokken.

De man verkoopt thuis gebakken taarten voor zijn deur op straat in de stad Viñales.