Posts tonen met het label amerika. Alle posts tonen
Posts tonen met het label amerika. Alle posts tonen

vrijdag 15 augustus 2025

MEXICAANSE VERTELLINGEN 52. AMERIKA

'Wetbacks' of in het Spaans 'Mojados' herken je bijna altijd aan hun zelfverzekerde houding en de pick-up die ze gekocht hebben met het inde VS verdiende geld. (foto: petrus)


Diego vraagt hoe het gaat met de ejido. “Niks nieuws behalve dat er altijd te weinig geld is. Het is moeilijk om het land te bevloeien zonder extra leidingen maar het interesseert ze niet. Als het niet genoeg regent, dan is dat maar zo. Zo denken ze erover,” aldus don Ramon.


Diego weet maar al te goed dat plannen maken niet de sterkste kant is van de dorpelingen. Ze zijn geneigd om af te wachten waar het commissariaat mee komt en dat is meestal niet veel. En als een van hen toch iets bedenkt dan beginnen anderen bezwaren te maken, zeker als het geld kost. Ze vinden dat ze niks kunnen missen, ook niet als het om verbeteringen gaat.  


Ze leggen zich liever neer bij het lot. Hun ervaring is nu eenmaal dat je daar toch niet aan kunt ontsnappen. Plannen lopen dood of het nu om een huis gaat of om land. Dat is de les die ze al generaties lang krijgen. Waarom al die moeite doen? Een revolutie verandert daar niks aan, zo bedenkt Diego.


"Er wordt dus niks gedaan met het bos en het meer," vraagt Diego? "Nee, helemaal niks," antwoordt zijn vader. "Het is nog een geluk dat de hacienda gasten heeft die af en toe geld uitgeven in het dorp."


Het hotel geeft gelukkig werk aan enkele dorpelingen, mannen en vrouwen. Anderen uit het dorp verhuren hun paarden aan gasten om er een ritje mee te maken rond het hotel of een eindje de bergen in te rijden. Zonder het hotel zou het dorp armer zijn. 


Een geluk is dat er nog mannen zijn die net als zijn broer Lorenzo die het aan durven om naar Amerika te vertrekken om er te werken. Hoeveel mannen het zijn weet niemand maar er zijn heel wat gezinnen in het dorp die maandelijks dollars uit Amerika ophalen bij het kantoor van Western Union, gestuurd door hun zonen of mannen. 


Amerika helpt het dorp te overleven als de oogsten slecht zijn. Diego vraagt zijn vader of Lorenzo ook regelmatig geld stuurt naar zijn vrouw? Hij denkt van wel. Zijn vrouw helpt doña Maria af en toe met boodschappen. Dat zal met geld van Lorenzo zijn. 


Diego gaat in gedachten naar zijn jongere broer die al een paar jaar in Texas is. Hij is daar al langer dan hij van plan was. Toen leek hem een jaar genoeg om het geld bij elkaar te krijgen verdienen voor een groter huis. Dat zijn al twee jaar geworden en Diego denkt dat het er nog wel meer worden. Zo gemakkelijk krijg je het geld voor een huis niet bij elkaar.


Misschien moet hij hem eens bezoeken in Amerika of met semana santa naar San Miguel komen, want dan komt ook Lorenzo naar huis. Met de paasweek komen ze allemaal uit Amerika op vakantie naar huis, naar hun vrouw of hun ouders. Diego wil van hemzelf horen hoe hij maakt en wat zijn plannen zijn, zo die er zijn. 


Diego weet dat er mannen zijn die in Amerika aan een tweede gezin beginnen. Een jaar alleen zijn is natuurlijk ook niet niks. Dat begrijpt Diego ook wel maar een tweede gezin is een hele verantwoordelijkheid en niet in de laatste plaats, het kost geld. 


Dan blijft er minder over om te sparen of om naar huis te sturen. Amerika wordt dan een val waar je niet zomaar meer uitkomt. Vrouw en kinderen hier in het dorp blijven verweesd achter. "Je hoort hier en daar van gezinnen die onder die gedachte gebukt gaan," zegt zijn vader zuchtend.  


Sommige vrouwen zien hun man dan ook liever niet gaan. Liever armoede dan in eenzaamheid met kinderen. Maar je houdt ze ook niet tegen als ze hun zinnen er op gezet hebben. Alleen werk kan hun tegenhouden en dat is er te weinig. Diego hoopt maar dat zijn broer niet in de val van een tweede gezin in Amerika trapt. Dat zou voor de hele familie een ramp zijn.  

dinsdag 5 augustus 2025

WAT IS DE OVEREENKOMST TUSSEN EEN HERSENBEHANDELING, KERNENERGIE EN KLIMAAT?

 


De overeenkomst bij alle drie is de rol van wetenschap. Zonder wetenschap geen medische wetenschap, zeker niet op het gebied van de hersenen, geen kernenergie en ook geen klimaattheorie.


Wetenschap rust op bewijzen, harde bewijzen van verbanden tussen oorzaak en gevolg. Over die harde bewijzen en die verbanden willen wetenschappelijke meningen nogal eens uiteen lopen.


Zo is er in de medische wereld al een tijdje een debat gaande over de behandeling van hersenschade door de Amerikaanse hersenkliniek Cognitive FX in Utah. De deftige NRC schreef er onlangs een artikel over.


Ik ga niet op de inhoud van het artikel in maar op de journalistieke aanpak, die berust namelijk op hoor en wederhoor, Aan de ene kant komt de patiënt waarmee de journalist meereist naar Amerika en artsen van de kliniek aldaar aan het woord, aan de andere kant komen de Nederlandse critici aan het woord.


Er spreekt veel argwaan uit het artikel over de behandeling en het Amerikaanse verdienmodel. Tussen de regels door lees je dat het er in de kliniek Amerikaans aan toe gaat. Er wordt ingezet op marketing en reclame en zelfs winst gemaakt. In Nederland is dat verdacht. Medische zorg is een kwestie van medemenselijkheid, winstbejag doet daar afbreuk aan. 


De behandeling wordt door Nederlandse medici afgewezen als onvoldoende bewezen. Een wetenschappelijk debat dus waar je vragen over kunt hebben. Dat is voor een buitenstaander moeilijk. 


In ieder geval blijft het beginsel van hoor en wederhoor naar alle aspecten van de behandeling overeind. Hij probeert de argumenten en de opvattingen als niet wetenschapper te wegen en dat verdient lof.


Waarom bestaat zo eenzelfde houding van hoor en wederhoor niet ten aanzien van de klimaattheorieën? De staande theorie dat de oorzaak van de klimaatverandering, de opwarming van de aarde, veroorzaakt wordt de toegenomen hoeveelheid CO2 door menselijk handelen, d.w.z. de massaal verstookte fossiele brandstoffen, wordt net zo goed wetenschappelijk betwist.


Dat is logisch. De klimaattheorie is niet met harde feiten te bewijzen, zo zegt ook het KNAW in zijn wetenschappelijke brochure over klimaat. Er zijn wel veel aanwijzingen voor zo een theorie, maar aanwijzingen zijn nog geen harde bewijzen.


Toch worden de wetenschappers die de theorie op verantwoorde d.w.z. wetenschappelijke wijze menen te kunnen weerleggen niet aan het woord gelaten, ook niet in de deftige NRC. Daarentegen komen NGO’s die de klimaattheorie met hand en tand verdedigen en zelfs actiegroepen als XR uitgebreid aan het woord. 


De klimaattheorie is blijkbaar voor links (helaas is de NRC veranderd van een minzame, liberaal conservatieve krant verandert in een links liberale krant) een gevestigde theorie waar niet meer aan getwijfeld kan en mag worden. De normale wetenschappelijke twijfel is taboe geworden. Ik denk dat dit het gevolg is van de opvatting dat de gevestigde klimaattheorie links is en de wetenschappelijke tegenspraak als rechts wordt gezien. Me dunkt, een ongemakkelijke situatie voor wetenschappers.


Hetzelfde zien we bij kernenergie. Ook op dat gebied is al jaren de wetenschappelijke discussie gepolariseerd tussen links en rechts. Blijkbaar is er in de praktijk zoiets als linkse en rechtse wetenschap wat natuurlijk onzin is. Maar ja, probeer dat maar eens duidelijk te maken aan de betrokken partijen.


dinsdag 20 mei 2025

EUROPA ZAL ZIJN OF NIET ZIJN

 

Van links naar rechts: Premier Donald Tusk van Polen, Olena Zelesky, Britse premier Keir Starmer, Franse president Emmanuel Macron, president Volodymyr Zelensky en de Duitse Bondskanselier Friedrich Merz op het Maidanplein op 10 mei tijdens de bijeenkomst van Europese leiders ter voorbereiding van een staakt het vuren.

Europa staat op een kruispunt. Of Europa wordt een mogendheid -ook militair -  of  een randverschijnsel  in de wereld der grote mogendheden (VS, China en Rusland) met als  gevolg verlies aan welvaart voor zijn bewoners.


De beslissing om al dan niet een mogendheid te worden, wordt ons opgedrongen door Putin en vervolgens door Trump maar is ook een gevolg van de  totstandkoming van de Europese Unie.


Putin voert een meedogenloze oorlog tegen Oekraïne, gelegen aan de rand van Europa. Putin wil met deze oorlog paal en perk stellen aan de macht en de invloed van Europa op wat hij beschouwt als zijn invloedssfeer en in het geval van Oekraïne zelfs zijn eigendom. Zou Oekraïne volgens het oorspronkelijke plan van Putin opgeslokt worden door het Russische rijk dan zullen meerdere landen in Oost Europa volgen, met name de Baltische staten. Putin zal zijn invloedssfeer verder uitbreiden.


In sommige voormalige Sovjetlanden als Hongarije en Slowakije wil men deze keus (nog) niet onder ogen zien. Ze hebben in de afgelopen periode van relatieve vrede, een periode die begint met de val van de muur in 1989 (feitelijk hun bevrijding) en eindigt met het begin van de oorlog in Oekraïne in februari 2022, van twee walletjes kunnen eten.


Enerzijds genoten ze van de voordelen van de aansluiting bij de Europese Unie, anderzijds van de door Rusland geleverde goedkope energie. Dat laatste deden zij niet alleen. Meerdere Europese landen waaronder Duitsland en Nederland profiteerden in die tijd eveneens van de goedkope Russische energie. 


Met de inval van Rusland in Oekraïne is daaraan een einde gekomen. De oorlog stelt Europa voor de keus of het onderwerpt zich aan Russische belangen of kiest een eigen weg als mogendheid. De landen die het alsnog met Rusland op een akkoordje willen gooien, zullen uiteindelijk een keus moeten maken.


Sinds het presidentschap van Donald Trump weet Europa dat het, als het puntje bij paaltje komt, er alleen voorstaat in de wereld. Europa kan niet langer onverkort rekenen op de militaire macht en de nucleaire paraplu van de VS. Europa zal zich militair moeten versterken en moeten beschikken over een eigen afschrikking.


Er zit niet anders op dan de eenmaal ingeslagen weg van eenwording voort te zetten. Daarbij zal het creatief te werk moeten gaan want er is geen voorbeeld voorhanden. Er is geen continent in de wereld waar op een zo’n klein oppervlak zoveel landen met zoveel verschillende culturen naast elkaar bestaan als in Europa. Europa moet doorgaan zichzelf uit te vinden.


Die diversiteit is Europa’s kracht maar kan ook zijn zwakte zijn als het niet in staat is om met handhaving van zijn diversiteit een eensgezind Europa te smeden dat is staat is en geloofwaardig en daadkrachtig Europees beleid te voeren. 


De politieke besluitvorming moet georganiseerd worden op basis van die diversiteit. Uitgangspunt moet subsidiariteit zijn, dat wil zeggen de besluitvorming zo dicht mogelijk bij de burgers leggen om een gevoel van nationale vervreemding tegenover Brussel te voorkomen.


Europa moet ook zijn waarden beschermen die in de loop der eeuwen tot stand zijn gekomen, enerzijds door praktische ervaring anderzijds door staten en instelling te baseren op christelijke-humanistische waarden. Daar moeten we als Europa niet flauw over doen. Europees burgerschap heeft zijn eigen betekenis en inhoud.

woensdag 24 januari 2024

VOER VOOR POLITICOLOGEN 25. HOUTHI'S EN DE BESTAANDE WERELDORDE

 

Zwaaiend met een kalasjnikov waarschuwt deze Houthi leider Amerika en Engeland voor zijn wraak en dat van zijn Jemitische landgenoten. Die landgenoten hebben trouwens niks in te brengen tenzij lege briefjes en die gelden niet. Mij doet dit soort figuren denken aan "Comical Ali" de woordvoeder van Saddam Hussein tijdens de Irakoorlog. Toen de Amerikaanse troepen tijdens de Irak oorlog zowat voor zijn deur stonden, sprak hij nog steeds ijskoud over de nakende overwinning van de Iraakse strijdkrachten. Nee, in het Midden Oosten is alles anders dan wat je denkt.

Een stafofficier die meedoet aan een actie van de twee NAVO bondgenoten Amerika en Engeland tegen de Houthi’s leidt tot enige kouwe drukte in de Tweede Kamer. De NSC vindt dat het vooraf geïnformeerd had moeten worden over de actie.


Niks zo vermoeiend als achteraf gepraat zonder gevolgen want tegen de actie was de NSC nou ook weer niet. Ja, waar heb je het dan over? Tenzij dit een gevolg is van de opvatting dat, zoals Pieter Omtzigt eens heeft gezegd, de Tweede Kamer het centrum van de macht is van waaruit alles geregeld moet worden. 

Dat klinkt mooi maar is dat in werkelijkheid houdbaar? Soms is besturen ook snel beslissen. Als de regels dat beletten omdat er eerst geïnformeerd en gedelibereerd moet worden in de Tweede Kamer, dan wordt ons land machteloos en krachteloos.


Er zal een balans tussen uitvoering en controle moeten zijn, tussen regels en bestuurskracht. Dat vergt politieke evenwichtskunst, flexibiliteit van geest en besef van urgentie. Regels zijn nodig maar niet altijd direct toepasbaar. Ik hoop dat ze dat bij de NSC zullen inzien.


Dat de zaak urgent is, lijkt wel duidelijk. De Houthi’s vormen een nieuw front in de strijd om de wereldorde. Wie vormen dat front?


Om te beginnen Rusland onder Putjinski die zijn Speciale Militaire Operatie in Oekraïne is begonnen als een stap op weg naar een nieuwe wereldorde. En net als Iran heeft hij daarbij gebruik gemaakt van zetbazen in Donetsk en Luhanks in Oost Oekraïne. De bindende factor is Russische taal en cultuur.


Iran gebruikt zetbazen als Hamas, Hezbollah en de Houthi’s. Zij moeten de gewelddadige speldenprikken uitdelen die op de langere termijn de strategische posities van het Westen ondermijnen.

 

De grootste bedreiging voor de bestaande wereldorde is China. Als er een land is dat groot genoeg is, economische is toegerust en een eeuwenlange cultuur van geduld heeft, is het China wel. Dat land laat zich niet verleiden tot "onnodig geweld". Langzame druk - militaire, economisch en politiek - kan de door Amerika gesteunde wereldorde langzaam maar zeker ondermijnen. In de ogen van China is het eerder een kwestie van tijd dan van confrontatie.


Sommige deskundigen maken zich druk over “het winnen van de harten” in het Midden Oosten of over de “asymmetrische oorlog” met Houthi’s die niet te winnen zou zijn.


Hoezo winnen van harten? De leiders in het Midden Oosten lappen de harten van hun burgers aan hun laars. In Egypte en Jordanië mogen ze massademonstraties houden of moeten dat misschien ook wel. Wie zal het zeggen? Ondertussen worden ze het niet eens over actie tegen de Gaza oorlog.


Hamas, Hezbollah en Houthi’s zijn zetbazen van Iran, zo kan Iran zelf buiten schot blijven. Ik denk niet dat Iran het zal wagen om een rechtstreekse confrontatie met Amerika aan te gaan. Ze kijken wel uit. 


Het is effectiever om je zetbazen de kastanjes uit het vuur te laten halen en op die manier te testen waartoe het Westen onder leiding van Amerika toe in staat is. Iran is niet zo gek als Rusland dat nu een  uitputtingsoorlog voert tegen Oekraïne ten koste van heel veel eigen mensen, materieel en geld. 


Misschien dat de Tweede Kamer een debat kan voeren over over de opstelling van Nederland in deze langdurige strategische oorlog om de wereldorde. Houden we vast aan de Westerse wereldorde en zo ja hoe dan we dat? Met de NAVO en andere Westers georiënteerde landen of niet? Wat dragen we bij aan menskracht  behalve een stafofficier en hoeveel andere middelen?

maandag 4 december 2023

ECONOMISCH VERVAL EUROPA?

 

Economie, massaproductie en massaconsumptie drijven op ideeën en creativiteit.

Als ik de Europese Industriebonzen mag geloven en waarom niet, dan is Europa heel hard op weg de mindere te worden van de VS en China. Zij spreken zelfs van industrieel verval en een weggevaagd concurrentievermogen. 


Die ontwikkeling tekent zich al een tijdje af. Denk maar aan de grote en gevreesde mediaplatforms. Ze zijn allemaal in Amerika ontstaan en vervolgens uitgegroeid tot wereldspelers. Europa kan slechts toekijken en proberen ze te controleren. Tekenend is dan weer dat de export van chipsmachinefabrikant ASML aan banden worden gelegd door de VS. Nederland en de EU hebben daar weinig verweer tegen.


Leek het in de vorige decennia nog op dat de EU het antwoord was op de machtsblokken Amerika, China en Rusland, nu ziet het er naar uit dat de magie van de EU is uitgewerkt. De wilde plannen om nog steeds het grote voorbeeld in de wereld te zijn, kunnen daaraan niks veranderen. 


Dat Europa de mindere blijft van Amerika kan men nog billijken maar de vraag is hoeveel minder?  De cijfers zijn verontrustend. “Zo is Europa’s aandeel in de mondiale industrie in de eerste twintig jaar van deze eeuw gedaald van 25% naar 16,3%, waren Europese bedrijven tussen 2014 en 2019 20% minder winstgevend dan Amerikaanse, groeide hun omzet 40% minder hard en investeerden ze 8% minder.” (Europese Industriëlen waarschuwen:’Nog zo’n decennium en we zijn gezien’)

De EU zal met een antwoord moeten komen op deze ontwikkeling. Net als de industriebonzen vraag ik me af of ze daartoe in staat is. De EU is meer gefixeerd op de concurrentiekracht tussen Europese landen in plaats van gericht op de concurrentiekracht van de EU met de wereld.


Ik vraag me af of de EU wel in staat is zo een nieuwe visie op de EU in de wereld te ontwikkelen. In de parlementsleden heb ik weinig vertrouwen. Die zijn vooral bezig met het verbeteren van de wereld, tot stralend voorbeeld voor de rest van de wereld.


Als zo een nieuwe visie ergens vandaan moet komen is het van de Europese Commissie maar dan moeten ze daar volgend jaar meer plaats vrij maken voor mensen met een bedrijfskundige achtergrond, mensen die verstand hebben van productie en concurrentie. Kortom mensen uit de maakindustrie. Of dat gaat gebeuren? Brussel is een logge bureaucratische machine geworden. Dat verander je zo maar niet. 


Of we ook daadwerkelijk de mindere zullen worden van China valt nog te bezien. In de vorige eeuw dacht Rusland  met zijn centraal geleide economie en een communistische dictatuur de VS te kunnen verslaan. Rusland is in menig opzicht een Derde Wereld land gebleven. 


Nog niet zo lang geleden dacht men dat Japan een economisch rijzende wereldmacht zou worden . Nu twee decennia later blijkt dat niet het geval te zijn. Duitsland heeft ondanks de malaise in dat land Japan van de derde plaats verdrongen. Het Duitse BNP is groter dan van Japan.  Het heeft blijkbaar niet de economische sprong kunnen maken van regionale speler naar wereldspeler. 


Kan China dat wel? China is aan het vergrijzen net als Japan en trouwens ook Europa, maar de dictatuur van de communistische partij zou wel eens een obstakel kunnen zijn voor de broodnodige economische flexibiliteit en de vrijheid die nodig is om ideeën en creativiteit om te zetten in industriële productie. 

maandag 18 oktober 2021

HET GEOPOLITIEKE EINDE VAN EUROPA

President Biden kondigt de nieuwe miliatire alliantie AUKUS aan. "AUKUS, een acroniem van de drie ondertekenende landen) is een trilateraal veiligheidspact tussen Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, dat op 15 september 2021 werd aangekondigd. Volgens het pact gaan de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk Australië helpen kernonderzeeërs te ontwikkelen en in te zetten, hetgeen de westerse militaire aanwezigheid in de Stille Oceaan moet versterken. De drie deelnemende landen zijn reeds op het vlak van inlichtingen met elkaar verbonden via de Five Eyes, samen met Canada en Nieuw-Zeeland." (Wikipedia)

 

Het staat sinds de Tweede Wereldoorlog vast dat Europa niet meer het centrum van de wereld is. Toen hebben we ons definitief onmogelijk gemaakt als wereldleider voor zover we dat na de Eerste Wereldoorlog al niet waren. Amerika speelde immers al een hoofdrol op de wereldbol. Met de Tweede wereldoorlog moesten de Amerikanen en de Russen ons komen bevrijden van onze eigen ondergang. Alleen de Engelsen hadden nog de kracht om de eer van Europa te redden. De rest maakte er een zooitje van met de Jodenvervolging als triest dieptepunt van de westerse beschaving.

Dankzij de Amerikanen kon Europa stukje bij beetje terug op eigen benen staan. Nou ja, eigen benen is veel gezegd. Zonder hulp van de Amerikanen waren we waarschijnlijk een soort ontwikkelingslanden geworden. Bovendien dwongen de Amerikanen ons ook ons te verzoenen met onszelf en elkaar. Tegenover hun hulp stond de eis dat we gingen samenwerken om een nieuwe oorlog in Europa de vermijden. 

De Russen pakten het anders aan. Zij maakten van de door hun bevrijde Oost Europese landen politieke vazallen door de belangrijkste politieke uitvinding van Europa, de democratie de nek om te draaien ten gunste van het communisme. West Europa kon dankzij de Amerikanen wel terugkeren naar de vooroorlogse politiek democratische beschaving. 

Ondanks de afbrokkeling van de Europese wereldrijken in Afrika en Azië, waaronder ook het onze (Indonesië),  kon Europa dankzij de Europese Gemeenschap zich nog wijs maken het centrum van de wereld te zijn, nou ja gedeeld met de Amerikanen. Met de NAVO lieten de Amerikanen ons wijselijk in die waan. Na de val van de muur in 1989 werd met de Europese Unie het waandenkbeeld van wereldleiderschap nieuw leven ingeblazen. Maar de NAVO werd als strategische alliantie van het Westen door de val van de muur overbodig niettemin lieten de Amerikanen ons voorlopig meespelen.

Wat men toen nog niet besefte was dat de Amerikaanse opening naar China als strategische zet in de Koude Oorlog tegen Rusland,  een slapende wereldreus wakker had gemaakt.

“Kissingers grootste succes was de Chinees-Amerikaanse toenadering, met als hoogtepunt het bezoek van Richard Nixon aan China in 1972. De toenadering leidde later in de jaren zeventig tot het aangaan van diplomatieke betrekkingen met de Volksrepubliek China, ten koste van het nationalistische regime in Taiwan en in het geheim werd ook het wapenembargo van de westerse atoommachten tegen China gedeeltelijk opgeheven." (Wikipedia)

Het gevolg was dat niet Rusland maar China zich in 50 jaar tot een tweede wereldmacht ontwikkelde. Zo machtig dat Amerika zich nu onder president Biden genoodzaakt ziet om met Australië en Engeland (alweer de Engelsen) een militaire alliantie tegen China te vormen. 

Europa komt daarmee definitief aan de periferie van het geopolitieke machtsspel te liggen. Europa is hoe dan ook een derderangs wereldspeler geworden en misschien wel vierderangs als Europa niet voldoende tegenmacht opbouwt tegen Rusland. Dat zal wennen worden want wie geopolitiek niet meer in het centrum ligt, telt ook niet meer mee. Ook niet met ons Europese soft power beleid, invloed uitoefenen door overtuiging en veel heel veel praten.

 

woensdag 17 maart 2021

DE MOORD OP VIER NEDERLANDSE JOURNALISTEN

 

Ereplaats in Amsterdam met vijf kruizen, vier voor de omgekomen Nederlandse journalisten en een voor de 40.000 vermoorde Salvadorianen (overgenomen van Wikipedia, Koos Koster)

Vandaag is het 39 jaar geleden dat vier IKON (Interkerkelijke Omroep Nederland) journalisten door een patrouille van het leger van El Salvador in de heuvels van Chalatenango ver buiten de hoofdstad werden doodgeschoten. De moord veroorzaakte internationale opschudding en verontwaardiging in Nederland en de rest van de wereld. Aan het hoofd van de IKON ploeg stond de befaamde links geëngageerde journalist Koos Koster. De drie anderen waren Hans ter Laag, Joop Willemsen en Jan Kuiper.

Zoals gewoonlijk in een oorlogssituatie is deze zaak nooit helemaal opgehelderd ook al zijn er van vele kanten inspanningen verricht om duidelijk te krijgen of hier sprake was van een koelbloedige moord, bedacht en voorbereid in hogere regionen van het leger, of van brute pech voor vier journalisten die op een legerpatrouille stuitten die het vuur openden omdat ze dachten met guerrilla strijders te maken hadden.

In El Salvador was al jaren een oorlog aan de gang tussen de linkse guerrilla en het leger. Hoe goed de bedoelingen van de guerrilla ook geweest mogen zijn, in die jaren hing er een waas van romantiek over de linkse revolutie, een oorlog wordt hoe dan ook altijd smerig. Er bestaan geen schone bevrijdingsoorlogen. De voorbeelden daarvan liggen in de wereld tot op de dag van vandaag voor het oprapen.

Uiteraard heeft Nederland geprobeerd de toedracht van de moord op te helderen, met name door de rol van het leger te onderzoeken. Dat was een heikele zaak, niet alleen omdat legers hun eigen code hebben en een min of meer van de buitenwereld afgezonderde groep vormen maar ook omdat de Amerikanen een grote vinger in de pap hadden bij het leger. El Salvador mocht geen tweede Nicaragua of Cuba worden. Het leger werd dan ook bewapend, getraind en geadviseerd door de Amerikanen. Dat maakte het voor Nederland nog moeilijker om te achterhalen hoe de vork in de steel zat.

De Amerikanen deden net als het Salvadoriaanse leger de dodelijke schietpartij op de IKON journalisten af als een incident dat nu eenmaal kan gebeuren in de chaos van een gewapend conflict. Een te gemakkelijke verklaring. De IKON journalisten waren ongewapend. Als het al een incident zou zijn geweest dan nog lag de verantwoordelijkheid voor de dood van de ongewapende journalisten bij het leger en zou dus grondig uitgezocht moeten worden. Het probleem was dat in de chaos van het land  niemand de macht had om het leger daartoe te verplichten. 

Anderzijds werd vastgesteld dat Koos Koster als een kenner van het land de situatie volledig had onderschat door met zijn ploeg het binnenland in te trekken om contact te leggen met de guerrilla, terwijl hij al in aanvaring was gekomen met de autoriteiten en bekend stond als een vriend van de opstandelingen. Op 7 maart interviewde Koos Koster gevangengenomen guerrilleros.  Op 11 maart werd hij ondervraagd door agenten in burger, nadat een briefje met zijn naam en het adres was gevonden op het lichaam van een gedode guerrillastrijder. Een dag later werd het team in de Salvadoraanse pers beschuldigd van steun aan de guerrilla. 

“Desondanks verliet het team het land niet, maar ze reisden op 17 maart naar Chalatenango waar ze door mensen van de FMLN zouden worden opgehaald. Na anderhalf uur rijden trokken de journalisten te voet het land in. Al na enkele meters werden allen gedood door militairen van het Salvadoraanse regeringsleger die kennelijk wisten van hun komst.” (Wikipedia, Koos Koster)

Het is bijzonder tragisch wat daar in de heuvels van Chalatenango is gebeurd maar net zo tragisch was het lot van de boerenbevolking op het platteland die in een gewapend conflict werden betrokken zonder dat ze zich daar over hadden kunnen uitspreken. Honderdduizenden zagen zich genoodzaakt het geweld te ontvluchten door naar de dichts bijzijnde stad te trekken waar overigens ook moordcommando’s van politie en leger actief waren.

Pas in 1984 slaagden de Amerikanen erin om met enkele vooraanstaande Salvadoriaanse politici het Salvadoraanse leger te overtuigen verkiezingen te aanvaarden die de bevolking een stem zouden kunnen geven in het conflict. De guerrilla sloot zich daar schoorvoetend bij aan door de verkiezingen niet met geweld te boycotten. Om de druk op de twee partijen te verhogen en het vertrouwen in het Amerikaanse beleid te herstellen, werden internationale waarnemers uitgenodigd om de verkiezingen te volgen. Dat was voor het eerst in de geschiedenis.

Toenmalig Minister van Buitenlandse Zaken Minister van den Broek besloot daarop twee waarnemers sturen, Thom Kerstiëns (CDA) en de schrijver van deze blog (PvdA). In de PvdA ontstond onder leiding van partijvoorzitter Max van den Berg en fractielid Eveline Herfkens, tevens voorzitter van de Evert Vermeer Stichting, flinke heibel over mijn deelname. De meer gematigde fractieleden waaronder buitenland woordvoerder Relus ter Beek begrepen daarentegen dat de verkiezingen een kans waren om een einde te maken aan de dodelijke geweldsspiraal.

De opkomst tijdens de verkiezingen was massaal. Een signaal van de bevolking dat ze het geweld meer dan zat was. De voormalige burgemeester van de hoofdstad en christendemocraat Duarte werd tot president van het land gekozen. Het duurde daarna nog jaren voordat het land enigszins hersteld was van de schade als gevolg van het oorlogsgeweld.

 


maandag 7 januari 2019

DAVID LYNCH IN HET BONNEFANTEN MUSEUM

 
David Lynch, SoMe one is in my house, overzichtstentoonstelling in het Bonnefantenmuseum in Maastricht.
Uitgedaagd door de aankondiging op de website van het Bonnefanten Museum ben ik onlangs naar een overzichtstentoonstelling van David Lynch (1946, een jaargenoot van me) wezen kijken. Hij is een bekend filmer maar daar wist ik niks van. 

David Lynch, 'Bob sees himself walking toward a Formidable Abstraction', 2000 Zoiets moet je wel durven maken.

Op de tentoonstelling draait een  zwart /wit filmpje, letterlijk een tekenfilmpje. Het is grappig en fascinerend om te zien. En dat geldt eigenlijk voor alles wat ik van hem gezien heb en dat is heel wat. Volgens het museum hangen en staan er 500 werken. Alles zien kan natuurlijk niet in een paar uur. 



David Lynch, 'Bobs Anti Gravity Factory', 2000 Dwaas idee maar ik zou de techneuten met dit soor dwaze ideeën niet graag de kost willen geven.


Er langs slenteren is de oplossing en dan kijken naar wat je boeit. Een wand vol tekeningen is teveel. Soms weten musea en kunstenaar geen maat te houden. Tijdens het slenteren kwamen woorden in me op als krankzinnig, buitenissig, onbegrijpelijk, waarom en wat bedoelt hij hiermee in ’s hemelsnaam enz. enz.? Maar zoals gezegd vooral fascinerend. 


In een van de zalen waar werken hangen van Lynch draait dit zwart-wit tekenfilmpje. Een kinderlijk filmpje, grappig maar met een griezelige ondertoon. Je wordt er niet vrolijk van.


Ik denk dat David zelfs op zijn zeventigste nog steeds bezig is te proberen greep te krijgen op zijn leven en de wereld, de USA wereld vooral. Hij doet het met humor en cynisme is mijn indruk, maar zeker weet ik dat ook weer niet. Ik ben geen Amerikaan.

David Lynch, 'My Girl Friend had Red Hair', 2013. Hier bekruipt me een gevoel van dood. Een akelige dood. Is zijn vriendin dood? En wat heeft de zebra er mee te maken? Waarom moet die weten hoe laat het is? Het is wel om te lachen. Haha Zebra, het is half zes geweest of negen uur? Ik bedoel maar, bij Lynch is alles luguber vreemd.

Voor meer kunstzinnig verantwoorde toelichting op het werk van David verwijs ik graag naar de website van het Bonnefanten Museum. De foto’s op deze blog van de tentoonstelling zijn slechts bedoeld om je een idee te geven van zijn werk.


David Lynch, 'This Man was shot 0,9502 seconds ago',  2004. Een merkwaardige fascinatie van Lynch. Is dit de akelige variant van de American Dream?


De overzichtstentoonstelling loopt tot 28 april 2019

Zaal met allemaal doeken met rode lampjes.

zondag 28 oktober 2018

TRUMPLAND OF HOE RIJK BEN JE ECHT?

 
Lauren Greenfield, Limo Bob in zijn kantoor, Chicago 2008 ©Lauren Greenfield/Fotomuseum den Haag
Een vriend van mij uit een lang verleden had een jaar lang als Rotterdams economiestudent stage gelopen in Amerika. Hij vond het een mooi land maar op zijn bewoners had hij niet. In de gastgezinnen waar hij tijdens zijn stage verbleef draaide het altijd en eeuwig tot vervelens toe om geld. Volgens hem zijn de Amerikanen ervan overtuigd dat alleen geld gelukkig maakt. De rest is flauwekul. 


Modellen voor een modeblad, ©Lauren Greenfield

Ik heb ondertussen zelf in Amerika ervaren dat veel mensen het leven gelukkig ook anders ervaren maar de grondtoon van het land is toch wel geld en rijkdom. In Amerika is de massaproductie en de massaconsumptie uitgevonden met goede bedoelingen, je zou kunnen zeggen democratische bedoelingen. Ford wilde dat alle Amerikanen van hoog tot laag een auto zouden kunnen kopen. Kodak wilde dat iedereen een camera kon kopen en foto’s maken. Beiden zijn geslaagd in hun opzet maar dat de daarop volgende massaconsumptie met als uiteindelijk gevolg de consumptiemaatschappij zo uit de hand kon lopen, hebben ze natuurlijk nooit beseft.
 

Bruidspaar, ©Lauren Greenfield

Het geloof dat materiële rijkdom de maat der dingen is, heeft tot op zekere hoogte altijd wel bestaan maar sinds de massaconsumptiemaatschappij gemeengoed is geworden in Amerika en daarbuiten is het ontaard in een alles overheersende religie. De aanbidding van materiële rijkdom verdringt elke geestelijk leven, maakt de deugden tot afval van de mensheid, vernietigt elke ethiek en esthetiek. Kijk maar naar hun president Trump. Bij hem draait alles om geld en nog eens geld. Amerika groot maken is in zijn ogen hetzelfde als RIJK maken. Hijzelf is een toonbeeld van materiële rijkdom die gepaard gaat met geestelijke platheid, een beperkte woordenschat, gebrek aan goede smaak, geen fatsoen en geen besef van geschiedenis.


De president van "Trumpland", Donald Trump met zijn vrouw Melania en zijn zoon Baron. foto: Regine Mahoux

De fototentoonstelling “Hoe Rijk ben je echt, Generation Wealth" had daarom ook “Trumpland” kunnen heten. De foto’s van Lauren Greenfield zijn een treurige uitstalling van geestelijke leegte die naarstig wordt opgevuld met kitsch, namaak schoonheid, vermaak en bling-bling in het kwadraat. Je weet dat veel rijke mensen bezwijken voor goedkope levensstijl met smakeloze dure kleren en sieraden,  met namaak schoonheid en eeuwigdurende verveling en toch wordt je in de tentoonstelling nog verrast hoever mensen daarin kunnen gaan. Te zien tot 3 februari 2019 in het Fotomuseum den Haag.