98. MEXICAANSE VERTELLINGEN. TUSSEN STAD EN DORP

In de marginale wijken aan de rand van de stad wonen de mensen nog meer op elkaar in niet veel meer dan hokken gebouwd van ruwe cementblokken en een dak van golfplaten. (Mexico-stad 1979)

Het wordt voor Diego steeds moeilijker om met dat gevoel van onveiligheid te leven. Daarom probeert hij de buitenwereld nog meer op een afstand te houden dan vroeger. In Mexico-Stad gaat hem dat nog veel moeilijker af dan in San Miguel. 

Dat de stad corrupt is en gewelddadig weet hij maar al te goed. De overval op zijn zoon midden in Mexico-stad drukte hem nog maar eens met de neus op de feiten. Een geluk bij een ongeluk was dat het bij een beroving bleef. Voor hetzelfde geld word je een ziekenhuis ingeslagen of erger. Voor zijn zoon was het een traumatische ervaring die hem op brute wijze heeft geleerd hoe gevaarlijk en onmenselijk de stad is.

Diego heeft zich in Mexico-stad nooit helemaal op zijn plaats gevoeld, ook al had hij er vrienden en vooral werk. De stad bleef ondanks de goede kanten een noodzakelijk kwaad. Men woont er veel te dicht op elkaar, soms erger dan konijnen in een hok.

Er zijn er die zich een groot hok kunnen veroorloven. Zij hebben geen last van buren, kleine misdaad, overvallen en geluidsoverlast van de straat. Ze verschuilen zich achter hoge muren in hun eigen wereld. Zij verdienen aan de de stad maar ontvluchten de nadelen.

De rest en dat is de overgrote meerderheid moet het doen met een hok met ietsje meer of ietsje minder comfort, dat is de middenklasse. Zij hopen ooit nog op meer en beter. Zij die aan de rand van de stad zijn terecht gekomen, in de zo geheten marginale wijken, zij wonen in wat je gerust hokken kunt noemen, een vierkante ruimte met een dak er boven. Veel meer is het niet. Overdag scharrelen ze rond in de stad op zoek naar werk .

Voor Diego wordt de stad meer en meer een symbool voor alles wat slecht is aan de mens: haat en misdaad, egoïsme en uitbuiting, meedogenloosheid en onbarmhartigheid. Men vindt er zelden iemand die zich bekommert om de medemens. 

Nu ja, soms ontmoet je zo iemand maar die voelen zich machteloos en verloren in de massa. Politici gebruiken in verkiezingstijd nog woorden van mededogen en begrip maar dat zo heeft Diego ondertussen leraren voornamelijk leugens, leugens om aan de macht te komen. Macht die ze vervolgens gebruiken om zich te verrijken, zich te laven aan de rijkdom die macht geeft. In plaats van medemenselijk zijn ze arrogant, zelfverzekerd en gewetenloos. Ze minachten de mensen.

Hij is vast besloten om zodra de gelegenheid zich voordoet de stad de rug toe te keren. Als de erfenis van zijn oom eenmaal geregeld is en het ziet er naar uit dat dit dichterbij komt, gaat hij terug naar zijn dorp.

Alleen doet zich nog het probleem voor dat Sara die nu notabene woont in het dorp, oh ironie van het leven, het liefst weer terug zou gaan naar Mexico-stad. Voor haar betekent de stad leven, echt leven met mensen om je heen, de winkels en de markten, ja zelfs het lawaai en de herrie die dit allemaal met zich meebrengt.

De stilte in het dorp waar Diego altijd naar terug verlangt zodra hij in de stad is, maakt haar gek. Wat moet zij met die stilte? Stilte is voor haar hetzelfde als leegte en verloren tijd. Het is de drukte van de stad die haar leven vult. Dat geeft haar het gevoel dat ze leeft, de stilte daarentegen is de voorbode van de dood. 

Diego beseft dat dit verschil in levensgevoel niet te overbruggen is. Sara is in haar liefde voor de stad net zo onverbiddelijk als hij is in zijn liefde voor het dorp. De stad is waar ze zich thuis voelt, waar haar leven zin heeft. In het dorp  is het leven zinloos. Je wordt daar steeds herinnert aan de eeuwige cirkel van geboorte en dood met maar weinig tijd daartussen.

In de stad wordt die eeuwige gang van geboorte en dood voortdurend onderbroken. Daar neemt het leven je op sleeptouw, is er geen tijd om stil te staan. Tijd en dood zijn afwezig zo lang het kan. In het dorp is de tijd voortdurend aanwezig als herhaling, als een noodlot waaraan niet valt te ontkomen. Als je ergens aan moet zien te ontsnappen om het leven tot in je tenen te voelen moet je de tijd uit je bewustzijn verdrijven. Weg met de tijd.

IN DE BAN VAN DE BOM

 

petrus, In de Ban van de Bom, digitale fotocollage

DE BEKLAAGDENBANK VAN JEROEN WOLLAARS

 

NOS Nieuwsuur Topjournalist Jeroen Wollaars (links) in gesprek met Reza Pahlavi in de Tweede Kamer.

NOS Nieuwsuur topjournalist Jeroen Wollaars had tegen de achtergrond van een bezoek aan de Tweede kamer Commissie Buitenland een interview met Reza Pahlavi wiens naam werd gescandeerd tijdens felle demonstraties tegen de Ayatollahs en de Revolutionaire Garde.

Wollaars moet weinig of niets hebben Reza Pahlavi, de zoon van de voormalige Sjah van Perzië die regeerde als een absolute koning met een door tegenstanders van zijn regering gevreesde geheime politie. Wie garandeert dat Pahlavi uiteindelijk niet van hetzelfde laken een pak is, een nieuwe Sjah in schaapskleren? 

Dat nu wilde Wollaars wel eens weten en dus kroop hij in zijn bij Nederlandse journalisten toch al gebruikelijke rol van scherprechter. Hij onderwierp Reza Pahlavi aan een doordringend kruisverhoor zodat wij kijkers zouden weten wat voor vlees we in de kuip hadden.

Weten we dat ook na dit verhoor? Welnee, het enige dat we weten is dat Pahlavi zijn stem niet verhief en fatsoenlijk bleef. Hij liet zich de behandeling als zijnde een man met een onbetrouwbare afkomst en ook nog eens onbetrouwbare achterban, ze uiten dreigende taal naar andere oppositieleden, over zich heen komen. Vermoedelijk omdat hij dacht dat het gesprek met een NOS topjournalist belangrijk is voor toekomst van Iran.

Wij kijkers bleven verweesd achter want we weten nu niet hoe het zo gekomen is dat Reza Pahlavi notabene als zoon van een voormalige mislukte Sjah nu ineens door demonstranten in Iran wordt gezien als een mogelijk nieuwe leider.

We weten ook niet wat hoe hij daar zelf over denkt, waarom hij zich presenteert als een democratisch leider en niet als een toekomstige Sjah. We weten ook niet hoe hij denkt de verdeeldheid onder de oppositie te overwinnen. 

Eigenlijk zijn ze geen steek wijzer geworden of toch wel? Is het dat Pahlavi niet deugt net zo min als zijn vader en daarom zo snel mogelijk afgeserveerd moet worden en dan kan de VVD ook meteen inpakken want die lopen met de verkeerde man weg. De VVD deugt ook niet.  Nederlandse journalistiek is wereldjournalistiek in een klein land.

PRO NEDERLAND IS GROEN LINKS MET EEN PVDA RANDJE

 

Op de verticale as staat het aantal behaalde zetels. Op de horizontale as de jaren waarin Tweede Kamer verkiezingen werden gehouden.

In de grafiek zie je dat Groen Links sinds 2002 nooit boven de 14 zetels bij Tweede Kamer verkiezingen is uitgekomen en dat is slechts een keer gebeurd, in 2017, het jaar dat de PvdA spectaculair terugviel naar het tot dan nog nooit vertoonde aantal van 9 zetels.

De keer daarop in 2012 haalt de PvdA opnieuw slechts 9 zetels en valt GL terug naar 8 zetels! Twee keer op een rij gaat de PvdA bijna kopje onder  en nu dus zonder dat GL daarvan electoraal profiteert. Sterker nog, ook GL verliest zetels.

Gezien deze cijfers is het duidelijk dat Groen Links nooit in zijn eentje tot een brede partij kan uitgroeien. Jesse Klaver c.s. moet dat beseft hebben. Een fusie met de PvdA zou misschien wel electoraal soelaas kunnen bieden. 

Bij de PvdA moet men gedacht hebben dat gezien de belabberde uitslagen van slechts 9 zetels het en kans is om samen met Groen Links alsnog de sociaal-democratie te redden. 

Electoraal ziet het er niet naar uit dat met de fusie een nieuwe grote partij in de maak is. Bij het eerste samengaan in 2023 behaalden ze nog 25 zetels. Niet meteen veel, maar alle begin is moeilijk. Het zijn 4 zetels meer dan de twee in 2017 samen haalden. 

Bij de verkiezingen in 2025  zakt de combinatie van de twee partijen terug naar 20 zetels. Dit is behoorlijk teleurstellend maar de wagen is op de rails gezet en de fusie gaat door. Zal het bij de volgende verkiezingen beter gaan? Voorlopig wijst niets daarop. Bij de laatste peilingen komt PRO niet boven de 25 zetels uit.

Er kunnen allerlei factoren in het spel zijn maar de meest voor de hand liggende is toch dat de PvdA in de loop der jaren een onherstelbaar verlies heeft geleden onder zijn traditionele achterban. Onherstelbaar omdat de partij jarenlang cultureel met de rug naar zijn traditionele achterban is gaan staan. Materieel probeert men de belangen van de arbeiders te behartigen, cultureel zijn ze ver uit elkaar gegroeid. Men spreekt de taal van de gewone man niet meer.

Daar verandert de fusie niks aan. De fusiepartij PRO met aanvoerder Klaver heeft het gezicht van Groen Links en die partij heeft cultureel altijd al mijlenver van de traditionele sociaal-democratische achterban gestaan.

PRO is Groen Linkse met een randje PvdA. Groen Links was een stadse partij waarop jongeren en hoger opgeleiden stemmen. Sinds de eeuwwisseling is Groen Links er niet in geslaagd om deze achterban te verbreden. De fusie met de PvdA zal daar weinig of niks aan veranderen.

RODE CIRKEL MET 4 REGELS

petrus, Rode Cirkel met Vier Regels, acryl en olieverf op doek, 50 x 70 cm
Te Koop €1000,-

 

97. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DRUGSBENDES

Vrienden voor het leven. Mexico 1977

Het dorp ondergaat de nieuwe muur als een lot dat je nu eenmaal krijgt toebedeeld. Het is zinloos om je daar tegen  te verzetten. Trouwens wie zou dat moeten doen? De dagen van de revolutie zijn al lang voorbij. En wat dan nog? 

Ten koste van veel doden heeft die uiteindelijk niet veel meer opgeleverd dan een democratuur, een dictatuur met de schijn van de democratie. Daar is het bij gebleven. Mexico is nog altijd een protectoraat van dezelfde hoofdzakelijk rijke blanke elite.

De bouw van de muur brengt onzekerheid onder de dorpelingen zodat ze nog zwijgzamer worden dan ze al van nature zijn. Niet dat er in het dorp iets gebeurd dat wijst op aan drugscriminaliteit verwante zaken maar men is op zijn hoede. Het is een donkere wolk die boven hun hoofd hangt.

In Huasca is onlangs een politieman onder onduidelijke omstandigheden doodgeschoten. Van de daders geen spoor. Is dit een teken van naderend onheil? Het zou zo maar kunnen. Niemand die weet hoe de vork in de steel zit. Het was in ieder geval geen gewone café ruzie. Die willen ook wel eens uit de hand lopen maar met minder ernstige gevolgen.

Dit lijkt op moord met voorbedachte rade. De volksmond zegt dat de politieman betrokken is bij drugshandel en dat het dus waarschijnlijk om een afrekening in het milieu gaat. Als dat zo is dan is de lokale politie, altijd al gevoelig geweest voor corruptie en omkoping, nu betrokken bij drugscriminaliteit en ook dat belooft weinig goeds.

Diego en Sara proberen net als de rest van het dorp er mee te leven. Ze houden met iedereen de gebruikelijke praatjes en blijven doen wat ze altijd al deden. Diego heeft het er niettemin moeilijk mee. Hij vindt dat zijn gevoel van veiligheid wordt afgepakt. Zijn  dorp was hem altijd vertrouwd en gaf hem een gevoel van geborgenheid. Dat nu wordt hem ontnomen en dat voelt onrechtvaardig. 

De revolutionaire tijd was ook onveilig maar dat was anders. Daar hoorde hij zelf bij. Het was zijn onveiligheid en daar kon hij mee leven. Bovendien het was onveiligheid met een doel, geen criminele zelfverrijking ten koste van anderen maar een betere wereld voor iedereen. Dat doel rechtvaardigde het geweld althans tot op zekere hoogte. 

San Miguel dreigt nu te worden meegezogen in de onveiligheid van geweld, intimidatie, moord en terreur die zowat heel Mexico in zijn greep heeft. Duizenden vrouwen zijn er verdwenen zonder dat er een spoor van wordt gevonden. Regering en politie doen niks.

Er worden voortdurend jonge mannen ontvoerd voor losgeld of ze worden gedwongen gerecruteerd voor een drugsbende. Er worden mensen onthoofd omdat ze niet meewerken met een drugsbende, verraad hebben gepleegd of geen beschermgeld willen betalen. Er zijn zelfs massagraven gevonden. De drugsbendes deinzen voor niets terug, ze voelen zich machtig en sterk.

Dat zijn ze ook want regering en politie staan nu al jaren machteloos of maken deel uit van dezelfde drugscriminaliteit. Zelfs de inzet van het leger helpt niet. Misschien is ook dat besmet door corruptie? Wie zegt dat generaals of kapiteins zich niet laten omkopen? Niemand die het weet.

Een ding is zeker. Het zijn de doorsnee Mexicanen die de prijs voor dit alles betalen. Is het niet met hun leven dan wel met de onzekerheid, de onveiligheid en de angst waarmee men door het leven moet. Niemand durft nog zo maar een busreis te maken. Als het niet strikt noodzakelijk is, waagt men zich na zonsondergang niet buiten.

Diego voelt zich daardoor met de dag machtelozer en onzekerder. Hij krijgt last van zijn zenuwen. Zijn handen beginnen soms zonder enige aanleiding te trillen. Dan steekt hij maar weer een sigaret op om te kalmeren, om weer tot zichzelf te komen. Het gevoel van onveiligheid maakt hem nog eenzamer dan hij zich soms al voelde.

 

REMBRANDT DE VOLKSJONGEN

 

De Pannenkoekenbakster

Een tijdje geleden herkende ik in de bovenstaande ets van Rembrandt het oog van de fotograaf. Rembrandt was wat je zou kunnen noemen een straatfotograaf avant la lettre. Laat ik het zo zeggen. Als ik  zo een tafereel zou aantreffen, zou ik een foto gemaakt hebben. 

Ik zou geknipt hebben op het moment dat de jongen schalks naar me zou kijken, hetzelfde moment dat Rembrandt in zijn ets vastlegt. Die blik maakt het tafereel nog levendiger. Je wordt als kijker in de prent/foto getrokken en dat is dus wat Rembrandt wil.

Een vergelijkbaar tafereel. Dominospelers op een bananenplantage in Costa Rica 1979. Foto is bewerkt om een grafisch effect te krijgen.

Rembrandt wil als een echte straatfotograaf de kijker betrekken bij het tafereel. Geen afstandelijk plaatje maar een waar je bij betrokken wordt of nog sterker ingetrokken wordt. Maar om dat te doen en te zien moet je zelf ook betrokken zijn. Rembrandt was een mensenschilder zoals een straatfotograaf een mensenfotograaf is.

Ik weet niet hoe Rembrandt werkte? Maakte hij ter plekke een schets van het tafereel waardoor de mensen konden zien dat hij hen aan het schetsen was? Gezien de raakheid en de scherpte van het tafereel zou je het wel denken. 

Als dat zo is dan is hij bijna de fotograaf die in aanwezigheid van de mensen de foto maakt. Als je dat doet, dan moet je om kunnen gaan met mensen want niet iedereen vindt het goed om gefotografeerd te worden, zo weet ik uit ervaring.

Mensen vinden het wel goed dat je ze fotografeert als je een van hun bent of vertrouwen uitstraalt. Ze moeten ook het gevoel hebben dat je ze respecteert. Kortom, een tafereel schetsen of een foto ervan maken vereist interactie die overigens niet altijd verbaal hoeft te zijn. Lichaamstaal is vaak ook al voldoende.

Een selfie, hier met zijn vrouw Saskia, was Rembrandt ook niet vreemd.

Als Rembrandt zich op zijn gemak voelt in de straten van Amsterdam dan moet hij de aard van een volksjongen hebben behouden ondanks zijn enorme succes als schilder. Succes waar hij ook trots op was en voor durfde uitkomen. Hij wist maar al te goed dat hij een groot talent had en dat men dat mocht weten maar dat belette hem niet om zich volks te blijven voelen. 

Dat volkse moet hij deel hebben meegekregen van thuis. Rembrandt was de zoon van een welgestelde molenaar. Hun werk bracht hen in contact met het volk, boeren en stadsmensen gelijk. Zijn moeder was de dochter van een bakker.

De schilder Kees van Dongen beschrijft in zijn boekje ‘Rembrandt, Holland -  Vrouwen - Kunst.’ ( uitgeverij Andries Blitz, Amsterdam, jaar onbekend) als “een kleine snaak, deels volkskind, deels boerenspruit” en dat zou wel eens heel dicht bij de waarheid kunnen zijn. Voor het overige is het een nogal pathetisch boekje over de Grote Rembrandt, vermoedelijk meer een projectie van zijn eigen leven dan dat van Rembrandt.

Plassende vrouw

Van Dongen overdrijft in zijn boekje in alles vermoedelijk om Rembrandt nog groter te maken dan hij al is. Dat neemt niet weg dat zijn begeesterde beschrijvingen een kern van waarheid bevatten. 

“Rembrandt gaat naar de buitenwijken der stad. Hij denkt aan zijn ouders die hij liefheeft; hij loopt op den weg naar hun woonplaats doch er is iets tussen hem en die ouders verbroken, hij voelt zich nauwer verwant met de zwervers, met de landbouwers die evenals hij meer onmiddellijk met de natuur zijn vereenzelvigd, meer ook verwant met het volk, dat evenals hij zoo gemoedsvol en onbevredigd is.”

Het beste bewijs van de volkse aard van Rembrandt zijn niet alleen zijn etsen maar ook zijn schilderijen. Rembrandt idealiseert de mensen die hij schildert niet. Hij portretteert hem zoals ze zijn, persoonlijk en maatschappelijk, met mededogen, respect maar ook scherp.