GOED DAT DE PVV IN DE REGERING HEEFT GEZETEN

 

Dat Wilders meedeed met belangrijke verkiezingsdebatten bewijst dat hij een democraat is die langs democratische weg politieke macht probeert op te bouwen. 

Als ik al politicoloog ben, dan heb ik dat vooral te danken aan Arend Lijphart. Zijn studie “Verzuiling, participatie en kentering in de Nederlandse politiek” is een combinatie van waarneming van (historische) feiten, voorstellingsvermogen en theorievorming. Ik ben die combinatie daarna nooit mee in zo een sterke vorm tegengekomen.

Tot mijn verbazing las ik onlangs een interview met hem in de NRC. Ik moet bekennen dat ik hem niet meer tot het land van de levenden rekende omdat ik zijn studie al meer dan een halve eeuw geleden gelezen heb, tijdens mijn opleiding politicologie. Het boek heeft daarna op de achtergrond altijd meegespeeld bij mijn politieke analyses. 

Het interview “Politicoloog Arend Lijphart: de VS waren nooit echt democratisch.” kun je hier nalezen. De uitspraak van hem “dat het duidelijk goed is geweest de PVV in de regering op te nemen. Het was net als met de Lijst Pim Fortuyn, ze maken er een potje van”, toont aan dat ik altijd een goede leerling van hem ben geweest. 

Ik heb dat namelijk ook altijd gevonden overigens zonder bijval. Integendeel, de meesten van mijn vrienden en kennissen vinden dat de PVV nooit in de regering had mogen komen. Zij waren voor een cordon sanitaire, een Franse uitdrukking afkomstig uit België. Daar ligt al sinds jaar en dag een cordon sanitaire rond het Vlaams Belang, het voormalige Vlaams Blok, de andere partijen hebben afgesproken nooit een regeringscoalitie te vormen met Vlaams Belang.

Lijphart ziet als politicoloog dat door de PVV  uit te sluiten van politieke deelname, hun kiezers ook nooit de kans krijgen gehoord te worden. en vooral mee te maken wat hun partij daadwerkelijk tot stand kan brengen.  Die uitsluitingspolitiek kan een democratie op den duur opbreken. 

Door uitsluiting worden spanningen opgebouwd die niet weg kunnen en dus op een gegeven moment tot uitbarsting kunnen komen. Daarom is het goed dat de PVV heeft meegedaan. Hun kiezers zijn gehoord en hun leider heeft er een in de woorden van Lijphart een potje van gemaakt.

Voor de PVV geldt overigens dat het geen fascisten zijn zoals onder Hitler of Mussolini het geval was. De PVV heeft geen knokploegen en ook geen strategie om de democratie om zeep te helpen of oorlogen te beginnen.

Ze zijn wel tegen de bestaande orde en de politieke partijen en elites die dat in stand houden. Pacificatie door middel van het sluiten van compromissen wijzen ze af. Ze zijn voor polarisatie., wat in een democratie moet kunnen.

Toch stuit de heersende politieke partijen en aanhang dat zozeer tegen de borst dat ze aan taalvervuiling gaan doen en PVV'ers fascisten of bruinhemden noemen. 

HET LAND VAN BART DE WEVER

Vlaams Dorpscafé, 2013

 

Nederlanders zijn geneigd om neer te kijken op Belgen, in het bijzonder Vlamingen. Ze vinden hun taal grappig maar ook dat ze hun strijd tot behoud van hun taal overdrijven. Dat doen alleen provincialen, vinden Nederlanders. 

De Nederlandse doorsnee intellectueel vindt zichzelf een kosmopoliet daarom spreekt hij graag Engels. Dat maakt hem tot man van de wereld. Intussen moet je niet met Duits en Frans, buurtalen van Nederland, aankomen.

Nederlanders kijken neer op het politieke geknoei in Belgenland zonder moeite te doen om het te begrijpen. Dat is  kenmerkend voor Nederlanders. Men neemt een land of volk de maat zonder te weten waar het over gaat. Nederlanders wanen zich superieur. Ze menen te weten hoe het hoort in de wereld.

Vlamingen hebben daar minder last van. Ze weten uit ervaring dat morele superieuriteit niet bestaat. Bovendien is het een ingewikkeld land. Een meerderheid van Vlaamstaligen moet samenleven met een grote minderheid aan Franstaligen, taalkundig en cultureel, en dat is niet gemakkelijk.

België is een grensland tussen twee culturen, de Latijnse Zuid Europese cultuur en de Germaanse Noord Europese cultuur. Die verschillen in een enkel land democratische overbruggen, is politiek en bestuurlijk ingewikkeld.

Vlamingen zijn terughoudend, kijken de kat uit de boom en luisteren goed. Ze onderbreken hun politici en bestuurders niet en laten elkaar in gesprekken uitpraten. Ze zoeken niet de sensatie maar de oplossing. Kritiek wordt gewogen en omzichtig geformuleerd. 

Op die manier kun je tegenstellingen overbruggen en oplossingen vinden. Zo heeft huidig premier Bart de Wever, leider van de volkse nationalistische Vlaamse partij N-VA, een coalitie weten te smeden van 5 onderling zeer verschillende partijen, meer verschillend dan welke coalitie in Nederland ook.

Ze verschillen niet alleen politiek ideologisch van elkaar maar ook taalkundig en cultureel. De deelnemende partijen aan de Vlaamse kant zijn de Vlaams nationalistische N-VA, de christendemocratische CD&V en het sociaaldemocratische Vooruit. De Frans en Duitstaligen zijn vertegenwoordigd door de MR, een liberaal conservatieve hervormingsbeweging die bestaat uit twee Franstalige en een Duitstalige partij, en Les Engagés, een christendemocratische-humanistische partij (de voormalige Christelijke Sociale Partij). 

Het heeft de Wever het nodige zweet, bloed en tranen gekost om deze coalitie te smeden maar ze werkt en dat is wat niet gezegd kan worden van de Nederlandse coalities van de laatste jaren zelfs niet als ze een min of meer dezelfde ideologische signatuur hebben. 

DE GEMAKSGENERATIE

 

Vlaamse gezelligheid in een café in de 17e eeuw. David Teniers de Jongere (Antwerpen 1610- Brussel 1690). Het schilderij is van 1681. 

Op maandagmorgen valt me dankzij een artikel in FD (ik maak gemakshalve ook maar meteen reclame voor deze krant) zo maar een column in handen. ”Gemaksgeneraties laten dure horeca nu links liggen” luidt de kop van het artikel. Volgens het natte vingerwerk van de horecasector komt dat door de overdadige regenval in het voorjaar van 2024 of is er meer aan de hand?

Maar daar gaat het me nu even niet om. Mij gaat het om het woord gemaksgeneraties. Ik heb altijd al gevonden dat de nieuwe generatie gemakzuchtig is maar durfde het nauwelijks hardop te zeggen, want wie ben ik, een gepensioneerde boomer met een goed leven? Maar nu een serieuze krant als FD het woord onbeschaamd gebruikt, durf ik het ook ook.

Waar bestaat dat gemak uit? Uit buitenshuis eten, bezorgmaaltijden, fastfood en koffie onderweg aldus de krant. Dat laatste had ik zowel live op straat gezien als in films. In mijn ervaring is dat lachwekkend. Koffie drinken is gezelligheid, een moment voor sociaal contact tevens rustpunt in de gekte van de dag. Daar had de reclame van Douwe Egberts nu eens groot gelijk in. Wie met koffie over straat loopt, gooit zijn sociale leven letterlijk onder de bus.

Als ik een rondje fiets met mijn vrouw, partner, maatje, vriendin - doorhalen wat niet van toepassing is - dan drinken we onderweg een kop koffie of eigenlijk cappuccino. Meestal zonder iets er bij want we moeten aan ons gewicht denken. Wie gezond oud wil worden moet zijn gewicht in de gaten houden.

Het liefst drinken we onze cappuccino met ouderwetse gezelligheid om ons heen. Dus geen lawaaiige muziek, geen plastic tafels of stoeltjes tenzij het op een terras is en dan nog. Onze koffietent moet gezelligheid uitstralen net als de bediening. Op prestigieuze aankleding van de tent en dikdoenerige bediening zitten we niet te wachten.

Ondanks onze beperkte horeca ervaring, hebben ook wij de prijzen zien stijgen. Maar het wordt niet minder druk in de horeca. Volgens de statistieken is het horecabezoek wel minder geworden, nou ja ze bedoelen minder hard gegroeid. De markt groeit namelijk nog altijd met 4% en dat is dus te weinig.

Dat de markt nog steeds groeit, merken we aan den lijve. Voor de weinige keren dat we buitenshuis willen eten, moeten we reserveren. Anders is er geen plek in de herberg. Neerland’s horeca zit vol dankzij de gemaksgeneratie.

VOER VOOR POLITICOLOGEN 35. OMTZIGT EN YESILGÖZ STEKEN HUN POLITIEKE NEK UIT

 

Een ernstige tekortkoming van de PVV is het gebrek aan partijvorming. De PVV moet zich ombouwen en omscholen tot een normale democratische politieke vereniging met meer leden dan Wilders alleen. " Op een ander vlak vind ik de PVV een grotere bedreiging van de democratie. Het is eigenlijk geen partij. Het is geen ledenorganisatie, maar een eenmanszaak. Dat zou verboden moeten zijn. Er zou een wet moeten zijn die eist dat partijen ledenorganisaties zijn." , aldus de Belgische socioloog Mark Elchardus in een interview in het Financieel Dagblad. De Tweede Kamer heeft dit probleem verslonst. Blijkbaar vonden ze het politiek te moeilijk om het aan te pakken.

De formatie van een rechtse regering met Wilders verloopt moeizaam. Je kan daar spottend over doen zoals sommigen doen maar het is een hels karwei om de partij van Wilders te betrekken bij regeringsverantwoordelijkheid en macht. 

Velen vinden dat verloren moeite want Wilders deugt niet. Hij zou geen democraat zijn terwijl hij toch al lang in het parlement zit.  Sommigen noemen hem zelfs een fascist, een scheldwoord dat nergens op slaat. Het getuigt van weinig politiek inzicht. 

Wilders is een rebel die met zijn grote en soms onfatsoenlijke mond een plek wil aan de tafel van de politieke macht en het bestuur van het land wil veroveren. Nu het moment daar gekomen is om die plek op te eisen, erkent hij zijn verantwoordelijkheid en trekt een aantal omstreden opvattingen in om compromissen met de andere onderhandelende partijen mogelijk te maken. 

Omtzigt gebruikt dit en steekt zijn nek uit om de komst van Wilders in de regering politiek mogelijk te maken. Hij dicteert met zijn partij en zijn 20 zetels de randvoorwaarden waaronder Wilders mee mag doen aan de regering. Tot nu toe heeft hij dat met veel tactisch en inhoudelijk inzicht gedaan.

Omtzigt steekt zijn nek uit waar andere partijen dat niet kunnen of durven. Hij doet dat omdat hij beseft dat nu de gelegenheid is om de kloof tussen Wilders’ partij en de andere rechtse partijen te dichten. Ook PVV stemmers moeten weer kunnen vertrouwen in de democratische veer- en bestuurskracht van ons land.

Waar dit gebrek aan politieke veerkracht en inzicht toe leidt, zien we in Vlaanderen waar het cordon sanitair driegt te bezwijken onder de massieve toeloop van keizers naar Vlaams Belang waardoor zelfs gematigd en centrum rechts dreigen te worden weggedrukt. De polarisatie is alleen maar toegenomen en zou wel eens een bedreiging kunnen worden voor de politieke stabiliteit van Vlaanderen.

Het is daarom ook verstandig geweest van Yesilgöz dat ook zij haar politieke nek heeft uitgestoken door een opening naar Wilders’ partij te maken. Daarmee draagt de VVD bij aan een vernieuwing van de politieke agenda, deze keer een rechtse agenda. De VVD staat niet langer met de rug naar de PVV stemmers. 

 

34. AMERICA LATINA. MILAAN

Groepsfoto gemaakt tijdens het seminar in Milaan. Er waren drie bestuursleden van  "CLAT Caracas". Tweede van links benedenrij buitenland secretaris Henry Molina van de Dominicaanse Republiek. Ook op de benedenrij  5e van links de Mexicaan José Merced Gonzalez, voor CLAT Verbondssecretaris van het Wereld Verbond van Arbeid te Brussel. Op de 4e plaats achterste rij staat de Panamese Vakbondsbestuurder lid van het CLAT bestuur. Uit Nederland zijn aanwezig secretaris Gerrit Pruim, 2e van rechts beneden. Zesde van rechts staand Kees van Kortenhof coördinator van de CLAT werkgroep in Amsterdam. 

Mijn dagelijkse werk aan de Nieuwe Gracht is minder dichterlijk en meer prozaïsch. Op initiatief van ‘Caracas’, waar we de leiding van CLAT in de hoofdstad van Venezuela mee bedoelen, gaan we naar het buitenland om soortgelijke solidariteitsgroepen als de onze op te zetten. 

Het meest voor de hand liggende land is natuurlijk België of liever gezegd Vlaanderen. Een enkele Vlaming, waaronder de ex-priester Erik, brengt een bezoek aan ons kantoor. Hij organiseert vervolgens een bijeenkomst in Turnhout alwaar Gerrit en ik ons best doen om uit te leggen wat er komt kijken om een CLAT Vlaanderen te organiseren.

Het resultaat is de oprichting van een CLAT Vlaanderen. Op 20 april wordt in Turnhout een landelijke bijeenkomst gehouden waarop de statuten besproken worden, de verspreiding van informatie, de organisatie en het verwerven van bekendheid. 

Gerrit en ik zijn ook op een bijeenkomst in Duitsland. Ook daar wordt besloten een solidariteitsgroep met CLAT op te richten. Vanwege de Duitse grondigheid heeft de onderlinge discussie over het hoe en wat nogal wat voeten in de aarde. Praktisch ingesteld als we zijn, doen we de suggestie te beginnen met de oprichting en daarna stap voor stap bezien hoe het verder kan.

De ambities van Caracas reiken nog verder. Er wordt in de zomer van 1974 een seminar georganiseerd in Milaan dat samenvalt met het wereldkampioenschap voetballen in Duitsland. 

Secretaris Gerrit en onze Amsterdamse coördinator Kees en ik worden uitgenodigd om aan een groep Europeanen met in meerderheid Italianen te vertellen hoe onze vereniging is opgezet en georganiseerd. Het belangrijkste daarbij zijn de motivatie en de kunst om aan geld te komen.

Van CLAT zijn drie bestuurders aanwezig. Uiteraard buitenland secretaris Henry Molina uit de Dominicaanse Republiek. De Mexicaan José Merced Gonzalez, namens CLAT is hij Verbondssecretaris van het Wereld Verbond van de Arbeid in Brussel en de voorzitter van een bij CLAT aangesloten Panamese vakcentrale.

Tussen de bedrijven door volgen we het Nederlands elftal tijdens het  wereldkampioenschap. Ik ben geen oranjefan en ook geen echte voetballiefhebber maar het is onmogelijk om te ontsnappen aan het fascinerende totaalvoetbal dat het elftal onder leiding van Johan Cruijff speelt. 

Het is op 3 juli in het jaar 1973 dat we onder het avondeten in het restaurant van het hotel, naar de wedstrijd Brazilië- Nederland kijken. De wedstrijd voldoet aan onze hoogste verwachtingen. Nederland wint met 2 doelpunten, een van Johan Neeskens en een van Johan Cruijf van het onverslaanbaar geachte Brazilië.

Ik laat me zo meeslepen dat ik bij het eerste doelpunt vol enthousiasme opspring zonder op mijn omgeving te letten. Het gevolg is dat mijn tafeltje valt tegen dat van mijn Italiaanse voorbuurman die daardoor een bord spaghetti met ketchup over zijn jas en broek krijgt.

Geschrokken begin ik me te verontschuldigen. Maar dat vindt hij niet nodig. Hij heeft alle begrip voor mijn enthousiasme en zegt lachend dat hij als groot liefhebber van voetbal heel goed snapt hoe belangrijk het is dat Nederland zijn eerste doelpunt tegen Brazilië scoort. Bij het tweede doelpunt ben ik voorzichtiger met mijn enthousiasme.

Vanwege de aanwezigheid van enkele Fransen moet er vertaald worden van Spaans naar Frans en omgekeerd. Ondanks mijn niet zo goede beheersing van het Frans word ik geacht te vertalen. Een van de Spaans sprekende Italianen vertaalt het voor de aanwezige Italianen in het Italiaans. Omgekeerd vertaalt hij vragen en opmerkingen uit het Italiaans naar het Spaans waarna ik het op zijn beurt vertaal naar het Frans.

Het is een tot en met improviseren maar iedereen wil er het beste van maken. Het taalprobleem is voor geen van de deelnemers een reden om af te haken. Voor mij is het soms zo vermoeiend dat ik van de weeromstuit verward raak in de vertalingen zodat ik Frans spreek waar het Spaans moet zijn of Nederlands waar het Frans moet zijn. Internationaal werk is je behelpen en improviseren.

 

VLAANDEREN GAAT VOOR ONAFHANKELIJKHEID

Halverwege dit jaar, om precies te zijn op zondag 9 juni worden in buurland België tegelijkertijd Europese, federale en regionale verkiezingen gehouden. De belangrijkste zijn de federale verkiezingen.

De meeste Nederlanders zullen niet wakker liggen van verkiezingen in België. Ook al is het ons buurland, het land bepaalt niet ons lot in de wereld, zelfs niet in Europa. Alleen de haven van Antwerpen is belangrijk. Het is en blijft een concurrent van Rotterdam en de intellectuele, artistieke bakermat van Amsterdam. Brussel is als pseudo hoofdstad van de EU van gewicht voor onze nationale politieke besluitvorming. 

Ook al loopt er geen grens door het land, het is nauwkeurig  opgedeeld in een Vlaamse en Waalse  regio, elk met eigen bevoegdheden en vooral taal en cultuur. Brussel ligt daar tussenin als voornamelijk hopeloos. De Walen zijn over het algemeen tevreden met deze toestand. De helft van de Vlamingen helemaal niet en de rest accepteert het gelaten.

De nationalistische conservatieve volkspartij NVA geleid door  Antwerp's burgemeester Bart de Wever, de belangrijkste stad van heel België na Brussel, heeft de verkiezingen alvast op scherp gezet. Tijdens de nieuwjaarsreceptie van zijn partij, een groot feest voor enkele duizenden partijleden, heeft Bart de Wever aangekondigd deze keer voor het premierschap van zijn land te gaan én staatshervormingen in confederale richting. 

België moet van hem een confederaal land worden. In plaats van twee deelstaten in een land moeten het twee staten worden die besluiten een samenwerkingsverband te vormen, een confederatie.

De logica van dit verhaal is dat Vlaanderen dan in beginsel onafhankelijk land is. Wallonië kan Vlaanderen dan niet langer meer hypothekeren. Naar de zin en zienswijze van de Vlaamse nationalisten is Wallonië een financiële-economische ballast voor Vlaanderen.

Hoe liggen de kansen van de NVA en het uiterst rechtse nationalistische Vlaams Belang om hun politieke zin te krijgen? Historisch behalen die twee partijen samen bijna 50% van de stemmen.

Een score die wordt bevestigd door de laatste grote peiling gehouden in december vorig jaar met dit verschil dat Vlaams Belang het wint van de NVA. NVA voorzitter Bart de Wever wint het dan wel weer van Vlaams Belang voorzitter Tom van Grieken als populairste politieke leider. `

Met deze straffe zet van de Wever hoopt het NVA de koppositie van Vlaams Belang terug te winnen en zo de toon te kunnen zetten voor de staatshervormingen. De Vlaamse socialisten zijn de derde partij  en de christen democraten de vierde. Die laatste is Vlaams gezind en zou een rol kunnen spelen bij de kroning van Bart de Wever tot premier en de gewenste staatshervorming.

De Vlaamse nationalisten vinden van oudsher tegenover zich de Waalse socialisten, met 24% de grootste partij, de liberalen (20%), de groenen en de communisten met elk 14%. Tellen we links bij elkaar op dan is Wallonië een links land geflankeerd door liberalen.

Vlaanderen is een rechts nationalistisch land geflankeerd door socialisten en christendemocraten. De liberalen van de huidige federale premier De Croo zijn de kleinste partij van Vlaanderen geworden en dreigen uit de politieke boot te vallen. 

Het kan dus zijn dat we in de toekomst een nieuw buurland hebben, Vlaanderen geheten dat dan weer wel deel uitmaakt van België. Het blijft dan ook ingewikkeld. Wat dat betreft zullen de verkiezingen weinig veranderen. 

NEDERLAND-VLAANDEREN

 

Sint Jozef, een kerkdorp in Vlaams Brabant (foto 2010)

Bart de Wever, burgemeester van Antwerpen en voorzitter van de grootste partij van Vlaanderen, heeft onlangs te kennen gegeven in een interview op de TV dat hij met Nederland een confederatie zou willen vormen. Een droom misschien maar waarom zou je niet mogen dromen dat wat eens bij elkaar hoorde weer tot elkaar zou kunnen komen?

In beide landsdelen wordt wanneer dit soort zaken ter tafel komen altijd lacherig gedaan. De Vlamingen zien de Nederlanders als een onbehouwen, zuinig karnemelk drinkende en kroket etend volk dat zo zelfverzekerd als ze zijn toch telkens weer de deksel op zijn neus krijgt. De Gouden Eeuw is al lang voorbij en van het ooit zo machtige koloniale imperium is weinig meer over maar ze gedragen zich nog steeds of de wereld van hen is.

Omgekeerd kijken Nederlanders wat vertederd neer op de Vlamingen die zo leuk ouderwets Nederlandse woorden gebruiken in hun sappige taaltje, een rommeltje maken van hun openbare ruimte met in onze ogen soms lachwekkende huizenbouw (of onze wijken zo gezellig zijn)  en het onbegrijpelijk  politiek geharrewar tussen Brussel, Walen en Vlamingen. Nederlanders nemen Vlamingen zelden serieus hoewel we sinds de Tweede Wereld Oorlog geen grenzen meer hebben tussen onze landsdelen.

Het wordt tijd dat de Vlamingen niet langer hun neus ophalen voor onze boterhammen met melk en wij Nederlanders ophouden ons superieur te voelen op basis van het verleden en in plaats daarvan eens gaan kijken of meer samenwerking in welke vorm dan ook niet meer hout snijdt voor Vlamingen en Nederlanders.

Binnen de EU zouden we samen met 6 miljoen Vlamingen een bevolking van ongeveer 24 miljoen inwoners hebben, waardoor we een Europese middenmotor zouden zijn en daarmee in de EU meer gewicht in de schaal zouden leggen voor onze gezamenlijke economische belangen. Economisch zouden we tot de zes zwaargewichten van de EU behoren. Reken daarbij de twee wereldhavens Rotterdam en Antwerpen, de luchthavens Schiphol en Zaventem en de treinverbindingen met de hoofdsteden van Europa via Brussel. 

De stad Brussel ligt aanzienlijk gunstiger voor verbindingen over land met Europese hoofdsteden als Parijs, Londen en Berlijn dan Amsterdam. Ruimtelijk samenwerking zou ten goede kunnen komen aan de landbouw en voor de energietransitie. Kortom er zijn genoeg argumenten om de samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland te versterken.
 

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 76 (SLOT)

Pieter Brueghel de Oudere, jagers in de Sneeuw (1565), Kunst Historisches Museum, Wenen. Dit schilderij is een prachtig voorbeeld van de gouden Vlaamse Eeuw. Het is een van de mooiste die Brueghel gemaakt heeft. Het perspectief is overweldigend dank zij de jagers vooraan die huiswaarts keren en de bergen in de verte. Het schilderij roept daardoor samen met de hoge bomen vooraan en slechts een enkele vliegende kraai een gevoel van ruimte op.  Het schilderij laat ons het harde leven van de mensen zien dat afgewisseld wordt met ijspret. Het is een geniaal schilderij van het menselijke bestaan in de tijd van Brueghel.

Tot slot de vraag of de omzetting van België van een federaal naar een confederaal land Vlaanderen uit zijn eenzaamheid verlost? Vindt de ontvoogding van Vlaanderen zijn eindbestemming in de confederalisering van België? Kan langs de weg van het confederalisme Vlaanderen bevrijd worden van de ongemakken met de minderheid van Franstaligen in Wallonië en Brussel? Zullen de Vlamingen zich dan in cultuur en taal eindelijk voldoende  gerespecteerd voelen en niet langer last hebben van een minderwaardigheidscomplex? Za Vlaanderen een thuis zijn voor de Vlaming in een confederaal België?

Dat zou kunnen al moet je van een staatsstructuur ook weer geen wonderen verwachten. Vlaanderen zal ook binnen confederaal Belgisch verband de nodige compromissen moeten sluiten met de Franstalige minderheid in Brussel en in Wallonië en met de Duitstalige minderheid in de Oost Kantons. Het zal een klein land blijven in Europees verband en ook daar zal het de nodige compromissen moeten blijven sluiten.

Maar het kan zijn dat met de confederalisering van België een einde komt aan de politieke culturele kramp tussen de Vlamingen en de Franstalige Walen en Brusselaars. Het zou ook een einde kunnen maken aan de veel te ingewikkelde bestuursstructuren van het land. België is voor buitenstaanders maar ook voor zijn eigen inwoners ingewikkelder geworden dan de Europese Unie en dat zegt toch wel wat. In de Europese Unie spreken 28 lidstaten in vrijheid en met het oog op de eigen belangen af wat ze wel met elkaar willen doen en wat niet. Ze leveren daar soevereiniteit is waar ze het nut van inzien en dat aansluit bij de belangen van hun land.

Confederalisering van België zou hetzelfde resultaat kunnen hebben. Vlaanderen is dan daadwerkelijk ontvoogd en dat zou wel eens tot een ontspanning kunnen leiden in de verhoudingen tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Elkeen kan zich voortaan vrijelijk wijden aan zijn eigen toekomst in plaats van voortdurend in een onderlinge vechthouding te staan. 

Tot slot is het bewonderenswaardig hoe de Vlamingen hun strijd voor ontvoogding al bijna 200 jaar lang voeren, vreedzaam en toch met passie, onverzettelijk maar met geduld.

Ik dank u voor uw aandacht.

(verscheen elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 39

Kloosterstraat, Antwerpen 2003

Voor Antwerpen betekende de val tevens ook het einde van een gouden tijdperk.

“De protestantse inwoners kregen vier jaar de tijd om terug te keren tot de katholieke kerk of anders te vertrekken met medeneming van have en goed. Uiteindelijk bleven slechts 40.000 inwoners in de stad achter en daarmee was de gouden eeuw van Antwerpen als haven- en handelsstad ten einde. Na de val van Antwerpen werden nog verscheidene pogingen ondernomen om de stad te heroveren en het Zuiden opnieuw bij de opstand te betrekken: in 1605, 1620, 1624, 1638 (Slag bij Kallo) en 1646 (zie;: Beleg van Antwerpen 1646)). Deze waren echter alle onsuccesvol en Antwerpen bleef tot de (katholieke) Zuidelijke Nederlanden behoren. Onder Spaans bestuur kende de stad een zekere heropleving met bijvoorbeeld de schilderkunst van Rubens, Jordaens, Antoon Van Dyck en Teniers. Aldegonde was na de overgave van Antwerpen in ongunst geraakt bij zijn Noord-Nederlandse landgenoten.” (Wikipedia: Beleg van Antwerpen (1584-1585)

De keerzijde van de val van Antwerpen was de opkomst van Amsterdam als nieuw machtscentrum van de Nederlandse opstandelingen mede dank zij de immigratie van tienduizenden Vlamingen. Amsterdam is gebouwd op palen en Vlamingen.

“Tegen de tijd dat het beleg voorbij was, was er weinig meer over van de stad die ooit het financiële centrum van Europa was geweest. Haar rijkdom en, nog belangrijker, haar beroepsbevolking - waaronder bankiers, handelslui en handwerkslieden - verlieten de stad met tienduizenden tegelijk in wat de grootste braindrain uit de geschiedenis is. En ze togen allemaal naar het nieuwe machtscentrum in het noorden” (blz.102 in Russel Shorto, Amsterdam, Geschiedenis van de meest vrijzinnige stad ter wereld, 2013)

De een zijn dood is de ander zijn brood. Door de migratie van Antwerpen en Vlaanderen naar Amsterdam kreeg de stad ookVlaamse wortels. Dat kun je nog altijd merken. De stad is nooit een calvinistische stad geworden zoals bijvoorbeeld Utrecht en ook geen ambtelijke stad zoals Den Haag. Amsterdam is een handels- en cultuurstad met een vrijzinnige mentaliteit. 

Het is tot op zekere hoogte ook een gemoedelijke stad of moet ik zeggen was want de gemoedelijkheid én leefbaarheid staat steeds meer onder druk door te snelle groei, de veramerikanisering met o.a. de 24 uurs economie, gecentraliseerd woonbeleid zonder visie, grootse toerisme ambities en vergaande individualisering. De stad is mede dankzij de politiek meer een verdienmodel geworden dan een leefgemeenschap. Inmiddels is Amsterdam de rest van Nederland aan het besmetten met dezelfde onhebbelijkheden. 

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 36

Travestiet in het Schipperskwartier van Antwerpen, 1993

De val van Antwerpen in 1832 was de bezegeling van de ondergang van het Verenigde Koninkrijk der Nederlanden met dank aan de Fransen, die veertig jaar daarvoor orde op zaken hadden gesteld in Nederland zelf door het te bezetten en daarna onder andere de scheiding tussen De Republiek en de Generaliteitslanden eindelijk op te heffen. Blijkbaar was een Europese mogendheid als Frankrijk nodig om van Nederland een land te maken waar alle burgers - protestanten en katholieken - voortaan gelijk zijn voor de wet. Eerst was de Republiek de modernste aller naties om prompt daarna een land te worden met burgers van de eerste en de tweede categorie.

Deze tweede val van Antwerpen, de eerste was aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog, bevestigde opnieuw het lot van Vlaanderen en de Vlamingen. Ze stonden er weer alleen voor. Nou ja, niet helemaal alleen. Samen met de Franstaligen Walen en de Brusselaars stichtten ze de onafhankelijke staat België. Maar die nieuwe staat, goed tweehonderd jaar na de stichting van de Republiek, gaf hun uiteindelijk minder in plaats van meer zelfbeschikking. De Nederlandse taal en cultuur werden zoveel mogelijk verdrongen ten koste van het Frans en de Franse cultuur. België werd ongewild het vreedzame strijdtoneel tussen het Latijnse en het Germaanse Europa.

Eigenlijk hebben de Vlamingen nooit succes gehad met hun strijd voor onafhankelijkheid en zelfbeschikking. Zelfs de roemruchte overwinning tijdens de Guldensporenslag bij Kortrijk (1302), in Vlaanderen gevierd als het begin van het nationaal Vlaams bewustzijn,  bracht hun nauwelijks een stap verder naar onafhankelijkheid en  zelfbeschikking. Al na een paar jaar was het gedaan met de eigengereide Vlaamse Graaf en zijn burgers en moesten ze hun hoofd opnieuw buigen voor toen nog de Franse koning.

“Vlaanderen herwon zijn zelfstandigheid van vroeger, maar werd bij de Slag bij Pevelenberg in 1304 tijdens de onderhandelingen tot zware toegevingen gedwongen nadat die slag onbeslist was geëindigd. De graaf van Vlaanderen bleef onafhankelijker dan de andere Franse leenmannen, maar de Franse koning verstevigde zijn gezag en de graaf boette een deel van oude verworvenheden in. Het is pas na de Bourgondische eenmaking en de Honderdjarige oorlog dat Vlaanderen uit het Frans leenverband werd gelicht, wat een definitief beslag vond in 1548 met de Vrede van Augsburg.” (Wikipedia: Guldensporenslag)

(verschijnt elke vrijdag)

FLANDERS-LAND 47

Atomium bij het licht van de zonsondergang, 2011

Langs het spoor in Brussel, 2008

Amerikaanse ambassadevlag in Brussel, 2008

Neen aan het Europa van het Kapitaal, Brussel 2009

Brouwerij Bosteels, Buggenhout 2009