RUTTE MEETS TRUMP?

Staat de naoorlogse wereldorde op instorten? Ik wil niet dramatischer doen dan nodig maar als Trump zo doorgaat, is dat heel goed mogelijk. De naoorlogse wereldorde is gebouwd op de macht van de VS met Europa als slippendrager. Dat zint Xi en Putin al een hele tijd niet maar naar nu blijkt ook Trump niet.

Trump heeft niets met wereldorde. Trump heeft genoeg aan zichzelf, zowel persoonlijk als politiek. Trump verheft het eigenbelang in de enge betekenis van het woord tot internationale politiek. We hebben het Trump zelf horen zeggen, Amerika heeft genoeg aan zichzelf. Dat hij de golf van Mexico hernoemt tot Golf van Amerika is veelzeggend.

Trump zal de macht van Amerika gebruiken om het nog rijker en sterker te maken. Daarom wil hij Groenland toevoegen aan het Amerikaanse grondgebied en het Panamakanaal terug hebben. Degenen die niet meewerken zullen de macht van Amerika voelen, niet zijn militaire macht, die op de achtergrond wel altijd aanwezig is, maar zijn economische macht.

De lotgevallen van Colombia en in het verlengde Mexico als exportlanden van illegale migranten, spreken boekdelen. Toen Colombia twee Amerikaanse militaire vliegtuigen met illegale Colombiaanse migranten weigerde, dreigde Trump meteen om de invoertarieven met 50%te verhogen. Colombia bezweek voor de druk en voegde zich naar de wensen van Trump. Uit het Tromp kamp klonk gejuich. Eindelijk respect voor Amerika en Trump.

Met Groenland hebben we het eerste dreigende telefoongesprek van Trump al achter de rug. Hij eist dat hij Groenland kan kopen aldus de Deense premier Mette Frederiksen. Het argument van haar dat Groenland al 800 jaar bij Denemarken hoort, interesseert Trump helemaal niks. Trump is geen man met respect voor geschiedenis. Hij heeft alleen maar respect voor macht, militaire macht en economische macht. De rest kan wat hem betreft gestolen worden.

Dat een dergelijk brutaal nationaal egoïsme zich tegen hem en zijn land kan keren, interesseert hem misschien nog wel minder dan autoritaire leiders als XI en Trump. Die twee hebben tenminste nog in de gaten dat je mensen en landen op de eerste plaats moet zien te verleiden, desnoods met leugens en bedrog, en pas als dat niet lukt je de stok achter je rug vandaan moet halen.

Als Trump zijn eis rond Groenland doorzet en alles wijst erop dat hij dat van plan is, dan is dat een regelrechte bedreiging voor het voortbestaan van de NAVO, de pijler waarop een groot deel van de naoorlogse wereldorde op berust. Wanneer de NAVO instort dan is Europa op zichzelf aangewezen en dat is geen goede zaak.

Onder Amerikaanse vlag heeft Europa een zekere eenheid weten te bewerkstelligen maar zonder die vlag zou het wel eens snel uiteen kunnen vallen in verschillende blokken. Dan zijn we terug bij het vooroorlogse Europa, het Europa waar twee wereldoorlogen zijn begonnen.

De vraag is dus of de NAVO de aanval van Trump, want dat is het, zal overleven? Daar zal heel wat stuurmanskunst voor komen kijken en dat nu net op het moment dat de voormalige Nederlandse premier Rutte algemeen secretaris is van de NAVO. Tijdens zijn Nederlandse premierschap heeft hij bewezen een heel goed neus te hebben voor macht en het bijbehorende spel maar Nederland is de wereld niet en Nederlandse politici zijn een maatje te klein voor Trump. Rutte zal moeten bewijzen dat zijn leiderschap van wereldformaat is. Of het dat is moeten we maar afwachten.

VOER VOOR POLITICOLOGEN 25. HOUTHI'S EN DE BESTAANDE WERELDORDE

 

Zwaaiend met een kalasjnikov waarschuwt deze Houthi leider Amerika en Engeland voor zijn wraak en dat van zijn Jemitische landgenoten. Die landgenoten hebben trouwens niks in te brengen tenzij lege briefjes en die gelden niet. Mij doet dit soort figuren denken aan "Comical Ali" de woordvoeder van Saddam Hussein tijdens de Irakoorlog. Toen de Amerikaanse troepen tijdens de Irak oorlog zowat voor zijn deur stonden, sprak hij nog steeds ijskoud over de nakende overwinning van de Iraakse strijdkrachten. Nee, in het Midden Oosten is alles anders dan wat je denkt.

Een stafofficier die meedoet aan een actie van de twee NAVO bondgenoten Amerika en Engeland tegen de Houthi’s leidt tot enige kouwe drukte in de Tweede Kamer. De NSC vindt dat het vooraf geïnformeerd had moeten worden over de actie.

Niks zo vermoeiend als achteraf gepraat zonder gevolgen want tegen de actie was de NSC nou ook weer niet. Ja, waar heb je het dan over? Tenzij dit een gevolg is van de opvatting dat, zoals Pieter Omtzigt eens heeft gezegd, de Tweede Kamer het centrum van de macht is van waaruit alles geregeld moet worden. 

Dat klinkt mooi maar is dat in werkelijkheid houdbaar? Soms is besturen ook snel beslissen. Als de regels dat beletten omdat er eerst geïnformeerd en gedelibereerd moet worden in de Tweede Kamer, dan wordt ons land machteloos en krachteloos.

Er zal een balans tussen uitvoering en controle moeten zijn, tussen regels en bestuurskracht. Dat vergt politieke evenwichtskunst, flexibiliteit van geest en besef van urgentie. Regels zijn nodig maar niet altijd direct toepasbaar. Ik hoop dat ze dat bij de NSC zullen inzien.

Dat de zaak urgent is, lijkt wel duidelijk. De Houthi’s vormen een nieuw front in de strijd om de wereldorde. Wie vormen dat front?

Om te beginnen Rusland onder Putjinski die zijn Speciale Militaire Operatie in Oekraïne is begonnen als een stap op weg naar een nieuwe wereldorde. En net als Iran heeft hij daarbij gebruik gemaakt van zetbazen in Donetsk en Luhanks in Oost Oekraïne. De bindende factor is Russische taal en cultuur.

Iran gebruikt zetbazen als Hamas, Hezbollah en de Houthi’s. Zij moeten de gewelddadige speldenprikken uitdelen die op de langere termijn de strategische posities van het Westen ondermijnen.

 

De grootste bedreiging voor de bestaande wereldorde is China. Als er een land is dat groot genoeg is, economische is toegerust en een eeuwenlange cultuur van geduld heeft, is het China wel. Dat land laat zich niet verleiden tot "onnodig geweld". Langzame druk - militaire, economisch en politiek - kan de door Amerika gesteunde wereldorde langzaam maar zeker ondermijnen. In de ogen van China is het eerder een kwestie van tijd dan van confrontatie.

Sommige deskundigen maken zich druk over “het winnen van de harten” in het Midden Oosten of over de “asymmetrische oorlog” met Houthi’s die niet te winnen zou zijn.

Hoezo winnen van harten? De leiders in het Midden Oosten lappen de harten van hun burgers aan hun laars. In Egypte en Jordanië mogen ze massademonstraties houden of moeten dat misschien ook wel. Wie zal het zeggen? Ondertussen worden ze het niet eens over actie tegen de Gaza oorlog.

Hamas, Hezbollah en Houthi’s zijn zetbazen van Iran, zo kan Iran zelf buiten schot blijven. Ik denk niet dat Iran het zal wagen om een rechtstreekse confrontatie met Amerika aan te gaan. Ze kijken wel uit. 

Het is effectiever om je zetbazen de kastanjes uit het vuur te laten halen en op die manier te testen waartoe het Westen onder leiding van Amerika toe in staat is. Iran is niet zo gek als Rusland dat nu een  uitputtingsoorlog voert tegen Oekraïne ten koste van heel veel eigen mensen, materieel en geld. 

Misschien dat de Tweede Kamer een debat kan voeren over over de opstelling van Nederland in deze langdurige strategische oorlog om de wereldorde. Houden we vast aan de Westerse wereldorde en zo ja hoe dan we dat? Met de NAVO en andere Westers georiënteerde landen of niet? Wat dragen we bij aan menskracht  behalve een stafofficier en hoeveel andere middelen?