Posts tonen met het label panamarenko. Alle posts tonen
Posts tonen met het label panamarenko. Alle posts tonen

donderdag 16 januari 2025

DE PRENTEN VAN JAN BERVOETS

Jan Bervoets, "De Wereld Rondom mij", 165x223 cm, bijgeschilderde ets 2024


Is de Antwerpse kunstenaar Fred Bervoets (1942) een eigentijdse Jeroen Bosch of Bruegel? Ik kwam op het idee toen ik bovenstaand werk zag in een email van de Antwerpse kunstgalerie De Zwarte Panter. Dankzij deze galerie ken ik het werk van Bervoets al dertig jaar. 

Bervoets is geen onbekende in het Vlaamse kunstland. Hij is zoals dat heet een erkend kunstenaar sinds hij studeerde aan de Koninklijke Academie Schone Kunsten en het Hoger Instituut voor Schone Kunsten in Antwerpen. Maar een erkend kunstenaar hoef je nog niet altijd te begrijpen. 


Het raadselachtige schilderij "De Tuin der Lusten" van Jeroen Bosch, te zien in El Prado in Madrid, is een verbeelding van de lust als een van de belangrijkste oorzaken van goed en kwaad in de wereld. Middenpaneel van een drieluik (220x389 cm), 1480-1490

Dat hij een geëngageerd kunstenaar is, dat was me al meteen duidelijk vanaf zijn eerste werken net als zijn Vlaamse inslag. Vlamingen hebben meer gevoel voor het absurde dan Nederlanders. Kijk maar naar Margritte, Ensor, Delvaux en Broodthaers. Wat wil je ook. Vlaanderen is een land in het voorgeborchte. Het bestaat en bestaat niet. Het bestaat als deel van België waar het eigenlijk geen deel van wil zijn. Het absurde krijgen de Vlamingen dan ook met de paplepel ingegoten.


België is van oorsprong een tussen het wal en schip geraakt land,  het resultaat van oorlogen tussen de Spaanse en Franse heersers met de daar tussendoor de Protestantse troepen uit het noorden. De Vlamingen bleven verweesd achter totdat ze onder leiding van een Brusselse elite werden meegenomen in het avontuur van de onafhankelijkheid samen met Franstaligen. Dat avontuur is nog niet ten einde zo dat al ooit tot een einde komt.


Vlaamse kunstenaars zijn net zo barok als hun taal. Ze zeggen de dingen treffend zodat de woorden hun glans en betekenis houden. Ze spreken met zachtheid, zonder overdaad aan woorden. Het Vlaamse gevoel voor absurditeit is van een barokke overdaad en tegelijk eenvoudig. 


'Luxuria" (De Wellust, uit "De Zeven Hoofdzonden"), Pieter van der Heyden naar Pieter Bruegel, 1558


Kijk maar eens naar het werk van zo uiteenlopende Vlaamse kunstenaars als Panamarenko, Marcel Broodthaers, Kamagurka en dus ook Fred Bervoets. Bervoets is de voortzetting van de schildertraditie die we kennen van de Bosschenaar Jeroen Bosch (1415-1516), de Bredase Brusselaar Pieter Brueghel de Oude (1525/1530- 1569) en Ensor (1860-1949), de kunstenaar uit Oostende.


James Ensor. 'De intrede van Christus in Brussel in 1889", 258x431 cm


Alle vier hebben ze gemeen dat ze het kwaad onder de mensen in beeld brengen. Brueghel sluit het meest aan bij Bosch omdat tussen hem en Bosch amper 100 jaar verschil zit. Ensor is 400 jaar later en Bervoets 500 jaar later. 


Zijn beeldtaal verschilt van Bosch, Brueghel en Ensor maar hun kijk op mens en maatschappij is hetzelfde. Het wordt tijd dat Bervoets ook in Nederland meer erkenning krijgt. Misschien iets voor het Noord Brabants museum als het museum voor kunst, geschiedenis en cultuur van Brabant? Per slot van rekening hebben we het hier over schilders uit de zuidelijke Nederlanden en daar hoort Den Bosch ook bij. Den Bosch is een cultureel gesproken een Vlaamse stad verdwaald in een protestants land.



donderdag 24 augustus 2023

CASINO KUNST KNOKKE 2023

 

Knokke heeft net als de rest van de amper 60 kilometer Belgische kust een mooi breed zandstrand.

Als je je van zee wegdraait dan zie je net als bij de rest van de Belgische kust super lelijke appartementsgebouwen staan. Knokke, Oostende en al die andere fameuze badplaatsen zijn steenwoestijnen met een randje strand.

Meteen bij binnenkomst staat een witte Bentley als welkom bij de Art Fair onmiddellijk gevolgd door  deze enorme overdadig luxe of liever kitsch kroonluchter. Past een kunstbeurs wel in een Casino, vraag ik me af?

Hoe krijg je het verzonnen om een olifant met een goudkleurige peer balancerend op zijn slurf kunts te noemen. Kermiskunst zou een gepaster woord zijn. 


Nog meer goud dat er blinkt. Dit is niet zoals ik mij de schoonheid van Afrika herinner.


Met zo een mooie sportauto voor in de huiskamer of in de hal kun je wel van bling bling kunst spreken.

Bij het aanschouwen van dit tafereel valt mij het woord nachtclub kunst in. Jammer van de schilder die zo zijn best heeft gedaan op zijn kleurrijke panelen.


Komen we toch nog dit sympathieke vliegmachientje van Panamarenko tegen, een groot Antwerps kunstenaar. Hij heeft een serie van 20 van deze machientjes gemaakt bij zijn 80ste verjaardag. Dit is nummer 12. De prijs nog altijd 14.000 Euro. Dat is veel geld voor zo een klein pronkstuk in de villa.

Verveling is nooit ver weg op een Art Fair voor de chique.


Het Casino wordt ook tijdens de Art Fair zorgvuldig gepoetst.

Het Casino heeft zijn beste tijd gehad. De op de muur geschilderde Margritte's zien er verlopen uit.

Her en der is er ook echte kunst te koop; De bezoekers fotograferen een echte Buffet. Er hangt wel een Casino prijskaartje aan van 380.000 Euro.


Tot slot treffen we ook nog een echte Picasso aan met de nadruk op echt. De prijs is in ieder geval naar: 90.000 euro.






dinsdag 12 juli 2016

DUTCH-LAND 56:GEMEENTEMUSEUM DEN HAAG

Markus Lüpertz, Gemeentemuseum Den Haag, 2011


Diny op Lüpertz tentoonstelling, Gemeentemuseum Den Haag, 2011


Emile Moerkerken, Portret, Fotomuseum Den Haag, 2011


Het Roze Pak, Fotomuseum Den Haag, 2011


Gemeentemuseum Den Haag, 2011


Panamarenko, Vliegtuig Cockpit, Gemeentemuseum Den Haag, 2009


Panamarenko, Gezicht van de Patopillo Vlieger, Gemeentemuseum Den Haag, 2011

vrijdag 7 november 2014

PANAMARENKO, INGENIEUR VAN DE VERBEELDING

Brazil, 2004, bronzen object van een vliegenier met doorzichtige vleugelconstructie, hoogte 130 cm, spanwijdte : +/- 650 cm, gewicht : +/- : 350 kg. De vliegenier is gekleed als een rebel uit het Zuidelijke leger van de VS tijdens de burgeroorlog. Hij zou zo uit de wereld van de stripfiguur "Blueberry"  kunnen zijn. 

Tijdens mijn bezoek aan een overzichtstentoonstelling van Panamarenko in het Antwerpse Museum voor Moderne Kunst M HKA begrijp ik ineens dat Panamarenko een poëtisch ingenieur is. Zijn auto's en motors, vliegtuigen, vliegende schotels, zeppelins, vliegende mensen en dieren ,vaartuigen waaronder ook zijn beroemde onderzeeboot Panama, zijn poëtisch. Dat is meteen ook hun enige functie, poëtisch zijn. Panamarenko is niks anders dan poëtisch design. Zijn vliegmachines, auto's enz. hebben geen enkele andere functie behalve die van de poëzie, van de verbeelding, die magische dimensie van onze hersenen.

Rechts is 'Feltra' een filmster uit de Playboy. Links is Prova Car uit 1967. "Deze supersnelle auto met veel te lichte wielen symboliseert volgens Panamarenko "De muziek van koerswagens op het circuit." Het meest opmerkelijke aan deze racewagen is de tegenstrijdigheid die erin vervat zit. Enerzijds zorgt de gestroomlijnde vormgeving voor een futuristische uitstraling, anderzijds ondermijnt de nonchalante uitvoering en de afwijkende materiaalkeuze elke illusie van functionaliteit." (citaat uit de tentoonstellingsbrochure van M HKA, pag.01)

Het effect dat zijn werk op ons heeft, is te vergelijken met dat van klassiek auto's. Juist omdat ze ontdaan zijn van hun functie van auto, zien we als het ware bijna plotseling de poëtische kant van deze auto's die geen auto meer zijn. We zien dan pas dat de auto en ook het vliegtuig, de boot enz. ook en vooral een product van de verbeelding zijn. Dat waren ze daarvoor natuurlijk ook maar dat zagen we niet. We het te druk met de functie van de auto, namelijk het rijden in de auto. We werden als het ware verblind door de functie. Sommige mensen zien het poëtische van zo'n auto, van elke auto nooit. Dat is jammer. Zij zijn als het ware ziende blind.

Hazerug, een ontwerp van Panamarenko dat getest is in de laboratoria van de Vrije Universiteit van Brussel. "De benaming 'Hazerug' heeft alles te maken met de snelheid van het toestel. "Omdat een haas heel snel is, en met die rugzak schoot ge heel snel weg. dat is als rond lopen met een haas op uw rug, hé." (Tentoonstellingsbrochure pagina 03)

Het prachtige van Panamarenko is dat hij nooit iets anders gemaakt heeft dan niet functionele auto's, vliegtuigen en schepen. Het was altijd al alleen maar bedoeld als ontwerp van de verbeelding. Hun echtheid is de echtheid van de verbeelding en niets anders. Het is al genoeg dat we zijn ontwerpen als echt, als dingen die werken, kunnen voorstellen. Dat voorstellingsvermogen wordt door Panamarenko gevoed met pseudo technische tekeningen, berekeningen enz. Hij wekt daarmee de indruk dat hij als een echte ingenieur alles tot op de millimeter en de seconde uitgekiend heeft: de dikte van de assen, de rotorsnelheid van de motor, de vorm van de vleugels enz.

Pahama, Nova Zemblaya 1996. "Panamarenko creëert de duikboot om van Antwerpen vanop de Schelde via Spitsbergen naar Nova Zembla te varen, maar door tal van praktische en organisatorische beperkingen wordt de tocht afgeblazen." (Tentoonstellingsbrochure pagina 05)

Het prachtige van Panamarenko is dat hij dit zijn hele leven in alle eenvoud heeft volgehouden. Geen poespas, geen megalomaan kunstenaarschap, geen diva gedrag maar een Antwerpenaar die plezier heeft in wat hij doet en daarbij heel dicht bij zichzelf blijft, zijn stad en zijn mensen. Hij kleedt zich soms als een vliegenier of als een kosmonaut. Zo leeft hij in zij eigen verbeelding en houdt hij bij ons de illusie van onze verbeelding tot in het absurde overeind. Hij is als een tovenaar die spot met onze werkelijkheid en laat zien dat de verbeelding onze werkelijkheid kan overstijgen.

De vliegende schotels van Panamarenko maken sommige bezoekers nieuwsgierig.

Ondertussen maakt alles deel uit van een spel en hij speelt het spel zelf mee, met overgave en tot het uiterste, tot in alle details. Dat speelse wekt onze verbazing en maakt ons aan het lachen. Zijn auto's en vliegtuigen maken ons licht in het hoofd. We voelen ons bevrijd van de verplichting dat iets echt moet zijn, moet werken. Het werkt in ons hoofd en is dat uiteindelijk niet genoeg? Panamarenko is daarin een groot kunstenaar waar we heel veel van kunnen leren.
Panamarenko, Dubbele Papaver, 1995 (model)