WAT IS DAT TOCH MET YESILGÖZ EN HIRSI ALI?

Wordt dit de beste politiek foto van het jaar? Deze foto laat zien waar het op staat. Dilan Yesilgöz spreekt de VVD fractie de dag na na de Tweede Kamerverkiezingen in 2023. Het journaille mag vragen, luisteren en toekijken. Foto; Bart Maat. Jimmy en Jesse doen er goed aan deze foto boven hun bed te hangen.

Waar komt toch die linkse afkeer tegen Yesilgöz vandaan? Ik verbaas me daar net zo over als indertijd de afkeer van Ayaan Hirsi Ali. Beiden zijn voormalige asielzoekers of vluchtelingen die zich tot op het hoogste niveau uitstekend aangepast hebben aan Nederland, de Nederlandse cultuur en politiek.

Moet je ze daarom alleen al niet bewonderen? Ik denk dat veel Nederlanders het niet rooien in een ander land en zeker niet tot op de hoogte die deze twee gehaald hebben? Zou dat afgunst en jaloezie oproepen die je dan verbergt achter allerlei argumenten? Mensen kunnen heel hatelijk en venijnig zijn onder een dekmantel van burgerlijk conformisme.

Hoe zit dat met journalisten? Kunnen die ook jaloers zijn? Jaloers op hun intelligentie, hun snedigheid en hun positie? Menig journalist is een ploeteraar die weliswaar van alles mag vragen en schrijven maar zelden meetelt. Daarom is het zo fijn om je uit te leven aan praattafels.

Beiden zijn vrouwen, toch nog altijd een extra reden om ze te bewonderen. Vrouwen die met een totaal onnederlandse achtergrond in staat blijken om tot de Tweede Kamer door te dringen en een rol van betekenis te spelen in de politiek en bij de Nederlandse intellectuele elite. Voor hen geen glazen plafond waar zoveel vrouwen over klagen.

Een andere verklaring kan zijn dat ze politiek “verraad” aan links hebben gepleegd. Ze zijn beiden links begonnen en komen uiteindelijk uit bij de VVD. Dat is natuurlijk voor linkse mensen niet in de haak al hoewel mensen die ouder worden over het algemeen politiek naar rechts opschuiven. 

Niet zo gek als je bedenkt dat links voornamelijk jeugdig elan is dat vastloopt in de werkelijkheid. Maar als je dat niet onder ogen kunt zien (is ook moeilijk)  dan begrijp je zo een overstap van links naar rechts niet.

Bij Hirsi Ali kan ook nog een rol gespeeld hebben dat ze van een islam gelovige een openlijk criticus werd van de islam. Terwijl heel Nederland zowat van zijn geloof is gevallen, kan men in sommige kringen het niet velen dat de islam wordt bekritiseerd.

Kritiek op de islam wordt gezien als ongastvrij tegenover vluchtelingen en asielzoekers. Die gastvrijheid vinden sommige Nederlanders belangrijker dan respect voor gelovigen in eigen land. Het bezoek van Paus Johannes Paulus II in 1985 was op dat punt een dieptepunt van Nederlandse onbeschaamdheid en intellectuele zelfgenoegzaamheid.

Bij Dilan Yesilgoz speelt politieke rivaliteit een nog grotere rol omdat ze VVD partijleider is en als zodanig een kabinet met PVV heeft gevormd. Dat maakt haar in de ogen van veel linkse partijgangers tot antidemocraat. Ook bij  de schrijfster Alies Pegtel in haar boek ‘De negen levens van Dila Yesilgöz .Zij beseffen niet dat ze door de PVV uit te sluiten zichzelf scharen in de rijen der anti-democraten.

Zij denken dat democratie iets is van gezellig van mening  verschillen aan een poldertafel om vervolgens samen een bakkie koffie te doen. Democratie is gevaarlijk, moeilijk, vraagt om scherpte, risico’s nemen en om stevig leiderschap. Met slappe knieën kun je gene goeie democraat zijn, zeker niet als partijleider.

 

DE NAKENDE ONDERGANG VAN WILDERS

De PVV zakt in de peiling van Maurice de Hond van 17 januari met maar liefst 9 zetels. De peiling is gehouden voor het vertrek van de 7 dissidente fractieleden. Of hun vertrek zal leiden tot meer zetelverlies in de peilingen is niet zeker maar wel zeer waarschijnlijk. De kans is groot dat nog dit jaar de PVV in de peilingen zal zakken tot 10 zetels of minder. Volgens de Hond stappen PVV kiezers over naar FVD (winst 7 zetels sinds de TK verkiezingen) en Ja 21 (winst 2 zetels). 

 

Het nieuws dat maar liefst 7 leden van de fractie Wilders, bekend onder de naam PVV, met onmiddellijke ingang de fractie verlaten, slaat in als een bom. Wie had gedacht dat zoiets nog kon gebeuren? Had Wilders er niet flink de wind onder bij zijn 26 koppige bemanning, was er geen kadaverdiscipline meer? Wat is er gebeurd? Hoe dit te verklaren?

Als gediplomeerd politicoloog uit Nijmegen zoek ik naarstig naar een verklaring voor dit fenomeen en wat plopt er ongevraagd op in mijn brein? Dat is de naam Dilan Yesilgöz, volgens velen de fractieleidster van de VVD die niet alleen de combinatie GL/PvdA heeft uitgesloten van regeringsdeelname (hoe durft ze?!) maar ook nog eens de bende van Wilders politieke ruimte heeft gegeven door deelname aan de regering Schoof.

Volgens velen was dat een misdaad tegen de menselijkheid of op z’n minst tegen het politieke fatsoen of in ieder geval not-done. Yesilgöz had met Wilders de duivel in persoon op het politieke toneel van den Haag gezet, een onvergeeflijke daad die haar tot aan haar dood en nog lang daarna niet zal worden vergeven.

Maar is deze zogenaamde misstap van Yesilgöz  om met de PVV een rechtse regering Schoof te vormen niet juist het verval van de Wilders-clan begonnen en daarmee de sanering van rechts? Is dat dan niet juist een duivelse meesterzet geweest die uiteindelijk in het voordeel van de democratie in Nederland uitpakt?

Ga maar na. De vorming van het kabinet Schoof leidde herhaaldelijk tot gezichtsverlies voor Wilders. Dat begon al met het simpele feit dat hij als leider van de grootste fractie in de Tweede Kamer en zoals gebruikelijk, geen minister president mocht worden. Wilders deed water in de wijn. Dat hij tot dan toe altijd geweigerd.

Vervolgens blijken zijn PVV ministers voortdurend fouten te maken die breed uitgemeten worden in de (vijandige) pers. Maar daar blijft het niet bij. Hij zelf schoffeert Schoof en zijn regering alsof die regering niet ook zijn kind is.

Tot overmaat van ramp stapt hij na enkele maanden met veel kabaal en gedreig uit het kabinet waaraan hij zelf maanden heeft gewerkt. Hij gokt op nieuwe verkiezingen waarin hij met zijn brutale mond nog groter zal worden en dus onvermijdelijk premier van Nederland. 

Maar hij blijkt verkeerd gegokt te hebben. Zijn partij wordt niet groter maar kleiner en zelfs kleiner dan D66, een van de door Wilders meest gehate partijen! D66 wordt de grootste partij en de jonge partijleider Jetten waarschijnlijk premier. Het verval van de PVV begint zich nog scherper af te tekenen. 

De genadeklap voor zijn partij komt als zeven leden van de PVV fractie, onder leiding van een van zijn trouwe volgelingen en vriend (ook gij Brutus!?), besluiten een einde te maken aan de kamikaze politiek van Wilders. 

Die had net laten weten niet op de koffie te komen bij de drie formateurs van de nieuwe regering Jetten m.a.w. de PVV zou zich de komende regeerperiode beperken tot het afvuren van losse flodders in plaats van te streven naar het politiek haalbare voor zijn kiezers. Dat werd zeven van zijn volgelingen nou net teveel.

Zo kan het toch nog goed komen. Yesilgöz is niet de duivel gebleken maar een politica met visie en een goed oog voor wat mogelijk is in de politieke polder Nederland. Moge de goden haar en haar partij gunstig gezind zijn.

HET CHAGRIJN VAN JESSE KLAVER EN SHEILA SITALSING

 

Volkskrant Columniste Sheila Sitalsing: bescheidenheid siert de mens. 

Het chagrijn van PvdA/Gl leider Jesse Klaver kan ik goed begrijpen. Hij dacht met de fusie GL/PvdA tezamen met voorman Frans Timmermans, een electorale slag te slaan. 

Het verkiezingsresultaat van 20 zetels was evenwel een koude douche. De hoop op een linkse minister-president verdween als sneeuw voor de zon. Timmermans trok zijn conclusie en vertrok. Jesse Klaver mag de klus verder klaren.

Het premierschap mag dan verloren zijn er zit nog een kans op meeregeren in. Het heet dat zijn partij nodig is voor een stabiel kabinet en dat kan blijkbaar niet zonder zijn partij. 

Daarop volgt de tweede schok. Het motorblok van het zogeheten "stabiele midden" - D66 en CDA - kozen voor de VVD en niet voor zijn partij. Daarna volgt de derde schok. VVD leidster Yesilgöz houdt vast aan haar verkiezingsbelofte niet met GL/PvdA in een regering te gaan zitten, tenminste tot nu toe.

Dat is opnieuw slikken voor Klaver die waarschijnlijk hoopt in zijn politieke carrière nog mee te maken dat hij met zijn partij regeringsverantwoordelijkheid draagt of wie weet minister of vice-premier wordt.

Alsof dat allemaal nog niet genoeg is, geeft CDA leider Bontenbal aan eventueel met JA21 te willen regeren. Nu is de ramp voor links compleet. Het chagrijn van Klaver kan niet groter worden.

Klaver chagrijnig, zijn achterban boos en woedend. Yesilgöz die toch al de gebeten hond is op links vanwege het mogelijk maken van het kabinet Schoof met daarin de PVV, krijgt er nu nog steviger van langs. Rotte vis is nog een van de minste scheldwoorden die op X over Yesilgöz rondgaan.

Het bontst maakt mevrouw Sheila Sitalsing het in haar Volkskrant column “Yesilgöz zou het hoofd moeten buigen maar doet alsof ze de koningin van Seba is”.Yesilgöz wordt gemaand tot bescheidenheid en gezegd moet worden dat bescheidenheid de mens siert maar geldt dan ook voor Sitalsing en links?.

“Nog geen anderhalve maand geleden gaf niemand een cent voor haar politieke toekomst, want schril, zichtbare leugens, jij-bakken (meestal in die gekozen), weinig ideologisch interessante gedachten of überhaupt interessante gedachten, veel bluf en Douwe Bob – en kijk haar hier nu triomfantelijk eisen stellen.” (6 december 2025)

Dat is geen toon waarmee je Yesilgöz alsnog te verleiden om links in het kabinet op te nemen. Integendeel, dit soortt emotionele uitbarstingen maken het voor Jetten en Bontenbal nog moeilijker zich straks alsnog te wenden tot GL/PVdA als mogelijke coalitiepartner.

Maar misschien vindt Sitalsing dat haar persoonlijke emoties veel belangrijker dan een nuchtere analyse van waarom GL/PvdA niet is uitgenodigd om deel te nemen aan een coalitie.

POLITIEKE NABESCHOUWING TWEEDE KAMER VERKIEZINGEN

 

Uitdager Rob Jetten, lijsttrekker van D66 (rechts), heeft Wilders -zij het nipt - verslagen. Het is een geweldige prestatie. Jetten moest van heel ver komen in aantal zetels. Wilders moest vechten om zijn verlies te beperken.

Was het een afwisseling van de wacht? Je zou het bijna denken. Als dat zo is, dan zou sprake zijn van een generatiewisseling in de politiek. Maar zo eenvoudig is het ook weer niet. Er is meer aan de hand dan jong versus oud, al speelt dat zeker ook een rol.

Misschien is het wel een (voorlopig?) afscheid van de linkse politieke cultuur die sinds de jaren zestig van de vorige eeuw dominant aanwezig was in maatschappij, kranten, TV  en de sociale media. 

Dat afscheid wordt gesymboliseerd door het vertrek van GL/PvdA lijsttrekker Frans Timmermans. Met de fusie van Groen Links met de PvdA was de hoop geboren een linkse dam te kunnen opwerpen tegen de populistische, rechtse en conservatieve tijdgeest. Die hoop is met deze verkiezingen vervlogen. 

Timmermans zelf was tot op zekere hoogte erfgenaam van de PvdA uit de tijd van partijleider Joop den Uyl (1919-1987). Hij kreeg nooit zijn tweede kabinet. Timmermans heeft nu zelfs zijn eerste kabinet niet gekregen.

Hij werd buiten verwachting verslagen door Rob Jetten van de sociaal-liberale partij D66. De jonge Jetten groeide tijdens de campagne in zijn rol van lijsttrekker maar vooral ook uitdager van de andere lijsttrekkers en dan met name Wilders.

We kunnen nu vaststellen dat Jetten de strijd met Wilders gewonnen heeft. Het liberalisme van D66 heeft gewonnen van het populisme, nipt weliswaar maar toch afgetekend genoeg om Wilders’ partij naar de tweede plaats te verwijzen.

Met het verlies van Wilders en de winst van Jetten komt het populisme, dat met een vliegende start begon met Pim Fortuyn (1948-2002), die helaas vermoord werd, op het tweede plan. Wilders zal waarschijnlijk nooit meer de kans krijgen om premier te worden. 

Zijn partij, voor zover je over een partij kunt spreken (niet meer dan één man en een twitter account aldus VVD lijsttrekker Dilan Yesilgöz), zal hoogst waarschijnlijk in de loop van de tijd afkalven. Het is immers geen partij meer van een winnaar maar eerder van een praatjesmaker en dat maakt zijn partij een stuk minder interessant.

Een opvolger vinden zal moeilijk worden want de PVV is geen van onderaf opgebouwde partij, geen vereniging met een ledenbestand met statutaire bestuurlijke geledingen. Dat maakt het moeilijk om de partij over de schaduw van Wilders heen te tillen.

Wat nog meer is opgevallen is de veerkracht van VVD lijsttrekker Dilan Yesilgöz. Ze is een politiek sterke vrouw gebleken die overeind bleef in een politieke storm die zowel binnen als buiten haar partij tijdens de verkiezingscampagne op stak. Bovendien is er gezien de behaalde zetels, ruimte voor twee soorten liberale partijen, de meer ondernemers georiënteerde VVD en de wat meer op hoger opgeleiden stedelingen georiënteerde D66.

Ook opvallend is de terugkeer van het CDA onder leiding van lijsttrekker Henri Bontenbal. Het CDA heeft sterkere wortels in de Nederlandse samenleving dan sommigen dachten, vooral in het noordelijke deel van Nederland, met zijn protestantse erfenis.

Het zuidelijke, meer katholieke volksdeel is verdwaald tussen CDA achtige afsplitsingen NSC en BBB. Ten dele is het nu teruggekeerd. Misschien dat na deze ervaringen het CDA meer oog zal krijgen voor wat de zuidelijke meer katholieke achterban bezielt want die ene zwaluw van nu is voor de toekomst niet genoeg. De kunst voor het CDA is om het christelijke politiek erfgoed te mobiliseren en levend te houden in heel Nederland.

MAARTEN VAN ROSSEM

Maarten van Rossem is het prototype van de linkse corpsbal, een variant op de gebruikelijke rechtse corpsbal,  die in de jaren zestig ten tijde van de stundentenprotesten tegen de Vietnamoorlog ten tonele verscheen. Corpsballen onderscheiden zich met een schijn van eruditie, gevatheid, cynische humor en zelfverzekerde levenswijsheid. 

Maarten van Rossem herinnert mij aan mijn studententijd in de jaren zestig en zeventig te Nijmegen. Hij is een reliek uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Hij heeft het soort humor, de zelfverzekerde arrogantie en betweterigheid van de corpsbal. 

Niet die van de toen nog gebruikelijke rechtse corpsbal maar de nieuwe linkse versie die opkwam tijdens het studentenprotest tegen o.a. de Vietnamoorlog. In die dagen pleegde menig rechtse corpsbal  een draai naar links te maken.

Wat bleef was de aard van het beestje. In navolging van de vroegere rechtse corpsbal die het gewone volk neerbuigend gepeupel noemde, spreekt van Rossum over de PVV stemmer als de kiezer die van niks weet en een partij van halvegaren groot heeft gemaakt. ( “De kiezer heeft niet altijd gelijk’, in FD van 3 april)

Het gebrek aan nuance is bij corpsballen altijd al groot geweest of ze nu links of rechts zijn. Vanuit hun verheven positie deugt immers nooit iemand behalve degenen die het met hen eens zijn.

Heeft hij helemaal ongelijk? Nee, dat nou ook weer niet. Wilders heeft zich nu niet direct bewezen als een betrouwbaar democraat. Hij heeft zich in zijn ijver om in het gevlei van de kiezer te komen van alles en nog wat verbaal veroorloofd, als het maar niet elitair was.

Wilders is de notoire dwarsligger die zich om grenzen van fatsoen niet bekommert. Alles mag uit naam van het verzet tegen de bestaande (linkse) orde. Zo’n gedrag is geen visite kaartje voor een fatsoenlijk democraat. Helaas voor van Rossem spreekt dat veel kiezers aan omdat ze het verhaal van de mensen aan de macht beu zijn. 

Waarom ze dat zijn? Daar zijn vele redenen voor. Van Rossem zelf is intelligent genoeg om er een paar te bedenken maar daar stokt het nu net en begint hij anderen de schuld te geven en die zijn uiteraard rechts: voormalige premier Rutte, de pispaal van iedereen en alleman en uiteraard Yesilgöz die niet zou weten waar ze mee bezig is.

Het rechtse populisme dus. Links populisme bestaat niet. Linkse mensen zijn mensen die weten waar ze over praten. Rechtse mensen zijn in de woorden van van Rossem zoals die mevrouw van de BBB onbenullig.

Met zulke stoere praatjes maak je je populair in bepaalde TV programma’s en kranten. Het is quasi linkse praat die gemakkelijk in het gehoor ligt bij kijkers dat heet links populisme.

 

10. VOER VOOR POLITICOLOGEN. HET RTL VERKIEZINGSDEBAT

De aangegeven zetelaantallen zijn afkomstig van de peiling van Maurice de Hond op 4 november 2023.

 

Gisterenavond onder het genot van een glaasje landwijn uit Entrecasteaux in de Provence, naar het RTL verkiezingsdebat tussen Frans, Dilan en Pieter gekeken.

Pieter was lekker op dreef. Het lijkt wel of hij steeds beter wordt. Hij strafte de RTL journalist, die op Hollandse wijze bleef aandringen of hij nu wel of niet kandidaat voor het Torentje is, ongenadig af. 

Nederland heeft een parlementair stelsel en niet het presidentiële stelsel zoals in de VS en Frankrijk en dus ligt in ons land de macht in de Tweede Kamer en niet in het Torentje. Kortom, Nederland is een burgerrepubliek met een burgerkoning en dat moet zo blijven.

Het RTL mannetje vond dat maar niks want alle politici willen toch naar het Torentje. Minzaam merkte Pieter op dat hij nu misschien wel met een andere politicus sprak dan hij gewend was.

Maar er was meer. In het tweegevecht tussen Frans en Pieter verstarde Frans zowat en kon slechts met slogans antwoorden op de  analyses van Pieter over wonen, zorg en migratie.

Hij kwam niet verder dan de sleetse slogans van de PvdA als solidariteit en eerlijk delen. In PvdA termen betekent dat bij de een weg halen en aan de ander geven via vadertje staat. Dat je ook oneerlijk kunt weghalen, komt niet bij ze op en dat vadertje Staat er soms niks van bakt ook niet.

Solidariteit is een vage kreet zo lang niet duidelijk wordt met wie en tot hoever?  Voor de PvdA is solidariteit een ruime mantel der liefde om alles te bedekken ook zaken die niet deugen. Als het aan de PvdA ligt, zijn we solidair met jan en alleman of die nu wel of niet deugen. 

Dilan komt ook niet veel verder dan oude vertrouwde VVD slogans die onder Rutte hun geloofwaardigheid hebben verloren. Pech voor Dilan maar  de VVD heeft meegewerkt aan belastingverhogingen  en uitbreiding van het ambtenarenkorps. De VVD gaf uit machtsoverwegingen geen weerwerk  tegen het Torentje van Rutte en het linkse centralisme van D66 en CDA.

In het debat over het minimumloon optrekken tot 16 €, het favoriete nummer van Frans, bewaarde Pieter de prudentie, een in Den Haag vergeten deugd. De werkgelegenheid moet wel overeind blijven.

7. VOER VOOR POLITICOLOGEN. CENTRUM-LINKSE REGERING BUITEN BEREIK?

 

Wie wordt de nieuwe premier van Nederland? Dilan Yesilgöz of Pieter Omtzigt? (fotocollage petrus nelissen, met dank aan Rembrandt)

Als duurzaam opgeleid politicoloog hou ik de peilingen voor de aanstaande Tweede kamer verkiezingen nauw in de gaten. Peilingen zijn en blijven peilingen, maar toch. De kwaliteit van de peilingen is dusdanig dat je er zeker wel trends in kunt aflezen.

De eerste trend heb ik al in aflevering 6 van deze serie op 4 oktober gesignaleerd. Wilders met zijn PVV doet het goed. Ondanks alle inspanningen om die partij moreel te diskwalificeren en als extreem rechts te afficheren door media en linkse partijen (ik noem geen namen) is de trend stijgend en wel naar 20 zetels. Het NOS journaal kwam afgelopen week ook tot deze conclusie.

Wat is hier aan de hand? Waarom weet Wilders zonder veel moeite, hij voert nauwelijks campagne, maar liefst bijna anderhalf miljoen stemmen binnen te halen? De magie van Wilders is nog niet uitgewerkt. Voer voor eigentijdse politicologen om dat toch eens onbevooroordeeld te onderzoeken.

De enige serieuze, niet partij-politieke poging om het verschijnsel Wilders te verklaren, die ik op internet kan vinden, is op de website van politicoloog/journalist Chris Aalbers. In zijn boek ‘Achter de PVV’ stelt ook vast dat er te weinig aandacht is voor de ideeën en opinies van PVV stemmers.

Hij signaleert dat PVV-aanhangers geen makke schapen zijn die kritiekloos achter Wilders aanlopen. “Zij komen met eigen visies en ideeën hoe de politiek moet veranderen en hoe de PVV daar een rol in kan spelen. PVV-kiezers staan ver van andere politieke partijen af, maar hebben deze partijen niet definitief de rug toe gekeerd. Wat kunnen andere partijen doen om deze kiezers terug te winnen?”

De overheersende trend is dat de meerderheid van de Nederlandse kiezers centrum-rechts denkt te stemmen, d.w.z. VVD, NSC of BBB. Zij behalen samen in de laatste peilingen rond de 65 zetels waarbij het stuivertje wisselen is tussen de genoemde partijen.

Het is nog niet te zeggen of de VVD dan wel de NSC als grootste uit de bus kan komen. Ik denk zelf NSC met Omtzigt. Zijn optreden blijft verrassend fris. Hij  laat zich niet intimideren of afleiden door (zelfvoldane) journalisten. Maar het moet gezegd worden Yesilgöz blijft ook verrassend goed overeind. Krijgen we dan toch eindelijk onze eerste vrouwelijk premier?

Voor centrum links wordt het steeds moeilijker om de trend te keren. Als ik 4 centrum-linkse partijen optel (D66, PvdA/GL, SP en PvdD) kom ik niet verder dan 40 zetels. Daar kun je geen centrum-linkse regering mee bakken.

De trend is duidelijk. De Nederlandse kiezer wil af van centrum-rechts praten en centrum-links regeren. De magie van Rutte, begonnen met zijn eerste kabinet gesmeed met de PvdA’er Samsom, is uitgewerkt.