Posts tonen met het label tachtigjarige oorlog. Alle posts tonen
Posts tonen met het label tachtigjarige oorlog. Alle posts tonen

vrijdag 4 september 2026

ROOMS ONGEDIERTE

 

Cornelis Saftleven (1607-1681), Satire op de uittocht van de geestelijkheid uit 's Hertogenbosch. De uittocht vond plaats na de overgave van de stad aan het Republikeinse leger van prins Frederik Hendrik van Oranje in 1629. Saftleven behoorde tot een kunstenaarsfamilie. Hij werkte in Antwerpen, Utrecht en Rotterdam.


Bovenstaand schilderij is te zien in het Noord Brabants museum. Het is een satire op de uittocht van katholieken en soldaten uit Den Bosch in 1629. Den Bosch was een belangrijke prooi voor de Republiek der Nederlanden. De oorlog tegen de Spanjaarden stagneerde al een tijd waardoor de geloofwaardigheid van de Republiek op het spel stond.


De verovering van Den Bosch zou daar een einde aan kunnen maken. Het zou de Republiek een poort naar het zuiden opleveren en het zou Spanje doen bloeden. Den Bosch stond bekend als een onneembare vesting dank zij het omringende water, de vestingwerken en de aanwezigheid van Spaanse troepen.


Spanje zat overigens om geld verlegen o.a. door het verlies van de Zilvervloot aan de Nederlandse admiraal Piet Hein met als gevolg dat het zijn troepen niet op sterkte kon hebben. Dankzij dezelfde zilvervloot had de Republiek geld genoeg om een flink leger op te tuigen. Een leger onder leiding van Prins Frederik Hendrik van Oranje, een strateeg die met geduld de stad maanden lang belegerde. Hij legde de rivieren de Dommel en AA droog zodat zijn troepen door loopgraven steeds dichter naar de stad konden kruipen.


De Tachtigjarige oorlog was ook een oorlog tussen protestanten en katholieken. De Bosschenaren waren tevreden met hun geloof en hun Spaanse bestuurders. Het was een welvarende stad die helemaal niet zat te wachten op een politiek avontuur met de Republiek en al helemaal niet op een oorlog.


De belegering werd beëindigd door onderhandelingen over de overgave van de stad. Een van de voorwaarden was het vertrek van alle katholieke mannelijke geestelijken en soldaten uit de stad. Je ziet op het schilderij de katholieke Bisschop Ophovius als een olifant in een kruiwagen zitten met zijn flaporen als een mijter. 


De kruiwagen wordt geduwd door een groot lelijk varken met een bel om zijn nek. Voor de kruiwagen loopt een rat met een gekke muts op, vast het hoofddeksel van een of andere geestelijke. Achter het varken zingen twee gluiperige honden uit een liedboek, waarschijnlijk monniken verbeeldend.


Verderop zie je boven de stoet katholieke beelden van heiligen uitsteken. In de ogen van protestanten waren dat afgodsbeelden. Het vereren van heiligen was afgodendienst.  Het woord van God in de bijbel was genoeg. De bijbel zelf toelichten met beelden mocht natuurlijk wel.


Middenpaneel van de drieluik "de Hooiwagen" van Jeroen Bosch (1450-1516). Een versie hangt in het Escorial, de andere in museum El Prado in Madrid. 

De hele enscenering doet denken aan schilderijen van Jeroen Bosch, de vijftiende eeuwse schilder uit den Bosch wiens schilderijen toen al tot in alle hoofdsteden van Europese rijken - Spanje, Portugal en Wenen - bekend waren. 


Bosch is de schilder die de strijd van goed tegen kwaad, op voortreffelijke wijze uitbeeldde door gebruik te maken van een wereld van fantasiedieren en mensen die half dier, demoon en mens zijn. Heel in de verte doet de stoet achter de hooiwagen aan het gelijknamige schilderij van Jeroen Bosch denken. De hooiwagen staat voor wereldse verlangens. Niet alleen wereldse machtigen lopen achter het hooi aan maar ook geestelijken van hoog tot laag.


Het werd de katholieken na de verovering van Den Bosch tot ver in de Meierij  en de omgeving verboden hun geloof openlijk te belijden. Bestuurlijk werd het een generaliteitsland, een soort halve kolonie, een wingewest onder Haags bestuur. 


Alleen het stadje Megen aan de Maas bleef gespaard voor de Republikeinse dwingelandij. Het graafschap Megen genoot de bescherming van de Duitse Keizer. Een oorlog met de Duitse keizer om een stadje aan de Maas was er een teveel zo moeten de Oranjes en Den Haag gedacht hebben. 


Pas onder Napoleon tijdens de Bataafse republiek in 1795 kwam er een einde aan de status van onderwerping van de katholieken in de generaliteitslanden en aan het graafschap van Megen kwam een einde tijdens de Bataafse republiek. Megen heeft er nog twee kloosters aan over gehouden.


vrijdag 5 juli 2024

48. AMERICA LATINA. FILIPS II EN WILLEM VAN ORANJE

 

Dit schilderij is gemaakt in 1832 door Cornelis Kruseman en moet het afscheid verbeelden van Filips II in Vlissingen na een toer door de Nederlanden dat hij geërfd heeft van zijn vader Karel V. We zien hier links Filips II met opgestoken vinger Willem van Oranje waarschuwen dat hij trouw aan hem moet blijven. Hij zou vermoedens hebben gehad van de komende ontrouw aan hem. Dat valt te betwijfelen. Het lijkt eerder ene vorm van nationalistische propaganda dan een beeld van de werkelijkheid.

Na het zien van het paleis van Filip II, zijn religieuze gedrevenheid maar ook zijn machtige positie, vraag ik me af wat wij in Nederland nou eenmaal weten van de macht en de grootsheid van het Spaanse imperium. 

En hoe zat dat met de Tachtig Jarige oorlog? Was die ook niet het gevolg van een min of meer toevallige botsing tussen Filip II en Willem van Oranje, onenigheid binnen de hoogste elite?

De twee kenden elkaar van jongs af aan. Willem van Oranje wordt zelfs adviseur van Filips II wanneer deze zijn vader Karel V als heer der Nederlanden opvolgt. 

Na de beeldenstorm in 1566, een uiting van volkswoede, gaat het pas goed fout tussen de twee. Filips II stuurt de ijzeren hertog Alva om met harde hand de rust te herstellen en het protestantisme uit te roeien. Edelen worden voor het gerecht gedaagd en hun bezittingen geconfisqueerd, ook die van Willem van Oranje.

Zo komt Willem van Oranje terecht tussen de katholieke en machtige Filip II en de protestantse opstandelingen. Hij kiest uit eigenbelang en misschien ook wel uit overtuiging, hij was door zijn moeder luthers opgevoed, voor de opstandelingen. Het optreden van Alva werd hem te gortig. Vanaf dat moment organiseert hij samen met zijn broers veldtochten gefinancierd met familiekapitaal, geld van de watergeuzen en calvinistische groepen. 

Filips II maakt in 1580 in zijn banedict Willem uit voor bedrieger, hypocriet, godslasteraar, dronkaard en een overspelige. Hij zou een eerzuchtige oproerkraaier zijn die de vrede tussen de Nederlanden en Spanje in de weg staat. Hij verklaart de prins vogelvrij wat betekent dat hij vermoord mag worden met een beloning op de koop toe voor de moordenaar. 

Willem schreef daarop een verweer. Hij verweet hem met een nicht getrouwd te zijn en zijn eigen vrouw vermoord te hebben. Over de Hertog van Alva, de man die uit naam van Filips II huis hield onder de protestantse Nederlanders en de graven Egmond en Hoorne in Brussel zonder pardon had terechtgesteld, schreef Oranje dat hij hem altijd beschouwt als vijand van het land, die zich altijd graag heeft gebaad in ons bloed en dat van andere christenen en een heidens hart heeft.

“De Apologie van Willem van Oranje, waarin hij zich liet meeslepen door zijn anti-Spaanse gevoelens, moest de rest van de Nederlandse bevolking en de Staten-Generaal overtuigen van zijn strijd en hen over de streep trekken hun gehoorzaamheid aan de koning op te zeggen. Hij sloot zijn betoog af met zijn lijfspreuk: je maintiendrai, ‘ik zal handhaven’. Het document werd vervolgens door de Staten van Holland gedrukt en verspreid. De gevolgen van de ruzie werden in de jaren daarop duidelijk. Op 22 juli 1581 zegden de Staten-Generaal met de Acte van Verlatinghe inderdaad hun gehoorzaamheid aan de koning op en zetten zij Filips II af als hun landsheer.” (Zie: Een smeuïge ruzie: het banedict van Filips II en van Oranje’s apologie) 

zaterdag 22 juni 2024

46. AMERICA LATINA. TOLEDO


In de St. Thomé kerk in Toledo bewonderen we het meesterwerk 'De Begrafenis van Graaf Orgaz" van de Spaanse schilder El Greco (1541-1614). De overlevering zegt dat de graaf uit dank voor zijn vele gaven aan de kerk begraven is door de heilige Stefanus en Augustinus. Het schilderij heeft de reusachtige afmeting van 4,8 x 3,6 meter. Ter vergelijking, de Nachtwacht is 4,4 x 3,6 meter. El Greco (de Griek) werkte voornamelijk in Toledo. Zijn schilderijen zijn eeuwenlang vergeten geweest totdat moderne schilders zijn vrije penseelvoering en kleurenpalet begonnen te waarderen.


Spanje komt ter sprake als de kolonisator van het land van mijn Colombiaanse vriend Alvaro en als de voormalige vijand van mijn land. De machtige arm van Spanje reikte van Colombia tot in Nederland. 

Maar voor Alvaro is de Tachtigjarige oorlog te ver weg in tijd en ruimte. Wat moet hij daarmee? Nu na bijna 200 jaar onafhankelijkheid zijn politiek en geweld in zijn land nog altijd met elkaar verweven terwijl Nederland een baken is van politieke vreedzaamheid en stabiliteit. Maar Nederland is dan ook ruim 200 jaar langer onafhankelijk dan Colombia. 

Sinds de onafhankelijkheid van Colombia vochten de Liberalen, de erfgenamen van de Franse en Amerikaanse revolutie tegen de Conservatieven, de erfgenamen van de Spaanse sociale, politieke en religieuze orde.

Sinds het begin van deze eeuw is daar de links-sociale revolutie bij gekomen, de door Cuba en communisme geïnspireerde gewapende strijd tegen de Liberale en Conservatieve elite. Een strijd die het land dreigt te verlammen. Alvaro houdt er zich verre van. Hij is de man er niet naar om zich daar in te mengen. 

Ons bezoek aan Toledo, je zou kunnen zeggen onze derde bedevaart in Spanje, licht een beetje de sluier op waarin de Spaanse geschiedenis is gehuld. Het is een van de oudste steden van het land met een rijke moorse en later Spaans-katholieke geschiedenis. Met zijn verhuizing naar het Escorial, maakte Filips II, de koning die zo fanatiek oorlog voerde tegen Nederland, een einde aan Toledo als de hoofdstad van Spanje. 

In de tijd van Toledo als het politieke centrum van het land was de kathedraal een symbool van religieuze en politieke macht. Kardinalen speelden een grote rol in de Spaanse politiek. Hun hoeden hangen nog steeds in de kathedraal als om ons te herinneren aan hun macht. 

Maar misschien zijn de kerkschatten die we bezichtigen nog wel een groter symbool van de vroegere Spaanse macht. Samen kijken we enigszins verbijsterd naar de hoeveelheid goud en zilver die daar in de vorm van bokalen, torenhoge monstransen, beelden, kruizen en andere katholieke symbolen uitgestald staat. 

Voor Alvaro is het uit zijn land geroofd goud omgesmolten tot kerkschatten. Eigenlijk zou dit teruggegeven moeten worden  maar gedane zaken nemen geen keer. Bovendien hijzelf is toch ook een zoon van Spanje. Spanje was het moederland van zijn voorouders zoals het dat ook ooit was van mijn verre, verre voorouders.  

We bezoeken de kerk van de Heilige Thomas waar een van de beroemdste en grootste schilderijen van El Greco hangt, de begrafenis van Graaf Orgaz. Greco heeft het geschilderd in 1586. Het schilderij doet als groepsschilderij en que omvang denken aan onze eigen Nachtwacht van Rembrandt alleen is de Nachtwacht bijna tachtig jaar later geschilderd. 

Het roept de vraag op in hoeverre de Spaanse schilderkunst invloed heeft gehad op de Nederlandse schilderkunst. Het kan toch haast geen toeval zijn dat Spanje en de Nederlanden als het ware grootmachten zijn in de schilderkunst? Wij zullen toch wel iets geërfd hebben van de Spanjaarden? 

We sluiten ons bezoek aan Toledo af met een kleine zwerftocht door de smalle straten met de tientallen souvenir winkeltjes. De geschiedenis van Toledo teruggebracht tot eenvoudige snuisterijen die straks ergens in Spanje of daarbuiten in een huiskamer worden uitgesteld als bewijs dat Toledo nog altijd een bezoek waard is.

 

vrijdag 14 juni 2024

46. AMERICA LATINA. SPAANSE BURGEROORLOG

 

De Spaanse dichter en theatermaker Federico Garcia Lorca (1898-1936) -rechts op de foto- was in zijn studententijd dik bevriend met Dali of was het meer? Daarover is men het niet eens. 'García Lorca was openlijk homoseksueel, ging modern gekleed, had de wereld bereisd, en was afkomstig uit een rijke familie. Hij was een veelzijdige kunstenaar: hij schreef proza, poëzie en theaterstukken, was schilder en tekenaar, een goede musicus, speelde gitaar en piano, kon ontroerend zingen en acteren en was ook nog mimespeler. Hij werd tijdens de  Spaanse burgeroorlog vermoord door de nationalistische aanhangers van Franco, wellicht vanwege zijn reputatie als linksgeoriënteerde schrijver van romantische werken met een sociale weerklank." (wikipedia) 

Tachtig jaar voerde mijn land oorlog tegen Spanje en wat weet ik nou eigenlijk van Spanje? Al wat ik op school geleerd heb, is dat het een meedogenloze vijand was en nog katholiek ook. Over dat laatste werd besmuikt gesproken. Maar wat wil je in het katholieke zuiden? Hoe leg je als onderwijzer of leraar uit in een katholiek milieu dat de Tachtigjarige Oorlog ook een halve godsdienstoorlog was tegen katholieken? Dat is een mijnenveld waar je als leraar maar liever van weg blijft.

Mijn eerste kennismaking met Spanje was toen Dora en ik een cursus Spaans volgden in San Sebastian. Dat was een intensieve taalcursus dus kwamen we niet toe aan de geschiedenis van Spanje. Wel aan een kennismaking met het eten. We aten er bijvoorbeeld voor het eerst olijven en die bevielen ons goed. In het algemeen vonden we de Spaanse keuken of eigenlijk de Baskische keuken een bijzonder aangename afwisseling van de Nederlandse keuken. 

De moderne geschiedenis van Spanje is ons zo goed als onbekend behalve dat de fascistische dictator Franco sinds de burgeroorlog in de jaren dertig aan de macht is. Wat dat betekent besef ik pas als  de lerares Spaanse grammatica tijdens een les spontaan begint te praten over de gevolgen van de burgeroorlog in haar familie. Die is tot haar grote verdriet, ze moet een beetje huilen terwijl ze het verteld, tot op de dag van vandaag verdeeld in een Franco en een Republikeinse tak. Na 35 jaar praten ze nog steeds niet met elkaar, zo diep zijn de wonden die de burgeroorlog heeft geslagen. 

Toen pas drong het tot me door hoe diep een burgeroorlog in het leven van gezinnen doordringt. Ik betwijfel of enkele van mijn voormalige Nijmeegse studiegenoten dat beseften toen zij over de Spaanse burgeroorlog spraken als een tijd van heldendom en moed.  Voor sommigen was de Spaanse burgeroorlog mede aanleiding zich te bekeren tot de communistische partij Nederland, volgens hen de enige partij die waakzaam is tegen het fascisme. 

Die avond krijgen we in het kader van onze zomercursus een lezing over de dichter en toneelschrijver Garcia Lorca die in 1936 aan het begin van de Spaanse burgeroorlog vermoedelijk door rechts nationalistische milities is vermoord. Hij was als socialist, homoseksueel en activistisch theaterman een stoorzender voor de gevestigde conservatieve katholieke orde waar generaal Franco voor stond. We besluiten ter herinnering aan deze gedenkwaardige avond een LP van Paco Ibañez te kopen waarop hij gedichten zingt van Garcia Lorca.  


dinsdag 5 april 2022

OORLOGSBULLETIN OEKRAÏNE 3

Wie is de echte Rutte?

Op donderdag 31 maart kregen Kabinet en Tweede Kamer les in Nederlandse geschiedenis en politiek van president Zelensky van Oekraïne. Hij hielp ons herinneren waar het eigenlijk allemaal om draait: vrijheid, democratie en tolerantie. Daar hadden we toch een Tachtigjarige oorlog voor gevoerd? De Tweede Wereldoorlog mocht toch nooit meer gebeuren en is Marieopol ondanks alles niet een herhaling van Rotterdam mei 1940?

Nu luisterden kabinet en Tweede Kamer naar president Zelensky. Ze moeten wel want het is oorlog in Europa. Dat was wel eens anders. Vanaf het begin dat Oekraïne zich wendde tot het Westen, d.w.z. begin jaren negentig toen het land afscheid nam van de Russische federatie en de door Rusland achtergelaten atoomwapens, hadden Nederlandse politici geen belangstelling voor Oekraïne. Rusland was interessanter om een vredespolitiek op te bouwen op basis van zakendoen.

Oekraïne was met zijn was met zijn waarschuwende woorden dat je Rusland onder Putinski niet kunt vertrouwen, een sta-in-de-weg bij deze gedroomde politiek. Schandalig was de onverschilligheid van Neerland's politieke leiders met o.a. Rutte II met zijn ministers van Buitenlandse zaken Timmermans en Koenders tijdens het raadgevend referendum over de Wet tot goedkeuring van het EU-associatieakkoord met Oekraïne in 2016.

In plaats dat zij zich maximaal inspanden om de Oekraïners te helpen aan een associatieverdrag ter aanmoediging van hun democratisering, lieten ze het initiatief over aan onverantwoordelijke kwasten als Roos en Baudet. Die kregen alle ruimte om alle aandacht te richten op de corruptie in het land in plaats van op de toekomst van Oekraïne. Pas twee jaar daarvoor hadden Oekraïniers met een heuse volksopstand een einde gemaakt hadden aan Putinki’s lange arm via zijn zetbaas president Viktor Janoekovytsj. Daarbij vielen 25 doden en 400 gewonden.

Reisden Rutte en/of Timmermans toen af naar Oekraïne om het belang van het associatieverdrag voor Oekraïne en Nederland te onderstrepen? Hadden Timmermans en Rutte ook maar enige lange termijn visie op de toekomst van Europa met daarin Oekraïne?  

En ook nu komt Rutte weer met procedures aanzetten als het gaat om het lidmaatschap van  Oekraïne van de EU. Hem en zijn minister van Buitenlandse zaken Hoekstra ontbreekt elk gevoel van politieke urgentie. Geen moed, politieke visie en idealen doch slechts procedures.

 

vrijdag 23 oktober 2020

83. MIJN SPROOKJESJAREN ZESTIG, VRIJSTAAT MEGEN

 

Interieur van de zeventiende eeuwse Sint Franciscuskerk behorend aan de Minderbroeders/ Franciscanen die in een klooster naast de kerk wonen. Zie de website "Minderbroeders Franciscanen"

Door de val van ’s Hertogenbosch in 1629 maakte de meierij met daarin ook Oss voortaan deel uit van de Generaliteitslanden die onder direct bestuur van de Staten-Generaal vielen. De hele meierij? Nee, er was een graafschap met als centrum het stadsdorp Megen at verzet bood. Gesteund door de Duitse Keizer en de Spaanse koning, hield de Graaf van Megen vol dat zijn Graafschap niet tot de meierij van den Bosch hoort en dat de Republiek dus niks te zeggen had over Megen en de bijbehorende dorpen. 


Nu had de Republiek het karwei kunnen afmaken door een legertje onder leiding van prins Frederik Hendrik van Oranje te sturen maar dat zou voor de Duitse keizer een vijandige daad zijn en vijanden had de Republiek al genoeg. Er zat dan ook niks anders op dan een commissie aan te stellen die moest uitzoeken of het Graafschap al dan niet onder de meierij valt. Een beproefde methode om het probleem zonder gezichtsverlies op de lange baan te schuiven. Een methode die tot op de dag van vandaag wordt toegepast in de voormalige Republiek.


“Na de Vrede van Münster (1648) tussen de Republiek der Verenigde Nederlanden en Spanje, werd het graafschap als onderdeel van de meierij van 's-Hertogenbosch volgens de Staten-Generaal onderdeel van de Republiek c.q. van Staats-Brabant en dus hervormd. De toenmalige graven van Megen, de Spaanse koning en de Duitse keizer dachten hier echter anders over. Een belangrijke vraag is bijvoorbeeld of het graafschap in 1648 inderdaad formeel nog tot de meierij behoorde. Dit soevereiniteitsconflict werd ten slotte onderdeel van een arbitrage-procedure (compromis) tussen de Staten-Generaal en de keizer, welke laatste voor de toenmalige Duitse graaf van Megen opkwam. Er werd een arbitragecommissie van diplomaten en juristen ingesteld: twee leden namens de Staten-Generaal, twee leden namens de keizer, en een voorzitter op voordracht van de Staten-Generaal benoemd door de keizer. Het is niet duidelijk of deze commissie ooit tot een formeel afgerond advies kwam en zo ja, of dit advies door partijen formeel is opgevolgd.

 
Duidelijk is wel, dat sinds ca. 1683 de Staten-Generaal de facto Megen als een zelfstandig graafschap gingen zien wat het bleef tot 1795, toen het Frans werd. Toen werd tevens de burgerlijke stand ingevoerd wat elders in Nederland pas in 1811 gebeurde. Op 5 januari 1800 werd het door Frankrijk bij het verdrag van Parijs verkocht aan de Bataafse Republiek; pas toen werd Megen weer onderdeel van Brabant en Nederland. Daarna werd ook Megen onderdeel van het Koninkrijk Holland van 1806 tot 1810, om daarna voor de tweede keer Frans gebied te worden van 1810-1813. In 1814 ging het met de rest van Nederland op in het Koninkrijk der Nederlanden.”
(Wikipedia: Megen)
 

Zodoende werd het Graafschap Megen een katholiek vrijstaatje aan de Maas. Terwijl in het nabij gelegen Oss het katholieke leven zoveel mogelijk werd afgeknepen door het protestantse Generaliteitsbestuur, een soort koloniale bezetting door de Republiek, zochten de Ossenaren voor hun katholieke zieleheil hun toevlucht in Megen. Ze konden op hun klompen gerust naar de Heilige Misviering en andere katholieke feestelijkheden in Megen gaan. Den Bosch mocht dan gevallen zijn, Megen bleef zelfstandig Republiek met de gevangenistoren aan de dijk als een symbolische opgestoken vinger naar de Republiek.


De ironie wil dat de Franse oorlogsgeneraal Napoleon met zijn bezetting van Holland de Brabanders na ruim tweehonderd jaar het volwaardige burgerschap gaf en Megen verenigde met de Bataafse Republiek door hun rechten op het Graafschap te verkopen aan de Republiek. Een betere gewoonte dan oorlog voeren. Noord Vietnam zou dan Zuid Vietnam kunnen kopen of andersom. Dat is veel menselijker en goedkoper dan oorlog voeren.


(verschijnt elke vrijdag)
What do you want to do ?
New mail

vrijdag 13 april 2018

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 34

Drie Meisjes op de Groenplaats van Antwerpen, 1993
©petrus nelissen

Om met de deur in huis te vallen. De afkeer tussen Noordelijke en Zuidelijke Nederlanders blijkt wederkerig te zijn. Sinds de Tachtigjarige Oorlog en de Vrede van Münster had de nieuwe protestantse natie het prima gerooid. Uit een opstandig waterland was een machtige Republiek ontstaan die uitgroeide tot een zeemogendheid die over de hele wereld handel dreef en vestigingen had. 

De Republiek was een koloniale macht georganiseerd als een privé onderneming met in het hart de Oost en West Indische Compagnieën waarin burgers een vrij verhandelbaar aandeel konden nemen via de Amsterdamse beurs. 

Daarmee was het een voorbode geworden van modern kapitalisme waar uiteindelijk de VS erg groot mee zijn geworden. Het land was zijn tijd vooruit op koloniale mogendheden als Frankrijk, Spanje, Portugal en Engeland met hun absolute monarchen, gecentraliseerd bestuur en grote legers. De Republiek was een land van burgers zonder koning. Het was de tijd van“De Gouden Eeuw”.

“De Gouden Eeuw is een periode in de Nederlandse geschiedenis die goeddeels samenvalt met de zeventiende eeuw. De noordelijke Nederlanden, die samen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden vormden, maakten een bloeiperiode door op het gebied van handel, wetenschap en kunsten. Ook wat betreft haar politieke en militaire macht (vooral ter zee) nam de Republiek in de wereld een vooraanstaande positie in. De bloeitijd van de noordelijke Nederlanden was een belangrijke nieuwe fase in de ontwikkeling van de westerse beschaving. Sommigen houden als beginpunt van de Gouden Eeuw 1602 aan, het jaar waarin de VOC werd opgericht; anderen kiezen voor het jaar 1609, het beginjaar van het Twaalfjarig Bestand. Tot het einde van het bestand (1621) groeide de economie vrijwel ongehinderd.” (Wikipedia: Gouden Eeuw Nederland)


De erfenis van de Gouden Eeuw maakte dat Noord Nederland tijdens de hereniging met het Zuiden in 1815 nog altijd barste van zelfvertrouwen. Veel Nederlanders vonden dat het de Zuidelijke Nederlanden niet nodig had om zijn plaats als mogendheid in de wereld te behouden. Integendeel, dat Zuiden zou wel eens een blok aan het been kunnen zijn van de Nederlandse handel en wandel in de wereld. “In Holland, vooral in Amsterdamse havenkringen, was er al geruime tijd een beweging die terug wilde naar de oude, beperkte Statenbond. Een op de zee gebaseerde wereldhandel leek veel gunstiger dan de zo gevaarlijke continentale betrokkenheid” (Wikipedia: De Belgische Revolutie)

(verschijnt elke vrijdag)