DE MORBIDE KANTEN VAN HET NICARAGUAANSE PRESIDENTIËLE ECHTPAAR ORTEGA-MURILLO

 

President Daniel Ortega met zijn vrouw tevens vice-president of tegenwoordig co-president Rosario Murillo.

Wat was de Sandinistische opstand veelbelovend!! Jongeren en ouderen, de hele Nicaraguaanse bevolking van links tot rechts, zelfs de katholieke kerk met bisschop Obando y Bravo, geloofden er uiteindelijk in. 

De Sandinistische opstand met zijn jeugdige dynamische leiders werkte al net zo aanstekelijk op de buitenwereld. Vooral linkse jongeren in Europa, die zich in welvaart en  luxe afvragen of er geen grotere daden te verrichten zijn tot heil van de mensheid dan het bijwonen van muziekfestivals en reizen, krijgen met de Sandinistisch revolutie een nieuw levensdoel. 

De linkse idealistische jonge Sandinisten beloofden een nieuw land met nieuwe mensen. Dat was tenminste een toekomst! Daarmee vergeleken zijn Europa en Noord Amerika oude en versleten continenten, waar idealisme ver te zoeken is.

Dank zij de jeugdige Sandinistische leider Daniel Ortega kreeg de gewelddadige revolutie ook nog eens een poëtisch randje. Hij zou tijdens zijn gevangenschap onder dictator Somoza het gedicht  “Nunca vi a Managua una minifalda” (Ik zag nooit een minirok in Managua) geschreven hebben.

Deze zinssnede alleen al was genoeg bewijs voor zijn Westerse fans dat Daniel Ortega door zijn lijden in gevangenschap een gelouterd man is die Nicaragua naar een nieuwe toekomst vol vrijheid en gelijkheid zal leiden. 

Veel van wat ik toen zag en hoorde van de Nicaraguaanse revolutie deed mij denken aan mijn studententijd waarin de Cubaanse revolutie onder leiding van Fidel Castro met al net zoveel enthousiasme werd begroet. Ook die had met een revolutionair legertje Cuba bevrijd van een dictator. 

Ook hij daagde het Amerikaans imperialisme uit, terwijl de Amerikaanse oorlog in Vietnam net was begonnen. Dankzij de revolutie veranderde de hoofdstad Havana van een Amerikaanse maffia hoerenkast in een vrolijke stad vol van vrijheid en gelijkheid. 

Tenminste dat dachten zijn Westerse volgelingen, waaronder de eminente Franse filosoof Sartre, de al even Franse feministische schrijver Simone de Beauvoir en niet te vergeten de Nederlandse schrijver Harry Mulisch, totdat Fidel Castro zich ontpopte als een absolute en wrede dictator.

Wie was ik om te denken dat de geschiedenis in Nicaragua zich zou kunnen herhalen en dat de jonge, knappe dichter revolutionair Daniel Ortega net als Fidel Castro samen met zijn kameraden van het eerste uur zou veranderen in een kleinzielige, alles wetende en heersende dictator zoals Fidel Castro? 

Ik dacht het wel maar ik zei het niet. Ik vond dat ik niet het recht had mijn scepsis over de Cubaanse revolutie te projecteren op die van Nicaragua, al waren er aanwijzingen dat Daniel Ortega en zijn broer Humberto wel eens dezelfde Marxistische kant op zouden kunnen gaan. 

Nu 27 jaar later heeft Daniel Ortega zijn revolutionaire masker definitief laten vallen. Samen met zijn vrouw Rosario Murillo heeft hij op TV aangekondigd dat er in Nicaragua nooit meer verkiezingen zullen worden gehouden. Hij heeft zich tot dictator voor het leven verklaard.

Hoe kan het dat en revolutie zo ontspoord in machtswellust, cynisme en leugenachtigheid? Misschien ligt een van de aanwijzingen in wat de Amerikaanse biograaf Kenneth E. Morris in zijn boek “Revolucion Inconclusa” (Onvoltooide Revolutie) schreef.

Volgens Morris las Ortega in de gevangenis in kranten gedichten van Rosario Murillo (zijn vroegere lief en huidige vrouw) en werd hij dichter. Zijn in de gevangenis geschreven gedichten bleken nogal morbide te zijn. Hij en zijn familie hielden ze buiten de publiciteit omdat men vreesde dat zijn angsten, fobieën, emotionele afwijkingen en ook zijn zwakheden, kortom zijn duistere kanten, bloot zouden geven. Zijn die nu boven gekomen?

Rosario Murillo is sinds Ortega aan de macht is voortdurend aan zijn zijde, ondanks dat beiden een leven van overspel hebben geleid. Volgens Morris is zij net zo despotisch als Ortega zelf. 

Volgens de Britste radiojournalist Sir David Frost, die president Ortega in 2009 voor het Al Jazeera programma ‘Frost over the World’ interviewde, is Murillo een burgerlijke hippie-achtige vrouw die pronkt met sieraden, haar huis versiert met posters van rockbands, een fervent aanhangster is van New Age-principes en een liefhebber van astrologie. Hoe zo iemand dictator wordt, is en blijft moeilijk te begrijpen.

PRESIDENTSKANDIDAAT VARGAS LLOSA (1936-2025)

Vargas Llosa nu eens niet als wereldberoemde Peruaanse schrijver en winnaar van de Nobelprijs voor Litteratuur (2010) maar als presidentskandidaat voor een coalitie van partijen genaamd Democratisch Front (FREDEMO) in 1990.

Natuurlijk heb ik de pas overleden beroemde Peruaanse schrijver Vargas Llosa in de jaren zeventig gelezen. Het bleef helaas bij zijn eerste boeken.  Geen tijd meer om te lezen. Mijn werk bij de internationale vakbeweging, mijn gezin en de fotografie slokten al mijn tijd op. Lezen was een luxe geworden. 

Wat me van Vargas Llosa daarna is bijgebleven, is dat hij als presidentskandidaat voor het Democratisch Front (Fredemo) bij de Peruaanse verkiezingen in 1990 de politieke tegenpool werd van die andere beroemde - tien jaar jongere Latijns Amerikaanse schrijver - de Colombiaan Garcia Marquez (1927-2014). Terwijl Marquez niet politiek actief was maar wel zijn leven lang bevriend bleef met de linkse dictator Fidel Castro (1926-2026),  schoof Vargas Llosa zoals dat heet op naar rechts.

Dat was niet helemaal onbegrijpelijk. De linkse oplossingen die op verschillende manieren waren uitgeprobeerd in Latijns Amerika en soms dramatische proporties aannamen, hadden niet gewerkt. De laatste grote teleurstelling was de Sandinistische regering in Nicaragua waarvan de restanten nu nog steeds dat kleine land teisteren. Het huidige socialistische Venezuela is een ander voorbeeld van falend links beleid.

De verschuiving van Vargas Llosa naar rechts, zo begreep ik uit zijn publicaties, was een verschuiving naar meer respect voor de democratie en meer vrije markt. 

Het ondemocratische Cuba is altijd ams een schaduw boven links in Latijns Amerika blijven hangen. De Chileense president Allende liep weg met Fidel Castro, de Sandinisten in Nicaragua idem en ook Chavez was een groot bewonderaar van Cuba. Hij richtte na zijn machtsovername Venezuela naar Cubaans model in met artsen en al.  

De andere verschuiving bij Vargas Llosa was die naar ondernemerschap en privatisering. In de ogen van links, ook in Europa, zijn dat bespottelijke zaken (met de Engelse premier Thatcher als afschrikwekkend voorbeeld) omdat die de gelijke verdeling van inkomen zouden bedreigen. Tot op zekere hoogte is dat waar maar vrijheid van onderneming en privé bezit zijn ook nodig om welvaart te scheppen.

Zonder bedrijvigheid van ondernemers geen economische welvaart en geen werkgelegenheid en daaraan ontbreekt het in Latijns Amerika. Het is niet alleen ondergewaardeerd maar wordt zelfs tegengewerkt door de staatsbureaucratie. Latijns Amerikaanse bureaucraten parasiteren op de bestaande productiviteit in plaats van het te bevorderen, niet alleen in de stad maar ook op het platteland. 

Zo is een van de grote problemen van Latijns Amerika dat er geen ondernemende boerenstand bestaat. Verdeling van land is mooi maar zonder een goed kredietsysteem en banksysteem, goede landbouwvoorlichting, een toegankelijke markt en productveredeling kun landbouw niet productief maken.

Het linkse idee dat de overheid de plaats kan innemen van de vrije ondernemer is in de twintigste eeuw achterhaald door het instorten van de communistische centraal geplande economie, een bureaucratische ambtenaren economie, van de Sovjet Unie. 

Niet voor niks besloot de de Chinese communistische partij om in beperkte mate vrij ondernemerschap toe te laten en buitenlandse investeringen. Beperkt omdat het alleenrecht op de staatsmacht in handen moest blijven van de communistische partij. 

Deze half geleide planeconomie heeft het land een boom bezorgd die het tot een economische wereldmacht heeft gemaakt. Waar de grens ligt tussen vrije ondernemerschap en absolute macht van de communistische partij in China zal de toekomst moeten uitwijzen.

Intussen is in Peru sinds een aantal jaren een beweging op gang gekomen tegen corruptie op de hoogste niveau. Oud presidenten zijn door rechtbanken tot jaren gevangenisstraf veroordeeld vanwege het aannemen van steekpenningen voor hun campagnes of persoonlijk gewin.

Voor het overige worstelt Latijns Amerika nog altijd met het vinden van een goede balans tussen vrij ondernemerschap, verdeling van inkomen en een overheidsapparaat dat in dienst staat van de bevolking in plaats van de bureaucratie zelve.

50. AMERICA LATINA. COLOMBIAANSE SCHRIJVER GARCIA MARQUEZ

De Colombiaanse schrijver Gabriel Garcia Marquez (1927-2014) in gesprek met de Cubaanse dictator Fidel Castro (1926-2016). Het is en blijft vreemd dat terwijl Marquez als schrijver in kaart brengt hoe geweld de Latijns Amerikaanse samenleving aantast, hij bevriend was met een dictator. Had Marquez geen hoge pet op van democratie om geweld uit te bannen? Maar ook moet gezegd worden dat hij zijn vriendschap met Castro gebruikte om bijvoorbeeld een tot 20 jaar veroordeelde vakbondsman (Reinol Gonzalez) vrij te krijgen.

Na de terugreis met een tussenstop in Parijs zodat Alvaro de sfeer van de stad kan proeven en de verplichte hoogtepunten bezoeken, komen Martha en Lorena aan op Schiphol. Met hen maken we uitstapjes naar diverse bekende en toeristisch gezien verplichte Nederlandse plekken als Marken, Volendam, Kinderdijk, Zaandam, Utrecht en Amsterdam. Nederland in vogelvlucht. Gelukkig is Nederland geen groot land zodat je in een dag heel wat kunt zien.

Alvaro schrijft op mijn verzoek een stukje voor ons tweemaandelijkse tijdschrift Latijns Amerika over schrijver en landgenoot Gabriel Garcia Marquez. Die is hier in Nederland vooral bekend geworden met zijn boek Honderd Jaar Eenzaamheid. 

“De boeken van de Colombiaanse schrijver Gabriel Garcia Marquez - “Honderd jaar eenzaamheid”, “Het kwade uur” en “De kolonel ontvangt nooit post” weerspiegelen de politieke werkelijkheid van Colombia en van Latijns Amerika in het algemeen. De landen van Latijns Amerika hebben sedert hun onafhankelijkheid bijna voortdurend, hetzij openlijk hetzij ondergronds, in een staat van geweld verkeerd. Aldus verschijnt het thema van geweld, gepaard aan onderdrukking in het werk van Marquez, middels misvormingen die het in omgeving en personen teweeg brengt. Omdat geweld in deze samenleving een constante is, komt het aan de mensen voor als een natuurverschijnsel…Als dragers van het geweld  en de onderdrukking verschijnen politieke partijen, Noord Amerikaanse ondernemingen, kolonels, soldaten en priesters ten tonele. Zij allen vertegenwoordigen een of andere vorm van macht: de politiek, het imperialisme, het leger en de kerk.” (Latijns Amerika Augustus 1974, no.4, jaargang 5)

Ik citeer dit stukje omdat het duidelijk maakt dat de werkende bevolking in Latijns Amerika niet meedeelt in de macht en dat nu is precies de reden van het bestaan van CLAT als arbeidersbeweging in Latijns Amerika en wij als solidariteitsvereniging in Nederland.

Het zijn vooral rechtse autoritaire en dictatoriale regeringen vaak met generaals zoals in Chili na de staatsgreep tegen de democratisch gekozen president Allende, in Brazilië, Bolivia, Paraguay en Guatemala om een kleine selectie aan landen te noemen die de arbeidersbeweging en de vakbonden met geweld muilkorven. Er zijn zo goed als geen landen in het continent waar vakbonden vrijheid van vereniging en onderhandeling hebben.  

Maar ook en helaas linkse revolutionairen, communisten en aanverwanten die beweren uit naam van de werkenden klasse de macht te willen nemen, sluiten na hun machtsovername dezelfde werkende klasse van deelname aan de macht uit. Het scherpste zien we dat in Cuba waar Fidel Castro uit naam van de revolutie de vrije, democratische bonden de nek heeft omgedraaid. 

Die democratische solidariteitsboodschap komt in Nederland goed over, zo blijkt tijdens een ledenvergadering van de vereniging. Het aantal leden is groeiend en bedraagt nu bijna tweeëneenhalf duizend waardoor de financiële steun aan CLAT in Latijns Amerika voor dit jaar nog verhoogd kan worden met 10.000 gulden tot in totaal 40.000. De vereniging maakt de helft van zijn ledenbijdragen over naar CLAT. 

Er wordt steeds meert samengewerkt met andere actie en solidariteitsgroepen zoals de Chili-aktie, het Brazilië Tribunaal (de vereniging heeft het secretariaat van de Nederlandse tak van het Tribunaal), Peru-Aktie, Guatemala-aktie, Suriname-aktie en verschillende protestakties tegen onderdrukking en vervolging. De meeste actiegroepen zijn opgericht door mensen die het betreffende land ooit bezocht hebben. Vaak wonen er vrienden of bekenden van hen.  

Juridisch gezien opereren deze actiegroepen als stichtingen terwijl CLAT Nederland een vereniging is met een op een ledenvergadering gekozen bestuur. De oprichters hebben bewust voor een vereniging en niet voor een stichting gekozen vanwege de democratische grondslag die vakbonden hebben, ook in Latijns Amerika. Voor de vereniging is democratie uitgangspunt en anker voor de eigen beleden solidariteit met de vakbeweging in Latijns Amerika.  

Dit jaar bestaat de vereniging 5 jaar. Er wordt op de ledenvergadering een werkgroep ingesteld om tegen het einde van het jaar activiteiten  te organiseren die de aandacht zullen vestigen op onderdrukking en protest van de vakbonden in Latijns Amerika en de benodigde solidariteit vanuit Nederland om de democratische vakbeweging te versterken.

 

BIJ DE DOOD VAN EEN LINKSE TERRORIST

 

RAF moordenaar Rolf Heissler is op 18 mei 2023 gestorven.

Extreem rechts wordt tegenwoordig als een bedreiging van de democratie gezien, maar dat is wel eens anders geweest. Nog geen 50 jaar geleden was West Europa met name West Duitsland, Italië, Baskenland en Noord Ierland in de ban van extreem links geweld.

Dodelijk geweld wel te verstaan waar Nederland voor gespaard bleef totdat Rolf Heissler (1948-2023) van de Duitse Rote Armee Fraction RAF samen met Adelheid Schulz in Kerkrade bij een paspoortcontrole twee politie agenten in koelen bloede executeerde en twee anderen zwaar gewond werden.

De leden van de RAF waren geen lieverdjes, integendeel het waren  extreem moorddadige types. Uit het leven van Heissler blijkt dat hij zich liet inspireren door de stadsguerrilla Tupamaros in Uruguay en de Montoneros in Argentinië. Vooral de laatsten voerden een bloedige oorlog tegen het kapitalisme en de burgerlijke samenleving. Onder invloed van de Duitse RAF terroriste Brigitte Mohnhaupt werd Heissler lid van de Tupamaros München.

De RAF leden pleegden terreur uit naam van de strijd tegen het kapitalisme en het imperialisme dat ze in navolging van Lenin beschouwden als een hoger stadium van het kapitalisme. Het krankzinnige was dat ze een brede aanhang hadden onder links. Ik vraag me af wat die mensen bezielde, niet nu maar toen als tijdgenoot. Geloofden ze nu werkelijk de wereld te verbeteren door moord en doodslag?

Ook in Nederland kon de RAF op sympathie rekenen onder linkse studenten die in navolging van de oproep van de Cubaanse dictator Fidel Castro vonden dat het imperialisme verslagen moest worden. In Nederland bleef het uiteindelijk gelukkig bij linkse retoriek in de media en links radicale actiegroepen die de extreem linkse guerrilla groepen in Latijns Amerika steunden met woorden en geld. Soms drong hun stem door tot in de bovenwereld van een linkse politieke partij als de PvdA, in de Latijns Amerika commissie bijvoorbeeld.

Heissler werd ruim een half jaar later na de moorden in Frankfurt gearresteerd en veroordeeld tot levenslang. Na 22 jaar gevangenisstraf kwam hij vrij. Zes jaar later vertelde voormalig RAF-lid Peter-Jürgen Boock tegenover journalisten dat Heißler samen met Stefan Wisniewski op 18 oktober 1977 de dodelijke schoten op werkgeversvoorzitter Hanns-Martin Schleyer zou hebben afgevuurd. Dat was een wraakmoord vanwege de zelfmoord van enkele RAF leden in de gevangenis.

Nederland heeft toch nog een kleine rol gespeeld bij die moord. De voorbereiding en coördinatie van de ontvoering van Schleyer vond plaats vanuit een flat aan de Baden Powellweg 217 te Amsterdam. Op 30 oktober 1977 deed de Amsterdamse politie onderzoek in de woning. Kort nadat de agenten waren verdwenen, verscheen RAF-lid Rolf Clemens Wagner in de woning. Hij wist echter aan de politie te ontkomen omdat die de flat nog niet permanent observeerde. Wagner werd later veroordeeld voor onder meer zijn aandeel in de ontvoering en moord op Schleyer.

 

59. HET BELOOFDE LAND. WIET.

Carlos, onze gastheer.

 

Op onze laatste dag tovert Oscar na het middageten Colombiaanse wiet tevoorschijn. Tot nu toe heb ik weinig gemerkt van wiet roken in Colombia. In Nijmegen was dat anders. Aanvankelijk was het daar moeilijk te krijgen. We moesten het in Amsterdam gaan kopen. Maar al gauw was er een lokale markt. Op onze boerderij werd geregeld gerookt, zeker toen Doornroosje elke zaterdagavond een seance had bij ons in de kelder van de boerderij aan de Jacobslaan. 

Deze wiet is veel sterker. Zou dat komen omdat hij vers geoogst is? Er wordt wiet geteeld in Colombia zo is me verteld maar ik weet  niet of dat veel is en waar. Colombia is bij ons in de Nederlandse alternatieve scene in ieder geval geen bekend wietland. 

Wiet hoort bij lang haar, spijkerpakken, Vietnamprotest, de underground of de tegencultuur zoals de Noord Amerikaanse filosoof Thomas Roszak het in zijn boek met dezelfde titel noemt. Die tegencultuur, overgewaaid uit Amerika door het Vietnamprotest, bestaat in Colombia niet, net zo min als de consumptiemaatschappij. Colombia is een armoede maatschappij, een plattelands samenleving met een zeer conservatieve inslag.

Het gesprek onder studenten gaat vooral over armoede, het sociaal onrecht en hoe daar een einde aan kan worden gemaakt. Cuba en Che Guevara en Camilo Torres zijn de grote voorbeelden. Maar net als bij ons Nederland blijft het vaak bij praten met af en toe heftig protest op straat tegen bijvoorbeeld te dure busritten. De Amerikanen zijn in dit plaatje uitsluitend de slechteriken. De Amerikaanse tegencultuur met Woodstock, Underground muziek en Vietnamprotest zijn er zo goed als onbekend. 

We roken met z’n vieren. Cielo doet niet mee, die moet er niks van hebben. In tegenstelling tot Oscar die is opgegroeid in een Colombiaans links elitenest is zijn vrouw Cielo een heel braaf meisje, bijna nog een kindvrouwtje uit de gegoede klasse. Maar vergis je niet, als ze ook maar enigszins vermoed dat haar nest wordt aangevallen, wordt ze kwaad en keert ze Oscar en zijn vrienden de rug toe. Oscar buigt daarvoor. Hij weet dat Cielo op zulke momenten ijzersterk is. Dora rookt mee zoals ze ook in Nijmegen deed en met hetzelfde gevolg. Ze valt in slaap.

Ik krijg zoals meestal met wiet roken een lach kick. Alles om me heen wordt vrolijk en absurd tegelijk en ook kleurrijker waarbij geluiden intenser worden. Alsof ik een versterker in mijn kop heb. Oscar en Humberto zijn een kaartspel begonnen. Roberto houdt zich zoals gewoonlijk afzijdig. Ik wil meedoen. Ik ken het niet en dus laat ik het me uitleggen. Wonderlijk genoeg win ik na verloop van tijd menig spel of is dit alles nep door de wiet? Ik weet het niet meer. Ik herinner me vooral de lol.

Als Helena onze gastvrouw, die niet mee rookt, zich zonder enige uitleg pardoes terugtrekt in haar slaapkamer, denken we met z'n allen  dat ze boos is omdat we gekheid met wiet uithalen. Maar even later weet Cielo te vertellen dat Helena pijnlijke maagkrampen  heeft. In Colombia zijn die aan de orde van de dag. Iedereen heeft er wel eens maagklachten en velen moeten ervoor naar de dokter.

Dat krijg je in een land met slecht gezuiverd drinkwater of helemaal geen drinkwater en een gebrek aan hygiëne. Dat laatste wreekt zich eerder in een tropisch land dan in ons gematigd klimaat. Verse groeten en fruit moet je altijd zorgvuldig wassen. Er kunnen besmettelijke bacteriën op zitten die niet meteen dodelijk zijn maar op den duur wel schadelijk voor je maag.

Na het avondeten worden er gedichten opgezegd, van schoolversjes tot serieuzere gedichten. Ik ben totaal onbekend met Colombiaanse gedichten, daarvoor beheers ik het Spaans te weinig en te kort. Ik heb wel gemerkt dat Colombianen van hoog tot laag van gedichten houden, meer dan gebruikelijk bij ons waar liefhebbers van gedichten uitzonderingen zijn. Ik denk dat het te maken heeft met de liefde voor de kunst van het mooi spreken dat grenst aan mooi praten en hun grote gevoeligheid voor romantiek en melancholie. 

De magie van het woord bestaat nog in Colombia. Woorden zijn als spreuken waarmee je de werkelijkheid te lijf kunt gaan. Het katholieke geloof ondersteunt die gedachtegang door heiligen tot bemiddelaars tussen mens en God te benoemen. Wie zich met de juiste woorden tot de juiste heilige richt kan wel eens iets gedaan krijgen wat anders onmogelijk is. 

Als onze gastheer Carlos fanatiek uit een dichtbundel begint voor te lezen, is het voor Dora en mij mooi geweest. We gaan slapen in de tent. Het is nog pas negen uur maar het is toch nog een mooie dag geweest en morgen wordt het met de terugreis waarschijnlijk een lange en vermoeiende dag.

(wordt vervolgd)
 

OORLOGSBULLETIN 22

President Daniel Ortegaski van Nicaraga ontvangt president Vladimir Putinski op het vliegval van Managua in 2014. Toen al stond Ortegaski achter de Russische bezetting van De Krim.

 

Dat in Latijns Amerika anders wordt gedacht over de Russische oorlog in Oekraïne heb ik eerder gesignaleerd in een van mijn oorlogsbulletins. Een verklaring is dat de vijand van mijn vijand mijn vriend is. Aangezien Rusland, zij het indirect de vijand is van Amerika, maakt dat van Rusland voor veel Latino's een vriend. In de ogen van vooral linkse Latijns Amerikanen is Noord Amerika de grote boosdoener en zelfs de oorzaak van veel ellende in Latijns Amerika.

Historisch is Cuba het beste voorbeeld van linkse vijandschap tegenover de VS die overigens wederzijds is dankzij de aanmoedigingen door de honderduizenden Cubaanse vluchtelingen die een wijkplaats gevonden hebben in de VS. De ironie is dat deze zelfde vluchtelingen het Cubaanse regime op de been houden met geld en goederen dat ze naar achtergebleven familieleden op Cuba sturen.

Een nieuw al hoewel niet verrassend voorbeeld van vriendschap met Rusland en vijandschap met de VS is het Midden Amerikaanse land Nicaragua waar de voormalige links revolutionaire Sandinist Daniel Ortega met zijn vrouw de dictatoriale scepter zwaait. Deze linkse avonturier die verknocht is aan de macht probeert in de voetsporen te treden van zijn voormalige leermeester, de inmiddels overleden Cubaanse dictator Fidel Castro.

Deze leermeester nodigde na de door de Amerikaanse CIA gesteunde mislukte Varkensbaai invasie op Cuba (1961), de Russen uit om kernraketten op Cuba te stationeren. Toen de Amerikanen lucht kregen van deze provocatie, de Koude Oorlog was nog in volle gang, zette toenmalig president Kennedy de zaak op scherp door Russische schepen met raketten op weg naar Cuba in de Caraïbische zee aan te houden (1962). De wereld hield even de adem in totdat de Russische president en partijleider Chroejstsjov besloot in te binden. 


Ortega gaat niet zover maar het is en blijft een provocatie van de VS en in het kielzog de Europese Unie om Rusland uit te nodigen om troepen te stationeren in Nicaragua. Decreet 10-2022 machtigt de toegang van het Russische leger om "patrouille"-werkzaamheden uit te voeren aan de Caribische en Pacifische kusten van Nicaragua. Goedkeuring wordt gegeven aan de aanwezigheid van 80 Russische soldaten die, samen met het Special Operations Command van het Nicaraguaanse leger, zullen deelnemen "aan de uitwisseling van ervaringen en trainingsoefeningen in humanitaire hulpoperaties", terwijl nog eens 50 Russische soldaten zullen meewerken met leden van de Naval Force, Air Force en het Broadcasting Corps, in wat Managua een "uitwisseling van ervaringen en operationele communicatie met schepen en vliegtuigen van het Nicaraguaanse leger noemt in de strijd tegen drugshandel en misdaad. Hieraan is de toestemming toegevoegd voor Russische schepen en vliegtuigen om Nicaraguaans grondgebied te betreden.

Sergio Ramirez, schrijver en voormalige vice-president onder dezelfde Ortega, zegt dat Rusland "geen effectieve bondgenoot is voor Ortega", aangezien het "een papieren tijger" is die "speelt de grote supermacht te zijn omdat het kernkoppen heeft" . Wat kan hij (bedoeld wordt Putinski) Ortega meer bieden dan bussen die het volgende jaar kapot gaan?", spotte de schrijver. 

Dus wat heeft Nicaragua baat bij zijn relatie met Poetin? "Vrijwel niets", zegt analist Cajina. “De commerciële uitwisseling tussen Nicaragua en Rusland is onbeduidend. Wat de eerste geeft aan de tweede, in diplomatieke termen, is van weinig waarde in de mondiale context. En ook de kritiek van Moskou op de sancties van de Verenigde Staten tegen Nicaragua weegt niet door, zegt hij. Ortega blijft echter brandstof toevoegen aan het vuur van de spanning met Washington. aldus Carlos Salinas Maldonando in El Pais Internacional van 11 juni 2022.

DE SPROOKJESJAREN ZESTIG, 57. KURFÜRSTENDAMM

Kurfürstendamm, Berlijn 1968

Gewend als we zijn aan vreedzame demonstraties voelen we ons overdonderd door deze strijdvaardige actie. Vorig jaar Pasen heb ik met een paar vrienden per toeval in Parijs een botsing tussen politie en betogers meegemaakt tijdens een studentendemonstratie tegen de oorlog in Vietnam. Dat vonden we avontuurlijk totdat we ineens oog en oog stonden met de politie. Toen we zagen dat met de knuppels en geweren van de Franse politie niet te spotten viel, zijn we hals over kop de Tuilerieën in gevlucht. 

Misschien is de politie in West-Berlijn minder agressief en valt het mee maar we hebben geen van allen behoefte dat uit eigen ervaring vast te stellen. We besluiten om af te wachten wat de dag van morgen brengt en dat, als het uitdraait op een veldslag om de Kurfürstendamm, we niet mee zullen doen. Betogen is een mooi maar een fanatieke veldslag met de Berlijnse politie gaat ons te ver.

We vragen ons af waar die strijdlust van de socialistische studentenbond vandaan komt? Onze gids en toeverlaat De Prediker weet het ook niet. Heeft het iets te maken met de Duitse volksaard? Is de anti-Vietnam beweging in Duitsland radicaler dan bij ons? Is het de revolutionaire romantiek met helden als Fidel Castro, Che Guevara, Ho Tsji Minh enz. die de studenten overmoedig maakt?  Of is het een politieke strijd tussen het sociaal-democratische bestuur van de stad en de socialistische studentenbeweging? 

Ik kan de slaap in het opgewonden rumoer niet vatten en besluit buiten op een muurtje aan het schoolplein een sigaret te gaan roken. Al inhalerend kijk ik naar de donkerblauwe hemel. Het roken, samen met de maan en de sterren tegen de diep donkerblauwe achtergrond van de heldere februari nacht, brengen me tot rust. Ik voel me veilig onder de nachtelijke hemel met zijn twinkelende sterren. Het universum is onverstoorbaar en dat is geruststellend net als dat Dora bij me is. Dankzij haar ben ik niet alleen in dit uitgestrekte raadselachtige universum. Ook in dit avontuur is zij mijn houvast en redding uit de eenzaamheid. Als ik Arendsoog ben, is zij Witte Veder, samen voor het goede en tegen het kwaad, tot redding van de mensheid.
Verschijnt elke vrijdag

Elke gelijkenis met bestaande personen 

of gebeurtenissen berust op louter toeval.
 

IK HEB GELIJK (MAAR DAAR HEBBEN DE NICARGUANEN NIKS AAN) 1

Verkiezingsaffiche in 1984 met links de Sandinistische leider Daniël Ortega 

als Presidentskandidaat en rechts de linkse schrijver Sergio Ramirez, 

als kandidaat Vice- President. Het koppel won de verkiezingen.

foto: petrus nelissen

Daniel Ortega, de huidige president van Nicaragua, deugt niet en heeft ook nooit gedeugd. Toch was hij in 1979, toen hij met de Sandinisten dictator Somoza versloeg bijkans een heilige voor alle grote en kleine Nederlandse NGO’s (NOVIB, HIVOS, Solidaridad enz.) voor een trits PvdA’ers (voorzitter Max van den Berg, Tweede Kamerlid Eveline Herfkens, Europarlementslid Ien van den Heuvel), een aantal journalisten (Jan van der Putten, Emile Fallaux en Jan Schmeitz) en een heleboel kerkelijke clubs waaronder Pax Christi. Waarover straks meer.

Rij wachtende kiezers voor een stemlokaal (1984)
foto: petrus nelissen

Zij allen konden weten dat Daniel Ortega en zijn Sandinistische kameraden doorgewinterde marxisten waren en vooral geen democraten. Ze waren op cursus geweest bij de toenmalige langst zittende linkse dictator Fidel Castro. Ze hadden de pest aan de  burgerlijke democratie. Onderling voerden ze strijd over de juiste Marxistische koers. In plaats van compromissen te sluiten, begon elke zichzelf respecterende Sandinist zijn eigen Marxistische fractie.

Ze werden het onderling heel even eens toen ze aan de macht konden komen met hulp van anderen,  zogenaamde “burgerlijke politici” en buitenlandse donors waaronder ook de gehate VS onder leiding van president Jimmy Carter. Ze moesten wel beloven na hun overwinning z.s.m. verkiezingen te houden. Die werden in 1984, 5 jaar na de overwinning gehouden en alweer onder binnen en buitenlandse druk. Ortega werd tot presidenten gekozen. Ik was er namens de Nederlandse regering bij en ze wonnen de verkiezingen, maar gerust was ik er niet op.

Een kieslokaal van buiten gezien (1984)
foto: petrus nelissen

En inderdaad, in plaats van zijn democratisch verworven machtspositie te gebruiken om de democratie te versterken, nam hij onderdrukkende maatregelen tegen alles en iedereen die het niet met hem en zijn kameraden eens was. Een echte Leninist of zo je wil Castrist. Zelfs buurland Costa Rica, een van de weinige stabiele democratieën in heel Midden Amerika, moest het ontgelden. De Nederlandse aanhangers bleven doof en blind voor deze ontwikkelingen, zo sterk was hun geloof in de Sandinisten.

Critici die wezen op de democratische tekortkomingen van de Sandinisten werden verraders genoemd die het imperialisme en het kapitalisme in de kaart speelden. Ondertussen hielden gematigde Sandinistische kameraden de dictatuur van Ortega voor gezien. Ze organiseerden als Contra’s  gewelddadig verzet tegen hun vroegere kameraden daarin gesteund door de Noord Amerikaanse president Reagan.

Stemlokaal in een huiskamer. De man rechts legt het stembiljet uit aan een kiezer. (1984)

foto: petrus nelissen

Het beleid van Reagan deugde niet maar dat pleit Ortega en zijn kameraden niet vrij van hun stompzinnig anti-democratisch beleid. Maar zo een kijk op het politieke conflict was voor de Sandinistische volgelingen in Nederland een brug te ver. Integendeel, ze begonnen hun eigen strijd tegen de zogenaamde Contra’s in Europa.

(wordt vervolgd)

BROEDER OBAMA

President Obama en Castro schudden handen tijdens het bezoek van Obama
aan Cuba op 21 en 22 maart jongstleden.

Op de website van CNN las ik dat de Cubaanse Lider Maximo Fidel Castro in zijn lijfblad Granma, de officiële en enige op Cuba toegestane krant van de Communistische Partij, President Obama de les spelt in zijn vaste rubriek van overdenkingen. Cuba heeft volgens Fidel het Empire (vermoedelijk een verwijzing naar het Galactic Empire uit Star Wars) ) nergens voor nodig zo schrijft hij in zijn rubriek met de spottende titel "Brother Obama". Spottend omdat Obama alles behalve een broeder is voor Fidel en zijn kompanen.

Ondertussen diende de economische blokkade van dat Empire toch maar mooi 50 jaar lang als excuus om elke verantwoordelijkheid voor zijn economische wanbeleid af te schuiven op de Verenigde Staten.  Zonder dat excuus zou men in Cuba zelf veel eerder beseft hebben dat het economisch beleid van Castro een ramp is. Ondanks de miljarden steun van de Sovjet Unie vanaf de jaren zestig tot begin jaren 90 van de vorige eeuw, is er economisch zo goed als niets gebeurd. Niet meer dan in de socialistische economie van de Sovjet Unie en die was voor dat Empire met zijn Oost Europese vazalstaten even rampzalig. 

Een  armoedig landarbeidershuisje op het platteland bij Vinjales 2008.
De Cubaanse revolutie is  op het platteland niet verder gekomen
dan de Dominicaanse Republiek of de landen van Midden Amerika. (foto:petrus nelissen)

Zijn eerste en grootste belofte van na de Revolutie in 1959 een einde te maken te maken aan de monocultuur van het suikerriet, waardoor Cuba veel te afhankelijk was van de export van suiker, heeft hij nooit waar kunnen maken. Ook niet toen hij contracten sloot voor de levering van suiker aan Rusland tegen een vaste prijs, een prijs die boven die van op wereldmarkt lag. Een miljoenensubsidie van Rusland aan Cuba in ruil voor politieke horigheid. Dat was de werkelijkheid die de bevolking van Cuba alleen maar misère opleverde. 

Onze gids Omar demonstreert hoe je met ossen moet ploegen.
Tractoren zijn een zeldzaamheid op Cuba.
Rechts een schuur waarin tabaksbladeren gedroogd worden.
Vinjales 2008 (foto petrus nelissen)

Toen we in 2008 met een arme boer als gids een wandeltocht door de akkers van het toeristische stadje Vinales maakten,  bleek al gauw hoe gebrekkig de organisatie van de gecentraliseerde landbouw was. Nooit waren de voor de oogst noodzakelijke producten als zaaigoed, kunstmest, pesticiden, machines enz. op tijd te verkrijgen, aldus de boeren. Teveel bureaucratisch rompslomp, bemoeizuchtige ambtenaren en controle vanuit Havana. Socialistische planeconomie werkt nu eenmaal nooit goed, zeker niet in een onderontwikkeld land. 

Bovendien, alle oogst van suikerriet tot tabak gaat altijd naar de staat. Hoe hard de boeren en landbouwers ook werken, zij verdienen nooit een cent meer. Hard werken wordt nooit beloond. Integendeel, de staat is een bodemloze put. Geen wonder dat de boeren suikerriet of tabak in eigen zak steken om dat elders voor andere benodigde waren te ruilen. Ze weten dat ze stelen van de staat, maar zij zijn toch ook de staat en bovendien wat moeten ze anders? Want vergis je niet, de armoede op het platteland van Cuba verschilt niet veel van vergelijkbare landen als bijvoorbeeld de Dominicaanse Republiek, Honduras, El Salvador  of Nicaragua.  

Een jongen te paard ontmoet 2 boeren op een zandpad tussen de velden.
Volop romantiek op het platteland maar een hard bestaan voor de boeren.
Vinjales 2008 (foto: petrus nelissen)

Met het vee is het al even slecht gesteld. We zagen vel over been koeien in een veld sjokkend knagen aan restanten suikerrietstengels op het veld. Bij navraag bleek dat dit het enige voer was wat de melkcoöperatie zijn koeien nog kon geven. Ooit waren deze Holstein koeien uit Europa ingevoerd om de streek van melk te voorzien. Dat project is ten onder gegaan bij gebrek aan organisatie en planning van de productie van voeder en dierenzorg. Daardoor halen de koeien al jaren niet meer de gemiddelde productie van 20 liter melk per dag. De coöperatieleden hebben de hoop dat het ooit nog beter kan gaan, opgegeven. 

Een typisch boerenerf zoals je ze ook in elk Midden Amerikaans land
en op andere Caraïbische eilanden kunt tegenkomen.
De Revolutie heeft de boeren op Cuba zeker niet meer opgeleverd dan de boeren elders.
Vinjales 2008 (foto: petrus nelissen)

In het licht van het bovenstaande is het commentaar van Fidel Castro op het bezoek van “Hermano Obama” leugenachtig. Hij begint zijn commentaar met een verwijzing naar het Spaanse kolonialisme om het vervolgens meteen te koppelen aan het hedendaagse toerisme en de multinationals. “Toerisme vandaag bestaat grotendeels uit het genieten van onze prachtige landschappen en van onze delicatessen uit onze zeeën, en dat altijd te delen met het private kapitaal van de grote buitenlandse ondernemingen, waarvan de winsten niet de moeite waard zijn te noemen als ze niet duizenden miljoenen dollars per hoofd van de bevolking bedragen.” 

Een typisch staatswinkeltje op het platteland met een wel heel armoedige voorraad.
Vinjales 2008 (foto: petrus nelissen)

Cuba zogenaamd in de slachtofferrol van toerisme en multinationals terwijl de waarheid is dat  het voor de gewone Cubaan verboden is om lekkernijen uit eigen zee te eten. Tijdens onze reis op het eiland was het vangen én het eten van kreeft en garnalen streng verboden. Alleen de staat mag vissen en die gebruikt de vangst uitsluitend voor de export. Legaal was er op het eiland dan ook geen kreeft of garnaal te bekennen. Maar dankzij de vindingrijkheid van de Cubanen was er illegaal wel aan te komen. 

Paarden en ossen zijn op het Cubaanse platteland na meer dan 50 jaar revolutie
nog altijd de belangrijkste werkkrachten. Vinjales 2008 (foto:petrus nelissen)

Verderop in zijn commentaar verwijt Fidel ‘Hermano Obama’ dat hij de inheemse bevolking vergeet omdat hij slechts heeft gesproken over de zwarte slaven die Cuba en de VS hebben opgebouwd. Ik denk echter dat je Obama weinig kunt verwijten op het punt van zijn gevoeligheid voor de problemen van indianen. Hij verwijt Obama ook te negeren dat de Revolutie een einde heeft gemaakt aan de rassendiscriminatie. Uit de toespraak van Obama blijkt dat hij het thema van de rassendiscriminatie omzichtig benadert en het inzet voor de emancipatie en bevrijding van de hele Cubaanse bevolking.

Felix was onze gids in de bergen. Hij wilde buiten het zicht van de Guardia betaald worden
anders zouden die ook een groot deel van de verdiensten opeisen.
Vinjales 2008 (foto: petrus nelissen)

Zoals was te verwachten kan Fidel Castro geen afscheid nemen van de Koude Oorlog. Hij verwijst trots op het Cubaanse legeroptreden in voormalige Afrikaanse kolonies als Angola, Mozambique, Guinea Bissau enz. Zijn  broer Raul, die notabene nooit iets anders is geweest dan een gedienstig generaal, weet intussen wél beter.  De Koude Oorlog is wel degelijk voorbij, zeker nu ook de enige overgebleven subsidiegever Venezuela nagenoeg failliet is, moet Cuba naar nieuwe wegen zoeken om aan inkomsten te komen voor land en leger. De massa export van artsen naar bijvoorbeeld Venezuela biedt niet meer voldoende soelaas. Bovendien weigeren steeds meer artsen zich als exportartikel te laten gebruiken door hun eigen regering. 

Het leger is naar schatting voor 60% eigenaar van de Cubaanse staatseconomie, met andere woorden verarmt de nationale economie dan verarmt ook het leger met alle mogelijke gevolgen van dien door de positie van Raul en zijn kompanen. Openingen naar het Westen moeten dat kost wat kost voorkomen. Het Cubaanse leger en het volk mogen ‘Broeder Obama’ dus wel dankbaar zijn dat hij de tekenen des tijds wel heeft begrepen en de strijdbijl met Cuba wil begraven. Voor  Fidel Castro is dat, zelfs nu hij 90 jaar oud is en wijzer zou moeten zijn, nog altijd teveel gevraagd.

Zo zag een textielfabriek er van binnen uit in het Cuba van 2008, Cienfuegos
(foto: petrus nelissen) 

Betekent dit negatieve commentaar van Fidel in de officiële partijkrant op het bezoek van Obama dat er sprake is van een diepgaand conflict tussen de twee broers over de koers die Raul is ingeslagen? Dat zou kunnen maar ik denk het niet. Ik denk dat het min of meer afgesproken is tussen die twee broers.  Raul zorgt als president en generaal voor nieuwe inkomsten terwijl Fidel zorgt voor de ideologische argumentatie om de beide broers en hun hofhouding aan de macht te houden. Het commentaar van Fidel is voor binnenlandse consumptie om duidelijk te maken aan de eilandbewoners dat beiden niet van plan zijn ook maar een centavo van hun macht af te staan langs de weg van bijvoorbeeld eerlijke en vrije verkiezingen.