DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 2: JAN PRONK EN PIET RECKMAN

 

Links Jan Pronk (1940), econoom en leerling van de internationaal vooraanstaande macro-econoom, ontwikkelings-econoom en Nobelprijswinnaar Jan Tinbergen. Piet Reckman (1928-2007) stond bekend als politiek activist, docent en publicist en was symbool voor de radicalisering in het maatschappelijk werk.

Jan Pronk, zelf geen Nieuw Linkser,  voerde als minister van Ontwikkelingssamenwerking in de regering Den Uyl (1973-1977) en later in Lubbers III (1989-1994) en Kok I (1994-1998) het eerste punt van het tien punten plan van Nieuw Links uit. Op die post groeit hij uit tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de linkervleugel in de PvdA.

Door de combinatie van internationale solidariteit met socialisme oefende de partij aantrekkingskracht uit op radicale activisten en actiegroepen  die geïnspireerd werden door met name Latijns-Amerikaanse bevrijdingsbewegingen. Een van de boegbeelden van Derde Wereld activisme was Piet Reckman.

Piet Reckman was met pater Simon Jelsma in 1954 medeoprichter van de Pleingroep, de basis voor veel politiek activisme rond internationale solidariteit. De groep stond aan de basis van organisaties voor internationale solidariteit als NOVIB, de Wereldwinkels, en de XminY beweging. In 1967 kreeg de PvdA met de Evert Vermeer Stichting zijn eigen baken voor internationale solidariteit met bijbehorende projecten.

Piet Reckman was lid van de PvdA partijraad en voorzitter van de Latijns Amerika commissie. Latijns Amerika was sinds de Cubaanse revolutie in 1958 het continent geworden waar de radicale bevrijding van het kapitalisme en het anti-imperialisme en de komst van het socialisme spoedig werd verwacht.

Linkse intellectuelen, studenten enz. werden door de Cubaanse revolutie en de bevrijdingsstrijd in Latijns Amerika (Che Guevara en Camilo Torres) geïnspireerd. In de Latijns Amerika commissie troffen de Latijns Amerika activisten elkaar. Zij hadden vaak ook banden met een actiegroep.

De naam van Piet Reckman blijft voorgoed verbonden aan een motie van afkeuring die  25 oktober 1977 met 53 tegen 35 stemmen werd aangenomen in de partijraad. Met die motie stuurde de partijraad partijleider Joop den Uyl en zijn Ed van Thijn terug naar de onderhandelingstafel over een regeringscoalitie met  CDA en D66. 

De partijraad meende dat met het door Joop den Uyl behaalde historische resultaat van 53 zetels, de partij meer macht moest krijgen in de coalitie, dan Den Uyl en van Thijn voor elkaar hadden gekregen. De motie van afkeuring van Reckman maakte een tweede kabinet Den Uyl zo goed als onmogelijk.

In plaats dat de politieke winst van 53 zetels werd omgezet in een tweede kabinet Den Uyl, kwam tot verontwaardiging van links Nederland, de regering van Agt tot stand. Van Agt had met VVD partijleider Wiegel in enkele dagen een coalitie weten te smeden, een coalitie die Van Agt wellicht ook persoonlijk goed uitkwam. Hij en Den Uyl waren in veel opzichten elkaars tegengestelden. Voor Den Uyl moet het een Grieks drama geweest zijn dat hij zijn grootste verkiezingsoverwinning ooit niet kon omzetten in een premierschap. 

Toch was den Uyl dapper en/of eigenwijs genoeg om door te gaan als partijleider of was het om de partij te behoeden voor een verder afglijden naar links? Zijn strategie was om de linkervleugel op te nemen in de partij. In sommige kringen heette dat inkapselen om het op die manier politiek onschadelijk te maken.

De rechtervleugel was al in 1970 afgehaakt.  Ironisch genoeg werd de daaruit ontstane nieuwe partij DS’70 geleid door Willem Drees jr. de zoon van de grootste en bekendste naoorlogse PvdA leider Willem Drees. Die werd liefkozend vadertje Drees genoemd vanwege de onder zijn regie tot stand gekomen AOW regeling.

De motie van Piet Reckman was de eerste stap in de nederlagenstrategie die de PvdA later zou gaan volgen. Reckman zelf stapte ruim tien jaar later over  naar Groen Links, een fusiepartij van radicaal linkse partijen als CPN, PSP, PPR en EVP. De overstap van Reckman kan achteraf gezien worden als een voorbode van wat nu ruim 30 jaar later gebeurt, de fusie van de PvdA met Groen Links tot Progressief Nederland.

CORRUPTIE BIJ ADOPTIE EN PROSTITUTIE

Dominicaanse Republiek 1980

 

Wie stond er pakweg 40 jaar geleden bij stil dat een volwassen geadopteerd kind meer zou willen weten over zijn of haar biologisch ouders? In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw leek adoptie van pas geboren kansloze kinderen uit ontwikkelingslanden (of Derde Wereld landen) een mooie manier om de armoede in de wereld te bestrijden.

De bloedband leek toen van ondergeschikt belang vergeleken met hun armoede totdat ze eenmaal volwassen nieuwsgierig werden naar hun biologische ouders. 

Bij hett onderzoek naar hun afkomst stuiten geadopteerde kinderen op corruptie in het land van geboorte. Ook daar dachten we toen hier niet aan. We dachten dat het daar hetzelfde aan toe gaat als hier, misschien iets minder gereguleerd. 

Aan  brutale vervalsing van geboortepapieren, paspoorten en misbruik van namen dacht men niet, ook niet bij de in adoptie gespecialiseerde stichtingen. Die waren bezig met het goede doel. Dat corruptie in de meeste Derde Wereld landen een normaal onderdeel van het leven is, viel buiten onze horizon.

Wie in Mexico geboren is, kan alleen maar het land met een Mexicaanse paspoort. Dat is op zich probleem als je maar de nodige papieren kunt overleggen. Voor de aanvraag van een paspoort heb je het geboortebewijs van de gemeente nodig. 

Bij gebrek aan kopieerpapier kon de gemeente mij tot twee keer toe niet helpen. Een VN collega maakte me duidelijk dat de ambtenaar in kwestie een kleine tegemoetkoming verwacht ook al zijn volgens de wet de geboorte aktes gratis. Geen geld, geen papieren. Toen ik bij de derde keer mijn VN paspoort tevoorschijn haalde in plaats van geld, kreeg ik alsnog de benodigde kopieën. 

Tijdens het wachten, sprak ik een vrouw van indiaanse afkomst. Zij vertelde dat ze moest betalen voor de geboorte akte terwijl ze weinig geld heeft. Ze hoopte dat de prijs niet al te hoog zou zijn. 

In Costa Rica moesten we vlak voor vertrek een migratie ambtenaar omkopen omdat hij de geldige papieren van mijn pas geboren dochter niet goed keurde. In plaats van een paspoort voor haar, daar was geen tijd voor, had ik een document van het Ministerie van Binnenlandse zaken waarin toestemming tot vertrek werd verleend. Dat was onvoldoende volgens de ambtenaar. Twintig dolla bleek genoeg te zijn.

Een heel ander verhaal is de smokkel van jonge meisjes uit de Dominicaanse Republiek die ingezet werden in de prostitutie in Antwerpen en Rotterdam. De jonge vrouwen kwamen naar Nederland als zogenaamde dochters van een Dominicaanse vrouw die met haar Antilliaanse man in Nederland woonde.De vrouw regelde met behulp van corrupte ambtenaren de papieren voor deze meisjes zodat ze legaal Nederland konden binnenkomen. 

OORLOGSBULLETIN 67. DE KNULLIGE STAATSGREEP VAN DE WAGNERBENDE

 

Wat het ook was, ik heb zelden een zo knullige actie gezien als het gaat om machtsovername. De tocht naar Moskou van de zwaar bewapende Wagnerbende was daarentegen wel weer spectaculair dankzij de knullige reactie van Putjinski en zijn maten.

De Wagnerbende sneed al rijdend over de snelweg naar Moskou als boter door de machtsstructuren van Putjinski. Waren diens generaals, zijn minister van defensie enz. verlamd door de snelle actie? Wachtten zij achter de coulissen af hoe deze confrontatie zou aflopen om pas dan te kiezen voor de een of de ander?

Ondanks dat snelle spectaculaire succes van de inname van Rostov en de gewapende bedevaart naar Moskou was de actie slecht voorbereid zoals alles wat de Russen ondernemen nooit organisatorisch goed is doordacht.

Als je succes wil hebben moet je wat meer aan jouw kant hebben dan je eigen manschappen. Een of meer generaals of regionale commandanten zou geholpen hebben of misschien wel een gouverneur?

Bij een zodanige muiterij probeer je gewoonlijk ook wat gewoon volk aan jouw kant te krijgen door bijvoorbeeld een goed voorbereid en sterk nationaal TV optreden. Daar heeft Prigor niet aan gedacht of is hij er niet aan toe gekomen. Misschien ook wel logisch want het gemene volk doet er bij de Russische elite niet toe dus waarom je druk maken die te informeren of bij je zaak te betrekken?

Je ziet het ook aan het TV optreden van Putjinski op zaterdagmorgen terwijl Prigor onderweg is naar Moskou. Hij staat er helemaal alleen voor. Geen minister van Oorlog Sjooegenowitz te bekennen, geen generaals en geen voorzitter Medvedevski notabene voorzitter van de veiligheidsraad.

Eerlijk gezegd heb ik beter werk gezien van generaals in Derde Wereld landen als bijvoorbeeld Chili, Brazilië, Panama, Indonesië enz. Die zorgden ervoor de machtscentra in hun greep te krijgen door ze desnoods weg te schieten en te bombarderen. Dat is andere koek.

Het beeld dat beklijft is dat van een eenzame dictator Putjinski. Een knullig beeld ook nog, zeker voor een president die op het wereldtoneel de machtige man wil uithangen. Hoe lang is hem dat nog gegund?

KLEINSCHALIGE LANDBOUW 2. PLATTELANDS ROMANTIEK

Door het systeem van grondbezit komt in veel dorpen in Mexico veel kleinschalige landbouw voor. Dat betekent  dat vrouw en kinderen moeten helpen bij het zaaien en oogsten. Door gedwongen biologische landbouw, er is geen geld voor bestrijdingsmiddelen of kunstmest, is de opbrengst laag per hectare en derhalve ook de productiviteit van het gezin. Het resultaat is armoede tenzij een van de gezinsleden een inkomen kan verwerven uit een andere bijkomende activiteit en dan nog blijft de armoede.

De gepensioneerde Wageningse huisfilosoof  Michiel Korthals wil af van de moderne landbouw want dat vreet stroom en die moet ergens opgewekt worden, zegt hij in een interview in het Financieele Dagblad.

Hij zoekt daarom naar een andere minder energie-intensieve vorm van landbouw. In zijn woonplaats Laren doet hij aan kleinschalige akkerbouw waar hij op gemeenschappelijke grond met andere vrijwilligers graan verbouwt voor lokale bakkers. 

Maar wat is kleinschalige landbouw? Moet je er met een gezin van kunnen leven, je zorgpremie betalen en je huis kunnen aflossen? Dan moet het rendabel zijn, d.w.z. genoeg verdienen om de kosten van zaaigoed, land, mest en andere bewerkingen te betalen plus de kosten voor het onderhoud van een gezin en hun woning. Hoeveel melkkoeien, hoeveel hectare akkerbouw of bloementeelt is daarvoor nodig? 

Ik heb in mijn vorige blog verteld over een vriend die als afgestudeerd bioloog in de jaren zeventig van de vorige eeuw onderzocht of je als gezin min of meer kunt leven van wat je zelf met je blote handen - geen tractor enz. - op een stuk land verbouwt aangevuld met wat scharrelkippen en varkens. Het ging tot op zekere hoogte totdat zijn vrouw ziek werd. Toen werd hij weer voltijds leraar aan de middelbare school.

Het was een romantisch idee waar in die tijd veel over gepraat werd maar weinigen de moed hadden om het uit te proberen. Korthals wordt gedreven door dezelfde romantiek. Het is het verlangen  naar een harmonieus bestaan met de natuur, te leven in eenvoud en bescheidenheid. Dat verlangen steekt van tijd tot tijd de kop op. Ik denk als reactie op het industriële, stedelijke leven met zijn massaproductie en consumptie, waar tijd geld is geworden. 

Het is het oeroude verlangen naar het paradijs dat gek genoeg vaak de kop opsteekt bij socialisten. Uit die hoek kwamen de bedenkers van de coöperatie als een manier om terug te keren naar een vorm van samenleven waar productie en gemeenschapszin samenvallen. 

De Nederlandse schrijver Frederik van Eeden (1860-1932) op zijn  beurt geïnspireerd door het boek "Walden" van de Amerikaanse schrijver Thoreau stichtte  de kolonie Walden die bijna 10 jaar stand hield.

"Ik heb al lang mijn huis te groot gevonden en mijn leven te verkwistend. Ik verteer meer dan 6000 ‘sjaars en ik weet niet waaraan. Dat opeten van wat anderen zoo moeitevol voortbrengen, gaat mij verdrieten. Nu ga ik een stukje grond koopen, daarop een klein huis zetten, mijn huishouden bezuinigen en van mijn grond zien te halen wat er door overleg en werk van te halen is. Dan zal ik geld overhouden, en daarvan wil ik laten leven wie hetzelfde leven met mij wil deelen, maar die er nu niet toe in staat is omdat hij zich niet vrij kan koopen van de maatschappij.

Ik heb nu al een complot van vier jonge mannen, allen met veel talent, twee getrouwd, die dolgraag bereid zijn met mij samen te werken. Een sober buitenleven, handen-arbeid en studie. Geen geldmakerij meer, de band met het kapitaal zoo klein mogelijk, de eigen voortbrenging zoo groot mogelijk. Ik zal trachten de grond machtig te worden. Vrij, zonder hypotheek of schulden natuurlijk. We beginnen met de eenvoudigste woningen en langsaam aan.” (Brief van van Eeden aan Henri Borell in 1898)

Als je de ravage ziet die de consumptiemaatschappij soms grootschalig aanricht in onze samenleving dan is zo een romantische vlucht naar achteren, naar het hutje op de hei met wat schapen, een groentetuintje en bij kaarslicht een goed boek lezen begrijpelijk maar daarom nog niet realistisch.

Miljoenen mensen in Afrika, Latijns Amerika en Azië leven noodgedwongen van "kleinschalige" landbouw maar dan wel zo kleinschalig dat ze in armoede leven of liever gezegd overleven. Ze zijn overgeleverd aan de grillen van het weer en de natuur en niet te vergeten onverwachte ziektes en ongelukken. Het is overlevingslandbouw of volgens de boeken subsistentie landbouw. Wie van nabij ziet hoe zwaar en uitzichtloos zulk een leven is, bedenkt zich wel twee keer om aan zoiets te beginnen.

Het is een ware strijd om te overleven zonder ooit enig vooruitzicht te hebben op een wat veiliger en zekerder bestaan. Dood en ziekte loeren als het ware 24 uur per dag zeven dagen van de week om de hoek. Het is geen wonder dat velen van deze overlevingslandbouwers met hun gezin vluchten naar de stad waar in ieder geval voorzieningen zijn voor een beter leven. Maar ellendig genoeg komen de meesten terecht in krottenwijken.

Deze rurale misère is het gevolg van het gebrek aan belangstelling onder politieke leiders en de elite voor het lot van de plattelandsbevolking. Ze steken er geen geld en moeite in en laten ze maar een beetje heen modderen. 

Er is geen, te weinig of slecht landbouw onderwijs, er zijn geen kredieten voor zaaigoed en kunstmest, geen kredieten voor de aanschaf van machines, geen marktvoorzieningen (veilingen), geen bedrijven die hun producten verwerken enz. Er zijn geen boerenbanken die hen verder willen helpen. Er is geen ruilverkaveling om productie efficiënter kan maken.  Het gevolg is te lage productiviteit en te weinig productiemiddelen en dus misère.
 

DE DOOD VAN EEN MEXICAANSE PRESIDENT (1922-2022)

 

Nederlandse studenten demonstreren tegen de Mexicaanse regering waarin Luis Echevarria Minster van Buitenlandse Zaken was en als zodanig mede verantwoordelijk voor het gewelddadige optreden van het leger tegen demonstrerende studenten op het Plein van de Drie Culturen Tlatelolco op 2 oktober 1968 vlak voor de Olympische Spelen. Het militaire optreden leidde tot een bloedbad met honderden doden.   "Voor het IOC waren deze gruwelijke gebeurtenissen geen reden om de Olympische Spelen af te gelasten of uit te stellen. Integendeel, na een spoedbijeenkomst een dag erna prees IOC-voorzitter Avery Brundage het land voor de geboden gastvrijheid. Dit bloedbad is daarmee niet alleen een dieptepunt voor de Mexicaanse geschiedenis, maar ook voor de olympische geschiedenis.", aldus de rubriek sportgeschiedenis op de MSN website.

Luis Echevarria was president toen ik in Mexico woonde (1974-1977). Op 8 juli dit jaar is hij overleden. Honderd jaar is hij geworden. Het doet me denken aan het beroemde boek ‘Honderd jaar eenzaamheid” van de Colombiaanse schrijver Gabriel Garcia Marquez. Echevarria was in de tijd dat ik in Mexico woonde alles behalve eenzaam, tenminste niet zichtbaar. Geestelijk kan natuurlijk altijd.

Echevarria was een echte PRI apparatchik, gepokt en gemazeld door de partij PRI die na de bloedige burgeroorlog tevens sociale opstand in de jaren twintig van de vorige eeuw, aan de macht kwam. Sindsdien regeerde de PRI in Mexico met harde hand onder de vlag van nationalisme, pseudo-socialisme en patriotisme. De PRI had van Mexico een partidocratie gemaakt of een democratuur. Achter een facade van democratie mochten satellietpartijen en partijtjes die zich revolutionair noemden of socialistisch onder het toeziend oog van de PRI mee doen aan de "vrije" verkiezingen. Een verfijning van de dictatuur die communistische partijen nooit hebben kunnen bedenken.

Door mijn werk bij de Verenigde Naties leerde ik dat Echevarria internationale ambities had en niet zo weinig ook. Hij wilde leider worden van de landen van de derde weg, de landen in de Derde Wereld die in de Koude Oorlog een eigen weg wilden volgen zoals bijvoorbeeld Joegoslavië ten tijde van Tito. Om die ambities kracht bij te zetten nodigde hij allerlei VN kopstukken uit en politieke leiders van Derde Wereld landen om onder zijn leiding te vergaderen over de toekomst van de Derde Wereld. Wat Echeverria echter miste was charisma. Hij had meer weer weg van een verwarde oom of een partijpolitieke ambtenaar dan van een leider.

Hij noemde de VS openlijk imperialistisch zonder dat dit leidde tot enig daadwerkelijk anti-Amerikaans beleid behalve dan dat hij Fidel Castro, de communistische dictator van Cuba, steunde en de linkse marxistische Chileense president Allende. Toen die bij een gewelddadige machtsovername door generaal Pinochet ten val werd gebracht (1973), nodigde hij Chileense vluchtelingen uit naar Mexico te komen.

Dat gaf hem internationaal aanzien maar zijn beleid in eigen land kan men zelfs met de grootst mogelijke moeite links noemen tenminste als je onder links het bevorderen van sociale rechtvaardigheid, het naleven van mensenrechten, vrije pers, vrijheid van organisatie enz. verstaat. Echeverrai was in naam van de PRI de hoeder van de bestaande orde en die was sociaal onrechtvaardig.
 

Verbaal streed hij tegen armoede, praktisch gebeurde er niks. Het was al heel wat dat je op het platteland gratis medisch zorg kon krijgen. Wat ook gratis werd onder Echeverria was de anticonceptie-pil met bij behorende voorlichting ter bestrijding van de overmatige bevolkingsgroei. Helaas kwam er met name onder de lagere klassen een geruchtencampagne op gang dat de pil je onvruchtbaar zou maken. Niettemin had de campagne enig succes.

Waar Echevarria niks aan deed was de heersende corruptie van hoog tot laag, ook in zijn eigen regering. Af en toe werd er voor de bühne een minister of ambtenaar opgepakt maar dat was meer politiek dan strijd tegen corruptie. Een politicus die de partijlijn niet driegde te volgen werd op basis van beschuldigingen van corruptie ten val gebracht. De corrupte vakbonden werden door zijn regering gesteund tegen veelal linkse, democratische en onafhankelijke bonden.

Echeverria heeft zich nooit kunnen onttrekken aan zijn verantwoordelijkheid als Minister van Binnenlandse Zaken voor de gebeurtenissen op het plein van de drie culturen, Tlatelolco. In 1968 werden door het Mexicaanse leger tientallen studenten die protesteerden tegen de Olympische Spelen doorgeschoten. Onder zijn presidentschap trad het leger opnieuw hard op tegen gewapende linkse ongewapende groepen, werd de persvrijheid ingeperkt en vonden verdachte politiek moorden plaats. Hij is er nooit voor veroordeeld ondanks latere pogingen daartoe.  

3. HET BELOOFDE LAND. ONTWIKKELINGSHULP

 

De nationale mentor van de Nederlandse ontwikkelingshulp en dus ook van mij was de macro-econoom en Nobel prijs winnaar professor Jan Tinbergen (1903-1994). 

"In 1957 werd Tinbergen gewoon hoogleraar in Rotterdam met als leeropdracht Wiskundige Economie en Ontwikkelingsprogrammering. Vanaf 1956 is Tinbergen naast die Wiskundige Economie ook het vak Economie van Ontwikkelingslanden gaan geven. Vanaf 1966 tot zijn emeritaat (1973) was zijn leeropdracht in Rotterdam Economie der Centraal Geleide Stelsels en Ontwikkelingsprogrammering. De problematiek van de Derde Wereld had allengs meer zijn interesse en zijn 'hart' gekregen dan theoretische benaderingen. Hij richtte diverse instituten op en was vele jaren topadviseur van de VN voor ontwikkelingsplanning. Naast zijn hoogleraarschap bij de Nederlandsche Economische Hoogeschool was Tinbergen van 1934 tot 1968 directeur van de Stichting het Nederlands Economisch Instituut. Verder was hij de eerste directeur van het Centraal Planbureau. Van 1973 tot zijn pensionering in 1975 gaf hij college als hoogleraar aan de Universiteit Leiden." (foto: petrus nelissen, gemaakt in 1988 tijdens een CNV actie voor behoud van 1,5% van het Nationale Inkomen voor Ontwikkelingshulp)

Dat ik als bijvak ‘Economie van de ontwikkelingslanden’ koos was natuurlijk geen toeval. Het was mijn lot, van begin af aan al maar ik besefte dat toen natuurlijk niet. Als Rooms jongetje hoorde ik in de zondagsmis op de preekstoel zo af en toe een missiepater prediken over de armoede en de onwetendheid in verre landen, bijvoorbeeld Papoea Nieuwe Guinea. Ter afsluiting van zijn sermoen vroeg hij dan een bijdrage aan ons parochianen voor de aanschaf van schoppen want die waren hard nodig om op het land om te spitten. Zijn verhaal was een combinatie van idealisme, heldenmoed, avontuurlijk reizen en nuttig werk, zogezegd een Roomse Kuifje.

Die combinatie is nooit meer uit mijn hoofd verdwenen. Aan het eind van de lagere school nam ik mij samen met mijn beste vriend voor om voor ingenieur te gaan studeren om daarna de Surinamers te gaan helpen bij het Brokopondoplan waar we net wat over geleerd hadden. Op de middelbare school leerde de godsdienstleraar ons dat ontwikkelingshulp of zoals het toen heette hulp aan de arme landen een plicht van naastenliefde was, ook als de hulp niet altijd goed terecht komt. Mijn vriend is inderdaad water en wegenbouw gaan studeren, ik was daarentegen op een ander pad terecht gekomen. Tot vandaag dan, want met de idee om colleges in de “Economie van de ontwikkelingslanden’ van professor Janssen S.J. van de Hogeschool Tilburg te gaan volgen, keerde ik terug op het voor mij bestemde pad.

Ik leerde van Janssen waarom het nodig is dat wij de ontwikkelingslanden moeten helpen met het verstrekken van kapitaal en kennis ofwel ontwikkelingshulp. Ontwikkelingslanden zijn te arm om te besparen en zo lang je niet kunt besparen heb je geen geld om te investeren in de ontwikkeling van je land. Ik besef dat dit een iets te eenvoudige weergave is van het college ‘Economie van de ontwikkelingslanden’ maar de strekking is duidelijk. Ontwikkelingshulp is noodzakelijk willen we de ontwikkelingslanden niet in de steek laten, wat niet alleen onverantwoord zou zijn vanuit naastenliefde maar ook onrechtvaardig want veel ontwikkelingslanden zijn voormalige koloniën waarvan wij ex-koloniale landen geprofiteerd hebben.

Dat laatste werd bevestigd door de in zwang zijnde imperialisme theorieën over de uitbuiting van wat de Derde Wereld was geen heten. De term Ontwikkelingslanden deed semantisch geen recht aan de eigen ontwikkeling van die landen, hoe anders die ook is.

Vladimir Iljich Lenin, de Godfather van het communistische Rusland, zei al dat het imperialisme het hoogste stadium is van het kapitalisme. Wij imperialisten zijn rijk geworden over de ruggen van de armen, waarmee ook meteen de schuldvraag is beantwoord en vastgesteld wie verantwoordelijkheid is voor de armoede wereldwijd.

Het boek“Capitalism and Underdevelopment in Latin America’ (1967) van de Duitse socioloog en econoom Andre Gunder Frank leverde het economische bewijs van de Leninistische ideologie. Latijns Amerika is het slachtoffer van zijn voormalige koloniale machthebbers en het nieuwe Noord Amerikaanse imperialisme. Zo werd mijn wereldbeeld overzichtelijk en helder. Dat in deze toestand ingegrepen moest worden, is me duidelijk geworden. Hoe precies wist ik nog niet maar dat ik had er alle vertrouwen is dat de toekomst mij dat zal leren. 

(wordt vervolgd)
 

COMPLOTDENKEN

Het zegt iets over het vertrouwen in eigen regering en geheime dienst als een groep mensen beweert dat hun eigen regering zelf de aanval op de twee torens in New York op 11 september 2001 zelf georganiseerd heeft ten koste van vele duizenden doden. Het is ook moeilijk voor te stellen dat een zo machtig land als de VS verslagen zou kunnen worden door een zootje terroristen.

Je zou complotdenken als een vorm van onmacht kunnen zien om de wereld en de gebeurtenissen te begrijpen. Je kunt er ook een signaal van wantrouwen in zien. Mensen vertrouwen de officiële lezingen van hun overheid niet. Zo ben ik nergens zoveel complotdenken tegengekomen als bij mensen in Afrika, Azië en Latijns Amerika.

Dat is ook geen wonder want in veel landen in die continenten is de informatievoorziening niet betrouwbaar. Hele en halve dictaturen, autocraten enz. zetten de media naar hun hand of onderdrukken ronduit de vrijheid van meningsuiting. De meeste Derde Wereld landen staan machteloos in de wereld van geld en macht,zijn ook kolonie geweest van een Europees land en nu zijn ze weliswaar onafhankelijk maar onderworpen aan de economische, politieke en militaire macht van grootmachten en hun vazallen. Ze kunnen hooguit hun stem zo duur mogelijk verkopen in  de VN en andere internationale organisaties. Is het dan gek dat veel burgers in die landen denken dat ze nog steeds de speelbal zijn van het koloniale moederland of de grootmachten met hun geheime diensten, hun machtige multinationale ondernemingen en hun handlangers in eigen land?

Voer genoeg voor verstandig onderzoek naar complotdenken zou je zeggen maar helaas niet bij Trouw en Kieskompas. Die bewandelen met hun onderzoek liever de platgetreden paden van de vooroordelen tegen kiezers van  populistische partijen. De zaterdagkrant van 5 oktober j.l. meldt met grote letters dat FvD, PVV en 50 plus stemmers vaker complotdenkers zijn dan stemmers op andere partijen met als toegevoegde variabele dat “hoger opgeleiden gemiddeld minder in samenzweringen geloven, maar een hoger opgeleide FvD’er nog altijd meer dan een laagopgeleide D66’er.”
 
Kiezers van populistische partijen zijn complotdenkers en dus eigenlijk sneue mensen. Zo gelooft bijna een kwart van de bevolking de bewering dat er een voorop gezet plan bestaat om via media, kunst en onderwijs de samenleving linkse ideeën op te dringen. De bewering dat politici proberen de oorspronkelijke bevolking van ons land te vervangen wordt zelfs geloofd door de helft van de FvD en PVV stemmers. Veel kiezers geloven dat achter de financiële crisis de lange arme van internationale bankiers steekt.

Maar is dat eigenlijk allemaal wel zo gek? Als achter de bankencrisis een complex van factoren zit die zelfs veel journalisten van kwaliteitskranten niet begrijpen, is het toch niet zo gek dat er mensen zijn die denken dat bankiers en politici samen onder een hoedje spelen om de belastingbetaler geld af te troggelen terwijl de bankiers hun vette salarissen behouden?

Als de wijk volloopt met Medelanders zonder dat je iets gevraagd wordt en daar dan tegen protesteert om vervolgens te worden weggezet als racist dan kun je toch aan een complot denken? Zeker als in de gegoede wijken geen asielzoeker is te vinden?  Wat moet je anders denken? Dat het een migratiecrisis is waar niemand van Brussel tot den Haag raad mee weet? Dat is moeilijk te geloven als dezelfde politici in Nederland en Brussel 24 uur per dag beweren dat ze onze toekomst in handen hebben?

Voor media en onderwijs hetzelfde verhaal. Hoe komen anders al die klimaatkinderen plotseling op straat? Die komen toch niet uit de lucht vallen? Dat moet toch een vooropgezet plan zijn van de media en het onderwijs? Trouw doet net of zijn neus bloed terwijl ze als krant hebben besloten zich te scharen achter het VN klimaatpanel en de akkoorden van Parijs. Werken ze daarmee zelf niet ook het wantrouwen en complot denken in de hand?
 
Ligt het niet voor de hand aan een complot te denken dan te moeten geloven dat je geregeerd en bestuurd wordt door onnozelaars die zelf ook niet niet snappen hoe banken werken, ook niet door hebben hoe migratie werkt en geen benul hebben van klimaat?  Het zou verstandiger zijn van Trouw en Kieskompas als ze eens uitzochten waar dat wantrouwen vandaan komt in plaats van kiezers weg proberen te zetten als complotdenkers.