63. MEXICAANSE VERTELLINGEN. HET VISIOEN VAN DAVID

Nog altijd rijst de zonnepiramide majestueus en ongenaakbaar op boven de toeristen.

Frida laat zich niet kennen. Zo is haar aard. Ze zet de tocht naar de top van de zonnepiramide voort. Ze roept Trotski haar te volgen. Die laat zich dat geen twee keer zeggen. Haar soepel bewegende achterwerk is voor hem een extra aanmoediging. De revolutionair met het ijzeren brilletje smelt voor haar als was.

Maar moeder natuur laat zich niet tot alles dwingen. Zijn leeftijd begint bij de beklimming een danige rol te spelen. Langzaam gaat de klim zijn krachten te boven. Het dringt tot hem door dat hij het altaar van de liefde boven op de zonnepiramide wel kan vergeten.

Frida klimt gestaag verder, niet gehinderd door pijn of vermoeidheid. Ze kijkt om en ziet dat Trotski het opgeeft. Dat geeft haar een dubbel gevoel, een gevoel van triomf en van teleurstelling. 

Ze is sterker dan hij, maar de amoureuze afgang is een teleurstelling. Ze mist nu de revolutionaire liefdesdaad waarmee ze geschiedenis zou schrijven. Het zou haar faam als vrije en revolutionaire vrouw bevestigen en wie weet zou ze ook nog een kind van de revolutie gebaard hebben.

Ondertussen volgt David aan de voet van de piramide samen met Trotski’s vrouw nauwlettend de klim van Frida. Ze wordt alsmaar kleiner en kleiner totdat ze boven staat als een frêle poppetje onder de snel door de strak blauwe lucht zeilende wolken.

Hij knippert met zijn ogen. Ziet hij dat nu goed? Stijgt Frida met geheven armen op naar de wolken? Wordt ze ten hemel geheven door de oude Azteekse goden? Tegelijkertijd ziet hij rode en witte rozen van de trappen van de piramide naar beneden rollen. 

Hij kan zijn ogen niet geloven en blijft maar kijken. Gebeurt dit echt of heeft hij een visioen van wat er met Frida in de toekomst zal gebeuren? Hij kijkt voor de zekerheid naar de vrouw van Trotski maar die staat er nuchter bij. 

Frida begint aan de afdaling zich van geen ten hemel opneming bewust. Ze is teleurgesteld maar dat laat ze niet zien.Ze lacht en doet alsof het allemaal een grap is geweest, een brutale en vrijmoedige grap dat wel.

Trotski is er mismoedig van geworden. Alsof er niet al genoeg grappen met hem zijn uitgehaald. Het is niet niks om van een gevierd legerleider van het Rode leger een balling te worden in een vreemd land als Mexico die ook nog eens voor zijn leven moet vrezen. Verslagen begint hij aan de terugtocht.

Het dringt nu pas tot Frida door dat ze te ver is gegaan. Ze zoekt een weg om het goed te maken. Ze kijkt met grote ogen naar David. Die staat nog te bekomen van verbazing over wat hij net heeft gezien.

Zij ziet zijn verbazing en vraagt hem wat er aan de hand is. Hij knikt afwezig en speurt schielijk naar de rode en witte rozen die hij toch duidelijk van de trappen heeft zien rollen. Ze zijn er niet meer, niks te zien. Hij schudt het visoen van zich af en vraagt haar of hij iets kan doen.

Frida knikt. Ze wil het gezelschap opbeuren. Heeft hij een idee? David denkt even na en zegt haar dat het een ruim uur rijden is naar San Miguel Regla, waar Diego nog steeds met zijn lief Julia is. In het dorp is een tot hotel omgebouwde hacienda. Misschien is het iets om daar naar toe te gaan?

MEXICAANSE VERTELLINGEN 52. AMERIKA

'Wetbacks' of in het Spaans 'Mojados' herken je bijna altijd aan hun zelfverzekerde houding en de pick-up die ze gekocht hebben met het inde VS verdiende geld. (foto: petrus)

Diego vraagt hoe het gaat met de ejido. “Niks nieuws behalve dat er altijd te weinig geld is. Het is moeilijk om het land te bevloeien zonder extra leidingen maar het interesseert ze niet. Als het niet genoeg regent, dan is dat maar zo. Zo denken ze erover,” aldus don Ramon.

Diego weet maar al te goed dat plannen maken niet de sterkste kant is van de dorpelingen. Ze zijn geneigd om af te wachten waar het commissariaat mee komt en dat is meestal niet veel. En als een van hen toch iets bedenkt dan beginnen anderen bezwaren te maken, zeker als het geld kost. Ze vinden dat ze niks kunnen missen, ook niet als het om verbeteringen gaat.  

Ze leggen zich liever neer bij het lot. Hun ervaring is nu eenmaal dat je daar toch niet aan kunt ontsnappen. Plannen lopen dood of het nu om een huis gaat of om land. Dat is de les die ze al generaties lang krijgen. Waarom al die moeite doen? Een revolutie verandert daar niks aan, zo bedenkt Diego.

"Er wordt dus niks gedaan met het bos en het meer," vraagt Diego? "Nee, helemaal niks," antwoordt zijn vader. "Het is nog een geluk dat de hacienda gasten heeft die af en toe geld uitgeven in het dorp."

Het hotel geeft gelukkig werk aan enkele dorpelingen, mannen en vrouwen. Anderen uit het dorp verhuren hun paarden aan gasten om er een ritje mee te maken rond het hotel of een eindje de bergen in te rijden. Zonder het hotel zou het dorp armer zijn. 

Een geluk is dat er nog mannen zijn die net als zijn broer Lorenzo die het aan durven om naar Amerika te vertrekken om er te werken. Hoeveel mannen het zijn weet niemand maar er zijn heel wat gezinnen in het dorp die maandelijks dollars uit Amerika ophalen bij het kantoor van Western Union, gestuurd door hun zonen of mannen. 

Amerika helpt het dorp te overleven als de oogsten slecht zijn. Diego vraagt zijn vader of Lorenzo ook regelmatig geld stuurt naar zijn vrouw? Hij denkt van wel. Zijn vrouw helpt doña Maria af en toe met boodschappen. Dat zal met geld van Lorenzo zijn. 

Diego gaat in gedachten naar zijn jongere broer die al een paar jaar in Texas is. Hij is daar al langer dan hij van plan was. Toen leek hem een jaar genoeg om het geld bij elkaar te krijgen verdienen voor een groter huis. Dat zijn al twee jaar geworden en Diego denkt dat het er nog wel meer worden. Zo gemakkelijk krijg je het geld voor een huis niet bij elkaar.

Misschien moet hij hem eens bezoeken in Amerika of met semana santa naar San Miguel komen, want dan komt ook Lorenzo naar huis. Met de paasweek komen ze allemaal uit Amerika op vakantie naar huis, naar hun vrouw of hun ouders. Diego wil van hemzelf horen hoe hij maakt en wat zijn plannen zijn, zo die er zijn. 

Diego weet dat er mannen zijn die in Amerika aan een tweede gezin beginnen. Een jaar alleen zijn is natuurlijk ook niet niks. Dat begrijpt Diego ook wel maar een tweede gezin is een hele verantwoordelijkheid en niet in de laatste plaats, het kost geld. 

Dan blijft er minder over om te sparen of om naar huis te sturen. Amerika wordt dan een val waar je niet zomaar meer uitkomt. Vrouw en kinderen hier in het dorp blijven verweesd achter. "Je hoort hier en daar van gezinnen die onder die gedachte gebukt gaan," zegt zijn vader zuchtend.  

Sommige vrouwen zien hun man dan ook liever niet gaan. Liever armoede dan in eenzaamheid met kinderen. Maar je houdt ze ook niet tegen als ze hun zinnen er op gezet hebben. Alleen werk kan hun tegenhouden en dat is er te weinig. Diego hoopt maar dat zijn broer niet in de val van een tweede gezin in Amerika trapt. Dat zou voor de hele familie een ramp zijn.  

34. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE MUUR

 

Een moeder met haar twee zonen zaait bonen in. (foto: petrus nelissen 1976)

Het zint de boeren van San Miguel helemaal niet dat de nieuwe eigenaren van de hacienda, die er een hotel voor toeristen uit de hoofdstad van hebben gemaakt, het meer met het omringende bos als hun eigendom beschouwen. Nu ze er een twee meter hoge en een halve meter dikke muur omheen hebben laten zetten, ergeren de dorpeling zich nog meer aan dit onrecht want dat is het. Ze spotten met de revolutie die zoveel mensenlevens heeft gekost. Al het land van de hacienda zou immers het dorp ten goede komen.

Er is al verschillende malen een delegatie van het dorp bij de burgemeester geweest, maar die zegt dat hij niks kan doen. Het zit er dik in dat hij zijn positie niet in de waagschaal wil stellen voor een paar boeren ergens achteraf.  

Daarop zijn ze naar de gouverneur in Pachuca getrokken. Ook dat haalt niks uit. Die verklaart zich om dezelfde reden als de burgemeester onbevoegd in de zaak. Ze moeten bij het ministerie van landbouw zijn.

Daar lukt het hen zowaar een afspraak te maken met de ambtenaar van dienst. Die haalt er dikke dossiers bij en belooft de zaak ten gronde te bestuderen. Zodra hij meer weet zal hij de boeren informeren. Tot nu toe hebben ze geen bericht ontvangen. De revolutie lijkt op dood spoor te zijn geraakt in de catacomben van de bureaucratie.

Het is het bekende verhaal. Politici komen naar hun dorp als ze hun stemmen nodig hebben. Dan krijgen ze pulque, tequila, kip en worst. Als de geachte afgevaardigde eenmaal gekozen is, dan zien ze hem nooit meer terug. Pas bij de volgende verkiezingen laat hij zich weer zien en dan begint het verhaal weer van voren af aan. Verkiezingen zijn een terugkerend ritueel waarbij altijd de gevestigde revolutionaire partij aan de macht komt. Dat is het lot van San Miguel en het vaderland.

Nu zijn boeren geduldig. Dat heeft de natuur ze geleerd. Regen en zonneschijn komen nu eenmaal niet op commando. Soms regent het weken lang niet, zo lang dat de beken uit de bergen onooglijke straaltjes water worden. Dan zit er niks anders op dan te wachten tot de weergoden of welke goden hen gunstig gezind zijn. 

Maar op een dag raakt hun geduld met de muur op. De muur is geen natuurverschijnsel. Die is met mensenhanden gemaakt en kan dus ook met mensenhanden worden afgebroken. Ze besluiten de muur te slopen ondanks hun huiver voor de autoriteiten. Ze rapen de moed die her en der verspreid in het dorp nog rest bijeen en maken een heimelijk sloopplan.

Op het afgesproken uur van de afgesproken nacht sluipen ze als een groep kwajongens naar het noordelijk deel van de muur, het deel dat het verste weg ligt van de gebouwen en beginnen met de sloop. Dat valt tegen. De sloop gaat moeizamer dan ze gedacht hadden. Met veel moeite en zonder onderbreking, niemand van het hotel laat zich zien, hebben ze tegen de ochtend een gat van ongeveer 80 meter lang gemaakt.

Bij het aanschouwen van de ruïnes in het zonlicht voelen ze zich  trots dat ze het gedurfd hebben. Tegelijk slaat de schrik hen om het hart. Ze moeten er niet aan denken dat ze opgepakt worden door politie of wie weet het leger. Wat zal er dan van hun terecht komen?

Hun trots wint het van de angst. Ze besluiten om de overwinning op de muur en hun angst te vieren met een feestmaal. Ze beginnen met pulque. Daarna wordt de traditionele barbecue met de intussen geslachte geit klaar gemaakt. 

Met pulque bij de hand is het wachten tot het vlees gaar gesmoord is in de verhitte grond. Naarmate ze meer pulque drinken stijgt de moed hun naar het hoofd. Ze voelen zich helden van de revolutie, kleine helden want bang voor de autoriteiten blijven ze. 

Het feestje van de dapperen groeit uit tot een klein dorpsfeest. Politie of andere overheidsdienaren zijn in geen velden of wegen te zien. De actie is voorlopig geslaagd maar of die ook wat oplevert is de vraag. 

PROYECTO COSTA RICA 1977-1979 (parte 12)

Madre con hijas y hijo, Finca San Luis, Hotel, Guanacaste, Costa Rica 1977

Madre con hijas, Cooperativa Rio Canas, Guanacaste, Costa Rica 1977

PROYECTO COSTA RICA 1977-1979 (PARTE 9)

Casa y Tienda con su Familia (Huis en Winkel met zijn Gezin), Hotel, Guanacaste 1977

Madre de 7 Niños (Moeder van 7 Kinderen), Hotel, Guanacaste 1977