2. KLIMAATVERANDERING: NET ZERO 2050, EEN ONREALISTISCH PROJECT

foto: petrus nelissen

Tekst: Robert Girouard

Vertaling: Martien de Wit

In de aanloop naar de Top van Rio vroegen de Verenigde Naties het IPCC om een update (‘Rio Supplement‘) in de hoop dat het meer doorslaggevend zou zijn… ten gunste van het antropogene signaal, natuurlijk. Maar hier is het antwoord van de wetenschappers:

Het klimaatsysteem kan reageren op vele forcings en het moet nog worden bewezen dat het broeikaseffect-signaal voldoende te onderscheiden is van andere signalen om te worden gedetecteerd, behalve als een grove stijging van de troposferische temperatuur die zo groot is dat andere verklaringen niet waarschijnlijk zijn.

Er bleef dus onzekerheid

Het UNFCCC werd desondanks aangenomen, gered door het inmiddels heilig verklaarde voorzorgsbeginsel. Met het oog op de potentieel zeer ernstige risico’s van klimaatverandering erkenden de ondertekenende landen, te beginnen met de westerse landen, formeel de noodzaak om de uitstoot van broeikasgassen, en CO2 in het bijzonder, te verminderen, zelfs bij gebrek aan wetenschappelijke validatie. Alea jacta est (de teerling is geworpen). In de woorden van klimaatwetenschapper Judith Curry,

“we hebben het paard van de wetenschap achter de politieke wagen gespannen”.

Precies het tegenovergestelde van wat algemeen wordt gehoord. (“Volg de wetenschap”).

Het verdrag verplicht de ondertekenende staten, d.w.z. hun vertegenwoordigers, ook tot een collectieve aanpak onder streng toezicht van UNEP en onderwerpt hen aan groepsdenken. De ‘partijen’ zijn overeengekomen om eenmaal per jaar bijeen te komen om de voortgang te evalueren en verdere stappen te bespreken. De eerste COP (Conferentie van de Partijen) werd in 1995 in Berlijn gehouden. Op de Kyoto-conferentie in 1997 deden de geïndustrialiseerde landen hun eerste concrete toezeggingen. COP 21 in Parijs ging nog een stap verder met een nieuwe, zogenaamd ‘wettelijk bindende’ overeenkomst die door 196 partijen werd ondertekend en impliciet gebaseerd was op het concept van Net Zero 2050. Et voilà !

Laten we niet vergeten dat dit Akkoord van Parijs, dat in in achterkamertjes is bekokstoofd, als belangrijkste doelstelling heeft om “de stijging van de gemiddelde temperatuur wereldwijd ruim onder de 2°C boven het pre-industriële niveau te houden” en om door te gaan met de inspanningen “om de temperatuurstijging te beperken tot 1,5°C boven het pre-industriële niveau”, allemaal zonder een duidelijk idee van wat dit in de praktijk betekent en hoe dit te bereiken. Het is aan elke staat om zijn ‘bijdragen’ te bepalen.

Het is belangrijk om te benadrukken dat het UNFCCC en de daaruit voortvloeiende overeenkomsten door staten zijn geratificeerd of geïmplementeerd zonder enig echt nationaal debat of kennis van de ins en outs. In de meeste democratische landen waren de regeringen die aan de macht waren al overtuigd van het idee en was het niet meer dan een ’tekenen-bij-het-kruisje’ operatie. In Frankrijk bleek het ‘ongekende experiment in overlegdemocratie van de Citizens’ Climate Convention‘ in de praktijk het negeren te zijn van de normale democratische processen. In de Verenigde Staten werd, als ik me niet vergis, een uitvlucht gebruikt: omdat er al een wet bestond over luchtvervuiling (Clean Air Act), was het voldoende dat het Environmental Protection Agency (EPA) een ‘Endangerment Finding‘ publiceerde waarin werd verklaard dat CO2 een vervuilende stof is om de CO2-uitstoot te kunnen reguleren. Hoe is het mogelijk dat een project dat zo radicaal en allesomvattend is als Net Zero 2050 als een brief op de post is gegaan?

103. NIJPELS EN DE ONDERGANG VAN DE WERELD

 

Ed Nijpels is de God de Vader van het klimaat. Als je niet naar hem luistert dan kom je in de klimaathel terecht. (met dank aan Jeroen Bosch, 'Het Laatste Oordeel' te zien in de Gemäldegalerie der Akademie der Bildenden Künste in Wenen.)

Er kan geen klimaatverhaal of studie, geen beleidsvoornemen of wat dan ook over klimaat verkondigd worden of er komt een bedreiging of waarschuwing voor de toekomst bij kijken. We leven net zoveel in angst voor wat komen gaat als ten tijde van de pest in Europa. Mensen zijn voortdurend bang en als ze dat nog niet zijn, worden ze het wel gemaakt.

Het duidelijkste voorbeeld van bedreigingen is VN Algemeen Secretaris Guterres. Bij elke presentatie van alweer een klimaat rapport van IPCC spreekt hij dreigende taal. De laatste keer maakte hij het helemaal bont met zijn opmerking dat de wereld vol gas op de weg is naar de hel. Dan zijn we goed op weg want de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer stijgt nog steeds ondanks alle maatregelen.

Guterres heeft volgelingen in Nederland zoals bijvoorbeeld Ed Nijpels. Hij jaagt Nederland op met zijn waarschuwingen en bedreigingen.

Scepsis is verboden op straffe van achterlijk en ouderwets te zijn. “De klimaatcrisis is een wereldwijde crisis die zich onmiskenbaar aftekent. Daarover is grote consensus. Wij volgen daarbij de wetenschappers van het IPCC. Degenen die het klimaatprobleem nu nog ontkennen, scharen zich bij de mensen die vroeger bleven beweren dat de aarde plat was. IJskappen smelten, de warme golfstroom vertraagt, de temperatuur stijgt. Kijk maar eens op de site van de NASA.” (zie: klimaatakkoord.nl)

Dan kijk ik op de NASA site en zie ik dat satellietfoto's een  vergroening van de aardbol laten zien met dank aan CO2. (Zie Earth is Greening en Human activity in China and India Dominates Greening of  Earth. 

Nijpels gaat zo ver om Extiction Rebellion op TV gelijk te geven zo lang ze maar geen geweld gebruiken. Misschien ben ik een dwaas, een wappie of misleid maar voor mij zijn de lui van Extintion Rebellion een nieuw soort sektariërs: wetenschappelijk onverantwoord doemdenken dat in niets verschilt van het ouderwets religieuze doemdenken behalve dan dat God vervangen is door het IPPC en hun uitleggers.

Kees Vendrik (politicoloog, Groen Linkser en Tweede Kamer lid) gaat als kersverse voorzitter van het nieuwe Nationaal Klimaat Platform dezelfde kant op. “Volgens Vendrik laat de huidige stikstofcrisis zien wat er gebeurt als je „de noodzakelijke klimaattransitie” wegduwt. „Dan rij je met zijn allen tegen een muur op. Het kost veel geld en leidt tot extra polarisatie. En de problemen komen over een paar jaar drie keer zo hard terug.”  (NRC interview van 12 april). 

 

This table presents the most up-to-date, daily average reading for atmospheric CO2 on the planet.  Units = parts per million (ppm).  Measurement location = Mauna Loa Observatory, Hawaii.  Source = NOAA GML.  See the tabs below for more info and CO2 readings. 

 

Wat ik al zei, de CO2 muur wordt elke dag hoger.

 

100. KRITISCHE KLIMAATJOURNALIST

Kritisch klimaatjournalist Simon Roozendaal, columnist van EW, op Antarctica.

Wetenschapsjournalist en chemicus Simon Roozendaal schreef het titelverhaal  van EW nr. 13  “Simon Roozendaal op de Zuidpool: is het daar echt zo erg met de opwarming?”  Zoals te verwachten geen gezeur over smeltende gletschers of andere dramatische ontwikkelingen die de ondergang van de wereld voorspellen.

“Een smeltende Zuidpool is voor Nederland gevaarlijker dan een smeltende Noordpool. Die kent (op Groenland en Spitsbergen na) bovenal zee-ijs. Als dat allemaal zou smelten, en dat kan zich over enkele tientallen jaren ’s zomers voordoen, dan versnelt de zeespiegelstijging niet. Elementaire natuurkunde: als een in water drijvend ijsblok smelt, stijgt dat water niet. Anders zit het met de Zuidpool. Dat is een continent met allemachtig veel landijs. Zo’n 90 procent van al het zoetwater op aarde ligt op Antarctica, in vaste toestand. Mocht dat ooit vloeibaar worden, dan leidt dit tot wel 55 tot 60 meter zeespiegelstijging.”

Voorlopig zal dat meevallen want vanwege de speciale klimaat en weersomstandigheden zal het landijs van Antarctica niet zo snel smelten. Maar er is wel reden tot zorg maar dan voor de heel lange termijn. Hoe dat afloopt moet je zelf maar nalezen.

Het leuke van zijn verhaal is dat naast boeiende beschouwingen over mens en dier, Roozendaal de opwarmingshype tot overzichtelijke proporties terugbrengt.

Roozendaal is een kritische wetenschapsjournalist in een regulier blad en voor zover ik kan nagaan is hij de enige in Nederland. Kritiek die hout snijdt. In kranten als Trouw, Volkskrant en helaas ook NRC zul je zelden kritische artikelen lezen over klimaat, opwarming enz. De Trouw redactie heeft op mijn vraag waarom er geen kritische artikelen verschijnen over klimaat, geantwoord dat zij het IPCC rapport als leidend beschouwen. Dat kun je doen maar dan hoef je je kop nog niet in het zand te steken voor wetenschappelijke of politieke kritiek. Dat gaat je als krant op een kwade dag opbreken.

62. HET KAN VRIEZEN. HET KAN DOOIEN. KLIMAAT ALS CHAOTISCH SYSTEEM

 

De Lorenz-attractor van Edward Lorenz in een driedimensionale faseruimte. De bijbehorende differentiaalvergelijkingen beschrijven een eenvoudig meteorologisch model.

Edward Lorenz toonde al in de jaren 1950 aan dat gekoppelde differentiaalvergelijkingen instabiel kunnen zijn. Dat betekent dat fouten in de numerieke berekening in de tijd steeds groter worden. Als de temperatuur bijvoorbeeld vandaag 0,1 °C verkeerd wordt gemeten, is de afwijking van de weersvoorspelling voor morgen al 0,5 °C. Over een week zitten we er 3,1 °C naast en voor twee weken is geen zinvolle voorspelling meer te doen. Anekdotisch zegt men wel dat de vleugelslag van een vlinder in China de doorslag kan geven tussen mooi weer en een orkaan in Texas.

Bij het VN klimaatpanel is men zich er wel degelijk van bewust dat het klimaat chaotische kenmerken heeft. 

“Zo schrijft het IPCC in het derde Assessment Report (pag. 773): "The climate system is articularly challenging since it is known that components in the system are inherently chaotic; there are feedbacks that could potentially switch sign, and there are central processes that affect the system in a complicated, non-linear manner. These complex, chaotic, non-linear dynamics are an inherent aspect of the climate system."

  
En in de samenvatting concludeert het IPCC dat langetermijnvoorspellingen van het klimaat niet mogelijk zijn: “The climate system is a coupled non-linear chaotic system, and therefore the long-term prediction of future climate states is not possible.”  (zie klimaatfeiten.nl)

Hoe houdt het VN klimaatpanel dan rekening met inherent chaotische systemen in het klimaat? 

“Ook klimaatmodellen vertonen het chaotische gedrag van het klimaat. Zij hebben dezelfde gevoeligheid voor de gekozen beginwaarden (zie de tekst bij de bovenstaande illustratie). Om hier toch mee te kunnen omgaan, kiest men ervoor het model met een groot aantal beginwaarden door te rekenen. Deze verzameling van mogelijke uitkomsten noemt men ensembles. Door te kijken naar de piek in de verdeling van alle uitkomsten, krijg je de verwachting voor de toekomst van het model.
Wat de onderzoekers hierbij feitelijk doen is het uitmiddelen van de verschillende mogelijke uitkomsten, alsof het om willekeurige fouten gaat. Het IPCC verdedigt deze aanpak door te stellen dat kortetermijnverwachtingen sterk bemoeilijkt worden door het chaotische karakter van het weer, maar dat op langere termijn het chaotische karakter minder belangrijk is en en juist de 'forcings' (klimaatinvloeden zoals het broeikaseffect) bepalend worden. Zie IPCC Assessment Report 5 (The Physical Science Basis), pag. 960” (zie klimaatfeiten.nl)

Dit uitmiddelen van een inherent chaotisch systeem wordt echter door andere wetenschappers als onmogelijk beschouwd.

“Dr. Andrew Edmunds, specialist op het gebied van chaostheorie, bestrijdt dit. In zijn artikel The Chaos theoretic argument that undermines Climate Change modelling laat hij dat zien aan de hand van een reeks van 500 gemiddelde Zuid-Italiaanse wintertemperaturen. De onnauwkeurigheid van de voorspellingen wordt elk jaar 4 keer zo groot. Zijn stelling is dat chaos niet uitmiddelt, ook niet over een langere termijn. Als dat wel zo was, zou ook de langetermijnvoorspelling van het weer niet zo slecht zijn. Het weer blijft chaotisch, ook over een periode van tientallen of honderden jaren.

Daar komt bij dat veel factoren die van invloed zijn op het klimaat, een lange tijdshorizon hebben. Je kunt dan denken aan oceaanstromingen, zonneactiviteit, veranderingen in de ijskappen, planetaire bewegingen, enzovoorts. Ook deze factoren hangen op een complexe wijze samen met de vele processen die het klimaat bepalen en zorgen ook op lange termijn voor een chaotisch beeld. Het klimaat laat ook op termijnen van tientallen, duizenden en miljoenen jaren steeds een grillig karakter zien.” (zie: klimaatfeiten.nl)

Hoe men het ook bekijkt het VN Klimaatpanel strooit met teveel zekerheden die wetenschappelijk niet waar zijn te maken. De RIVM had soort gelijke problemen met het modelleren van de verspreiding van het Corona virus en de daarop te baseren maatregelen. Uiteindelijk was een vaccin dat het virus direct kon treffen in zijn aanvalscapaciteit de enige echte oplossing en dan nog.

Gezien het bovenstaande gaat het VN klimaatpanel veel te ver in zijn voorspellingen en verwachtingen. Het is hoogst onverstandig om daarbij ook nog doelen vast te leggen zoals de anderhalve graad opwarming. Daarvoor zijn ontwikkelingen veel te onvoorspelbaar. Je kunt je afvragen waarom het VN Klimaatpanel dit dan toch doet?

Is het de onervarenheid die de klimaatwetenschappers parten speelt? Klimaatwetenschap is een nog erg jonge wetenschap en dus nog weinig praktijkervaring. Of is het de VN die graag een belangrijke rol op wereldschaal wil spelen aangezien het maar niet wil lukken om vrede brengen in oorlogsgebieden. De klimaatcrisis is dan een mooie aangelegenheid om alsnog een rol te spelen op het wereldtoneel. Als dat zo is dan staan ons nog grote teleurstellingen te wachten net zoals met ontwikkelingssamenwerking. Ook daar werkte de VN met veel te optimistisch gestelde doelen die uiteindelijk onrealistisch waren.

(wordt vervolgd)
 

43. HET KAN VRIEZEN. HET KAN DOOIEN. ANDERHALVE GRAAD 1

 

Volgens de akkoorden van Parijs is de Heilige Graal van het Klimaat De Anderhalve Graad. Het heet dat als de aardse atmosfeer meer dan anderhalve graad opwarmt door het broeikasgas CO2  het goed fout zal gaan. Eigenlijk is zelfs anderhalve graad al teveel, meer  is een ramp.

Dezer dagen krijgen we met een nieuw rapport van het VN Klimaatbureau  IPCC voor de zoveelste keer het rampenscenario van De Anderhalve Graad ingepeperd. Je vraagt je af waarom dit telkens opnieuw herhaald moet worden? Luistert de internationale gemeenschap ondanks de spectaculaire klimaatconferenties nog steeds niet goed? En wanneer doet ze dat dan wel? Ik vrees dat niemand een antwoord heeft op deze vraag. Klimaat lijkt een gebed zonder einde te worden. 

Volgens het IPCC hebben "Alle grote klimaatveranderingen een ontwrichtende werking en eerder geleid tot het uitsterven van vele soorten, de migratie van populaties en grote veranderingen in het landoppervlak en de oceaancirculatie. De snelheid van de huidige klimaatverandering is hoger dan de meeste eerdere veranderingen, waardoor adaptatie voor de natuur en aanpassing voor de menselijke maatschappij moeilijker is. Daarnaast maakt de toegenomen complexiteit van de menselijke samenleving dat er een toenemend risico is. De huidige klimaatverandering houdt dan ook een aanmerkelijk grotere kans op schade in." (Wikipedia: Opwarming van de Aarde)

Veranderingen zijn er altijd geweest. De Griekse filosoof Heraclitus (rond 500 jaar voor Christus) zei het al, “Panta Rhei”, alles stroomt, waar hij mee wilde zeggen dat alles voortdurend veranderd. De enige constante is verandering. Vanuit dit gezichtspunt bezien is klimaatverandering niks nieuws.

De evolutieleer van Darwin is gebouwd op hetzelfde idee van permanente verandering aangevuld met adaptatie of aanpassing tot overleving van de soort. Uit onderzoek blijkt dat de soorten die zich niet weten aan te passen aan de veranderingen uitsterven. 

Een bekend voorbeeld zijn de Dinosaurussen die 230 miljoen jaar geleden leefden en maar liefst 140 miljoen jaar lang de dominante diersoort op aarde is geweest. Niemand weet precies waarom ze zijn uitgestorven. Men vermoed als gevolg van een meteoriet inslag. Zo een inslag brengt zoveel veranderingen ineens dat de Dino geen tijd meer heeft gehad om zich aan te passen en dus uitsterft.

Wordt dat ook ons lot? Komen de klimaatveranderingen zo snel dat we ons niet kunnen aanpassen en bijgevolg uitsterven? Het IPCC spreekt daar niet over, die heeft het over "grotere kans op schade". Intussen gaat het goed met de menselijke soort sinds de opwarming van de aarde, een periode die min of meer samenvalt met de industrialisering die voor 1800 van start is gegaan. (zie bovenstaande grafiek)

“Rond 1800 woonden er één miljard mensen op de wereld. In 1927 waren dat er twee miljard. Eind jaren 1950 groeide de wereldbevolking tot drie miljard personen. Op 11 juli 1987 werd het Kroatische jongetje Matej Gaspar symbolisch uitgeroepen tot vijf miljardste wereldburger. Op 19 juli 1999 werd volgens de Verenigde Naties de zes miljardste mens geboren. Een jongen uit Sarajevo kreeg de eer. Dit was uiteraard een symbolische keuze, omdat niet was na te gaan wie daadwerkelijk de zes miljardste wereldburger werd. De VN koos voor Sarajevo om te tonen dat de regio zich herstelde. Op 31 oktober 2011, iets meer dan 12 jaar later, werd de zeven miljardste mens geboren.” (Wikipedia: wereldbevolking)

Het goed met de mens maar volgens het IPCC slecht met het klimaat. Dat is een moeilijk te verkopen boodschap. Misschien gaat het zo goed met de soort mens dat de aarde niet de tijd heeft om zich aan te passen maar tot nu toe is er niks van te merken. Integendeel, met het wereldwijd stijgen van de welvaart lijkt de groei van de wereld te minderen.

“Wereldwijd is er een afname van het vruchtbaarheidscijfer, met uitzondering van Europa. Tussen 2010 en 2015 lag dit in 83 landen onder de 2,1 die nodig is voor een stabiel bevolkingsaantal. Deze denataliteit kan leiden tot bevolkingsdaling en in combinatie met de stijgende levensverwachting ook vergrijzing en ontgroening. Migratie compenseert dit ten dele, maar niet volledig. De netto-migratie naar landen met een hoger inkomen daalde in de periode 2010-15 naar 3,2 miljoen per jaar van een piek in de periode 2005-10 van 4,5 miljoen per jaar. “ (Wikipedia: wereldbevolking). 

Het zou dus zo maar kunnen dat wereldbevolking en aarde zich aan elkaar gaan aanpassen. Of daar het klimaat daar tussenzit is de vraag. Voorlopig kan het IPCC waarschuwen zoveel het wil, wereldbevolking en groeiende welvaart houden stand tenzij klimaatbeleid leidt tot minder welvaart. Dat zou alsnog de aanpassing van de wereldbevolking aan de aarde in gevaar kunnen brengen. Het is dus oppassen geblazen met klimaatbeleid.

(wordt vervolgd)
 

17. HET KAN VRIEZEN, HET KAN DOOIEN. HET VN KLIMAATPANEL (IPCC)

VN Klimaatconferenties zijn hoogmissen waar een klimaatakkoord wordt gevierd met een demonstratie van wereldwijde eenheid, samenwerking en solidariteit. Maar een klimaatakkoord is geen verdrag en als zodanig niet bindend. Niettemin hebben Nederland en Europa de akkoorden in wetgeving verankerd om ze aldus bindend te maken. De basis van het beleidsakkoord zijn IPCC rapporten over opwarming van de aarde. 

Onder leiding van het kabinet Rutte III heeft Nederland zich bekend als klimaatkampioen. waarom? De klimaatimpact van Nederland op wereldschaal is verwaarloosbaar. Is het onze aard om missie te bedrijven of zijn er nog andere politieke, economische of ethische overwegingen geweest? Waarschijnlijk is het zoals alles in het leven een mengelmoes van dit alles.

Het door Al Gore in zijn film ‘Een Ongemakkelijke Waarheid’ aangekondigde klimaatonheil vindt zijn grond in de rapportering van het VN Klimaat panel. De rapporten van het VN Klimaatpanel zijn zo bezwangerd met onheil voor de toekomst dat Al Gore misschien wel moest bezwijken voor een scenario dat vergelijkbaar is met een Hollywoodiaanse rampenfilm. 

Waarom het VN Klimaatpanel van meet af aan heeft gekozen voor de aankondiging van een mogelijke wereldramp op basis van extreme computermodellen is niet duidelijk. Zijn de klimatologen zelf zo geschrokken van de mogelijke uitkomsten dat ze elke voorzichtigheid uit het oog verloren? Is het een kwestie van opbieden, een groepsproces of de erfenis van de Club van Rome die aan het einde van de vorige eeuw de wereld waarschuwde voor zijn ondergang als gevolg van uitputting van grondstoffen? Is de activistische opstelling van wetenschappers tegen de atoombom een voorbeeld voor hen? Of is dit het onvermijdelijke gevolg van het feit dat het VN Klimaatpanel opereert op het snijvlak van wetenschap en internationale politiek?

“Het IPCC werd in 1988 gezamenlijk opgericht door het VN-Milieuprogramma (UNEP) en de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), met nog in hetzelfde jaar de bekrachtiging ervan door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.”
Sinds zijn oprichting heeft het IPCC een reeks rapporten gepubliceerd die gelden als referentiewerken voor beleidsmakers, wetenschappers, studenten en andere specialisten. Deze rapporten hebben een grote invloed op het milieubeleid van vele regeringen. Deze rapporten komen om de 5 à 6 jaar uit. Het vierde rapport is in verschillende delen uitgekomen in 2007, het vijfde in 2013 en 2014, het zesde in 2021.” (Wikipedia: Intergovernmental Panel on Climate Change.)

Het VN Klimaatpanel is niet de eerste VN instelling die opereert  op het snijvlak van internationale politieke en wetenschap. Een van de oudste VN instellingen te weten de Internationale Arbeidsorganisatie te Génève is zelfs een vorm van internationaal geïnstitutionaliseerd overleg tussen drie spelers op het speelveld van de arbeid: werkgevers, werknemers en overheden. Ik ben jaren te gast geweest op de jaarlijkse internationale conferentie waar gedebatteerd wordt en voorstellen gedaan worden voor verandering en verbetering van arbeidsomstandigheden wereldwijd. In die conferenties wordt gewikt en gewogen over maatregelen, aanbevelingen en acties.  

Het VN klimaatpanel bestaat uit overheden en wetenschappers die ongeveer om de 5 jaar een internationale klimaatconferentie houden. Door de schrikwekkende rapporten over mogelijk toekomstige klimaatveranderingen als gevolg van opwarming van de aarde hebben deze conferenties een grotere impact dan de ILO conferenties die toch ook gaan over het lot van honderdduizenden of miljoenen mensenlevens. De ervaring van de ILO deelnemers is dat verbeteringen een zaak zijn van overleg tussen de betrokken partijen en een lange adem vergen. 

Klimaatconferenties daarentegen wekken op zijn minst dat er haast is, geen tijd van overleg en dat men uit angst voor meer onheil extreme doelstellingen moet vaststellen waarbij de haalbaarheid naar de toekomst wordt verschoven. Op zulke conferenties zeggen regeringen toe zich aan de doelstellingen te houden zonder echter  te weten wat op de langere termijn haalbaar en mogelijk is tegen welke prijs. Er is vertrouwen in de wetenschap en het bedrijfsleven dat dit in de toekomst opgelost wordt. 

Klimaatakkoorden zijn politieke akkoorden vergelijkbaar met het door de Amerikaanse regering georganiseerd Manhattanproject waarin ten tijde van de Tweede Wereldoorlog vooraanstaande wetenschappers bij elkaar werden gebracht om samen met technici de Amerikaanse atoombom te ontwikkelen of het maanproject van NASA waar wetenschappers en technici bij elkaar werden gebracht om de eerste Amerikaanse landing op de maan mogelijk te maken. Bij beide projecten waren de kosten niet van belang. Het eerste project was koste wat koste nodig om de militaire overmacht van de VS te garanderen, het tweede project om ten koste van alles het prestige van de VS in de ruimte te herstellen. Het ziet er naar uit dat de klimaatakkoorden van dezelfde orde: ongeacht de kosten moeten klimaatmaatregelen genomen worden op de kortst mogelijke termijn.  

Dankzij het VN klimaatpanel is aldus op termijn een wereldwijde stop aangekondigd op het gebruik van fossiele brandstoffen ongeacht de kosten. Het is een ongeziene inperking door overheden van de vrije markt voor productie en kapitaal. Dat verklaart wellicht waarom VN Klimaatconferenties van meet af aan op brede steun konden rekenen van milieugroepen als Greenpeace en Wereldnatuurfonds maar ook van linkse politieke partijen en media. Zij geloven immers in de politieke maakbaarheid van mens en maatschappij en dus waarom ook niet van het klimaat? Bovendien hebben zij om verschillende redenen nooit vertrouwen gehad in vrije marktwerking, vooral niet als het gaat om multinationals. Het gevolg is een heropleving van de aversie tegen multinationals en in dit geval dan vooral tegen de oliereuzen, per slot van rekening de wereldwijde leveranciers van fossiele brandstoffen. Geen wonder dat in Nederland een organisatie als Milieudefensie de oliemultinational Shell voor het gerecht heeft gedaagd.

(wordt vervolgd)