CONSUMENTISME IN PLAATS VAN BURGERSCHAP

Tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen kende het consumentisme in de politiek geen grenzen meer, niet bij de kiezers, niet bij de politici en niet bij de bestuurders.

Hoe diep het consumentengedrag de politiek is binnengedrongen, blijkt uit de antwoorden van kiezers op de vraag waarom ze gaan stemmen. Jongeren antwoorden dat ze een een woning willen, anderen omdat er een zwembad, een speeltuin of een park.

Iets persé niet-willen is ook een sterk motief om te gaan stemmen. Zo scoorde bij deze gemeenteraadsverkiezingen geen asielopvang in dorp of stad  hoog. Geen windmolens in de polder of elders is ook zo een niet-willen doel om te gaan stemmen.

De voor wat hoort wat mentaliteit wordt dik aangemoedigd door politici en bestuurders die zich graag populair willen maken. Zo zijn in Harlingen, Dantumadeel en Pijnacker-Nootdorp door de gemeente limousines aangeboden aan jongeren om ze naar het stembureau te brengen.

Niks burgerplicht, niks verantwoordelijkheid voor je gemeente, je bestuur en je land. De leegte van het consumentisme heeft politici en bestuurders al net zo in hun greep als de kiezers. 

Nog zo een voorbeeld, de burgemeester van Rotterdam die gaat abseilen van de Euromast gevolgd door notabene onze premier als meer dan 50% gaat stemmen! Meer politieke leeghoofdigheid kun je haast niet voorstellen. Hoezo populistisch?

Politiek is een supermarkt geworden met aan de ene kant de kiezers die het voor het kiezen hebben en aan de andere kant de politici en de bestuurders die hun klanten zoveel mogelijk gratis laten winkelen. Allemaal sigaren uit eigen doos, de belastingpot. 

Politici, bestuurders, media en onderwijs hebben de burger als waardig deelnemer aan maatschappij en samenleving gesloopt en daarvoor in de plaats de consument geschapen. Kiezers worden al lang niet meer aangesproken op hun burgerplicht, hun sociale en politieke verantwoordelijkheid als fundament van de democratie.

Hij wordt voortdurend opgejaagd om als consument nog meer en beter te eisen of het nu gezondheidszorg is, woningen, toeslagen, voorzieningen, openbaar vervoer enz. Aangezien uiteindelijk ondanks de enorme rijkdom de middelen van de staat beperkt zijn, kunnen niet alle wensen en eisen vervuld worden en dan gaan andere mechanismen werken.

Dan raken de kiezers teleurgesteld of vinden dat ze bedrogen worden. Het heet dan dat er niet naar hen geluisterd wordt. Ze vinden dat ze opgelicht, genegeerd of zelfs benadeeld worden door de politiek. 

Eenmaal in die fase aangekomen, steekt de storm op van het grote wantrouwen. De kiezer haakt af. Allerlei deskundigen buigen zich welwillend over dit fenomeen. Er wordt naarstig gezocht naar de oorzaak van dit wantrouwen. 

Ze worden daarbij gesteund door  journalisten die niet doorhebben dat ook zij hun bijdrage leveren door het consumentengedrag van de keizer aan te moedigen.

En als dan nog minder dan de helft van de kiezers de moeite neemt om zijn burgerplicht te vervullen, dan zou de democratie wel eens verloren kunnen gaan. De verkiezingen verliezen dan hun legitimiteit en daarmee de gekozen politici en bestuurders. 

DE NATTE MARSDROOM VAN ELON MUSK (SCÈNES UIT DE TOEKOMST)

 

GEOMETRISCHE COMPOSITIE MET CIRKEL EN 3 SNAREN

petrus, "Geometrische Compositie met cirkel en 3 snaren", acryl en olieverf op mdf plaat, 80x80 cm
Te Koop

 

81. MEXICAANSE VERTELLINGEN. PIJN ALS SCHILDERKUNSTIG THEMA

Frida Kahlo, The Broken Column, 1944

De schilderkunst bevrijdt Frida niet alleen van haar trauma van de miskraam maar brengt meteen ook nieuw leven in de brouwerij. Natuurlijk, haar leven was nooit saai. Leven met schilders, revolutionairen en communisten is niet saai net zo min als haar liefdesleven.

Ze is nu eenmaal gauw verliefd en geeft snel toe aan haar gevoelens. Hoe het dan verder gaat dat ziet ze in de loop van de affaire wel. Leven is een vorm van waaghalzerij. Zelfs haar liefde voor David, met alle zijpaden die ze in loop der tijden zijn ingeslagen, heeft stormen moeten doorstaan. Maar dat maakt hun liefde ook sterker. Tegenslagen kunnen je verder helpen als je er mee weet om te gaan.

Een grote liefde kan daarbij helpen. Kleine liefdes, affaires genoemd in burgerlijke salons,  houden haar grote liefde op scherp. Ze kunnen geen kwaad als het om een echte grote liefde gaat. Daar zijn zij en David het over eens. 

David heeft ook zo zijn liefdes gehad maar is altijd weer bij haar teruggekomen. Thuiskomen noemt hij dat. Trouw betekent bij Frida weg kunnen gaan en weer terugkomen, zodat je nooit eenzaam bent.

Maar nu komt er dankzij de schilderkunst een leven bij. Het leven van een kunstenaar. Ze heeft daar altijd wel op gehoopt maar zonder teveel verwachtingen. Ze zit er ook niet echt verlegen om maar het is mooi meegenomen. Het geeft haar nieuwe mogelijkheden.

Anderen gaan je zien als kunstenaar. Ze kijken anders naar je. Ze wikken en wegen wat je werk betekent, of ze het kunnen waarderen of dat het toch niet zo goed is. Nu wordt ze voortaan als vrouw én als kunstenaar bekeken. Als vrouw heeft ze al een plek gekregen tussen familie, vrienden en bekenden nu nog als kunstenaar. 

Wat voor kunst maakt ze? Ze wil geen politiek kunstenaar zijn zoals David. Ook al is ze overtuigd communist, ze is niet geïnteresseerd om schilderkunstig de komst van de nieuwe mens aan te kondigen zoals David met zijn muurschilderingen. 

Als je kinderverlamming hebt gehad, als je bekken en rug worden gebroken in een zwaar ongeluk op je achttiende en miskramen krijgt dan is de nieuwe mens ver weg. Haar leven is van jongs af aan een van pijn lijden, lichamelijk én geestelijk. Daarom zal pijn haar belangrijkste schilderkunstige thema zijn.

 

BLIND

 

San José, Costa Rica 1979

Tepoztlan, Mexico 1976

Mexico-City 1976

Mexico-City 1976

Mexico-City, 1976

San José, Costa Rica, 1979

Lotenverkopers, San José, Costa Rica 1979

Peru, Lima 2011

Puebla, Mexico, 2010

Lima, Peru, 2011

Lima, Peru, 2007

FRITS BOLKESTEIN (1933-2025) EN DE INTERNATIONALE VAKBEWEGING

 

Er is een vuistdikke biografie over Frits Bolkestein verschenen. In Nieuwsuur zag ik een gesprek met de schrijver gelardeerd met korte filmpjes over Bolkestein. Het herinnerde mij aan een gesprek dat ik lang geleden had met Bolkestein.

Dat was begin jaren tachtig, toen hij als lid van de VVD fractie in de Tweede Kamer in zijn portefeuille o.a. Latijns Amerika had. Als vertegenwoordiger van de solidariteitsvereniging met de Latijns Amerikaanse vakbeweging CLAT, had ik om een gesprek met hem gevraagd.

Ik wilde zijn politieke steun hebben voor onze vereniging. Om dezelfde reden voerde ik gesprekken met de Tweede Kamerleden Aad Nuis van D66, Harry Aarts van het CDA en Harry van den Bergh van de PvdA. 

Die steun was nodig omdat organisaties voor ontwikkelingssamenwerking steeds vaker kozen voor projecten afkomstig uit kringen van gewelddadige revolutionaire (extreem-linkse) groepen in Nicaragua, Guatemala en El Salvador. 

De christelijk georiënteerde democratische vakbeweging CLAT werd als te gematigd beschouwd. CLAT hield vast aan zijn democratische beginselen en dat zinde de extreem linkse groepen in Midden Amerika niet. Zij zagen de vakbeweging liever als een instrument in hun politieke strijd. 

Het zou natuurlijk te gek zijn als Nederlandse ontwikkelingsgelden van een democratisch land als Nederland zou gaan naar gewapende groepen die niets hadden met democratie en de waarden die daarbij horen.

Het gesprek verliep beter dan ik dacht. Waar Bolkestein Midden Amerika uit eigen ervaring kende vanwege zijn vroegere werkkring bij Shell, kende ik de regio vanuit mijn werk bij de Verenigde Naties in Mexico en Costa Rica.

We spraken Spaans en kenden cultuur, politiek en mensen van nabij en uit eigen ervaring. Politiek zaten we niet op een lijn maar we waren beiden democraten met de daarbij behorende beginselen van vrijheid van meningsuiting, vereniging enz. 

Bolkestein was het met me eens dat zonder die beginselen geen vrije, onafhankelijke en democratische vakbeweging mogelijk is zoals bijvoorbeeld het geval is in Cuba. Op dat eiland is sinds de revolutie van Fidel Castro geen vrije vakbeweging meer mogelijk. Helaas is nu net die revolutie een inspiratiebron voor de gewelddadige revolutionaire groepen actief in de regio.

Bolkestein rondde ons gesprek af met de opmerking dat zoals ik wel zal begrijpen, hij geen vriend is van de vakbeweging maar dat als het gaat om behoud van de democratie de democratische vakbeweging op zijn steun kan rekenen. 

3. DRIE BITCHES IN BONNEFANTEN

Keetje Mans, "In this Ungodly Hour", 2025, olieverf op linnen (240x 220 cm)

De derde van de 3 vrouwen die exposeren in Bonnefanten onder de titel “Bitches Brew” (waarom toch altijd Engelse titels? Is dat de onmacht met de eigen taal?) is Keetje Mans (1979, Amsterdam). Als het om kleur zou gaan dan kun je haar werk het minst kleurrijk noemen. In al haar werken worden de kleuren willens en wetens gedempt of vervuild door zwart, zo lees ik in de brochure. 

Het meest opvallende werk, ook wat betreft omvang (240x220 cm), is een berg vrouwenlichamen die zodanig met elkaar zijn verenigd in kleur en vorm dat je alleen gezichten ziet met allemaal dezelfde uitdrukking, een staat van verrukking of zaligheid. Paarse bloemetjes versterken de sfeer van “In this Ungodly Hour” zoals het werk heet. 

Het goddeloze ontgaat me, wel zie ik in de twee gezichten in het centrum van het schilderij enige gelijkenis  met het beroemde schilderij "de Kus" van Gustav Klimmt. In dat schilderij is overgave, intensiteit en erotiek verenigd in schoonheid.

Bij twee schilderijen wordt in de brochure verwezen naar middeleeuwse prenten  en schilderijen van Jheronimus Bosch als inspiratiebron. “Ook bij hem krioelen vormen, beesten en mensen door elkaar tot ze een geheel worden”. Dat zo te stellen doet tekort aan Bosch.

Het eerste wat op schilderijen van Bosch opvalt is dat zijn figuren treffende uitdrukkingen hebben die onderling verschillen vanwege de verschillende emoties de ze uitdrukken. Daarin alleen al is Bosch een meester. Op de schilderijen van Keetje Mans hebben de figuren daarentegen allemaal dezelfde uitdrukking en op sommige schilderijen zelfs helemaal geen. 

Het sombere, donkere grote schilderij “October” heeft geheimzinnige kleuren. De gezichten in het groene water zijn uitdrukkingsloos. Het verband tussen de vissenkoppen, het zwemmend paard en de gezichten in het groen giftig gekleurde meer is onduidelijk. Is er wel een verband. Is het zo maar een geheimzinnig schilderij? 

Dat kan van schilderijen van Bosch niet gezegd worden. Elk van zijn schilderijen gaat op de een of andere manier over de strijd tussen goed en kwaad. Dat kan ik in dit schilderij niet vinden. Waar het dan wel over gaat, weet ik niet maar misschien is dat het teken des tijds. We weten niet meer waar het over gaat en misschien is dat wat Keetje Mans ons met dit schilderij wil vertellen?