PRO NEDERLAND IS GROEN LINKS MET EEN PVDA RANDJE

 

Op de verticale as staat het aantal behaalde zetels. Op de horizontale as de jaren waarin Tweede Kamer verkiezingen werden gehouden.

In de grafiek zie je dat Groen Links sinds 2002 nooit boven de 14 zetels bij Tweede Kamer verkiezingen is uitgekomen en dat is slechts een keer gebeurd, in 2017, het jaar dat de PvdA spectaculair terugviel naar het tot dan nog nooit vertoonde aantal van 9 zetels.

De keer daarop in 2012 haalt de PvdA opnieuw slechts 9 zetels en valt GL terug naar 8 zetels! Twee keer op een rij gaat de PvdA bijna kopje onder  en nu dus zonder dat GL daarvan electoraal profiteert. Sterker nog, ook GL verliest zetels.

Gezien deze cijfers is het duidelijk dat Groen Links nooit in zijn eentje tot een brede partij kan uitgroeien. Jesse Klaver c.s. moet dat beseft hebben. Een fusie met de PvdA zou misschien wel electoraal soelaas kunnen bieden. 

Bij de PvdA moet men gedacht hebben dat gezien de belabberde uitslagen van slechts 9 zetels het en kans is om samen met Groen Links alsnog de sociaal-democratie te redden. 

Electoraal ziet het er niet naar uit dat met de fusie een nieuwe grote partij in de maak is. Bij het eerste samengaan in 2023 behaalden ze nog 25 zetels. Niet meteen veel, maar alle begin is moeilijk. Het zijn 4 zetels meer dan de twee in 2017 samen haalden. 

Bij de verkiezingen in 2025  zakt de combinatie van de twee partijen terug naar 20 zetels. Dit is behoorlijk teleurstellend maar de wagen is op de rails gezet en de fusie gaat door. Zal het bij de volgende verkiezingen beter gaan? Voorlopig wijst niets daarop. Bij de laatste peilingen komt PRO niet boven de 25 zetels uit.

Er kunnen allerlei factoren in het spel zijn maar de meest voor de hand liggende is toch dat de PvdA in de loop der jaren een onherstelbaar verlies heeft geleden onder zijn traditionele achterban. Onherstelbaar omdat de partij jarenlang cultureel met de rug naar zijn traditionele achterban is gaan staan. Materieel probeert men de belangen van de arbeiders te behartigen, cultureel zijn ze ver uit elkaar gegroeid. Men spreekt de taal van de gewone man niet meer.

Daar verandert de fusie niks aan. De fusiepartij PRO met aanvoerder Klaver heeft het gezicht van Groen Links en die partij heeft cultureel altijd al mijlenver van de traditionele sociaal-democratische achterban gestaan.

PRO is Groen Linkse met een randje PvdA. Groen Links was een stadse partij waarop jongeren en hoger opgeleiden stemmen. Sinds de eeuwwisseling is Groen Links er niet in geslaagd om deze achterban te verbreden. De fusie met de PvdA zal daar weinig of niks aan veranderen.

DE BOZE BURGER

 

Laatste Peiling Maurice de Hond, 28 maart 2026

Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen zagen we op TV journalisten die met de microfoon in de aanslag aan kandidaten op de lijst van Forum voor Democratie pertinente vragen stelden over hun extreem rechtse verleden. Waarheidsvinding die bijna ontaardt in een publiek kruisverhoor. 

Nu is nieuwsgierigheid naar het verleden van kandidaten die een publieke functie nastreven, in dit geval lid willen worden van de gemeenteraad, geoorloofd. Het kan bijdragen tot een zekere transparantie in de politiek. Maar er een heksenjacht van maken gaat  veel te ver.

Dan kun je wel aan de gang blijven. Ook linkse mensen hebben een politieke jeugdzonde begaan zoals bijvoorbeeld Paul Rosenmöller die zijn lidmaatschap (1976-1982) van de  maoïstische Groep Marxisten-Leninisten/Rodel Morgen (GML) zo een jeugdzonde noemt.

Tussen 1981 en 1982 was hij zelfs bestuurslid van deze extreem linkse club. De GML streefde naar een communistische staat in Nederland en sympathiseerde met de communistische regimes van China, Albanië en de Rode Khmer in Cambodja. 

Je kunt je best afvragen of iemand die met zijn volle verstand sympathiseerde met de Rode Khmer, indertijd een genocidaal regime voor de eigen bevolking, wel zo geschikt is om in de Senaat te zitten en dan ook nog fractieleider te zijn? Pol Pot was een soort Hitler, dus een sympathisant van Pot kun je vergelijken met een NSB'er.

Maar in plaats van een heksenjacht te beginnen, is het beter om na te gaan waarom Forum zoveel aantrekkingskracht heeft onder kiezers.Volgens de peilingen van Maurice de Hond is de partij goed voor 16 virtuele zetels waardoor het tot de middelgrote partijen behoort.

Forum is en uitgesproken nationalistische partij die het opneemt voor traditionele waarden, tegen open grenzen voor migranten is, referenda als een vorm van directe democratie ziet, tegen klimaatmaatregelen is, voor een goede verhouding met Rusland is,  tegen hulp aan Oekraïne en de EU helemaal niet goed gezind is.

Forum blijkt electoraal het spiegelbeeld van de PVV te zijn. Forum is sinds de Tweede Kamer verkiezingen van 7 zetels naar 16 zetels gegaan, de PVV van 26 naar 17 zetels gegaan. Forum heeft 9 zetels er bij gekregen, de PVV evenveel verloren. Het falen van Wilders in de regering Schoof wordt over rechts met Forum afgestraft.

Maar het blijft een rechtse aangelegenheid. Daar zit dus een flinke groep kiezers die radicaal tegen de hoofdlijnen van de Nederlandse politiek zijn. Men noemt dat wel de boze kiezers. Ik vermoed dat die boosheid te maken heeft met de voortdurende onzekerheid waar we in leven. 

Ik bedoel dan niet zozeer de (geo)politieke onzekerheden of de razendsnelle technologische ontwikkelingen die de leefwereld van de burger opdringerig digitaliseert maar ook de culturele gevolgen daarvan. 

Alles wat je in je jeugd geleerd hebt - thuis of op school -  om je staande te houden in de samenleving en maatschappij wordt voor je voeten weggemaaid. De moeilijkste overgang is die van een  overwegend christelijke samenleving naar een diverse samenleving met als gevolg botsende waarden en normen. Vandaar dat zij zich zo fel afzetten tegen asielzoekers en AZC's. 

Het zou Nederlandse bestuurders sieren om daar meer begrip voor te hebben in plaats van deze boze kiezer weg te zetten als onhebbelijk, rechts, domrechts of zelfs fascistisch. 

PRO - PROGRESSIEF NEDERLAND

 

Een nieuwe naam een nieuwe kans. Kans op meer politieke macht, daar hopen ze toch op bij PRO - Progressief Nederland (de voormalige PvdA en Groen Links).  Of dat ook zal gebeuren is de vraag.De ervaring leert dat fusies tussen politieke partijen over het algemeen weinig meer opleveren dan al was behaald.

Het CDA is opgericht om de politieke erosie van zijn samenstellende delen, de katholieke KVP, ooit de grootste partij van Nederland, de protestantse AR en CHU te stoppen. De fusie heeft de neergang inderdaad voor een tijdje stopgezet maar na een poosje ging het weer gewoon door. 

De ontkerkelijking ondermijnde de brede basis van de christelijke partijen. Ze bleven kiezers verliezen, zodanig veel zelfs dat de partij nog maar 5 zetels in de Tweede Kamer behaalde. 

Bontenbal heeft het tij gekeerd door bij de laatste Tweede Kamer verkiezingen 18 zetels te behalen. Een mooie prestatie. De fusie bracht indertijd linkse en rechtse christenen bij elkaar. Die scheiding is nooit helemaal verdwenen. Bontenbal zal daarom als fractieleider moeten balanceren tussen de linker en rechter vleugel terwijl de druk van rechts groot blijft. 

Al even weinig leverde de fusie op van de radicaal links georiënteerde christelijke dissidenten partij PPR met de pacifistische socialisten van de PSP, de communistische partij CPN en de evangelische radicalen van de EVP tot de partij Groen Links.

Ook dat leidde niet tot een doorbraak van het links-radicale gedachtengoed of tot enige groen-linkse machtsvorming in de Nederlandse politiek. Het was en bleef een partij in de marge van de macht ondanks steun van kapitaalkrachtige milieuclubs als Greenpeace en Milieudefensie en de ontwikkelingsclub Novib-Oxfam.

In de tijd van de Groen-Links fusie stapten uit onvrede met de fusie voormalige PPR leden over naar de PvdA. Zij vonden dat Groen Links te ideologisch en te communistisch was. De PPR mocht dan radicaal zijn, de partij was vanwege zijn afkomst (CDA) gewend aan pragmatisch met macht omgaan en aan ideologische pluriformiteit. 

Een van die overlopers van de PPR naar de PvdA was Ad Melkert. Die wist zich snel een plaats te veroveren in de partij zodat hij spoedig in de Tweede Kamer kwam waar hij als financieel secondant van partijleider en premier Kok diens kroonprins werd. De eerste en grootste Nederlandse populist Pim Fortuyn maakte een drastisch einde aan zijn bliksemcarrière die hem premier van Nederland had moeten maken.

Voor hem is de voorgenomen fusie van de PvdA met Groen Links een extra zure appel. De geschiedenis herhaalt zich. De pluriforme, pragmatische arbeiderspartij PvdA fuseert met de radicale, ideologische partij van hoger opgeleiden Groen Links. Vandaar zijn verzet tegen die fusie. Maar net zoals indertijd bij de fusie van de  PPR met klein linkse partijen haalt dit verzet niks uit.

Zal de gefuseerde partij groter worden dan de som van de twee? Tot nu toe wijst daar niets op. Ook niet bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. 

Net als bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen verloor ook nu de combinatie Groen Links/PvdA zetels ten opzichte van hun gezamenlijke resultaat bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen (2022). In ongeveer 8 op 10 gemeenten behaalde de combinatie een slechter resultaat dan in 2022. Ze verloren 137 gemeenteraadsleden. Een schrale troost is dat de PRO-combinatie de grootste partij van het land bleef.

Hoe het verder zal gaan, is moeilijk te voorspellen. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw heeft de PvdA langzaam maar zeker zijn traditionele achterban van arbeiders en hun gezinnen verloren. 

Het Groen Linkse smaldeel zal zich beter weten te handhaven. Dat bestaat vooral uit goed betaalde hoger opgeleiden die zich in de kapitalistische economie prima kunnen handhaven en tegelijk hun radicale groene en linkse idealen kunnen koesteren. 

Het zijn ook technocraten. Dat hebben ze gemeen met D66. Hun hoogste goed is wetenschap als richtlijn voor de inrichting van de samenleving. Ze zijn dol op nationale commissies als het Planbureau voor de Leefomgeving. Die geven greep op de toekomst, denken ze.

Een mooi voorbeeld is PRO-Brabant die kondigen op grond van bezuinigingen alvast aan dat het aantal gemeenten in Brabant gehalveerd moet worden om ze voor te bereiden voor de toekomst.

In de ogen van deze PRO-technocraten is een gemeente niks anders dan een bestuurlijke machine. Dat een gemeente een woongemeenschap is, het woord zegt het al, ontgaat deze vooruitgangsdenkers. 

Samsom en Timmermans hebben net als Klaver met hun heilige geloof in klimaatmodellen en transitieplannen de PvdA en Groen Links omgebouwd tot technocratische partijen. 

De nieuwe naam Progressief Nederland (PRO) zal naar verwachting niet veel extra kiezers trekken. Voor de meeste kiezers heeft het woord progressief een vage betekenis. 

Het woord progressief is een paraplu waar van alles onder kan schuilen. Het is een verzamelnaam voor modieuze, eigentijdse trends. Geen centraal begrip waarmee je een sociaal-economische werkelijkheid kunt duiden zoals met het begrip Arbeid of een sociaal-culturele werkelijkheid zoals Christelijk. 

Het is vooral niet conservatief of behoudend. Volgens AI van Google staat progressief voor vooruitgang, verandering en vernieuwing zijn. Vooruitgang waar naar toe? Verandering van wat? Vernieuwing van wat? Dat blijft de vraag bij PRO-Nederland.

BLINDE VLEKKEN OP LINKS

Voor sommige kiezers is dit het toonbeeld van integratie en samenwerking voor anderen een provocatie en bevestiging van vervreemding in eigen land.

Ik las en hoorde links en rechts in de media dat ze bij Groen Links/PvdA (wanneer gaan die twee nu eens eindelijk fuseren?) niet begrijpen wat kiezers bezielt. Hoewel hun programma zegt de grootste problemen van het land als wonen, zorg en uiteraard de altijd durende armoedebestrijding en herverdeling te willen aanpakken, stromen de kiezers niet toe.

Wie goed naar Wilders luistert, weet waarom. Er woedt een cultuuroorlog en dat woord willen linkse mensen absoluut niet horen. Nu is oorlog ook wel een erg drastisch woord wat weinig nuance toelaat. Je zou het daarom een veenbrand moeten noemen of ontheemding, zoals Pim Fortuyn deed voordat hij door een milieufanaat werd vermoord.

Van de week bracht een vragensteller tijdens het verkiezingsdebat tussen Wilders en de rest op SBS 6 het onder woorden. Hij voelt zich niet meer thuis in zijn eigen Rotterdamse wijk vanwege de overvloed aan 'vreemdelingen' die inkopen doen bij hun eigen, al even vreemde winkeliers. Als je het gevoel krijgt dat je thuis of in dit geval je wijk wordt ontnomen dan raak je ontheemd, vervreemd of zelfs ontworteld en wie wil dat in zijn eigen land? 

Toen ik laatst vertelde dat Aziatische winkeliers in de Portugese stad Porto geen Portugees spreken ook al wonen ze er jaren, antwoordden twee vrienden uit de Randstad dat ze in Amsterdamse café’s en restaurants altijd in het Engels worden aangesproken, ook nadat je hebt gevraagd om Nederlands te spreken. Dat blijken ze dan niet te kunnen.

Twee voorbeelden van ontheemding waar Groen/PvdA geen afstand van wil nemen. Integendeel, het strookt met hun idee dat we allemaal wereldburgers zijn, dat thuis een inwisselbare plek is en dat de Nederlandse taal nu eenmaal geen wereldtaal is en kosmopolieten spreken liever een wereldtaal dan een dialect aan de Noordzee.

Dat hoeft natuurlijk niet te verbazen want Groen/PvdA stemmers zijn hoog opgeleiden die het in stad en land voor het zeggen hebben. Niettemin ontfermen zich graag over hun zwakkere burgers (politiek paternalisme onder de naam van solidariteit). Niet dat ze de wereld van die zwakkere burgers goed begrijpen. Daarom lossen ze alles op met toeslagen enz.Je zorgt voor een hoger minimumloon, lagere huren en extra toeslagen enz. en de burger is tevreden. Volkscultuur is nooit een sterke kant geweest bij de PvdA en zeker niet bij GL.

Wilders vertaalt de cultuuroorlog tot in het extreme met zijn slogan Nederlanders op de eerste, de tweede en de derde plaats (bij Vlaams Belang heet dat “Eigen volk eerst”) waardoor het lijkt of  er voor anderen geen plaats is. Dat is overdreven zoals altijd als het om politieke slogans gaat. Wilders vergroot het probleem uit om aandacht te krijgen.

Maar links heeft panische angst voor dit "nationalisme". Merkwaardig genoeg heeft men dat niet als het om andere volkeren gaat. Dan is nationalisme zelfs gewenst, toegestaan en mag het zelfs activistisch gepromoot worden.

Voeg bij het linkse onbegrip voor de ontheemding van de doorsnee Nederlanders het linkse klimaat-alarmisme bedoeld om de burger de stuipen op het lijf te jagen en zo klaar te stomen voor de gewenste aankoop van warmtepompen, zonnepanelen, elektrische auto’s, windmolens bij de achterdeur enz. en en het plaatje is compleet.

Groen en de PvdA zijn in oorlog met de doorsnee Nederlanders die vooral met rust willen worden gelaten, hun eigen  taal spreken en een eigen vertrouwd thuis in een al even vertrouwde, eigen wijk willen. 

DE BESCHAAFDE HEREN TIMMERMANS EN MELKERT

Een beschaafde twist tussen de heren Frans Timmermans en Ad Melkert in de Balie, feilloos vastgelegd door de ANP fotograaf Robin van Lonkhuijsen in de NRC.

De aangekondigde vervroegde fusie van PvdA met Groen Links houdt de gemoederen bezig. Levert de fusie het gewenste resultaat op, d.w.z. genoeg zetels om de weg naar de macht te plaveien? Want laten we wel wezen, Timmermans is niet naar Nederland teruggekomen om muurbloempje in de Tweede Kamer te spelen.

Voormalig PvdA minister en ooit bijna premier Ad Melkert legt Timmermans het vuur na aan de schenen tijdens een interview in de Balie. Melkert vraagt aan T. voor wie de nieuwe partij bedoeld is? Zal de nieuw linkse partij er ook een zijn voor kiezers die vlees eten en in de stad willen parkeren? 

Hoe komt de nieuwe partij aan een meerderheid? Hoe kom je terug naar het politieke midden? T. hoopt op zwevende kiezers die over de schutting kijken. 

Is GL niet te links voor een middenpartij? T. vindt van niet. Volgt een antwoord van een breinbreker over dat naar rechts opschuiven niks oplevert dus je net zo goed links kunt zijn. M. wijst er vergeefs op dat de kiezers niet langer links maar rechts zitten. 

Uit onverwachte hoek krijgt M. toch een beetje gelijk. Opiniepeiler Kanne vindt dat het onverstandig zou zijn om niet te fuseren maar vreest ook dat de PvdA combinatie met GL de kiezers van midden en gematigd rechts niet zal aanspreken.

"Dat wil niet zeggen dat de kritische PvdA’ers geen punt hebben, ziet hij. „GroenLinks-PvdA heeft de signatuur van het oude GroenLinks: veel kiezers hebben het gevoel dat de partij het te veel heeft over klimaat, over woke.” Dat schrikt oud-PvdA’ers en centrumkiezers af. Kanne: „Centrumrechtse kiezers, ik denk dan bijvoorbeeld aan NSC, BBB en CDA, zien GroenLinks-PvdA als dermate links dat ze zich niet meer kunnen voorstellen dat ze daarop zouden stemmen.” Dat terwijl die kiezers sociaaleconomisch best in de buurt komen van de linkse samenwerking, zegt Kanne." (NRC ,16 maart 2025)

De kwestie is of je als PvdA met GL een nieuwe brede volkspartij kunt opbouwen. Timmermans somt allerlei groepen op, van minderheden tot jongeren en ouderen en alles wat daar tussen zit, alsof een partij een optelsom van groepsbelangen is. Dat is geen volkspartij maar een politieke supermarkt. 

Een volkspartij verwoordt in programma en leiderschap, zo je wil een houding met een politieke visie die leeft onder brede lagen van het kiezersvolk. De PvdA en ook Groen Links hebben een groot deel van het kiezersvolk van zich vervreemd door hun radicale politieke en sociaal-culturele keuzes. Dat kiezers niet van brood alleen leven, is men vergeten. 

De voormalige PvdA ministers Jan Pronk en Tineke Netelenbos nemen het in een opiniestuk in de NRC (21 maart 2025) op voor de nieuwe fusiepartij omdat ze er het begin van het einde van de versnippering van progressief-links in zien. Ze rekenen zich progressief rijk met de partijen PvdA, Groen Links, Denk, Partij voor de Dieren, SP, D66 en Volt. 

Hier spreekt het bekende verlangen naar eenheid uit, een verlangen dat in crisistijden telkens weer terugkeert bij vooral linkse partijen. Kijken we naar de laatste peilingen dan leveren de door Pronk en Netelenbos genoemde partijen samen 58 zetels op. Dromen zijn bedrog.

Te weinig voor een stabiele regeringscoalitie -Melkert heeft gelijk, de kiezers zitten rechts -  en dan hebben we het nog niet over de ideologisch-politieke afstand tussen een partij als bijvoorbeeld de SP en Groen Links. De SP zou qua achterban overigens beter passen bij de PvdA dan GL. Het activisme van de SP richt zich op de kwetsbare onderlaag van de samenleving. Het activisme van Groen Links is dat van hoger opgeleiden zoals Extinction Rebellion en Black Lives Matter.

Een fusie met GL brengt de PvdA eerder verder van het brede midden dan dichterbij. Tenzij de “vergroenlinksing” wordt teruggedraaid en er een geheel nieuwe partij ontstaat die meer respect en gevoel heeft voor wat leeft onder brede lagen van de kiezers. Maar dat gaat niet zomaar. Dat gaat tijd kosten, heel veel tijd en nieuw leiderschap.

Of dit betekent dat als straks de fusie doorgaat, een nieuwe oude sociaal-democratische partij met als werktitel “Rood Vooruit” er in zal slagen een brede linkse volkspartij te worden is ook nog maar de vraag. Als ik politieke bookmaker zou zijn dan zou ik ze een kans van minder dan een op 10 geven.

 

HET MENSBEELD VAN PREMIER DICK SCHOOF(IS HIJ EEN MAANBLAFFER? )

 

Uit: Maarten Toonder, Parbleu,  De Maanblaffers (1971)

De Tweede Kamer Oppositieleiders Frans Jozef,  Cowboy Jimmy, Laurens de koster en naar ik meen ook Mirjam de deugdzame,  vroegen tijdens de Algemene Beschouwingen haast wanhopig naar het mensbeeld van Premier Dick Schoof. Ze wilden wel eens weten hoe dat zit. Kun je als partijloze en voormalig ambtenaar wel een mensbeeld hebben? 

Premier Dick gaf een ontwijkend antwoord. Hij bekent dat hij wel een mensbeeld heeft maar dat het nu niet aan de orde is. Wel moet hij zijn kabinet in goede banen leiden en de bijna onoverbrugbare tegenstellingen moet zien te verzoenen en wie weet alsnog te overbruggen. Een opdracht gekregen van de vier coalitiepartners van het regeerakkoord en hem op basis daarvan tot premier geroepen hebben.

Dick is de schoenmaker die zich bij zijn leest houdt. Geen grootse vergezichten over hoe het met ons land moet gaan, maar werk in uitvoering tussen partijen met verschillende mensbeelden en opvattingen. Een heidens karwei als je het mij vraagt waar je niet al teveel met je eigen mensbeeld te koop moet lopen en zeker niet moet proberen op te dringen. Bij dat laatste is de kans groot dat je meer brokken maakt dan goed is voor het land.

Trouw huis-columnist Steven Akkerman zet het kabinet-Schoof weg als een kabinet dat liever geen mensbeeld heeft maar wel onaanvaardbare plannen. Zijn die plannen onaanvaardbaar vanwege hun mensbeeld? Ik heb geen abonnement dus ik kan het niet nalezen maar dat kan natuurlijk altijd.

Maar wat is het goede mensbeeld? Frans Jozef is een sociaal-democraat tevens groen-linkser. De Groen-linksers vormen een amalgaam van (milieu)communisme, socialisme en christelijk radicalisme. Hebben die een gezamenlijk mensbeeld en zo ja, is dat een goed mensbeeld? Is Frans Jozef het vlees geworden mensbeeld van sociaal-democratie en groen-links?

Op internet lees ik een stukje over het mensbeeld van de mooie Jesse. Volgens hem kan een mens niet alles weten en moet dus bescheiden  zijn. Hij vindt dat je moet kunnen beslissen zonder alles te willen weten, niet bang moet zijn om beleid te herzien, je moet kunnen inleven in de ander (stel dat je zelf moet vluchten), dat we op moeten komen voor onze idealen, voor eerlijk delen en een duurzame economie. Een prachtig mensbeeld maar nu de praktijk nog.  

Cowboy Jimmy is van de SP en die hebben vooral een mensbeeld van de werkende mens. Die wordt uitgebuit door het grootkapitaal, in de algemene beschouwingen door hem nog een monster genoemd.  Het is natuurlijk heel deugdzaam dat hij voor de werkende mens staat. Ik zou haast zeggen wie niet? Zijn we niet allen werkende mensen? 

Zo breed ziet cowboy Jimmy het nu ook weer niet. Er zijn werkende mensen en er zijn kapitalisten, die werken ook maar verkeerd. De kapitalist moet verdwijnen. Hoe doe je dat?  

Mirjam de deugdzame van de Christen Unie. De geschiedenis der christenen leert ons dat ook in die groep heel veel mis kan gaan ondanks het sympathiek mensbeeld. Wat voor de ene Christen deugdzaam is, bijvoorbeeld op Trump stemmen is voor de ander een doodzonde. De geschiedenis van het Christendom leert ons ook nog dat elkaar op basis van deugden de maat nemen, tot rampspoed en onheil leidt. 

Wie weet is premier Schoof wel een Maanblaffer en die deugen niet zo weten we uit het verhaal van Maarten Toonder over de Maanblaffers. De man van de Sociale Ontwaak Partij SOP weet er alles van. "Maanblaffers zijn overal om ons heen. Ze sturen aan op een revolutie, want ze willen de macht in handen krijgen. Ze vermommen zich goed en dringen overal in, zodat men ze soms op belangrijke posten vindt." Maanblaffers zijn machtswellustelingen, zoveel is duidelijk. Hun mensbeeld is Machiavelliaans. 

Kortom, een mensbeeld is ook niet alles maar dit wisten ze natuurlijk ook wel in de Tweede Kamer maar je moet toch iets als oppositie?