ROOMS ONGEDIERTE

 

Cornelis Saftleven (1607-1681), Satire op de uittocht van de geestelijkheid uit 's Hertogenbosch. De uittocht vond plaats na de overgave van de stad aan het Republikeinse leger van prins Frederik Hendrik van Oranje in 1629. Saftleven behoorde tot een kunstenaarsfamilie. Hij werkte in Antwerpen, Utrecht en Rotterdam.

Bovenstaand schilderij is te zien in het Noord Brabants museum. Het is een satire op de uittocht van katholieken en soldaten uit Den Bosch in 1629. Den Bosch was een belangrijke prooi voor de Republiek der Nederlanden. De oorlog tegen de Spanjaarden stagneerde al een tijd waardoor de geloofwaardigheid van de Republiek op het spel stond.

De verovering van Den Bosch zou daar een einde aan kunnen maken. Het zou de Republiek een poort naar het zuiden opleveren en het zou Spanje doen bloeden. Den Bosch stond bekend als een onneembare vesting dank zij het omringende water, de vestingwerken en de aanwezigheid van Spaanse troepen.

Spanje zat overigens om geld verlegen o.a. door het verlies van de Zilvervloot aan de Nederlandse admiraal Piet Hein met als gevolg dat het zijn troepen niet op sterkte kon hebben. Dankzij dezelfde zilvervloot had de Republiek geld genoeg om een flink leger op te tuigen. Een leger onder leiding van Prins Frederik Hendrik van Oranje, een strateeg die met geduld de stad maanden lang belegerde. Hij legde de rivieren de Dommel en AA droog zodat zijn troepen door loopgraven steeds dichter naar de stad konden kruipen.

De Tachtigjarige oorlog was ook een oorlog tussen protestanten en katholieken. De Bosschenaren waren tevreden met hun geloof en hun Spaanse bestuurders. Het was een welvarende stad die helemaal niet zat te wachten op een politiek avontuur met de Republiek en al helemaal niet op een oorlog.

De belegering werd beëindigd door onderhandelingen over de overgave van de stad. Een van de voorwaarden was het vertrek van alle katholieke mannelijke geestelijken en soldaten uit de stad. Je ziet op het schilderij de katholieke Bisschop Ophovius als een olifant in een kruiwagen zitten met zijn flaporen als een mijter. 

De kruiwagen wordt geduwd door een groot lelijk varken met een bel om zijn nek. Voor de kruiwagen loopt een rat met een gekke muts op, vast het hoofddeksel van een of andere geestelijke. Achter het varken zingen twee gluiperige honden uit een liedboek, waarschijnlijk monniken verbeeldend.

Verderop zie je boven de stoet katholieke beelden van heiligen uitsteken. In de ogen van protestanten waren dat afgodsbeelden. Het vereren van heiligen was afgodendienst.  Het woord van God in de bijbel was genoeg. De bijbel zelf toelichten met beelden mocht natuurlijk wel.

Middenpaneel van de drieluik "de Hooiwagen" van Jeroen Bosch (1450-1516). Een versie hangt in het Escorial, de andere in museum El Prado in Madrid. 

De hele enscenering doet denken aan schilderijen van Jeroen Bosch, de vijftiende eeuwse schilder uit den Bosch wiens schilderijen toen al tot in alle hoofdsteden van Europese rijken - Spanje, Portugal en Wenen - bekend waren. 

Bosch is de schilder die de strijd van goed tegen kwaad, op voortreffelijke wijze uitbeeldde door gebruik te maken van een wereld van fantasiedieren en mensen die half dier, demoon en mens zijn. Heel in de verte doet de stoet achter de hooiwagen aan het gelijknamige schilderij van Jeroen Bosch denken. De hooiwagen staat voor wereldse verlangens. Niet alleen wereldse machtigen lopen achter het hooi aan maar ook geestelijken van hoog tot laag.

Het werd de katholieken na de verovering van Den Bosch tot ver in de Meierij  en de omgeving verboden hun geloof openlijk te belijden. Bestuurlijk werd het een generaliteitsland, een soort halve kolonie, een wingewest onder Haags bestuur. 

Alleen het stadje Megen aan de Maas bleef gespaard voor de Republikeinse dwingelandij. Het graafschap Megen genoot de bescherming van de Duitse Keizer. Een oorlog met de Duitse keizer om een stadje aan de Maas was er een teveel zo moeten de Oranjes en Den Haag gedacht hebben. 

Pas onder Napoleon tijdens de Bataafse republiek in 1795 kwam er een einde aan de status van onderwerping van de katholieken in de generaliteitslanden en aan het graafschap van Megen kwam een einde tijdens de Bataafse republiek. Megen heeft er nog twee kloosters aan over gehouden.

DE PRENTEN VAN JAN BERVOETS

Jan Bervoets, "De Wereld Rondom mij", 165x223 cm, bijgeschilderde ets 2024

Is de Antwerpse kunstenaar Fred Bervoets (1942) een eigentijdse Jeroen Bosch of Bruegel? Ik kwam op het idee toen ik bovenstaand werk zag in een email van de Antwerpse kunstgalerie De Zwarte Panter. Dankzij deze galerie ken ik het werk van Bervoets al dertig jaar. 

Bervoets is geen onbekende in het Vlaamse kunstland. Hij is zoals dat heet een erkend kunstenaar sinds hij studeerde aan de Koninklijke Academie Schone Kunsten en het Hoger Instituut voor Schone Kunsten in Antwerpen. Maar een erkend kunstenaar hoef je nog niet altijd te begrijpen. 

Het raadselachtige schilderij "De Tuin der Lusten" van Jeroen Bosch, te zien in El Prado in Madrid, is een verbeelding van de lust als een van de belangrijkste oorzaken van goed en kwaad in de wereld. Middenpaneel van een drieluik (220x389 cm), 1480-1490

Dat hij een geëngageerd kunstenaar is, dat was me al meteen duidelijk vanaf zijn eerste werken net als zijn Vlaamse inslag. Vlamingen hebben meer gevoel voor het absurde dan Nederlanders. Kijk maar naar Margritte, Ensor, Delvaux en Broodthaers. Wat wil je ook. Vlaanderen is een land in het voorgeborchte. Het bestaat en bestaat niet. Het bestaat als deel van België waar het eigenlijk geen deel van wil zijn. Het absurde krijgen de Vlamingen dan ook met de paplepel ingegoten.

België is van oorsprong een tussen het wal en schip geraakt land,  het resultaat van oorlogen tussen de Spaanse en Franse heersers met de daar tussendoor de Protestantse troepen uit het noorden. De Vlamingen bleven verweesd achter totdat ze onder leiding van een Brusselse elite werden meegenomen in het avontuur van de onafhankelijkheid samen met Franstaligen. Dat avontuur is nog niet ten einde zo dat al ooit tot een einde komt.

Vlaamse kunstenaars zijn net zo barok als hun taal. Ze zeggen de dingen treffend zodat de woorden hun glans en betekenis houden. Ze spreken met zachtheid, zonder overdaad aan woorden. Het Vlaamse gevoel voor absurditeit is van een barokke overdaad en tegelijk eenvoudig. 

'Luxuria" (De Wellust, uit "De Zeven Hoofdzonden"), Pieter van der Heyden naar Pieter Bruegel, 1558

Kijk maar eens naar het werk van zo uiteenlopende Vlaamse kunstenaars als Panamarenko, Marcel Broodthaers, Kamagurka en dus ook Fred Bervoets. Bervoets is de voortzetting van de schildertraditie die we kennen van de Bosschenaar Jeroen Bosch (1415-1516), de Bredase Brusselaar Pieter Brueghel de Oude (1525/1530- 1569) en Ensor (1860-1949), de kunstenaar uit Oostende.

James Ensor. 'De intrede van Christus in Brussel in 1889", 258x431 cm

Alle vier hebben ze gemeen dat ze het kwaad onder de mensen in beeld brengen. Brueghel sluit het meest aan bij Bosch omdat tussen hem en Bosch amper 100 jaar verschil zit. Ensor is 400 jaar later en Bervoets 500 jaar later. 

Zijn beeldtaal verschilt van Bosch, Brueghel en Ensor maar hun kijk op mens en maatschappij is hetzelfde. Het wordt tijd dat Bervoets ook in Nederland meer erkenning krijgt. Misschien iets voor het Noord Brabants museum als het museum voor kunst, geschiedenis en cultuur van Brabant? Per slot van rekening hebben we het hier over schilders uit de zuidelijke Nederlanden en daar hoort Den Bosch ook bij. Den Bosch is een cultureel gesproken een Vlaamse stad verdwaald in een protestants land.

KERSTVERHAAL OPNIEUW VERTELD

"De aanbidding der koningen" in Aken is een getrouwe kopie van het originele schilderij van Jeroen Bosch (El Prado in Madrid). Zoals alle schilderijen van Bosch roept ook dit vragen op. Wat doet de halfnaakte man die vanuit de stal om de hoek naar het tafereel kijkt hier? Wie is hij? Is hij ook een koning gezien de kroon die hij draagt? Achter hem staat een groepje mannen dat weinig goeds van zin is. Zijn zij de verpersoonlijking van het kwaad met aan het hoofd de duivel, die op schilderijen van Bosch altijd op de loer ligt?

In grote tijden van verwarring en oorlog is een jonge vrouw samen met haar man op weg naar Betlehem. Op bevel van de Romeinse keizer moeten zij zich vanwege een volkstelling melden in hun geboorteplaats Betlehem. 

De Romeinen zijn de baas in hun land. Zij heersen sinds jaar en dag over het Joodse volk. Een raadselachtig volk, zo vinden de Romeinen Het beweert een bijzondere band te hebben met God, de enige ware God beweren ze. Geen wonder dat ze van onze goden verloren hebben, we hebben gewoonweg meer goden aldus de Romeinen.

De man zoekt voor zijn zwangere vrouw een fatsoenlijke plaats om de nacht door te brengen. Maar alle herbergen zijn vol. Was hij in het begin nog welgemoed en vol vertrouwen dat ze een slaapplaats en wat te eten zouden vinden, naarmate het donkerder wordt, groeit zijn onrust. Die onrust slaat om in paniek als zijn vrouw hem zegt dat ze op punt van bevallen staat.

Jozef, want zo heet de man van de jonge vrouw Maria, zoekt haastig in de velden naar een hut of wat dan ook, zodat ze enigszins beschut zijn. Aldus bevalt Maria in een stal tussen een ezel en een os. Ze noemen het kind Jezus. De pas geboren Jezus schreeuwt van geluk, zo beweert Jozef.

Hij vraagt enkele herders die verderop in het veld slapen en wakker zijn geworden van het rumoer, of zij eten en drinken bij zich hebben en wie weet, schone doeken om het kind in te wikkelen. Want de nacht is koud en nog lang. De herders springen op en lopen met Jozef naar de stal. 

Tot hun verbazing zien ze boven de stal een ongewoon heldere ster schijnen. Zij die de sterrenhemel kennen als geen ander, hebben zo’n ster nog nooit gezien. Vanwaar die wonderlijke ster boven de stal? In Betlehem hebben ze geruchten gehoord over de geboorte van een nieuwe koning, een die hen komt bevrijden van de Romeinen.

Niemand weet waar die koning geboren wordt en wie zijn vader en moeder zijn. Volgens de overlevering zal het een kind uit het huis van koning David zijn, de grootste koning die het koninkrijk Israel heeft gehad. Koning David was een volksheld die in zijn eentje de Filistijnse reus Goliat heeft gedood. 

Volgens dezelfde geruchten zal de nieuwe koning de Romeinse vazallen uit hun land verdrijven. De geruchten worden sterker als drie koningen uit het oosten in Betlehem op zoek zijn naar de pas geboren koning. Hen is gezegd dat een ster de weg zal wijzen. Dezelfde ster die de herders hebben gezien.

De drie koningen vinden de stal in het veld. Ze buigen voor het kind en zijn moeder. Elk van hen heeft een kostbaar geschenk bij zich voor de aanstaande koning. Daarmee hopen zij in vrede te kunnen leven met de nieuwe koning van de Joden.

Zo niet Herodes die in naam van de Romeinse keizer koning der Joden is. Met zijn ingebakken wantrouwen van de absolute machthebber gelooft hij de geruchten onmiddellijk. De komst van de drie koningen uit het oosten is voor hem het bewijs. Hij weet alleen niet waar het kind is. Achterdochtig, wreed en wantrouwend als hij is, besluit hij dan maar alle kinderen niet ouder dan twee jaar in en om Betlehem te laten doden.

De Joden gaan Herodes nog meer haten dan zij al doen. Hoe groter hun haat, hoe meer zij geloven en hopen dat de nieuwe koning de door God beloofde Messias is die hun land zal bevrijden en een koninkrijk van vrede en gerechtigheid zal stichten. 

Jezus ontsnapt maar net aan de dood. Maria en Jozef hebben als bij toeval gehoord van de plannen van Herodes en vluchten met Jezus naar Egypte. Enkele jaren later keert Jezus met zijn ouders terug naar zijn geboorteland, waar hij in vrede opgroeit tot hij zijn taak om het Joodse volk en alle mensen op aarde te bevrijden van het kwade op zich zal nemen.

PRETTIGE KERSTDAGEN

47. AMERICA LATINA. EL ESCORIAL

El Escorial is een stadje van ongeveer veertienduizend inwoners dat bekendheid geniet vanwege het klooster dat in opdracht van Filips II werd gebouwd. Hij besloot daartoe ter nagedachtenis van de overwinning op 10 augustus 1557 van de Spaanse legers op de Fransen in de slag bij Saint-Quentin (zestig kilometer ten oosten van Amiens in Noord-Frankrijk). Op 15 april 1561 schreef Filips II aan het hoofd van de orde van Hiëronymus dat hij uit erkentelijkheid voor de Heer, die hem de overwinning had geschonken, een klooster zou laten bouwen. 

Onze laatste bedevaart, maar je kunt het natuurlijk ook een toeristische uitstap noemen, is het niet ver van Madrid liggende Escorial zoals het klooster-paleis kortweg wordt genoemd. Het is gebouwd door koning Filips de Tweede, de koning die de Hertog van Alva naar de Lage Landen stuurde om de orde en de vrede te herstellen en belastingen te heffen (de tiende penning) onder de opstandige protestanten.

Qua omvang is het gebouw gelijk aan of evenaart het misschien het paleis van Versailles dat door de koningen van Frankrijk is gebouwd in 1624. Dat was de tijd waarin de contouren van de gloednieuwe Burger-Republiek der Nederlanden zich steeds duidelijker begonnen af te tekenen. Paleizen waren toen nog geen prioriteit bij de Hollandse opstandelingen en zouden dat eigenlijk ook nooit worden. Een flinke burgermanswoning werd het ideaal van de nieuwe regenten.

De Spaanse koning Filips II was de Franse koningen voor. De bouw van het Escorial begon al voor 1600. Het indrukwekkend grote gebouw heeft een totaal andere uitstraling dan Versailles. Daar spat de luxe en overdaad vanaf. Het Escorial heeft de uitstraling van een klooster, een koninklijk en kerkelijk machtscentrum tegelijk. Dat was het natuurlijk ook. Voor Filips II vielen kerk en staat samen in zijn almachtige persoon.  

In hem kwamen Gods wil en de Wereldlijke macht samen. Dat was nu precies waar men in de Nederlanden niet meer aan wilde. Daar vond men dat het volk ook wat te zeggen had. Nu ja, burgers met een goed gevulde portemonnee hadden zich het recht toegeëigend om de vorst af te zetten. Godvrezende burgers, dat dan weer wel.

Met een groepje onder leiding van een gids, de enige manier om in het gebouw te komen, dwalen we door enkele vertrekken en de kapel. We zien maar een klein deel van het enorme gebouw waaronder de kapel en merkwaardig genoeg ook de slaapkamer van de koning. Paleis en klooster zijn weelderig versierd zoals het hoort voor een machtig rijk als Spanje. De slaapkamer daarentegen is  sober en eenvoudig. Achter de deur hangt een kopie van een klein schilderij van Jeroen Bosch. 

De gids vertelt dat er indertijd meer schilderijen van Jeroen Bosch in het paleis hingen waaronder ook het befaamde drieluik ‘Tuin der Lusten’.  Sinds de Spaanse burgeroorlog hangen de originelen niet meer in het Escorial maar in het nationaal museum het Prado in Madrid.

Waarom had Filips schilderijen in zijn klooster-paleis hangen van Jeroen Bosch? Was hij een kunstverzamelaar zoals veel Europese vorsten? In Wenen verzamelde de Oostenrijkse Habsburgers zoveel schilderijen van Brueghel dat ze nu een hele zaal vol beslaan in het Kunsthistorisch museum te Wenen.

Of heeft het te maken met de kloosterorde van Hiëronymus een kerkvader waarna Jeroen (Hiëronymus) Bosch is vernoemd? Of was het Filips te doen om het zedelijke, moralistische karakter van de schilderijen van Bosch? 

In de visie van Bosch worden wij mensen permanent bedreigd door het kwaad: dieven, moordenaars, hoerenlopers, gokkers en ander naar volk. Zij doen alles wat God en Rome verboden hebben. De streng katholieke Filips zal de schilderijen van Bosch waarschijnlijk opgevat hebben als een waarschuwing tegen goddeloosheid, wat ze ook zijn.

BRIEF AAN GERARD REVE 4

Na enig zoeken vond ik deze portretten van Gerard Reve en Vincent van Gogh het meest  hun persoonlijkheid weergeven. De foto van Reve is gemaakt door Philip Mechanicus omstreeks 1980. Reve was toen 57 jaar oud. Het zelfportret van Van Gogh is van 1889, een jaar voor zijn dood. Van Gogh is slechts 37 jaar geworden. Reve zou over Van Gogh gezegd hebben "De schilder die niet schilderen kon, maar móest schilderen en dáárom kon schilderen."

Beste Gerard,

Je bent in je leven nogal eens verhuisd. Was Nederland of zelfs Amsterdam te klein voor je? Het is sowieso een klein land maar een plekje om op je gemak te wonen was in jouw tijd nog wel te vinden. Nu is dat veel moeilijker geworden tussen al die windmolens en zonnepanelen. Nergens meer rust.

Maar ik bedoel klein van geest. Zo klein zelfs dat je besloot om maar in het Engels te gaan schrijven. Dat was een mooi voornemen maar niet vol te houden als je meer wilt schrijven dan reisboeken, studies, rapporten en reclame brochures. 

Schrijven over nuances van je ziele roerselen vereist je Moers taal. Dat is in een beperking in de verkoop. Het Nederlandse taalgebied is klein. Dan kun je maar beter in het Engels schrijven. Afzet gegarandeerd. Het komt er op aan wat je wil. De keuze is tussen een grote afzetmarkt of een thuismarkt. Beide hebben hoe dan ook hun beperkingen.

Nederlandse schrijvers leggen het internationaal altijd af tegen Nederlandse beeldkunstenaars. Jeroen Bosch werd geboren in Den Bosch en is voor zover bekend nooit op reis geweest, niet eens naar Rome terwijl dat toen gebruikelijk was. Je zag wat meer van de wereld en je kon grote voorgangers bewonderen. Een reisje met meerdere voordelen.

De schilderijen van Jeroen hangen intussen in verschillende musea verspreid over Europa. Kom daar als Nederlandse schrijver maar eens om. Je bent hier of daar bekend, maar wereldberoemd zijn is een buitencategorie die voor Nederlandse schrijvers niet is weggelegd.

Hetzelfde kun je zeggen van Van Gogh. Als hij het bij brieven had gelaten, daarin is hij jouw evenknie, was hij niet zo beroemd geworden. Dan zou hij enkel gelezen worden door buitenlandse hooggeleerde heren, deskundigen en kenners. Meer dan een tiental zal dat niet geweest zijn. 

Als schilder is hij wereldberoemd tot in Japan. Welke Nederlandse schrijver is bekend in Japan. Ben jij in het Japans vertaald? Voor zover ik weet niet. Ik zie dat je wel in het Russische bent vertaald, in het Spaans, Tsjechisch, Zweeds, Turks, Slowaaks, Sloveens, Kroatisch, Noors , Italiaans, Hongaars, Hebreeuws, Frans, Engels !, Deens, Duits , Catalaans, Azeri en Afrikaans. Dat is al heel wat!

Een verschil is dan weer dat jij tijdens je leven ondanks de kleine Nederlandse boekenmarkt genoeg geld hebt verdiend. Dat was Van Gogh niet gegund. Hij overleefde dankzij de geldelijke zorgen van zijn geliefde broer Theo. 

Een geluk is dat jou dit niet is overkomen. Stel voor dat je bij je “geleerde broer” Karel had moeten aankloppen voor geld. Ik denk dat je dan nog liever in de bijstand was gegaan. 

Met hartelijke groeten,

JEROEN BOSCH

Detail uit Het Laatste Oordeel van Jeroen Bosch, te zien in de Kunst Akademie in Wenen.

Jeroen Bosch is een fascinerend schilder, een meesterschilder van de hoogste categorie. Hij heeft enkele wereldberoemde drieluiken gemaakt waarop zoveel te zien is dat je er nooit op uitgekeken raakt. Helaas is geen enkel van die drieluiken behouden gebleven voor den Bosch, de plaats waar hij gewoond en gewerkt heeft, en zelfs niet voor Nederland.

Een van de beroemdste is misschien wel “De Tuin der Lusten” Het daagt de verbeeldingskracht van de toeschouwer maximaal uit. Het is te zien in het museum El Prado te Madrid. De drieluik “De Verleiding van de Heilige Antonius” hangt in het Portugees Nationaal Museum voor Oude Kunst te Lissabon.

Detail uit Het Laatste Oordeel van Jeroen Bosch.

Een ander beroemd drieluik hangt in Wenen, in de galerie van de Kunst Akdemie op Schillerplatz nummer 1. Gelukkig weten niet veel mensen dat. Nergens groepjes toeristen te zien met hun gidsen. De galerie is zoals een galerie moet zijn, een rustige ruimte voor de zintuigen en voor bezinning. 

De schilderijen van Bosch zijn immers schilderijen met veel inhoud. De verbeelding van goed en kwaad in beeld gebracht door fantasiefiguren die in je geest gaan rond zwerven. Raadselachtige figuren die door de tijd heen hun directe betekenis voor de kijker hebben verloren, maar je voelt de betekenis en die is gruwelijk en overdonderend. Misschien juist daardoor blijven ze fascineren.

Detail van Het Laatste Oordeel van Jeroen Bosch.

In de schilderkunst van Bosch gaat het over mensen en mensheid, gewone mensen. Hij schildert geen belangrijke, rijke of hooggeplaatste figuren. Het zijn schilderijen met mensen die mensen dingen doen, goede en slechte dingen. Bruegel is niet voor niks zijn opvolger. Ook die schilderde de mensen maar dan aardser en geen dreiging van het kwaad op de achtergrond .

Jeroen Bosch is een van onze belangrijkste schilderkunstige erflaters. Zijn schilderijen houden ons na ruim 500 jaar nog steeds een spiegel voor. Hij is een zedenmeester zonder moralist te zijn. Zijn fantasie is rijker dan welke schilder ook in Nederland. Bovendien durft hij te spotten met  kerkelijke en wereldse machtigen. Dat moet in zijn tijd gewaagd zijn geweest. 

KLIMAATZIN EN ONZIN. ANGST ALS VERDIENMODEL BIJ GREENPEACE

 

Deze afbeelding staat op een paneel van "De Tuin der Lusten" geschilderd door Jeroen Bosch tussen 1490 en 1500. In die tijd geloofde men in "het Laatste Oordeel" tevens de afsluiting van de aardse menselijke geschiedenis. God zelf zal bij het eind oordeel de goeden van de kwaden scheiden. Dat geloof is grotendeels verdwenen. Nu denkt men dat het einde der tijden kan aanbreken als gevolg van de opwarming van de planeet door het broeikasgas CO2. Het einde der tijden is nu als het ware wetenschappelijk vastgesteld.

Toen ik zes jaar geleden terug kwam naar Nederland ontdekte ik dat men in Nederland meer dan in België gevoelig is voor alles wat met milieu en klimaat te maken heeft. Daarbij heeft Nederland in tegenstelling tot buurland België opnieuw de intentie om de eerste en de beste van de klas te willen zijn.

Ik zeg opnieuw omdat dat ook het geval was in de vorige eeuw met ontwikkelingshulp. Ook toen wilde Nederland zoals dat zo mooi heet gidsland zijn. Ik heb daar nooit een goede verklaring voor gevonden. Is dat omdat het ons Nederlanders het gevoel geeft dat we nog steeds van betekenis zijn in de wereld?

Nederland is immers in alle opzichten een klein land dat voor de wereld al lang niet meer de betekenis heeft die het ooit gehad heeft. De Belgen hebben nooit het gevoel gehad dat ze belangrijk zijn geweest voor de wereldgeschiedenis, in ieder geval niet in dezelfde mate als Nederlanders dat hebben gehad.

Het kan ook zijn dat het te maken heeft met een calvinistische inslag. Het calvinisme is een bezwaard geloof dat enerzijds berust op schuldgevoelens ten opzichte van de wereld en anderzijds op verantwoordelijkheidsgevoel voor de wereld. Nederland was daarom een uitgesproken missieland zowel voor protestanten als katholieken.

Die mengeling van schuld en verantwoordelijkheid is misschien ook de basis voor de Nederlandse drang om de beste te zijn. Een drang die versterkt wordt door ons traditionele koopmanschap waarvan de basis werd gelegd tijdens het ontstaan van de Republiek der Nederlanden in de 16e eeuw. De gedachte is dat wie de beste en de eerste is, kan er ook het meest aan verdienen.

Het gevolg is dat de vraag naar de effectiviteit en doelgerichtheid van de klimaat inspanningen taboe is. Het is een morele plicht en een schuld die betaald moet worden. Dat volstaat. De media met kranten als NRC, Volkskrant en Trouw en de publieke omroepen tezamen met een waaier van ngo’s, sporen  Nederland voortdurend aan om haast te maken met klimaat en milieu.

Zie op You Tube

 

Greenpeace gaat zo ver dat als je geen lid wordt van hun club de toekomst in de vorm van oceaangolven zal vernietigen. Greenpeace maakt van angst hun verdienmodel zoals ooit de Roomse en andere kerken deden.

Het is een kruistocht waarbij kritiek en kritische vragen taboe zijn.
De klimaat kruistocht is in wetten gegoten. De ernst van de zaak wordt breed uitgemeten met schuldgevoelens en al.

Sommigen komen daarbij in de ban van de idee dat het einde der tijden nabij is als niet tijdig wordt ingegrepen en wel liefst voor 2050 want dan zou het wel eens te laat kunnen zijn. Ze worden gedreven door angst voor de toekomst. Hopelijk raken intussen niet teveel mensen in psychische nood. 

 

PS.

Zo langzamerhand denken milieu aktiegroepen als Urgenda en nu dus Greenpeace met zijn klacht tegen de staat over stikstofreductie Nederland te kunnen regeren met als argument de staat van de natuur. Nog even en we hebben geen verkiezingen meer nodig.

Greenpeace klaagt gevallen kabinet aan voor te weinig stikstofreductie

103. NIJPELS EN DE ONDERGANG VAN DE WERELD

 

Ed Nijpels is de God de Vader van het klimaat. Als je niet naar hem luistert dan kom je in de klimaathel terecht. (met dank aan Jeroen Bosch, 'Het Laatste Oordeel' te zien in de Gemäldegalerie der Akademie der Bildenden Künste in Wenen.)

Er kan geen klimaatverhaal of studie, geen beleidsvoornemen of wat dan ook over klimaat verkondigd worden of er komt een bedreiging of waarschuwing voor de toekomst bij kijken. We leven net zoveel in angst voor wat komen gaat als ten tijde van de pest in Europa. Mensen zijn voortdurend bang en als ze dat nog niet zijn, worden ze het wel gemaakt.

Het duidelijkste voorbeeld van bedreigingen is VN Algemeen Secretaris Guterres. Bij elke presentatie van alweer een klimaat rapport van IPCC spreekt hij dreigende taal. De laatste keer maakte hij het helemaal bont met zijn opmerking dat de wereld vol gas op de weg is naar de hel. Dan zijn we goed op weg want de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer stijgt nog steeds ondanks alle maatregelen.

Guterres heeft volgelingen in Nederland zoals bijvoorbeeld Ed Nijpels. Hij jaagt Nederland op met zijn waarschuwingen en bedreigingen.

Scepsis is verboden op straffe van achterlijk en ouderwets te zijn. “De klimaatcrisis is een wereldwijde crisis die zich onmiskenbaar aftekent. Daarover is grote consensus. Wij volgen daarbij de wetenschappers van het IPCC. Degenen die het klimaatprobleem nu nog ontkennen, scharen zich bij de mensen die vroeger bleven beweren dat de aarde plat was. IJskappen smelten, de warme golfstroom vertraagt, de temperatuur stijgt. Kijk maar eens op de site van de NASA.” (zie: klimaatakkoord.nl)

Dan kijk ik op de NASA site en zie ik dat satellietfoto's een  vergroening van de aardbol laten zien met dank aan CO2. (Zie Earth is Greening en Human activity in China and India Dominates Greening of  Earth. 

Nijpels gaat zo ver om Extiction Rebellion op TV gelijk te geven zo lang ze maar geen geweld gebruiken. Misschien ben ik een dwaas, een wappie of misleid maar voor mij zijn de lui van Extintion Rebellion een nieuw soort sektariërs: wetenschappelijk onverantwoord doemdenken dat in niets verschilt van het ouderwets religieuze doemdenken behalve dan dat God vervangen is door het IPPC en hun uitleggers.

Kees Vendrik (politicoloog, Groen Linkser en Tweede Kamer lid) gaat als kersverse voorzitter van het nieuwe Nationaal Klimaat Platform dezelfde kant op. “Volgens Vendrik laat de huidige stikstofcrisis zien wat er gebeurt als je „de noodzakelijke klimaattransitie” wegduwt. „Dan rij je met zijn allen tegen een muur op. Het kost veel geld en leidt tot extra polarisatie. En de problemen komen over een paar jaar drie keer zo hard terug.”  (NRC interview van 12 april). 

 

This table presents the most up-to-date, daily average reading for atmospheric CO2 on the planet.  Units = parts per million (ppm).  Measurement location = Mauna Loa Observatory, Hawaii.  Source = NOAA GML.  See the tabs below for more info and CO2 readings. 

 

Wat ik al zei, de CO2 muur wordt elke dag hoger.