JODENJACHT

 

Het woord Jodenjacht is gevallen. Joden werden in de nacht van 7 november door Amsterdamse jongens op scooters opgejaagd en in elkaar geslagen. Was het toeval dat er op scooters op Joden werd gejaagd? De datum 7 november valt toevallig (?) samen met de Hamas pogrom van 7 oktober vorig jaar in Israel.

De datum mag toevallig zijn, de actie was dat niet. Veel wijst erop dat de pogrom van 7 oktober een inspiratiebron is geweest voor de Amsterdamse scooter-jongeren. Die pogrom werd immers ook uitgevoerd met brommers en motoren, zo hebben we op TV beelden kunnen zien. Als ik Jood was dan zou ik de gelijkenis meteen zien.

Als dat zo is, dat het een vooropgezette pogrom is door Amsterdamse jongeren, dan hebben we te maken met een welbewuste actie, een geplande actie, bedoeld om de oorlog van Israel tegen Hamas naar Amsterdam te brengen en geen actie van losgeslagen jongeren die niet goed geïntegreerd zouden zijn. Dit gaat veel verder.

Verder ook dan veel Nederlanders zich kunnen voorstellen, gewend als ze zijn aan het idee dat deze jongeren slachtoffer zijn van hun migratie verleden, thuis te weinig begeleiding krijgen en in onderkomen wijken wonen.

Ze zijn geen slachtoffers. Ze zijn willens en wetens daders, naar het voorbeeld van hun land of geloofsgenoten in het Midden Oosten. Nederlandse wetten en regels zijn geen belemmering om tot de daad over te gaan. Dat zijn ze ook niet Libanon of voorheen in Jordanië en Egypte. Hun doel is boven elke wet verheven.

Met verbinding zoeken zoals VOLT Tweede Kamerlid Marieke Koekkoek tijdens het debat in de Tweede Kamer toe oproep, los je dit niet op. Ook niet door zoals Frans Timmermans en anderen doen door de zaak onschuldiger voor te stellen dan zij is om zodoende te voorkomen dat Nederlandse moslims zich ongemakkelijk of opzij gezet voelen.

Ze vergeten dan dat Nederlandse moslims zich net zo ongemakkelijk moeten voelen als alle andere Nederlanders die de Nederlandse normen en waarden, de Nederlandse democratie zijn toegedaan. Zij moeten net als de rest van Nederland met pijn in het hart zien dat vanwege een conflict in het Midden Oosten, Nederlandse normen en waarden bij het oud vuil worden gegooid. 

Ik vrees dat het nog wel een tijdje zal duren voordat men in Nederland beseft waar men mee te maken heeft. De pro-Palestijnse demonstraties op de universiteiten en in de straten van Amsterdam waren een voorproefje van wat er kan gebeuren. Ik hou mijn hart vast.

9. HOE ZIT DAT IN OSS? JONGEREN

Knipsel overgenomen uit het boekje "Dr. Hermanslaan, 100 jaar gewoon een bijzondere straat in Oss",  geschreven door Connie Leijten, Dirk Jansen en Marco Daverveld (blz.114) Het boekje is verschenen ter gelegenheid van 100 jaar bestaan van de Dr. Hermanslaan. 

In Oss is de PPR al ver voor de Tweede Kamer verkiezingen van 1971 actief. Kapelaan Van Hedel, die een soort opvangtehuis voor jongeren (een teken van verandering in de gezagsverhoudingen tussen jongeren en ouderen)  was begonnen in de Dr. Hermanslaan, vertelt dat hij al snel een flinke ploeg jonge mensen om hem heen had. “Wim Dijkstra was een van de eersten. Hij was student theologie en secretaris van de PPR, die toen net (1968) was opgericht. Hij had een “sjaloomgroep” opgezet en daarmee kwam hij naar de Hermanslaan. Het huis is toen omgedoopt tot Vredesbureau. (blz.51. In ‘Het Geheim van Oss’)

Dijkstra politiseert de wensen van jongeren door het jongerenbeleid van de gemeente Oss ter discussie te stellen. “Hij noemt het ‘een trieste climax’ om tijdens de Kokteel (een tiendaagse happening voor jongeren over politiek, oecumene en voorlichting over drugs, georganiseerd door kapelaan Van Hedel) in de krant te moeten lezen dat het Algemeen Centrum voor Jongeren wegens geldgebrek wordt opgeheven. Hij pleit voor een nieuw centrum waarin ‘mensen met een demokratiese en niet-autoritaire-patriarchale visie op jeugd en samenleving’ een kans krijgen. (blz. 53 en 54 in ‘Het Geheim van Oss’) 

De jongeren wilden wat, de Osse bestuurders gaven niet thuis. Zij beseften niet dat de jonge generatie zich vrijer voelde dan de oude generatie. Een van de symbolen van vrijheid van jongeren, vooral werkende jongeren, was de brommer, een goedkope en snelle manier om je verplaatsen en nog stoer ook. Ze schiepen een nieuwe zelfbewuste cultuur waar ouderen weinig zicht op hadden en nog minder begrip.

“Nozem is een Nederlands woord dat werd geïntroduceerd in 1955. Hiermee werd een destijds nieuw type jongere aangeduid: zelfbewust en voor zichzelf opkomend, gekleed in spijkerbroek en leren jack en vaak een vetkuif, met een voorkeur voor een bepaald type bromfiets. Het was waarschijnlijk de eerste Nederlandse vorm van een subcultuur waarin mensen zich gingen afzetten tegen de normen en waarden van hun ouders en de dan heersende tijdsgeest. In het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands wordt het woord omschreven als 'probleemjongere, opstandige jongere’. Maar waarschijnlijker is, dat het door de toen heersende burgerlijke moraal als problematisch werd beschouwd, omdat de jongeren van toen onder een keurslijf probeerden uit te komen. De nozem is een eerste voorbeeld van wat later jeugdcultuur zal gaan heten. Voor het eerst gaan grote groepen jongeren uit de arbeidersklasse beschikken over eigen geld. De muziek die in de Verenigde Staten voor deze doelgroep wordt gemaakt, de rock-'n-roll, komt ook in Europa beschikbaar via films, grammofoonplaten en Radio Luxembourg.” (Nozem op Wikipedia)

In 1965 maken we in Amsterdam kennis met de Provo’s, een  subcultuur van vooral studerende jongeren, tussen ludiek protest en politiek in. Dankzij allerlei voorzieningen was de studentenpopulatie aan het veranderen met als gevolg nieuwe ideeën en idealen. De Provo's waren daarvan een uiting.

“De beweging was een ludieke heropleving van het anarchisme, die grotendeels geweldloos was en vooral zichtbaar werd door het provoceren van de gevestigde orde. De beginselverklaring luidde onder andere: "Provo ziet zich voor de keus gesteld: desperaat verzet of lijdzame ondergang. Provo roept op tot verzet waar het kan. Provo ziet in dat het de uiteindelijke verliezer zal zijn, maar de kans deze maatschappij nog eenmaal hartgrondig te provoceren, wil het zich niet laten ontgaan.” (Zie Provo op Wikipedia)

De Provo’s worden in Amsterdam opgevolgd door de meer politiek getinte Kabouterbeweging.

De beweging richtte op 5 februari 1970 op de Dam de zogeheten Oranjevrijstaat op, met onder meer een Volksuniversiteit voor Sabotage en als volkslied "De uil zat in de olmen". Daarbij werd een Oranjeboompje geplant, als symbool voor de alternatieve maatschappij die de beweging voorstond. Aansluitend was er een bijeenkomst in het Amsterdamse centrum Akhnaton. De grenzen van deze staat vielen samen met die van Nederland. De Oranjevrijstaat kreeg een eigen (schaduw)regering compleet met departementen die zich bezighielden met kraakpanden, winkels voor tweedehandsgoederen en biologische voedingswinkels. Tijdschrift Aloha gaf eenmalig de Staatscourant der Oranje Vrijstaat uit, een krantje 'in dienst van de Kabouters'. Op 3 juni 1970 namen de Kabouters onder leiding van Roel van Duijn met de partij Amsterdam-Kabouterstad deel aan de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen en werd met vijf zetels de vierde partij in de raad. De fractie viel op door ludieke acties, zoals het roken van wiet tijdens raadsvergaderingen en een nieuwe, "fonetiese" spelling, maar viel uiteindelijk door interne conflicten uiteen.” (Zie Kabouterbeweging op Wikipedia)

De door Amerika gevoerde oorlog in Vietnam leidt tot een protestgeneratie die zich in eerste instantie vreedzaam uit met de slogan "Make love, Not war". 

“Het verlangen van de hippies naar een andere samenleving uitte zich doorgaans niet in een confrontatie met anderen, noch in politieke actie met het doel om de hele maatschappij te veranderen. Vaker verliet men de burgermaatschappij (‘’drop out’’) om zelf anders te gaan leven, een tegencultuur te vestigen en op die wijze het goede voorbeeld te geven. Dat hippies anders waren, werd benadrukt door hun aparte uiterlijk. Het leven buiten de reguliere maatschappij vond soms plaats in een commune. Hierin was men gericht op goede communicatie, zorgzaamheid, en het delen van veel zaken met elkaar. Hierin kon men ook zijn ecologische idealen tot uitdrukking brengen door simpel, natuurlijk en zelfvoorzienend te leven. Liefde stond centraal, men was dus voor pacifisme, vrede en gelijkheid tussen rassen. De leefwijze van de hippie was gericht op vrijheid, spontaniteit, creativiteit en plezier. De vrijheid omvatte ook seksuele vrijheid, waarbij seksuele taboes (bijvoorbeeld op openbare naaktheid) werden doorbroken en de vrije liefde (ook buiten vaste relaties om) werd bedreven. De hippie probeerde zijn geest te verrijken en tot nieuwe inzichten te komen. Enerzijds via geestverruimende middelen (drugs), die werden gezien als een methode om het bewustzijn van mensen te verbeteren. Anderzijds ook met behulp van oosterse religie, mystiek en spiritualiteit." (Zie Hippiecultuur op Wikipedia)

Naarmate de Vietnam oorlog langer duurt en meer slachtoffers maakt, er sneuvelen duizenden jonge Amerikanen, wordt het protest politieker.  De Vietnamoorlog is het begin van een demonstratiecultuur. Demonstreren is een aanvulling van de straat op  democratische besluitvorming en de verkiezingen. Het zijn een soort aanvullende referenda. Die demonstratiecultuur waait over naar Europa waaronder ook Nederland.

In Oss zoekt PPR voorman Dijkstra een weg om de democratische besluitvorming van de traditionele bestuurders en de lokale politici onder druk te zetten. 

Met zijn oprichting van de Voorkeurs Kies Vereniging voor de gemeenteraadsverkiezingen van 3 juni 1970 haalde hij de gram van de traditionele politici op zijn nek. “Die VKV legt in mei alle kandidaat-raadsleden een vragenlijst voor. Hun antwoorden dienen als basis voor een ‘politieke consumentenlijst’ die de Osse kiezers wordt aangeboden. De conclusie van de VKV is dat er amper acceptabele kandidaten zijn. Dat wordt Dijkstra en zijn vrienden van het Vredesbureau niet in dank afgenomen. Als ze op een KVP bijeenkomst verschijnen en daar ook nog verkondigen dat de vergaderingen van raadscommissies openbaar behoren te zijn, schiet wethouder van Buel uit zijn slof.” (blz. 61-62 in ‘Het Geheim van Oss’)

EEN NATIONALE ACTE VAN BEROUW

 

Petrus Nelissen, Slavenschip, acrylverf op papier (40x60 cm), 2018

Voorstel voor een acte van berouw voor het Nederlandse slavernijverleden.

Als buitenstaander, mijn voorouders hebben niets te maken gehad met slavenhandel, maar ik ben wel Nederlander en daarom stel ik voor dat we een publieke Acte van Berouw voor het Nederlandse Slavernijverleden houden op de Dam van Amsterdam.

De keuze is op Amsterdam gevallen omdat het de hoofdstad van Nederland is en als stad flink geprofiteerd heeft van de slavenhandel.

1. De Acte van Berouw zal gehouden worden op de Dam.

Burgemeester en Wethouders zullen in aanwezigheid van Amsterdammers  tezamen geknield op het plein om vergiffenis vragen voor de slavenhandel.

2. De burgemeester zal afkondigen dat uit boetedoening de stad Amsterdam afstand zal doen van zijn naam en voorstelt om als eerbetoon aan de nakomelingen van slaven de stad te herdopen tot “Nieuw Paramaribo”.

3. Wanneer dit publiekelijk en officieel is afgekondigd, zal de burgemeester de sleutel van de stad overdragen aan een door de nakomelingen van de slaven gekozen vertegenwoordiger.

4. De oude burgemeester maakt plaats voor de nieuwe burgemeester van “Nieuw Paramaribo”.

5. Daarna zal door de oude en de nieuwe burgemeester de officiële acte van berouw worden getekend  ter bevestiging dat hiermee Nederland definitief vergiffenis heeft gekregen voor zijn slavernijverleden. 

 

BIJ DE DOOD VAN EEN LINKSE TERRORIST

 

RAF moordenaar Rolf Heissler is op 18 mei 2023 gestorven.

Extreem rechts wordt tegenwoordig als een bedreiging van de democratie gezien, maar dat is wel eens anders geweest. Nog geen 50 jaar geleden was West Europa met name West Duitsland, Italië, Baskenland en Noord Ierland in de ban van extreem links geweld.

Dodelijk geweld wel te verstaan waar Nederland voor gespaard bleef totdat Rolf Heissler (1948-2023) van de Duitse Rote Armee Fraction RAF samen met Adelheid Schulz in Kerkrade bij een paspoortcontrole twee politie agenten in koelen bloede executeerde en twee anderen zwaar gewond werden.

De leden van de RAF waren geen lieverdjes, integendeel het waren  extreem moorddadige types. Uit het leven van Heissler blijkt dat hij zich liet inspireren door de stadsguerrilla Tupamaros in Uruguay en de Montoneros in Argentinië. Vooral de laatsten voerden een bloedige oorlog tegen het kapitalisme en de burgerlijke samenleving. Onder invloed van de Duitse RAF terroriste Brigitte Mohnhaupt werd Heissler lid van de Tupamaros München.

De RAF leden pleegden terreur uit naam van de strijd tegen het kapitalisme en het imperialisme dat ze in navolging van Lenin beschouwden als een hoger stadium van het kapitalisme. Het krankzinnige was dat ze een brede aanhang hadden onder links. Ik vraag me af wat die mensen bezielde, niet nu maar toen als tijdgenoot. Geloofden ze nu werkelijk de wereld te verbeteren door moord en doodslag?

Ook in Nederland kon de RAF op sympathie rekenen onder linkse studenten die in navolging van de oproep van de Cubaanse dictator Fidel Castro vonden dat het imperialisme verslagen moest worden. In Nederland bleef het uiteindelijk gelukkig bij linkse retoriek in de media en links radicale actiegroepen die de extreem linkse guerrilla groepen in Latijns Amerika steunden met woorden en geld. Soms drong hun stem door tot in de bovenwereld van een linkse politieke partij als de PvdA, in de Latijns Amerika commissie bijvoorbeeld.

Heissler werd ruim een half jaar later na de moorden in Frankfurt gearresteerd en veroordeeld tot levenslang. Na 22 jaar gevangenisstraf kwam hij vrij. Zes jaar later vertelde voormalig RAF-lid Peter-Jürgen Boock tegenover journalisten dat Heißler samen met Stefan Wisniewski op 18 oktober 1977 de dodelijke schoten op werkgeversvoorzitter Hanns-Martin Schleyer zou hebben afgevuurd. Dat was een wraakmoord vanwege de zelfmoord van enkele RAF leden in de gevangenis.

Nederland heeft toch nog een kleine rol gespeeld bij die moord. De voorbereiding en coördinatie van de ontvoering van Schleyer vond plaats vanuit een flat aan de Baden Powellweg 217 te Amsterdam. Op 30 oktober 1977 deed de Amsterdamse politie onderzoek in de woning. Kort nadat de agenten waren verdwenen, verscheen RAF-lid Rolf Clemens Wagner in de woning. Hij wist echter aan de politie te ontkomen omdat die de flat nog niet permanent observeerde. Wagner werd later veroordeeld voor onder meer zijn aandeel in de ontvoering en moord op Schleyer.

 

6. TERUG NAAR NIJMEGEN. AANKOMST IN AMSTERDAM

De Van de Havestraat in Nijmegen in 1972

 

De aankomst in Amsterdam verloopt chaotisch. We moeten onze paspoorten afgeven, onze bagage klaarzetten en tegelijk familieleden en vrienden uit Nijmegen begroeten. Teveel ineens. Wij mogen nog niet van de boot af. Het schip moet eerst worden ingeklaard. Gelukkig mogen zij er wel op. 

We gaan met z’n allen naar de salon. Het is een emotioneel maar ook nuchter weerzien. Bij de twee moeders is het op het randje van huilen. Zij hebben ons meer gemist dan wij hen. Dat is logisch. Wij zijn de hele tijd in beslag genomen door de ontdekking van een nieuwe wereld terwijl zij maar moesten afwachten of het allemaal goed zou komen. 

Door de wekelijkse luchtpost, elke week een luchtpostbrief heen en een terug, weten we gelukkig toch wel het een en ander van elkaar. We kregen wekelijks een brief van elk van de 2 moeders waar wij op onze beurt trouw elke week een antwoord schreven. Krullenbol aan haar moeder, ik aan mijn moeder. De 2 vaders lieten het af en toe bij een paar regels, snel geschreven onder een brief. Vaders zijn geen schrijvers, die hebben andere zaken aan hun hoofd. Moeders zijn bezig met het gezin.  

Hun trouwe correspondentie was een verrassing voor ons. Je verwacht het niet van moeders die maar net de lagere school hebben af gemaakte. Mijn moeder heeft de laatste klas van de lagere school zelfs nooit gehaald. Ze moest thuis helpen in het gezin van negen kinderen.

Ik verdeel mijn aandacht over de beide families en mijn broer de politicoloog die met twee vrienden van de studentenbond politicologie ons is komen afhalen. De bond is mede op ons initiatief ontstaan tijdens de democratisering van de universiteit. Studentenbonden namen de plaats in van disputen. Dat paste als vriendenclub niet langer in de tijdgeest. Feest vieren en de student uithangen was uit de tijd geraakt. Het was de tijd geworden van de "maatschappelijke relevantie" van student, wetenschap en universiteit. 

Zij hebben veel te vertellen maar ik ben er niet echt met mijn hoofd bij. Aan de ene kant is daar je familie die maar al te graag met me praat, aan de andere kant het groepje enthousiaste studenten en daar tussen zit ik met mijn eigen verhaal. 

Dat schort ik maar op. Het belangrijkste nieuws is dat een mij nog onbekende dr. Gerrit Huizer door een benoemingscommissie van studenten en hoogleraren is voorgedragen voor een lectoraat aan het Derde Wereld Centrum. Dat centrum gaat me, sinds ik politicologie studeer en de ontwikkelingsproblemen ontdekt heb, aan het hart. Ik ben vanaf het begin met het centrum bezig geweest.

Gaandeweg ben ik tot de ontdekking gekomen dat ik ontwikkelingssamenwerking als een opdracht beschouw, als een missie en een levenstaak, nu na Colombia nog meer dan daarvoor. Daar hoort het Derde Wereld Centrum bij als een manier om aan die missie concreet gestalte te geven. Maar naar ik nu hoor, dreigt er na al die jaren alsnog de klad in te komen. Het universiteitsbestuur werpt na zoveel jaren van overleg alsnog een barricade op.

De beide moeders hebben ons huis in de van de Havenstraat, een voormalige typische buurtstraat gelegen tussen twee doorgangswegen in de buurt van het centrum van Nijmegen, grondig schoon gemaakt. De onderhuurders zijn een paar weken voor onze aankomst vertrokken. Ze hebben de woning flink onder handen genomen: gordijnen gewassen, keuken, woonkamer en slaapkamer schoon gemaakt en opgeruimd. Zo schoon is het bij ons nog nooit geweest.

(wordt vervolgd)
 

WORDT NEDERLAND EEN BUITENMAATS SINGAPORE ?

 

Na Shanghai is Singapore de tweede doorvoerhaven in de wereld. Rotterdam staat op de tiende plaats. Singapore is vele malen kleiner qua oppervlakte dan Nederlanden veel dichter bevolkt. Het land heeft geen landbouw of anedre ruimte verslindende economische activiteiten zoals Nederland

Wie over de A1 Wenen binnenrijdt komt door Weense wouden. De miljoenenstad (bijna 2 miljoen inwoners) wordt omringd door dicht beboste heuvels. Wenen is wat dat betreft veel beter af dan een stad als Amsterdam. Van welke kant je die ook binnenrijdt, het enige wat je ziet zijn overvolle wegen met daarnaast uitgestrekte bebouwing. Bossen zijn in geen velden of wegen te bekennen, hooguit een park niet groter dan wat een picknick plek zou zijn in de dichtbeboste heuvels rond Wenen.

Wat voor Amsterdam geldt, geldt voor heel Nederland. Wie via Venlo het land inrijdt of via Maastricht heeft dezelfde ervaring, misschien hier of daar wat groen maar voor de rest volle wegen met rechts allemaal vrachtwagens en links passerende personenwagens. Dankzij de havens van Rotterdam en Amsterdam en luchthaven Schiphol is Nederland een groot doorvoerland gelegen aan de grootste rivierdelta van Europa.

Sinds de globalisering leven we van aan en afvoer van onze havens. Het is een van de slagaders van onze economie. We zijn handelsland nummer een in Europa en voor de opkomst van China zelfs van de wereld. Helaas begint deze economische activiteit zich tegen ons te keren tenminste als we vinden dat we de CO2 en de stikstof in de lucht moeten verminderen.

Maar dat niet alleen. Onze doorvoer-infrastructuur begint zwaar door te wegen in de ruimte die er nog is voor wonen, werken, landbouw en natuur. Tussen de wegen door bedrijven we namelijk ook nog eens intensieve landbouw, niet op Nederlandse schaal, niet op Europese schaal maar op wereldschaal. Hoe gek het ook mag klinken voor een klein land als Nederland zijn we een wereld-landbouwland. Ook een slagader van onze economie waar we rijk mee zijn geworden. Maar ook dit begint te wringen, bij gebrek aan ruimte en ook nog eens volgens onze politici een teveel aan CO2 en stikstof.

Geen wonder dat de zogeheten natuur klem komt te zitten, tenminste als we vinden dat Nederland ook nog natuurlijke natuur moet hebben. Maar misschien is daar Nederland wel te klein voor en de bevolkingsdichtheid te groot. Nederland is een en al bebouwing aan het worden, als het ware een stads-staat in wording. Weliswaar nog niet met de bevolkingsdichtheid van Singapore maar het gaat hard die kant op. En net als Singapore hebben we niet de omvang om er nog natuur op na te houden. Parken nog wel, mooie onderhouden bos, polder en duinparken voornamelijk geschikt voor recreatie.

Natuurparken van enig formaat hebben we niet. Om een idee te hebben van wat echte natuurparken zijn moet je naar de VS kijken.  Het beroemde Yellowstonepark beslaat alleen al bijna 9000 vierkante kilometer. Daarbij vergeleken is de Hoge Veluwe met zijn 55 vierkante kilometer een postzegeltje. Versnipperd over 162 natura-2000 gebieden heeft Nederland bijna 10.000 vierkante kilometer natuur, net zoveel als enkel en alleen het Yellowstonepark.

Geen wonder dat het puinhoop wordt. Dat moet niet alleen allemaal onderhouden worden, je kunt de natuur niet zo maar zijn gang laten gaan, maar ook nog eens geconserveerd, d.w.z. in een staat worden gehouden die als ideaal wordt gebrandmerkt door ecologen, biologen enz. Een onmogelijke en kostbare opdracht die uiteindelijk er toe zal leiden dat Nederland minder inwoners moet gaan hebben dan wel minder welvaart. 

Het krankzinnig is dat ondanks het gebrek aan (woon)ruimte  de milieugroepen vinden dat Nederland niet meer aan landwinning mag doen nota bene de manier waarop Nederland in de loop van de geschiedenis zichzelf heeft gemaakt. Volgens deze natuur-romantici, vaak stadsmensen die ergens in hun achterhoofd nog altijd dromen van paradijselijke natuur, moet Nederland blijven zoals het is en dat noemen ze dan de natuurlijke staat van het land. Geschiedkundig bekeken is dat onzin. Nederland is altijd een land in de maak geweest en daarmee zouden we nu mee moeten stoppen.

Nederland is een uit de kluiten gegroeide stads-staat aan het worden en dat zullen we moeten aanvaarden. Natura natuur hebben we niet en kunnen we niet hebben, tenzij we Nederland helemaal teruggeven aan de natuur. Dan moeten we beginnen met de afsluitdijk door te steken en de waterwerken slopen. Dat wil natuurlijk niemand. Ook de fanatiekste milieuactivist niet. Die wil wel graag op de bank naar TV kunnen blijven kijken in zijn comfortabele stadswoning en op zijn tijd een terrasje kunnen pikken om de verveling te verdrijven.

 

54. HET KAN VRIEZEN, HET KAN DOOIEN. STROOMCONGESTIE

 

"SilverFalcon is an innovative provider of data center solutions. SilverFalcon is building a state-of-the-art data centre campus in Amsterdam. The SilverFalcon campus is a tier III compliant data centre with world class reliability, efficiency, and sustainability. The overall campus, consisting of three buildings, offers approximately 40 thousand square meters of flexible and robust IT space in addition to logistics areas, storage, and offices." (zie website: silverflacondc.com)

Het moest er natuurlijk van komen. Je hoeft geen hoog opgeleide ingenieur te zijn om te beseffen dat het ongelimiteerd bevorderen van elektriciteit op een kwade dag de capaciteiten van het hoogspanningsnetwerk, transformatorhuisjes enz. gaat overtreffen. Een goed keukengesprek over het onderwerp leidt meteen tot dit vraagstuk en het besef dat dit een kostbaar probleem is. Maar gek genoeg bekommerde zich niet om die kwestie. Vergroening moet, daar valt niet aan te tornen. 

Misschien heb ik het bedacht omdat het al jaren geleden mis ging met het stroomnet in België rond zwaar gesubsidieerde zonnepanelen. Daar kon het stroomnet de door zonnepanelen extra geleverde stroom tijdens zonnige dagen niet meer terugnemen en dus ook niet verrekenen. Weg de kleine winst van de kleine zonnepaneellegger. 

Overigens dreigde in België al jaren geleden een algehele stroompanne als gevolg van het vanwege Groene ambities sluiten van de vier bestaande kerncentrales. Dat is nu onder grote politieke druk en de oorlog in Oekraïne, die trouwens alle plannen op losse schroeven zet, met veel politiek getouwtrek (De Groenen willen maar moeilijk meegeven met de nieuwe werkelijkheid, gehalveerd tot de sluiting van twee centrales.

Nu hebben we ook in Nederland Belgische toestanden. Er is in Amsterdam en omgeving sprake van stroomcongestie. Teveel vraag en te weinig aanbod. Niet zo gek want Amsterdam wil koploper zijn in vergroening. Daar is het weer, koploper zijn. Waar komt toch die Nederlandse drang vandaan om overal haantje de voorste te willen zijn, althan op papier en in de politiek?

Het heet dat de ellende is begonnen omdat SilverFalcon als een van de grootste datacenter van de wereld het vlaggenschip zou worden van Amsterdam als internationaal dataknooppunt. Ook weer zo een uit zijn jas gegroeide ambitie. Maar daar is dus zwaar de klad in gekomen nu blijkt dat datacenters de grootste stroomvreters zijn ooit. Net nu we alles in en op de wereld in data kunnen omzetten, blijkt dat niet zo gemakkelijk als ze in Amsterdam dachten. De stroomcongestie is intussen zo groot dat er niet meteen een oplossing is.

“Hoe nu verder? Netbeheerder Liander wil 29 nieuwe elektriciteitsstations bouwen en 12 van de 23 bestaande verdeelstations uitbreiden. De bouw kost €1,4 mrd en is in 2035 klaar. In ieder geval tot en met 2027 zit het stroomnetwerk van de hoofdstad nog grotendeels vol.
Met een speciale taskforce probeert de gemeente in de tussentijd bedrijven zover te krijgen om hun gebruikspatronen aan te passen en overtollige elektriciteit te delen met andere gebruikers. 'Houtje-touwtje', moppert Noorman van ondernemersvereniging Oram. In zijn ogen gaat de stad na jaren van groei op slot.” (Oria McDonald en Joris Polman, ‘Hoofdstad komt als piepende trein tot stilstand’, in Financieel Dagblad van 6 mei 2022)

Helaas voor de Groene anti-fossiel lobby, er is wel een oplossing. “Bij Van Egmond Potgrond willen ze niet op Liander wachten. De groothandel zoekt liever zelf naar een oplossing voor de werkloze compostmachine. Zonnepanelen heeft het bedrijf al. Van Egmond levert de opgewekte elektriciteit nu nog terug aan het netwerk. Ze zouden die stroom ook kunnen opslaan in een eigen accu om zo de extra elektriciteitsvraag op te vangen. Het alternatief? De medewerker grinnikt: een dieselaggregaat.” (zie hetzelfde artikel in FD)

(wordt vervolgd)

25. HET BELOOFDE LAND. PARADOGMA

 

Het eerste nummer van het politicologenblad 'Paradogma' verscheen in januari 1971. de eerste redactieleden waren wetenschappelijk medewerker Tom Noldus en mijn medestudenten Hans Maarse, Louis Pijnappel, Merijn van der Mee en Peter Bosman.

Waarom schrijven over het Nijmeegse politicologenblad Paradogma terwijl ik in Colombia ben? De reden is simpel. Het blad maakt deel uit van mijn wereld ook al ben ik in Colombia. Ik heb het blad mee opgericht en ik krijg per luchtpost brieven over het wel een wee van het blad. Zo verkeer ik in twee werelden. Een les geleerd. Wie reist neemt hoe dan ook zijn eigen wereld mee.

Paradogma was om verschillend redenen -inhoudelijk, financieel en bestuurlijk - geen gemakkelijke bevalling geweest. Voordien bestond er niets van dien aard dus wij moesten als redactieleden alles zelf uitvinden. Geen van ons had enige ervaring met het maken van zulk een blad. Na ongeveer een jaar van vergaderen, toezeggingen en soebatten over subsidies van de faculteit verscheen begin 1970 het eerste nummer. We hadden besloten om onze medestudenten politicologie zoveel mogelijk te betrekken bij het blad door ze bij de naamgeving te betrekken. Het eerste nummer mocht daarom geen naam hebben. 

Dat nummer bezorgde ons meteen ook enige hoofdpijn. Onze nog verse hoogleraar Politicologie H. ergerde zich aan de spotprent. Vermoedelijk had hij zijn hoogleraarschap heel anders voorgesteld. Nog maar net aan de gang wordt hij geconfronteerd met studenten die demokratisering willen en niet minder belangrijk een maatschappelijk relevante studie wat dat ook moge zijn.

De redaksie was niet uit op een konfrontatie met professor H.  Hij had nog altijd het voordeel van de twijfel maar een spotprent moet toch kunnen? Was hij te serieus daarvoor of was het een domper op zijn verwachtingen als hoogleraar? Zijn aanstelling was immers een erkenning van politicologie als een volwaardige studie en niet langer  een tak van de sociologie. Alle kansen dus voor professor H. om een stempel de drukken op het nieuwe vak. Maar de studenten wilden meer. 

“De snelle groei en uitbreiding van het instituut en de toenemende democratisering binnen het instituut vereisen een verruiming van de kommunikasie - kanalen. Vooral de democratisering vereist dat, wil men tot een juiste en rationele besluitvorming komen, elk mede - beslissende zo volledig mogelijk op de hoogte is van alle zaken die van belang zijn voor de besluitvorming. We verwachten dan ook dat het blad alle kansen van leven heeft en dat het aan belangstelling niet ontbreken zal.” (voorwoord eerste nummer)

Paradogma plaatste zich van begin af aan in het lopende debat over zin en betekenis van de studie politicologie. Nummer twee verschijnt in juni 1970 onder de naam Paradogma. Op de vaal roze kaft staat een schets van de kop van Lenin. Je zou daaruit kunnen afleiden dat het blad al meteen na de start in handen is gevallen van een of andere Marxistische Leninistische groep. Dat was niet het geval. Het nummer was bedoeld ter voorbereiding van een reis van studenten politicologie naar Leningrad en Moskou maar hoe belangrijk ook voor een groep studenten er zijn andere zaken die de aandacht vragen en wel het debat over de "heersende wetenschapsopvattingen die zich konkreet manifesteren in de studieprogramma’s en onderzoeken die ons de noodzaak deden inzien een discussie daarover op gang te brengen en initiatieven tot doelgerichte aktie te ondersteunen.”

 

De hierboven afgebeelde spotprent van Studio Rieleks, verschenen in het eerste nummer van Paradogma, geeft de sfeer aan tussen linkse studenten en de pas benoemde hoogleraar Hoogerwerf.

Actie en discussie worden de nieuwe sleutelwoorden. Het debat radicaliseert snel als gevolg van ontwikkelingen binnen en buiten de universiteit. Het kapitalisme wordt tot de grote boosdoener verklaard, samen met kolonialisme, imperialisme en racisme ( Black Power). Het socialisme moet soelaas bieden, niet het orthodoxe socialisme a la Rusland maar het tropisch socialisme op Cuba. Paradogma wordt de spreekbuis van de studentenbond en de studentenbond noemt zich voortaan socialistiese studentenbond.

Daarmee reikt het blad tot over de grenzen van het Rijk van Nijmegen zo schrijft mijn jongere broer.

“Ondertussen heeft ook DISCORSI, het blad van de Amsterdamse politicologen (Gemeente Universiteit) contact met ons gezocht. Ze zijn met twee mensen in Nijmegen geweest en we hebben een soort ‘werkovereenkomst’ opgesteld. Hun blad is echter veel meer een ‘faculteitsblad’. Bovendien heb ik de indruk dat het bewustzijn zich in Amsterdam -in doorsnee- nog niet eens zo sterk ontwikkeld heeft als bij ons. Dat laatste geldt, heb ik sterk de indruk zowel voor de redactie van DISCORSI als voor de Amsterdamse politicologen in het geheel.”  (citaat uit brief van mijn jongere broer)

De Amsterdamse GU is niet langer de maat der dingen. Nijmegen is  zijn tijd vooruit. Maar dan doemt voor de studenten die zich tot het socialisme bekennen een nieuwe kwestie op. Hoe ben je socialist? Hoe je katholiek bent, weten we als studenten aan de katholieke universiteit maar al te goed maar hoe je socialist moet zijn, weten we niet.

Ik lees in een Nijmeegse brief dat een van de afgestudeerde politicologie studenten is ontslagen als maatschappij leraar  vanwege zijn progressieve ideeën. Dat is voor hem een flinke tegenslag. Hij heeft net het huis van zijn dromen gekocht met uiteraard een fikse hypotheek. Dan komt ontslag slecht uit want het kapitalisme voorziet in een regelmatige betaling van rente en aflossingsplichten. Wat nu?  Je kunt je gezin toch niet dakloos maken vanwege je progressieve of nog radicaler socialistiese ideeën?

(wordt vervolgd)

 

GROENE HYPOCRISIE

Naar schatting kost het afkoppelen van 8 miljoen huishoudens 450 miljard Euro. Intussen is bekend geworden dat de EU overweegt het aardgas als groen te erkennen. De vijanden van het aardgas zijn daar fel op tegen. Het zijn de groepen die van klimaat hun verdienmodel hebben gemaakt zoals Greenpeace, Wereldnatuurfonds, Milieudefensie en de Triodosbank.

 De strijd om ruimte in Nederland wordt steeds heftiger met dank aan de energie transitie en de ecologische waandenkbeelden over Nederland. De strijd tussen windmolen, natuurschoon en mens is in volle gang. Groen Links, met in zijn voetspoor Greenpeace en Milieudefensie worden ontmaskerd als hypocrieten nu de windmolenplannen in Amsterdam steeds concreter worden. Aan de ene kant tonen zij zich als scherp slijpende natuurbeschermers aan de andere kant maken ze natuur en landschap kapot door het landschap te industrialiseren met torenhoge windmolens, hun krachtige windturbines en maaiende molenwieken.

Het is ook een krankzinnig idee om in een klein land waar toch al te weinig levensruimte is om het alle bewoners naar de zin te maken met genoeg woningen, werk, onderwijs, voedsel en landbouw, recreatie en natuurbehoud, de energievoorziening over te laten aan  windmolens en zonnevelden zodat het land straks volgebouwd is met windparken en zonnevelden. Dat kan Nederland qua bevolkingsdichtheid en beschikbare ruimte zich niet permitteren tenzij je het land definitief wil verpesten.

De gevolgen van dit idee van gedecentraliseerde, zogenaamde goedkope energie (wat niet waar is, want het windmolen en zonnepanelen systeem vereist altijd de back-up van stand-by gascentrales om de dalen in de energievoorziening op te vangen met als gevolg dubbele kosten) beginnen zich te wreken nu de inwoners ontdekken dat ze een windmolenpark naast of zelfs voor hun deur krijgen.

“De leefbaarheid, gezondheid en kwetsbare natuur staan op het spel,” zegt Verberne. Daarbij denkt hij aan de Schellingwouderscheg, maar ook aan de Noorder IJplas en de volkstuinparken langs de ring. Vrees is ook dat de hoogbouw zoals in de Molenwijk en de Waterlandpleinbuurt veel geluidshinder te verwerken krijgt over de snelweg heen. “De bewoners van Noord doen blijkbaar voor spek en bonen mee, want de gemeente Amsterdam luistert niet.” (Parool, 11 maart 2021)

Het is de spijker op zijn kop. Groen is bezig met energietransitie ten koste van het weinige natuurschoon dat het nog heeft en dan hebben we het nog niet over de windmolens als de slagers van het vogelbestand zowel op land als op zee. Daarover hoor je de Groenen nooit of te nimmer, terwijl toch iedereen met enig gezond verstand inziet dat je in het dichtbevolkte Nederland niet nog eens grootschalig kunt verindustrialiseren met windmolenparken.

De strijd om de windmolens is een ding, de strijd om het stikstof tot conservering van de natuur is een ander ding. Ook hier doet zich de vraag voor waar we mee bezig zijn? Je kunt in Nederland wel natuurgebieden willen conserveren zoals ze ooit geweest zijn, maar het gaat gewoon niet tenzij ten koste van de voedsel en landbouwproductie, de woningbouw en de infrastructuur aan wegen. 

 

Maar waarom zouden we de natuur willen behouden of terugbrengen zoals zij ooit is geweest? Natuur past zich aan, dat leert de natuurgeschiedenis ons, net als de mens aan het klimaat. De hele evolutietheorie van Darwin is er notabene op gebaseerd. Of geldt die theorie alleen maar voor het verleden en niet voor het heden? Ecologen zouden eens moeten nadenken over hun ideeën in verhouding met bde evolutietheorie in plaats van natuurdogma's op mens en maatschappij los te laten. Natuurnostalgie van ecologen is in een dichtbevolkt land als Nederland onmogelijk. Laten we ons concentreren op de natuurschoon dat we hebben als zijnde parken die voor natuur en recreatie dienen. De Hoge Veluwe is wat mij betreft daarvan een mooi voorbeeld.

MAKE LOVE NOT WAR (WERKTITEL) 13. HUMPHREY GO HOME

Anti-Vietnam demonstratie in Amsterdam op 1 mei 1967, net geen maand na mijn Parijse ervaring.

Het is een indrukwekkende betoging die tot ver op de Place Concorde reikt, helemaal tot aan het eind waar het Ministerie van Buitenlandse Zaken is en waar Humphrey blijkbaar op bezoek is. Hij zal de kreet dat hij naar huis moet gaan, vast horen. We stappen enthousiast de stoet in die toevallig net voor ons op zijn einde loopt. Dit is mijn eerste echte betoging en nog wel een tegen de oorlog in Vietnam. Dit had ik nooit kunnen bedenken toen ik naar Parijs vertrok.

Natuurlijk, demonstraties tegen de oorlog in Vietnam zijn er ook in Nederland. Niet zo massaal en in Amsterdam, het centrum van alles wat protest is. In Nijmegen heb ik ze nog niet gezien. Maar intussen twijfelen wij ook aan de rechtvaardiging van deze inmiddels grootschalige oorlog tegen het communistische gevaar uit het Oosten, d.w.z. Rusland en nog verder weg China. Die twijfel is er vooral bij ons jongeren. De oudere generatie, die de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk heeft meegemaakt, heeft er minder moeite mee. Voor hen zijn communisten hetzelfde als Nazi’s en daar moest men toch ook noodgedwongen een langdurige wrede grootschalige oorlog met veel slachtoffers tegen voeren. Dus zo gek is het niet wat in Vietnam gebeurd, vinden zij. Bovendien stond Amerika toen aan de goeie kant, waarom zou dat nu anders zijn?

Twijfel aan de rechtvaardiging en de zin van de oorlog is er natuurlijk vooral in de Verenigde Staten zelf, waar jongeren massaal worden opgeroepen voor de dienstplicht om vervolgens naar Vietnam te worden gestuurd. Velen van hen komen kort daarna thuis in lijkenzakken waar ze met militaire eerbetoon worden begraven. Ze zijn gesneuveld in een onbekend land met een zo goed als onbekende cultuur voor een ook nog eens twijfelachtige zaak. Vietnam heeft immers nooit de VS rechtstreeks bedreigd.

Dat hun twijfel overslaat naar ons jongeren in Europa is vanzelfsprekend. Dankzij foto’s in kranten en tijdschriften maar vooral de TV kijken we aan beide zijden van de Atlantische Oceaan naar dezelfde tragische oorlogsbeelden met bijbehorende oorlogsretoriek. De Vietnam oorlog mag dan vergeleken met de Tweede Wereldoorlog een kleine lokale oorlog zijn, de TV maakt er wel een wereldoorlog van.

We zien ginder in de verte vooraan de betoging schermutselingen uitbreken tussen politie en manifestanten. Zo te zien, slaat de politie er hard op om de demonstranten te beletten dichter bij het gebouw te komen. De politie treedt zodanig hard op dat ineens de hele stoet zich als op bevel massaal omkeert. Nu staan wij vooraan oog in oog met de politie die eerst nog achter ons stond. Nu kijken wij tegen het politiekordon aan met hun helmen, schilden en knuppels. Dat is wennen. We gaan er vandoor. Onze enige uitweg zijn de aangrenzende Tuilerieën. terwijl we over de muren klimmen zien we een klein slagveld van politie en betogers, bekende beelden van TV die voor ons werkelijkheid zijn geworden.

Dat het protest niet aan het Amerikaanse volk is voorbij gegaan blijkt uit een klein bericht in de New York Herald Tribune. “Several thousand demonstrators marched through the busy Place de la Concorde during the evening rush hour in front of Mr. Humphrey’s hotel, the Crillon, next door to the U.S. embassy. They chanted the standard slogans such as “U.S. = S.S.”; “U.S. Assassin” and “Humphrey Go Home” to the rhythm provided by squad leaders blowing police whistles in cadence. “ — New York Herald Tribune, European Edition, April 7, 1967

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 41

Man met kranten, Antwerpen 1993
©petrus nelissen

Van Amsterdam en de Republiek der Nederlanden terug naar Vlaanderen dat er maar niet in slaagt zich te bevrijden uit zijn eenzaamheid,  niet met de Guldensporenslag tegen de Franse koning in de veertiende eeuw en ook niet tweehonderd jaar later met de Tachtigjarige Oorlog tegen de Spaanse koning. 

De hereniging van de Nederlanden onder Koning Willem I in 1815 zou een einde gemaakt kunnen hebben aan de eenzaamheid van Vlaanderen ware het niet dat Nederland en Vlaanderen te ver uit elkaar waren gegroeid als gevolg van de scheiding sinds het begin van de Tachtigjarige Oorlog (omstreeks 1570). 

In plaats van hereniging met de Noordelijke Nederlanden koos Vlaanderen samen met Wallonië en Brussel voor een onafhankelijk België.

In eerste instantie betekende de afscheiding een groeiende verfransing van het land ten koste van het Vlaams. De onder Koning Willem I opgelegde vernederlandsing werd afgeschaft met het gevolg dat het Frans van de Waalse, Brusselse en Vlaamse elite het Vlaams begint te verdringen.

“Als reactie werd in de Belgische Grondwet de algemene taalvrijheid ingeschreven. In de praktijk was dat niet meer de vrijheid van de burgers (tegenover de autoriteiten) maar die van de autoriteiten (tegenover de burgers). Voor de werking van de instellingen en de rechtbanken kozen de autoriteiten actief voor het Frans, en bestempelden het gebruik van het Vlaams als achterhaald, sommige rechters zelfs als smaad tegenover het gezag en schending van de grondwettelijke vrijheid (van de rechter). In 1860 werden twee Vlaamse werklieden, Coucke en Goethals, terechtgesteld voor een moord op een weduwe zonder dat ze één woord van het proces verstaan hadden. Later bleek dat ze onschuldig waren. De Vlaamse Beweging is gaan ijveren voor een taalwetgeving die ook het Nederlands als officiële taal zou opleggen.” (Wikipedia: Taalwetgeving in België)

De Vlaamse Beweging met als centraal actiepunt het behoud van het Nederlands voor Vlamingen begon als een culturele beweging.

“De eerste reactie op deze verfransing kwam vanuit artistieke milieus, meer bepaald schrijvers en dichters zoals Conscience, Rodenbach en Gezelle. Daarna deinde de beweging uit tot al de andere artistieke disciplines. Het werd een algemeen cultuurflamingatisme. Als kunstenaars en intellectuelen behoorden zij doorgaans zelf tot de bourgeoisie. Vanaf 1870 kreeg de Vlaamse Beweging een bredere, volkse basis. Zij werd meer en meer een politieke beweging met eisen als de volledige vernederlandsing van het onderwijs en het openbaar leven in Vlaanderen. De Vlaamse studentenbeweging was de drijvende kracht achter deze evolutie.” (Wikipedia: Vlaamse Beweging)

(verschijnt elke vrijdag)

FOTO ALBUM: JONG GEZIN IN AMSTERDAM

Martijne en Bernard met Jof en Margje, Amsterdam 1977

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 40

Amsterdam 1977
©petrus nelissen

Ontdaan van het Spaanse juk combineerde Amsterdam de ontdekking van de wereld overzee met vrijhandel. Aan de ene kant was het een strenge protestantse stad, aan de andere kant een stad waar alles mogelijk was of zoals Russell Shorto schrijft tegelijk een orthodoxe en liberale stad.

“De burgers van Amsterdam liepen wel rond in stemmige zwarte mantels en de in zekere zin nog stemmiger witte kanten kragen, maar (ook hier weer het scherpe contrast) de stad was tegelijkertijd een broeinest van hervormingen en experimenten.” (Blz. 169 in Russell Shorto, Amsterdam, Geschiedenis van de meest vrijzinnige stad  ter wereld)

In Amsterdam waren veertig uitgevers gevestigd en nog eens tientallen in andere Nederlandse steden, “en zij waren het liberaalst van Europa en bovendien het meest vrij van restricties”  (idem Blz. 169). De Franse filosoof Descartes was naar Nederland gekomen om er zijn boek te laten drukken “dat de toetssteen voor de moderniteit zou worden. Discours de la Méthode pour bien conduire sa raison, et chercher la vérité dans les sciences (Verhandeling over de methode om de rede op de juiste manier te leiden en de waarheid in de wetenschappen te zoeken). (beide citaten op blz. 169 van voornoemd boek)

Hoe ga je in een stad als Amsterdam met de tegenstelling om tussen aan een de ene kant strenge protestantse orthodoxie en aan de andere kant al die moderne opvattingen en activiteiten met daar tussendoor ook nog eens katholieken? Volgens Shorto was dat mogelijk dankzij wat we tegenwoordig gedoogbeleid noemen..

“Al deze grensverleggende activiteiten kunnen in verband gebracht worden met ‘gedogen’, de vorm van tolerantie waarbij je de andere kant opkijkt, die Amsterdam in de 16e eeuw had toegepast op wederdopers en andere radicalen (en die nog steeds wordt gehanteerd voor seks en drugs). En uiteindelijk vindt het allemaal zijn oorsprong in het water: in mensen die samenwerkten om huizen te kunnen  bouwen op wat eerst de zee was, bij wie een ethiek van samenwerking ingesleten raakte, zodat tolerantie jegens anders-zijn het won van ideologieën. Althans, vaak.” (blz.170 van genoemd boek)

De laatste verklaring is te mooi om waar te zijn. De zorg om de waterhuishouding dwong de Nederlanders tot samenwerking en overleg en dat werd de basis van de Nederlandse democratie. Het gedoogbeleid is een vorm van tolerantie die in Amsterdam tot bloei kwam dankzij het protestantisme dat zorgde voor een nieuwe maatschappelijke ordening gebouwd op de voormalige katholieke  orde en de nieuwe handelsmogelijkheden die veel geld in het laatje brachten. Kortom, de bekende Nederlandse yin-yang, de dominee en de koopman, een contrast waar men in de Nederlandse politiek tot vandaag mee leeft en worstelt.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 39

Kloosterstraat, Antwerpen 2003

Voor Antwerpen betekende de val tevens ook het einde van een gouden tijdperk.

“De protestantse inwoners kregen vier jaar de tijd om terug te keren tot de katholieke kerk of anders te vertrekken met medeneming van have en goed. Uiteindelijk bleven slechts 40.000 inwoners in de stad achter en daarmee was de gouden eeuw van Antwerpen als haven- en handelsstad ten einde. Na de val van Antwerpen werden nog verscheidene pogingen ondernomen om de stad te heroveren en het Zuiden opnieuw bij de opstand te betrekken: in 1605, 1620, 1624, 1638 (Slag bij Kallo) en 1646 (zie;: Beleg van Antwerpen 1646)). Deze waren echter alle onsuccesvol en Antwerpen bleef tot de (katholieke) Zuidelijke Nederlanden behoren. Onder Spaans bestuur kende de stad een zekere heropleving met bijvoorbeeld de schilderkunst van Rubens, Jordaens, Antoon Van Dyck en Teniers. Aldegonde was na de overgave van Antwerpen in ongunst geraakt bij zijn Noord-Nederlandse landgenoten.” (Wikipedia: Beleg van Antwerpen (1584-1585)

De keerzijde van de val van Antwerpen was de opkomst van Amsterdam als nieuw machtscentrum van de Nederlandse opstandelingen mede dank zij de immigratie van tienduizenden Vlamingen. Amsterdam is gebouwd op palen en Vlamingen.

“Tegen de tijd dat het beleg voorbij was, was er weinig meer over van de stad die ooit het financiële centrum van Europa was geweest. Haar rijkdom en, nog belangrijker, haar beroepsbevolking - waaronder bankiers, handelslui en handwerkslieden - verlieten de stad met tienduizenden tegelijk in wat de grootste braindrain uit de geschiedenis is. En ze togen allemaal naar het nieuwe machtscentrum in het noorden” (blz.102 in Russel Shorto, Amsterdam, Geschiedenis van de meest vrijzinnige stad ter wereld, 2013)

De een zijn dood is de ander zijn brood. Door de migratie van Antwerpen en Vlaanderen naar Amsterdam kreeg de stad ookVlaamse wortels. Dat kun je nog altijd merken. De stad is nooit een calvinistische stad geworden zoals bijvoorbeeld Utrecht en ook geen ambtelijke stad zoals Den Haag. Amsterdam is een handels- en cultuurstad met een vrijzinnige mentaliteit. 

Het is tot op zekere hoogte ook een gemoedelijke stad of moet ik zeggen was want de gemoedelijkheid én leefbaarheid staat steeds meer onder druk door te snelle groei, de veramerikanisering met o.a. de 24 uurs economie, gecentraliseerd woonbeleid zonder visie, grootse toerisme ambities en vergaande individualisering. De stad is mede dankzij de politiek meer een verdienmodel geworden dan een leefgemeenschap. Inmiddels is Amsterdam de rest van Nederland aan het besmetten met dezelfde onhebbelijkheden. 

(verschijnt elke vrijdag)

DAGBOEK VAN HET JAAR ONZES HEREN 2013, DEEL 1

Nieuwjaarsdag bij vrienden in Amsterdam, 1 januari 2013

Bevriend stel in Amsterdam op Nieuwjaarsdag 2013

Moerdijk in de namiddagzon van Nieuwjaarsdag 2013

Hollands plaatje op Nieuwjaarsdag 2013

2 januari 2013

Boekhandel De Standaard in Londerzeel, 3 januari 2013

Overbuurvrouw Marja in Londerzeel, 3 januari 2013

Kerstverlichting buiten in de Maldersesteenweg, Londerzeel, 4 januari 2013

Uit eten in Opdorp, 4 januari 2013

De Dood op straat, 5 januari 2013