ELK PARTIJVOGELTJE ZINGT ZOALS HET GEBEKT IS

Het ziet er naar uit dat de deconfiture van Wilders met zijn PVV volop aan de gang is. In de peiling van 8 februari zakt de PVV met 10 zetels, 3 meer dan de 7 die de PVV fractie onlangs hebben verlaten. De PVV heeft niet geleverd toen ze aan de macht was en dat zal Wilders blijven achtervolgen al zal hij zelf nog lang blijven roepen dat alles weer goed zal komen.

Nu is 16 zetels ook weer niet niks. In de huidige omstandigheden met een flinke groep van middelgrote of middelkleine partijen blijft Wilders daarmee van politieke betekenis. In dezelfde peiling heeft de VVD 18 zetels, het CDA 17, JA21 14 en Forum voor Democratie 13. De twee partijen met meer dan 20 zetels zijn D66 (27) en GL/PvdA (21).

De peiling laat ook zien dat de VVD  zijn monopolie op rechts aan het verliezen  is of anders gezegd voor veel rechtse kiezers is de VVD niet meer rechts genoeg. Terwijl PVV en VVD zakken in de peiling stijgen JA21 en FVD. Was eerder de stijging van JA21 spectaculair, intussen is dat FVD tot op zekere hoogte ook.

Die partij heeft een zetelwinst in de peilingen van 6 sinds de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar. En die 7 zetels behaald tijdens de verkiezingen waren op zich ook al een aanwijzing dat er wat aan de hand is op rechts.

Waarom zeggen kiezers te stemmen op FVD? Wat is de politieke aantrekkingskracht van FVD? 

Ondanks alle kiezersonderzoeken blijft dat moeilijk te achterhalen. Kijken we naar de hoofdthema’s van FVD dan zien we dat veel punten samenvallen met de PVV: migratie, anti-klimaatwetten, islam, schrappen stikstof en klimaat eisen, minder Europa, pro-Putin enz.

Maar misschien is naast de inhoud, de toon en het gezicht van de partij wel net zo belangrijk? Het frisse en vrolijke gezicht van lijsttrekker Lidewij de Vos lijkt een winstpunt.

Wat de toon aangaat zet FVD zich neer als een nationalistische partij die trots is op de Nederlandse geschiedenis, op de prestaties van land en volk, een volk dat vrijheidslievend en verdraagzaam is, nationalistisch rechts dus.

“Nederland is het mooiste land ter wereld. Vanaf dat kleine stukje aarde laten wij al eeuwenlang zien wat mogelijk is. Ons volk maakt van de kleinste ideeën de grootste werkelijkheden. We lopen voorop in de kunsten, de wetenschap, ondernemerschap, innovatie en technologie. Ja, we hebben ons land letterlijk uit het water opgetrokken” (inleiding verkiezingsprogramma ‘Nederland, Vrij, Trots & Bruisend’)

Nederland dat zich als een Baron von Munchhausen uit het moeras trekt. Een sprookje om van te smullen. Een gaaf land zonder gezeur en gemier over (slavernij) verleden.

Daar steekt GL/PVDA schraal bij af. Geen inleiding maar slechts de korte titel “Een nieuwe start voor Nederland”. Niks om trots op te zijn, geen gaaf of fier land.

In het verkiezingsprogramma van de VVD vind je iets meer nationale trots maar al met al toch defensief met opzichtig vaak het gebruik van het woord liberaal. Het lijkt een beetje op een geloofsbelijdenis. 

“Onze liberale democratie en onze democratische rechtsstaat hebben Nederland tot één van de meest vrije en veilige landen ter wereld gemaakt. Om die vrijheid  en veiligheid te behouden, is actieve bescherming van de liberale democratie en de democratische rechtsstaat noodzakelijk. De liberale waarden die daaraan ten grondslag liggen, zijn voor ons dan ook niet onderhandelbaar.” (Inleiding verkiezingsprogramma:  Sterker uit de Storm, keuzes voor een nieuwe tijd vrijheid, veiligheid en groei”) 

Tot slot de inleiding van het verkiezingsprogramma van D66, de partij die met een brede glimlach en met vlaggengezwaai per slot van rekening de verkiezingen heeft gewonnen.

“Dit verkiezingsprogramma is er voor iedereen die gelooft dat we het tij kunnen keren. Dat we de levens van mensen beter kunnen maken, door in actie te komen. Door niet te roepen wat niet kan, maar door ons elke dag opnieuw die vraag te stellen: hoe kan het dan wél? Het is aan ons. Doe mee. Want als we willen, dan kan het wél.”

Hier spreekt een verantwoorde optimist, een van niet lullen maar poetsen. Dat is defensief en uitdagend tegelijk net als Obama’s campagneleus “Yes we can” en dat wordt beloond door de kiezer.

7. VOER VOOR POLITICOLOGEN. CENTRUM-LINKSE REGERING BUITEN BEREIK?

 

Wie wordt de nieuwe premier van Nederland? Dilan Yesilgöz of Pieter Omtzigt? (fotocollage petrus nelissen, met dank aan Rembrandt)

Als duurzaam opgeleid politicoloog hou ik de peilingen voor de aanstaande Tweede kamer verkiezingen nauw in de gaten. Peilingen zijn en blijven peilingen, maar toch. De kwaliteit van de peilingen is dusdanig dat je er zeker wel trends in kunt aflezen.

De eerste trend heb ik al in aflevering 6 van deze serie op 4 oktober gesignaleerd. Wilders met zijn PVV doet het goed. Ondanks alle inspanningen om die partij moreel te diskwalificeren en als extreem rechts te afficheren door media en linkse partijen (ik noem geen namen) is de trend stijgend en wel naar 20 zetels. Het NOS journaal kwam afgelopen week ook tot deze conclusie.

Wat is hier aan de hand? Waarom weet Wilders zonder veel moeite, hij voert nauwelijks campagne, maar liefst bijna anderhalf miljoen stemmen binnen te halen? De magie van Wilders is nog niet uitgewerkt. Voer voor eigentijdse politicologen om dat toch eens onbevooroordeeld te onderzoeken.

De enige serieuze, niet partij-politieke poging om het verschijnsel Wilders te verklaren, die ik op internet kan vinden, is op de website van politicoloog/journalist Chris Aalbers. In zijn boek ‘Achter de PVV’ stelt ook vast dat er te weinig aandacht is voor de ideeën en opinies van PVV stemmers.

Hij signaleert dat PVV-aanhangers geen makke schapen zijn die kritiekloos achter Wilders aanlopen. “Zij komen met eigen visies en ideeën hoe de politiek moet veranderen en hoe de PVV daar een rol in kan spelen. PVV-kiezers staan ver van andere politieke partijen af, maar hebben deze partijen niet definitief de rug toe gekeerd. Wat kunnen andere partijen doen om deze kiezers terug te winnen?”

De overheersende trend is dat de meerderheid van de Nederlandse kiezers centrum-rechts denkt te stemmen, d.w.z. VVD, NSC of BBB. Zij behalen samen in de laatste peilingen rond de 65 zetels waarbij het stuivertje wisselen is tussen de genoemde partijen.

Het is nog niet te zeggen of de VVD dan wel de NSC als grootste uit de bus kan komen. Ik denk zelf NSC met Omtzigt. Zijn optreden blijft verrassend fris. Hij  laat zich niet intimideren of afleiden door (zelfvoldane) journalisten. Maar het moet gezegd worden Yesilgöz blijft ook verrassend goed overeind. Krijgen we dan toch eindelijk onze eerste vrouwelijk premier?

Voor centrum links wordt het steeds moeilijker om de trend te keren. Als ik 4 centrum-linkse partijen optel (D66, PvdA/GL, SP en PvdD) kom ik niet verder dan 40 zetels. Daar kun je geen centrum-linkse regering mee bakken.

De trend is duidelijk. De Nederlandse kiezer wil af van centrum-rechts praten en centrum-links regeren. De magie van Rutte, begonnen met zijn eerste kabinet gesmeed met de PvdA’er Samsom, is uitgewerkt.

6. VOER VOOR POLITICOLOGEN. DE PEILINGEN EN HET TORENTJE

 

Zie 'De laatste peiling van de Stemming"

De verschillende peilingen (de Hond, IPSOS en I&O) zijn van rond de algemene politieke beschouwingen en enige tijd daarna. Ik neem aan dat relatief weinig kiezers naar de politiek beschouwingen kijken behalve dan de stukjes op het achtuur journaal. Daar wordt landelijk de toon gezet samen met de wakkerste krant van Nederland.

De ruzie in de Partij voor de Dieren is intussen volop losgebarsten. Dat heeft ze een zetel gekost, van 7 naar 6, en waarschijnlijk geen winst meer.

Het verbijsterende terugtreden van Esther Ouwehand op het zondag 24 september gehouden partij congres, waar ze met een stalinistische meerderheid tot lijsttrekker werd verkozen, zou de partij wel weer eens een zetel kunnen kosten. Ouwehand had de emoties mee.

De VVD onder Dilan Yezelgöz doet het met tussen 24-27 zetels niet slecht. Natuurlijk, het zijn er en stuk minder dan de VVD nu heeft maar wat wil je na 13 jaar bewind van Rutte? Het zou voor Dilan al heel mooi zijn als VVD de grootste partij blijft, wat niet zeker is.

De Linkse Combinatie heeft een zetel-bandbreedte van maar liefst 21 tot 29.  Dat kan dus nog alle kanten op. Franske T. zal af en toe wel wakker liggen. Komt hij wel of niet in het Torentje?

Volgens de peilingen zweeft de NSC van Pieter Omtzigt tussen de 25 en 27 zetels. De verwachte meer dan 40 zetels zijn uit het zicht verdwenen. Definitief denk ik. Het gevaar loert dat het er nog minder worden door gedoe in en buiten de nieuwe partij. Het en der beginnen er scheuren te komen in de superheld die Pieter is geworden door de zorgtoeslag affaire.

De BBB dan. Die komt uit op tussen de 12 en 14 zetels ook minder dan voorheen maar nog altijd de 5e partij. Dat is niet mis voor een een vrouws-fractie.  

Maar de grote verrassing is en blijft Wilders. Met rond de 17-18 zetels in de peiling is hij wonderlijk stabiel in zijn kiezersaanhang, wordt hij de vierde partij van het land en tevens degene die hoogstwaarschijnlijk een fatsoenlijk centrumrechts kabinet zal blokkeren. Zijn tegenstanders doen er alles aan om hem op de beklaagdenbank van extreem rechts te houden en hij zelf werkt daar dapper aan mee. 

De peilingen laten overduidelijk zien dat Nederland een centrum rechts land is. De drie centrum rechts partijen BBB, NSC en VVD halen rond de 65 zetels, een tekort van 11 zetels voor een meerderheidscoalitie.

Die elf en meer zetels heeft Wilders maar wat zal hij er mee doen en wat kan hij er mee. Wilders is een blokkade voor fatsoenlijk rechts.

Centrum links bestaat daarentegen niet of nauwelijks. Die halen volgens de peilingen samen 41 zetels: Linkse Combinatie + Dieren + SP + D66 geeft ongeveer 45 zetels. CU en CDA erbij geeft maximaal 55 zetels. Dat is 21 zetels te weinig voor Frans T. om kans te maken op het Torentje tenzij.... ja wat?

 

 

HAALT LINKSE FUSIE DE 17 ZETELS?

 

Ik las in de krant dat de PvdA en Groen Links willen fuseren om rechts te verslaan. Dat op zich al is een domme gedachte waarvoor elke politicus een schop onder zijn kont moet krijgen. Je wint de verkiezingen op basis van inhoud en goede vertegenwoordigers niet door een optelsom van twee partijen. 

Het werkt trouwens niet en als iemand dat moet weten is het Groen Links zelf wel. Zij zijn zelf een fusie van vier kleine partijtjes die hen geen millimeter dichter bij de politieke macht heeft gebracht. Wat brengt trouwens twee partijen bij elkaar waarvan eentje - Groen Links - linkse smetvrees heeft voor de macht en de ander graag aan de macht wil komen?

Even terug in de tijd. De vier partijtjes samen haalden bij de parlementsverkiezingen van 1986 -de laatste keer dat ze elk apart deelnamen aan de verkiezingen - welgeteld 3 zetels waarvan de PPR 2 (progressieve christen democraten), de Socialistische Pacifistische partij PSP 2 en de rest 0,0 zetels (de radicaal evangelische partij EVP en de communistische partij CPN). Eenendertig jaar verder behaalden ze welgeteld 8 zetels.Nou dat is een indrukwekkende politieke vuist na 35 jaar.

De fusie in 1990 was niet meer dan een modegril toen iedereen en alles onder invloed van de pil en de welvaart plotseling progressief werd tenminste op de universiteiten. Het volk buiten keek verwonderd toe.  Voor hun was progressief  iets waar je weinig voor kunt kopen.

De PvdA behaalde in hetzelfde verkiezingsjaar 1986 op haar dooie eendje maar liefst 52 zetels. Bij zo’n zetelaantal wrijf je vandaag de dag je ogen uit. Niet te geloven dat die ooit eenderde van de Tweede Kamer in handen is geweest van de PvdA. Wat hebben ze daarmee eigenlijk gedaan? In ieder geval niet op hun eigen huis gepast want vorig jaar haalde die partij nog maar 9 zetels, dat is minder dan eenvijfde van 1986. Politiek is een wonderlijk bedrijf, politici wonderlijke mensen.

Zo’n val in de kiezersgunst maak je echt niet goed met een fusie. Tenzij er een politiek wonder gebeurt. Ik vrees dat ze straks niet veel verder komen dan we nu opgeteld hebben, rond de zeventien zetels. Kunnen er achttien worden of nog eentje meer maar inhoudelijk botsen twee partijculturen, die machtscultuur van de PvdA en de linkse smetvrees voor de macht van Groen Links.
 

HOERA, WILDERS ZAKT IN DE PEILINGEN

politieke spotprent van petrus

Hoera, Wilder is aan het zakken in de peilingen. Ik heb gisterenavond op internet allerlei pijlingcijfers doorgenomen en de trend naar beneden lijkt ingezet. Wilders wordt steeds minder de grootste. Niet dat ik bang ben dat hij premier zou worden. De andere -meer fatsoenlijke partijen hadden al besloten dat zoiets niet zou gebeuren. Allemaal samen tegen Wilders. De elite tegen het volk als we Wilders mogen geloven alsof op die andere partijen geen volk stemt. Zijn aanhang noemt dat ondemocratisch, wat niet zo is. Alle partijen zijn democratisch gekozen en kunnen op de een of andere manier een meerderheid vormen. Dat is democratie.

Het is een opluchting dat Wilders het minder goed begint te doen. Er zijn dus toch niet zoveel kiezers die stemmen op deze chagrijnige, immer boos kijkende, zelfgenoegzame, scheldende politicus. Dat maakt Nederland meteen een stuk mooier. Dat er toch altijd kiezers zullen zijn die op zulke grote monden zonder inhoud zullen stemmen, snap ik maar het moeten er niet teveel zijn want dat is niet leuk meer.

Een VVD stemmer zal ik daarentegen nooit worden. Te materialistisch, te individualistisch, te weinig sociaal gevoel en nauwelijks geestelijk inhoud. Een partij van trendy managers die denken dat Nederland niet meer is dan een onderneming met het kabinet als Raad van Bestuur en de premier als CEO. Kijk maar naar Rutte. Die gedraagt zich ook zo. Voor hem is de burger een homo economicus en een klant tegelijk. Zijn credo is dat als het goed gaat met de economie, het goed gaat met de mensen alsof een mens niet meer is dan wat in zijn portemonnee zit.

politieke spotprent van petrus

Pechtold zou een redelijk alternatief kunnen zijn voor Rutte. Zijn premierschap zou een persoonlijke beloning zijn voor zijn niet aflatende strijd tegen Wilders. Want dat moet je hem nageven. Hij heeft steeds pal gestaan tegenover Wilders, met fatsoen en argumenten. Zijn partij D66 zie ik minder zitten. Het is weliswaar een VVD met een sociaal gezicht maar teveel redelijkheid en te weinig gevoel voor mens en maatschappij. Niettemin een zeer acceptabele kandidaat voor een Nationaal Midden Kabinet.

Is Jesse Klaver, de nieuwe leider op links zoals hij zichzelf graag ziet, een alternatief voor Rutte? Dat hij de nieuwe Jessias van links zou zijn, moet natuurlijk nog bewezen worden. Ondertussen vind ik hem nog te groen achter zijn oren. Te weinig levenservaring, te weinig besef van goed en kwaad, te weinig nederigheid opgedaan. In de Groene Revolutie van de betere betaalde jongelui geloof ik ook niet. Ik ben ouder en wijzer geworden sinds de jaren zestig en heb van nabij meegemaakt dat jeugdig enthousiasme de plank behoorlijk kan misslaan.

politieke spotprent van petrus

PvdA leider Asscher zou natuurlijk een alternatief voor Rutte kunnen zijn maar ik vrees dat zijn partij het niet gaat halen. De PvdA als sociaal voelende en verantwoordelijke bestuurderspartij zou natuurlijk wel deel kunnen uitmaken van een Nationaal Midden Kabinet. 

politieke spotprent van petrus

Dan komen we bij het CDA, de klassieke middenpartij bij uitstek. Buma lijkt een prima alternatief voor Rutte. Hij komt uit een geslacht van bestuurders, kent de klappen van de zweep, heeft de goede leeftijd enz. Zijn partij kent de wereld van goed en kwaad al was het maar van de bijbel, beseft dat compromissen in een veelstromen land onontkoombaar zijn, heeft geleerd dat politieke macht ook niet alles is, is in de oppositie nederiger geworden en  fatsoenlijk. Het CDA heeft een mensbeeld en maatschappijbeeld dat al tweeduizend jaar en langer zijn  houdbaarheid bewijst. Buma dus.

politieke spotprent van petrus

De andere partijen zijn te klein om echt mee te tellen of ze deugen niet. Een uitzondering zou de Christen Unie kunnen zijn. Die heeft de afgelopen jaren bewezen constructief te kunnen meewerken aan noodzakelijke wetgeving en hervormingen zonder je direct met de bijbel om de oren te slaan. Ze passen in Nederland met hun opvattingen, zijn zeer fatsoenlijk en beseffen de tekortkomingen van macht en geld. 

BLUFT SAMSON ZICH NAAR VERKIEZINGEN?

Met dank aan Frans Hals

Het kabinet zal zijn naam dragen. Zo niet dan zal hij niet in de regering zitten, aldus PvdA leider Diederik Samson in een interview in Elsevier. Op de vraag hoe hij denkt de grootste te worden, Emile Roemer’s SP loopt 6 zetels ofwel bijna een half miljoen stemmen op hem voor, zegt hij “watch me”. Dat is bravoure of misschien zelfs wel bluf, want wat voor kaarten heeft Samson eigenlijk?

Roemer ligt met zijn 29 zetels in de laatste peiling aan kop. Hij is daarin zelfs groter dan huidig premier Mark Rutte. Op basis van die pielingen zou Roemer zich dus virtueel premier kunnen noemen. Maar in plaats dat die dat doet, komt Samson ineens vertellen dat hij premier van Nederland wil worden terwijl hij maar liefst 6 zetels achterloopt bij Roemer. Dat is je naar het premierschap toe bluffen.

Laten kiezers zich zo door Samson overbluffen? Ik zie Roemer nog niet zomaar premier van Nederland worden maar als ik Roemer naast Samson zet dan geef ik Roemer toch wat meer kans op het premierschap. Roemer is ouder en rustiger, bijna op het bedaagde af. In een tijd dat links Nederland vergrijst zou dat wel eens beter kunnen uitpakken dan het politieke ADHD gedrag van Samson. Die wil van alles maar wat wil hij? Bij hem een vraag, bij Roemer al lang een weet.

Maar Samson heeft wel nog een optie die voor Roemer een stuk moeilijker is. Premier worden van een links van het midden kabinet. Roemer’s verklaring dat hij zelfs bereid is met de VVD te regeren, is daarvoor niet genoeg. De compromisbereidheid van de SP is landelijk nog nooit getest. Die van de PvdA wel. Dat puntje verschil tussen die twee zou bij een kabinetsformatie wel eens heel belangrijk kunnen zijn. Het geeft Samson in ieder geval een lichte voorsprong als hij bereid is om een links van het midden kabinet te vormen met CDA, D66, GL en Christen Unie. Virtueel is de PvdA de grootste van deze vijf en dan zou dus Samson het premierschap kunnen claimen.

Maar er zit een flinke adder onder het gras. Samenwerking met die vier heeft Samson nu net bij het Lente akkoord afgewezen. Een onduidelijke afwijzing. Terwijl Samson beweerde niet gevraagd te zijn, vertelde Sap dat ze bijna om zijn hand heeft gesmeekt. Kan ik me iets bij voorstellen. Het is met tweeën nu eenmaal gemakkelijker om rechts wat naar links te duwen dan alleen. Je kunt je dus afvragen of die vier van het lente akkoord na zo’n ervaring met Samson in hem nog wel een premier zien. Ik denk het niet, maar ik ben geen partijleider.

Blijft de vraag waarom ziet Samson straks na de verkiezingen die vier wel zitten en zag hij dat niet bij de totstandkoming van het lente akkoord? Was het een (beginners)foutje of was het uit tactische overwegingen? Hing Samson de linkse bal uit om linkse stemmen te winnen en meteen ook het speelveld van de SP klein te houden? Dat zou zo maar kunnen. En straks na de verkiezingen als Roemer toch groter is dan hij kan hij nog altijd het links van het midden kabinet proberen iets wat voor Roemer moeilijker kan zijn.