DE PRENTEN VAN JAN BERVOETS

Jan Bervoets, "De Wereld Rondom mij", 165x223 cm, bijgeschilderde ets 2024

Is de Antwerpse kunstenaar Fred Bervoets (1942) een eigentijdse Jeroen Bosch of Bruegel? Ik kwam op het idee toen ik bovenstaand werk zag in een email van de Antwerpse kunstgalerie De Zwarte Panter. Dankzij deze galerie ken ik het werk van Bervoets al dertig jaar. 

Bervoets is geen onbekende in het Vlaamse kunstland. Hij is zoals dat heet een erkend kunstenaar sinds hij studeerde aan de Koninklijke Academie Schone Kunsten en het Hoger Instituut voor Schone Kunsten in Antwerpen. Maar een erkend kunstenaar hoef je nog niet altijd te begrijpen. 

Het raadselachtige schilderij "De Tuin der Lusten" van Jeroen Bosch, te zien in El Prado in Madrid, is een verbeelding van de lust als een van de belangrijkste oorzaken van goed en kwaad in de wereld. Middenpaneel van een drieluik (220x389 cm), 1480-1490

Dat hij een geëngageerd kunstenaar is, dat was me al meteen duidelijk vanaf zijn eerste werken net als zijn Vlaamse inslag. Vlamingen hebben meer gevoel voor het absurde dan Nederlanders. Kijk maar naar Margritte, Ensor, Delvaux en Broodthaers. Wat wil je ook. Vlaanderen is een land in het voorgeborchte. Het bestaat en bestaat niet. Het bestaat als deel van België waar het eigenlijk geen deel van wil zijn. Het absurde krijgen de Vlamingen dan ook met de paplepel ingegoten.

België is van oorsprong een tussen het wal en schip geraakt land,  het resultaat van oorlogen tussen de Spaanse en Franse heersers met de daar tussendoor de Protestantse troepen uit het noorden. De Vlamingen bleven verweesd achter totdat ze onder leiding van een Brusselse elite werden meegenomen in het avontuur van de onafhankelijkheid samen met Franstaligen. Dat avontuur is nog niet ten einde zo dat al ooit tot een einde komt.

Vlaamse kunstenaars zijn net zo barok als hun taal. Ze zeggen de dingen treffend zodat de woorden hun glans en betekenis houden. Ze spreken met zachtheid, zonder overdaad aan woorden. Het Vlaamse gevoel voor absurditeit is van een barokke overdaad en tegelijk eenvoudig. 

'Luxuria" (De Wellust, uit "De Zeven Hoofdzonden"), Pieter van der Heyden naar Pieter Bruegel, 1558

Kijk maar eens naar het werk van zo uiteenlopende Vlaamse kunstenaars als Panamarenko, Marcel Broodthaers, Kamagurka en dus ook Fred Bervoets. Bervoets is de voortzetting van de schildertraditie die we kennen van de Bosschenaar Jeroen Bosch (1415-1516), de Bredase Brusselaar Pieter Brueghel de Oude (1525/1530- 1569) en Ensor (1860-1949), de kunstenaar uit Oostende.

James Ensor. 'De intrede van Christus in Brussel in 1889", 258x431 cm

Alle vier hebben ze gemeen dat ze het kwaad onder de mensen in beeld brengen. Brueghel sluit het meest aan bij Bosch omdat tussen hem en Bosch amper 100 jaar verschil zit. Ensor is 400 jaar later en Bervoets 500 jaar later. 

Zijn beeldtaal verschilt van Bosch, Brueghel en Ensor maar hun kijk op mens en maatschappij is hetzelfde. Het wordt tijd dat Bervoets ook in Nederland meer erkenning krijgt. Misschien iets voor het Noord Brabants museum als het museum voor kunst, geschiedenis en cultuur van Brabant? Per slot van rekening hebben we het hier over schilders uit de zuidelijke Nederlanden en daar hoort Den Bosch ook bij. Den Bosch is een cultureel gesproken een Vlaamse stad verdwaald in een protestants land.

STEPHAN VAN FLETEREN IN ANTWERPS' FOTOMUSEUM

 

De Belgische Stephan Van Fleteren is een fotograaf waar ik jaloers op ben. Ik zou ook wel zo een goeie fotograaf willen zijn. Hij is een meester naast de vele meesters die me tot voorbeeld dienen. Mijn bewondering voor hem is begonnen met een tentoonstelling in het Wintercircus te Gent, jaren geleden. Nu heeft hij op vijftigjarige leeftijd een overzichtstentoonstelling "Present"  in het Foto Museum (FoMu) te Antwerpen. Van Fleteren beheerst ook  meerdere soorten fotografie: journalistiek, portret, landschap en documentatie. Het zijn ijzersterke foto's waarvan een aantal je blijft heugen zoals het bij grote meesters past. Op deze blog enkele voorbeelden van zulke foto's uit de vele foto's op de overzichtstentoonstelling. Je moet natuurlijk zelf gaan kijken om te zien hoe goed hij is.

Koningin Beatrix

Wilfried de Jong

Bobbejaan Schoepen

Carice van Houten

Reportage Charleroi

Fred Bervoets, Antwerpse schilder, 2006

Ik kon het niet laten om bijgaande foto van Fred Bervoets op deze blog te zetten. Ik heb de foto gemaakt in de galerie De Zwarte Panter te Antwerpen in 2015 dat is 9 jaar later dan de foto van Van Fleteren.

Museumwinkel

NEW MINIMALISM (XVI)

New Minimalism Number 32, Gallery De Zwarte Panter, Antwerp, 3 maart 2013

New Minimalism Number 33, Gallery De Zwarte Panter, Antwerp,3 march 2013

KAMAGURKA'S KONING BEATRIX

Kamagurka, Koning Beatrix. Tot en met 17 maart te zien in galerie 'De Zwarte Panter' in Antwerpen.

Jammer dat Kamagurka zijn schilderij 'Koning Beatrix' niet ingezonden heeft voor de tentoonstelling 'Beeldvan Beatrix' die momenteel in het Paleis Het Loo plaatsvindt. Je vraagt je af of de organisatoren en de jury het aangedurfd zouden hebben om dit provocerende en speelse schilderij van een zo bekende kunstenaar als Kamagurka een plaats te geven in de tentoonstelling. Weigeren zou moeilijk geweest zijn al was het maar omdat de kans groot zou zijn op de nodige commotie daarna in de Nederlandse (en Belgische) media. Het zou ook interessant geweest zijn om te zien hoe het publiek erop gereageerd had.

Wie het schilderij alsnog wil zien, zal daarvoor naar de galerie 'De Zwarte Panter' (Hoogstraat 70-74) Antwerpen moeten. Die galerie behoort tot de gevestigde waarden van die stad. Ten eerste omdat galeriehouder Adriaan Raemdonck bijzonder actief is met tentoonstellingen en veel kontakten onderhoudt met kunstenaars.Ten tweede omdat de galerie is gevestigd in een prachtig historisch pand midden in een van de drukste straten van Antwerpen, wat op zich al een bezoek de moeite waard maakt.

Deze werken zijn gemaakt door Kamagurka en de Nederlandse (Eindhovense) kunstenaar René Daniëls.

Tot en met 17 maart is er een tentoonstelling van schilderijen van Kamagurka, in Nederland en België vooral bekend als absurd humoristische tekenaar en cartoonist in bijvoorbeeld NRC Handelsblad. Er hangen een aantal schilderijen die hij samen met andere kunstenaars heeft gemaakt zoals RenéDaniels, Fred Bervoets, Dogbowl (Stephen Tuney), Jeroen Henneman Muzo en Werner Mannaers. Vandaar de titel van de tentoonstelling 'Quatre-mains', schilderijen gemaakt door 2 paar handen.

Ik hou van Kamagurka's humoristische absurdisme. De ene dag beter, treffender dan de andere dag maar altijd komisch en absurd. Kamagurka heeft een trefzeker gevoel voor het humoristische én het absurde in politiek, samenleving en het menselijk bestaan in het algemeen. De basis van zijn humor is die van het mededogen met daarbij het besef dat ons bestaan in wezen absurd is, zonder enige logica en zonder overzicht. We kennen dit soort absurdistische humor ook van Belgen als Urbanus, Wim Helsen en Philipe Geubels. Andere voorbeelden zijn het TV programma 'Man bijt hond' waaraan Kamagurka ooit meedeed door met een lijntrekker langs de Belgische grens te rijden en de Vlaamse TV serie over de lotgevallen van de onnozelaar Duts.

Vanwaar dat dit soort absurde humor zo dik gezaaid is in België? Is dat omdat België geen natie is van een volk met een taal zoals gebruikelijk? Is het omdat het een absurde geschiedenis heeft waarin het land dan wel bestond en dan weer niet? Is het de Belgische leefwijze met zijn improvisatie, zijn dorpse invidualisme, het besef dat machthebbers altijd machthebbers zullen blijven wat je ook doet? In de loop der jaren is het land nog absurder geworden met zijn taalgrens, een tweetalig Brussel, drie officiële talen, een piepkleine Duitse minderheid, een opdeling in staatjes, een royale minderheidswetgeving die de democratische meerderheid gedeeltelijk uitschakelt, een groot aantal regeringen met bijbehorende parlementen enz.? Wie het weet mag het zeggen.

Een van de 'Lazy Landscapes' die te zien zijn op de tentoonstelling van Kamagurka in de Antwerpse galerie 'De Zwarte Panter'

De tentoonstelling bevestigde wat ik eerder al vond van het schilderwerk van Kamagurka. De schilderijen zijn eigenlijk uitvergrote tekeningen. Ze zijn net zo grappig, absurd en speels maar dat is het hem nu juist. Het is meer van hetzelfde maar minder sterk. Koning Beatrix met een baard is een leuke vondst als variatie op de Mona Lisa met snor maar niet meer dan dat. Het lijkt er op dat schilderijen niet het gepaste medium zijn voor Kamagurka. Zijn experimenten met andere schilderijen verandert daar niks aan. Zijn meest geslaagde schilderijen vind ik zijn Landscapes waarbij me opvalt dat ze als plaatje op een scherm mooier uitkomen dan aan de muur. Zo zie je maar weer dat elk medium zijn eigen karakter heeft.