84. MEXICAANSE VERTELLINGEN. HET APPARTEMENT

 

Mexico-stad 1976

Terwijl David en Frida hun triomfen vieren als internationaal erkende kunstenaars,  gaat het met Diego en Julia minder goed. Ze wonen nog steeds in een klein gehuurd appartement in een van de fantasieloze buitenwijken van Mexico-stad waar geen boom of stukje gras is te bekennen. Alles is volgebouwd.

Ze wonen op de bovenste ofwel de derde verdieping. Dat betekent dagelijks meerdere keren drie maal twee trappen lopen van elk zes treden. In de regentijd is het een troosteloze boel. De regen klettert zo hard op het dak dat je elkaar in de woonkamer bijna niet verstaat. Het water gutst langs de ramen en muren op de galerij via de trappen de hal in.

Na een paar dagen regen hangt in het appartement een geur van vocht. Alles is klam, kleren, beddengoed, de bekleding van de meubels. Uit de gaten komt een muffe lucht.  Samen met het vocht blijft de kou van de regen hangen. Je loopt de hele dag rond in een trui en een jas. 

Er is geen verwarming in huis zodat de toestand pas verandert als de regen ophoudt en de zon begint te schijnen. Langzaam maar zeker trekt het vocht weg. Het appartement begint eindelijk aangenaam te voelen totdat de zon met volle kracht doorbreekt.

Dan maakt de avondkoelte plaats voor benauwde warmte. Het openen van de ramen brengt enige verlichting maar het nadeel is het geluid van de buren. Je zit met ze aan tafel, je doet de afwas samen, je hoort de wc en ja je gaat mee naar bed. Zelfs de geluiden van het verkeer kun je horen de hele nacht door want Mexico-stad slaapt nooit.

Het appartement is een gevangenis waaruit geen ontsnappen mogelijk is. Waar moet je heen? Er is geen park in de buurt om onder de bomen in het koele gras te schuilen. Terrassen waar wel eens een zuchtje wind waait, zijn er ook niet. Het is dat er geen werk is in hun dorp anders zouden ze teruggaan. Het stadsleven kan hun gestolen worden maar er is geen weg terug.

DE WONDERE WERELD VAN X, ORBAN EN MUSK.

 

Tot mijn grote verbazing kreeg ik op 6 april j.l. bovenstaande tekst in mijn Gmail inbox. Verbazing omdat ik me van geen kwaad bewust ben. Wat zijn inauthentic behaviors? Ik heb wel een vermoeden maar daarover hieronder meer. Volgens het bericht kan ik beroep aantekenen maar daar heb ik geen zin in. Ik was X eigenlijk al een tijdje beu. Ik begon het meer en meer te ervaren als een open riool voor politieke onderbuikgevoelens en meningen. Tegen beter weten in bleef ik mijn dagelijkse blog publiceren op X. 

Ik heb wel een vermoeden wat mijn "inauthentieke gedrag" is geweest. Telkens als ik mijn blog op X aankondigde, stuitte ik op het zelfgenoegzame beeld van Orban met teksten waarin hij zich voorstelt als de grote leider die Brussel gaat opkuisen, de belangen van zijn volk dient en Hongarije zich niet door Oekraïne in een oorlog zal laten rommelen.

Ik had voor deze smeercampagne van Orban tegen Europa en Oekraïne die op leugens berust al een spotprent van hem samen met Putin gemaakt (zie hieronder). Ik kon het niet laten om die spotprent telkens wanneer ik weer zo een lovende post zag over Orban de prent onder de post te plaatsen.

Ik kreeg daarop zelfs duimpjes. De spotprent werd gezien. Hierdoor aangemoedigd heb ik een nieuwe spotprent gemaakt die hieronder staat afgebeeld. De prent spreekt voor zich. Ook die heb ik regelmatig onder lovende berichten over Orban geplaatst. En ook die kreeg duimpjes.

Ik kan me voorstellen dat ze bij X dit "inauthentic behavior" benoemen. Ik zou het liever dwangmatig plaatsen van spotprenten willen noemen. Orban heeft dat met zijn leugens en loftuitingen aan zichzelf over zichzelf afgeroepen maar dat vinden ze bij X natuurlijk niet.

Als mijn spotprenten te ver gaan dan moeten de berichten van Orban c.s. ook als te ver gaand worden beschouwd. Maar ik vrees dat X dat zeker niet vindt zeker niet met Elon Musk als eigenaar van X. Die steunt vast Orban.

Hoe dan ook, ik treur niet om de schorsing. Integendeel, ik besloot mijn account op te zeggen. Toen kwam er een tweede verrassing. Dat gaat niet. Ik kan als geschorst deelnemer niet mijn account opzeggen. De wonder wereld van X, Elon Musk en Orban. 

SCHRIJFSTER, FEMINISTE EN POLITICA ANJA MEULENBELT.

Voorpagina Telegraaf Internet Pagina, 5 april 2026.

Mevrouw Anja Meulenbelt krijgt de P.C. Hooft-prijs, de belangrijkste litteratuur prijs van Nederland voor je levenswerk. Het is dus niet zo maar een prijs. Ik heb te weinig kennis van de Nederlandse literatuur om te weten wie zo een prijs zou kunnen verdienen maar dat Anja Meulenbelt de prijs krijgt, verbaast me.  

Ik ken haar zoals veel mensen van mijn generatie vanwege haar boek “De schaamte voorbij” (1976), een net zo spraakmakend boek als het ruim tien jaar eerder verschenen “Ik Jan Cremer”. Beide boeken zijn ik-boeken die in de jaren zestig de ik-generatie aankondigen.

Logisch ook want als je God voor dood verklaart, blijft er niks anders over dan de mens en ja wat is de mens? Niemand die het weet dus zoekt men zijn toevlucht in zichzelf, in de hoop daar ergens in het diepste zelf het antwoord te vinden op wie of wat je bent en waarom je op aarde rondloopt. De antwoorden op existentiële vragen zijn zelfbedieningsantwoorden geworden. 

Dat is minder gemakkelijk dan men denkt. Zelfs het antwoord op de simpele vraag of je man of vrouw bent, blijkt ingewikkelder dan je zou verwachten. Moeder Natuur houdt zich niet altijd aan de natuurwetten en wat is natuur en wat is cultuur? Daarover bestaat voortdurend verwarring. Men zoekt het antwoord in de wetenschap maar die heeft het ook niet. 

Als "Ik Jan Cremer" staat voor de bevrijding van de man, dan staat "De Schaamte voorbij" voor die van de vrouw. Jan zocht de bevrijding in het mannelijke en dat is volgens het boek met veel en mooie vrouwen naar bed gaan, avonturen op de motor beleven in verre landen, reisverhalen schrijven en kunst maken. Jan is in al die dingen niet onverdienstelijk bezig geweest. Alleen heeft hij er geen P. C. Hooft-prijs aan overgehouden.

Anja’s zoektocht naar bevrijding begon moeizamer omdat ze al moeder werd voordat ze goed en wel vrouw was. Om vrij te zijn moest ze zich ontdoen van haar eerste man. Maar dat is pas het begin. Ze ontdekt dat bevrijding van de vrouw niet alleen een persoonlijke strijd is maar ook een sociale en politieke strijd.

Daarna was het lang stil totdat ik in een column van Tamar (Renate Rubinstein) in Vrij Nederland kritisch commentaar las op een reis van  Anja Meulenbelt met een groepje feministen naar Mao’s China (1980). 

Meulenbelt bleek een enthousiast politieke toerist te zijn die Mao bewondert. Ze is een herhaling van de geschiedenis van politieke pelgrims als Bernard Shaw die in de jaren dertig na zijn bezoek aan  Rusland enthousiast was over Stalin of Harry Mulisch die een boek voor bewondering schreef voor de Cubaanse revolutie en zijn 'lider maximo' Fidel Castro. 

Ze was net als haar voorgangers in de val van de verleiding van de linkse dictatuur getrapt door braaf te geloven wat men voorgekauwd krijgt. Een schema dat zich in 1979 herhaalde met de Sandinistische revolutie in Nicaragua. 

Anja Meulenbelt was in Nederland actief in de van oorsprong Maoïstische partij SP. Ze was van 2003 tot 2011 voor die partij senator in de Eerste Kamer.

Rubinstein was al in1974 op bezoek geweest in Mao’s China. Ze deed daar verslag van in het China kritische boekje “Klein Chinees woordenboek”. Daar heeft ze dan weer veel kritiek van Mao bewonderaars op gekregen. Het is nu moeilijk voor te stellen, maar in de vorige eeuw waren Mao en China bon ton in linkse kringen. Rubinstein heeft ondanks haar indrukwekkende levenswerk de P.C. Hooft-prijs niet gekregen.

REVOLUTIE IN DE SCHILDERKUNST

Willem van Konijnenburg, St. Joris en de Draak, 1916. Te zien in het Museum Jan Cunen te Oss tot 7 juni 2026.

De tentoonstelling in Museum Jan Cunen te Oss met schilderijen van “de vergeten” schilder Willem van Konijnenburg (1868-1943) is een mooie gelegenheid om de revolutie in de schilderkunst aan het einde van de negentiende eeuw en het begin van de twintigste eeuw in beeld te brengen.

Op het hierboven afgebeelde schilderij 'St. Joris en de Draak' van het jaar 2016 is te zien dat Konijnenburg enigermate beïnvloed is door het kubisme van Braque en Picasso dat omstreeks 1907 begonnen is in Parijs met het hieronder afgebeelde schilderij van Picasso.

Pablo Picasso, Les Demoiselles d'Avignon, 1907. MoMa, New York.

Vergeleken met het schilderij van Picasso is dat van Konijnenburg behoudend. Terwijl Picasso breekt met alle conventies van vorm, kleur, compositie en perspectief, moderniseert van Konijnenburg zijn voorstelling door enige aanpassingen in lijn en vlakken. De herkenbaarheid van het tafereel staat voorop.

Picasso's  schilderij is niet langer een poging tot afbeelding  van bestaande vrouwen, het is een totale abstractie waarbij de vrouwenfiguren herleid worden tot hun essentie in vorm en kleur. Zelfs hun gezichten "verdwijnen" achter maskers. 

Sint Joris en zijn paard staan er voor een strijder nogal braaf op.Paard en ruiter lijken op een plakplaatje dat op het doek is geplakt.

Piet Mondriaan, Compositie, 1916. Guggenheim Museum.

Piet Mondriaan is in dat jaar al veel verder met zijn revolutionaire concept van 'De Nieuwe Beelding'. Hij heeft de figuratie helemaal losgelaten. Hij schildert op zichzelf staande beelden zonder de illusie te wekken dat hij met de werkelijkheid bezig is. Hij beperkt zich tot de middelen die de schilderkunst ter beschikking staan: lijnen, vlakken, kleuren en compositie. 

Je zou de schilderkunst van Mondriaan daarom 'waarachtige schilderkunst' kunnen noemen. Hij gebruikt verf en doek niet om de werkelijkheid na te bootsen maar een nieuwe 'geestelijke' werkelijkheid te materialiseren.

Willem van Konijnenburg. De Kruisiging, 1922. Te zien op expositie in Museum Jan Cunen.

Zoals hierboven is te zien, schildert Konijnenburg zes jaar later nog altijd aangepast figuratief, d.w.z. met een lichte toets van abstractie echter zonder de stap naar volledige abstractie te wagen. Uitgangspunt blijft het weergeven van een zoveel mogelijk aan de realiteit gespiegeld tafereel.

Pablo Picasso, Nous autres Musiciens (Three Musicians), 1921. Philadelphia Museum of Arts.

Hoe anders gaat intussen Picasso te werk. Het hierboven afgebeelde schilderij van Picasso is nauwelijks nog ene verwijzing naar enige werkelijkheid. Het schilderij staat op zichzelf. Het drukt op autonome wijze het idee van drie muzikanten uit en niet lager drie echte muzikanten. Het schilderij is een als een muziekstuk die verwijzen ook nergens anders naar dan naar zichzelf. 

Piet Mondriaan, Compositie met Blauw, Geel, Rood, Zwart en Grijs, 1922, Stedelijk Museum Amsterdam.

Mondriaan is dan alweer een stap verder, verder zelfs dan Picasso. Picasso heeft de de verhouding tussen figuratie en de werkelijkheid nooit helemaal losgelaten, Mondriaan totaal. Bovenstaande  'Compositie' van 1922 is geen afbeelding meer van een tafereel. Het is een geestelijk beeld of van de ziel zoals Kandinsky die andere revolutionair van de abstracte schilderkunst. 

Het is maximale beelding op basis van de beschikbare middelen van de verfkunst: lijnen, vlakken, kleuren waarbij ook zwart en wit horen en compositie. Het is waarachtige schilderkunst in de zin dat het niet verwijst naar een werkelijkheid buiten de het schilderij anders dan wat uit de geest is ontsproten. Dat was een revolutie in de schilderkunst en is het nog altijd.

 

GEOMETRISCHE COMPOSITIE MET CIRKEL EN TWEE SNAREN (HERZIENE VERSIE)

petrus, "Geometrische Compositie met Cirkel en Twee Snaren (Flamenco), acryl en olieverf op mdf paneel, 80x80 cm , 2026. Blauw is in deze herziene versie lichter.
Te Koop voor € 2000,-

 

83. MEXICAANSE VERTELLINGEN. SURREALISME

 

Deze foto van Frida§ Kahlo is gemaakt door de fotograaf Julien Levy. Hij organiseerde in 1938 in zijn fotogalerie Julien Levy de eerste expositie van schilderijen van Frida Kahlo.  Daarmee begon haar internationale succes. Philadelphia Museum of Art.

Frida twijfelt of ze de uitnodiging voor een tentoonstelling in Parijs zal aannemen. Ze staat ver van de idee van surrealisme zoals André Breton die verkondigt of liever gezegd ze weet niet wat ze er mee aan moet. Haar lichamelijke pijnen zijn alles behalve surrealistisch. 

Denkt mijnheer Breton dat een miskraam surrealistisch is, een ervaring zoals een droom of van het onderbewuste? Zo dom zal hij toch niet zijn? Een leven in je buik dat mislukt is een nachtmerrie in het echt. Je lichaam laat je op het moment dat je nieuw leven brengt, in de steek. Dat heeft niks met onderbewustzijn te maken.

Het tast je geestelijke gesteldheid aan, je zelfbewustzijn. Het dreigt je als vrouw te ondermijnen en dat roept om verzet. Haar verzet is de verfkunst. Met penseel, verf en doek wil ze haar fysieke en geestelijke pijn vastleggen.

Dat doe je met symbolen, hoe anders? Wat doen katholieken in hun kerk als ze van brood het lichaam van Christus maken en van wijn zijn bloed? Ze herdenken zijn pijn die leidde tot zijn dood. 

De schilderkunst is hetzelfde, een herhaling maar dan op doek van het leven, de pijn van de dood, de vreugde van de geboorte. Een schilderij is niet de werkelijkheid zelve maar wel de herinnering eraan, een afspiegeling daarvan.

Haar waarheid is die van de lichamelijke pijn die tot in haar geest door dringt. Het is gek makende pijn en dat is existentiële pijn. Als Breton dat surrealistisch wil noemen dan doet hij dat maar. Des te beter als haar pijn met de zegen van de kunstpriester der surrealisten  begrepen wordt. 

David vindt ondanks haar bedenkingen dat ze van gelegenheid gebruik moet maken om naar Europa te gaan. New York heeft ze al veroverd met haar tentoonstelling, nu Parijs nog. 

Ze wil inderdaad gekend worden, als het kan wereldwijd. Ze wil gekend worden als vrouw, minnares, muze en als Mexicaanse. Ze besluit de overtocht naar Amerika te maken, naar Parijs, het walhalla van de moderne kunst.

MEXICAANSE GEZINNEN

 

Platteland 1976 (ingekleurde foto)

Acapulco, 1976

Tepoztlan 1976

Mexico-stad 1978

Huasca 1978

San Miguel Regla, 1978

Busstation Mexico-stad 1978

San Miguel Regla 2010