PRO - PROGRESSIEF NEDERLAND

 

Een nieuwe naam een nieuwe kans. Kans op meer politieke macht, daar hopen ze toch op bij PRO - Progressief Nederland (de voormalige PvdA en Groen Links).  Of dat ook zal gebeuren is de vraag.De ervaring leert dat fusies tussen politieke partijen over het algemeen weinig meer opleveren dan al was behaald.

Het CDA is opgericht om de politieke erosie van zijn samenstellende delen, de katholieke KVP, ooit de grootste partij van Nederland, de protestantse AR en CHU te stoppen. De fusie heeft de neergang inderdaad voor een tijdje stopgezet maar na een poosje ging het weer gewoon door. 

De ontkerkelijking ondermijnde de brede basis van de christelijke partijen. Ze bleven kiezers verliezen, zodanig veel zelfs dat de partij nog maar 5 zetels in de Tweede Kamer behaalde. 

Bontenbal heeft het tij gekeerd door bij de laatste Tweede Kamer verkiezingen 18 zetels te behalen. Een mooie prestatie. De fusie bracht indertijd linkse en rechtse christenen bij elkaar. Die scheiding is nooit helemaal verdwenen. Bontenbal zal daarom als fractieleider moeten balanceren tussen de linker en rechter vleugel terwijl de druk van rechts groot blijft. 

Al even weinig leverde de fusie op van de radicaal links georiënteerde christelijke dissidenten partij PPR met de pacifistische socialisten van de PSP, de communistische partij CPN en de evangelische radicalen van de EVP tot de partij Groen Links.

Ook dat leidde niet tot een doorbraak van het links-radicale gedachtengoed of tot enige groen-linkse machtsvorming in de Nederlandse politiek. Het was en bleef een partij in de marge van de macht ondanks steun van kapitaalkrachtige milieuclubs als Greenpeace en Milieudefensie en de ontwikkelingsclub Novib-Oxfam.

In de tijd van de Groen-Links fusie stapten uit onvrede met de fusie voormalige PPR leden over naar de PvdA. Zij vonden dat Groen Links te ideologisch en te communistisch was. De PPR mocht dan radicaal zijn, de partij was vanwege zijn afkomst (CDA) gewend aan pragmatisch met macht omgaan en aan ideologische pluriformiteit. 

Een van die overlopers van de PPR naar de PvdA was Ad Melkert. Die wist zich snel een plaats te veroveren in de partij zodat hij spoedig in de Tweede Kamer kwam waar hij als financieel secondant van partijleider en premier Kok diens kroonprins werd. De eerste en grootste Nederlandse populist Pim Fortuyn maakte een drastisch einde aan zijn bliksemcarrière die hem premier van Nederland had moeten maken.

Voor hem is de voorgenomen fusie van de PvdA met Groen Links een extra zure appel. De geschiedenis herhaalt zich. De pluriforme, pragmatische arbeiderspartij PvdA fuseert met de radicale, ideologische partij van hoger opgeleiden Groen Links. Vandaar zijn verzet tegen die fusie. Maar net zoals indertijd bij de fusie van de  PPR met klein linkse partijen haalt dit verzet niks uit.

Zal de gefuseerde partij groter worden dan de som van de twee? Tot nu toe wijst daar niets op. Ook niet bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. 

Net als bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen verloor ook nu de combinatie Groen Links/PvdA zetels ten opzichte van hun gezamenlijke resultaat bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen (2022). In ongeveer 8 op 10 gemeenten behaalde de combinatie een slechter resultaat dan in 2022. Ze verloren 137 gemeenteraadsleden. Een schrale troost is dat de PRO-combinatie de grootste partij van het land bleef.

Hoe het verder zal gaan, is moeilijk te voorspellen. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw heeft de PvdA langzaam maar zeker zijn traditionele achterban van arbeiders en hun gezinnen verloren. 

Het Groen Linkse smaldeel zal zich beter weten te handhaven. Dat bestaat vooral uit goed betaalde hoger opgeleiden die zich in de kapitalistische economie prima kunnen handhaven en tegelijk hun radicale groene en linkse idealen kunnen koesteren. 

Het zijn ook technocraten. Dat hebben ze gemeen met D66. Hun hoogste goed is wetenschap als richtlijn voor de inrichting van de samenleving. Ze zijn dol op nationale commissies als het Planbureau voor de Leefomgeving. Die geven greep op de toekomst, denken ze.

Een mooi voorbeeld is PRO-Brabant die kondigen op grond van bezuinigingen alvast aan dat het aantal gemeenten in Brabant gehalveerd moet worden om ze voor te bereiden voor de toekomst.

In de ogen van deze PRO-technocraten is een gemeente niks anders dan een bestuurlijke machine. Dat een gemeente een woongemeenschap is, het woord zegt het al, ontgaat deze vooruitgangsdenkers. 

Samsom en Timmermans hebben net als Klaver met hun heilige geloof in klimaatmodellen en transitieplannen de PvdA en Groen Links omgebouwd tot technocratische partijen. 

De nieuwe naam Progressief Nederland (PRO) zal naar verwachting niet veel extra kiezers trekken. Voor de meeste kiezers heeft het woord progressief een vage betekenis. 

Het woord progressief is een paraplu waar van alles onder kan schuilen. Het is een verzamelnaam voor modieuze, eigentijdse trends. Geen centraal begrip waarmee je een sociaal-economische werkelijkheid kunt duiden zoals met het begrip Arbeid of een sociaal-culturele werkelijkheid zoals Christelijk. 

Het is vooral niet conservatief of behoudend. Volgens AI van Google staat progressief voor vooruitgang, verandering en vernieuwing zijn. Vooruitgang waar naar toe? Verandering van wat? Vernieuwing van wat? Dat blijft de vraag bij PRO-Nederland.

CONSUMENTISME IN PLAATS VAN BURGERSCHAP

Tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen kende het consumentisme in de politiek geen grenzen meer, niet bij de kiezers, niet bij de politici en niet bij de bestuurders.

Hoe diep het consumentengedrag de politiek is binnengedrongen, blijkt uit de antwoorden van kiezers op de vraag waarom ze gaan stemmen. Jongeren antwoorden dat ze een een woning willen, anderen omdat er een zwembad, een speeltuin of een park.

Iets persé niet-willen is ook een sterk motief om te gaan stemmen. Zo scoorde bij deze gemeenteraadsverkiezingen geen asielopvang in dorp of stad  hoog. Geen windmolens in de polder of elders is ook zo een niet-willen doel om te gaan stemmen.

De voor wat hoort wat mentaliteit wordt dik aangemoedigd door politici en bestuurders die zich graag populair willen maken. Zo zijn in Harlingen, Dantumadeel en Pijnacker-Nootdorp door de gemeente limousines aangeboden aan jongeren om ze naar het stembureau te brengen.

Niks burgerplicht, niks verantwoordelijkheid voor je gemeente, je bestuur en je land. De leegte van het consumentisme heeft politici en bestuurders al net zo in hun greep als de kiezers. 

Nog zo een voorbeeld, de burgemeester van Rotterdam die gaat abseilen van de Euromast gevolgd door notabene onze premier als meer dan 50% gaat stemmen! Meer politieke leeghoofdigheid kun je haast niet voorstellen. Hoezo populistisch?

Politiek is een supermarkt geworden met aan de ene kant de kiezers die het voor het kiezen hebben en aan de andere kant de politici en de bestuurders die hun klanten zoveel mogelijk gratis laten winkelen. Allemaal sigaren uit eigen doos, de belastingpot. 

Politici, bestuurders, media en onderwijs hebben de burger als waardig deelnemer aan maatschappij en samenleving gesloopt en daarvoor in de plaats de consument geschapen. Kiezers worden al lang niet meer aangesproken op hun burgerplicht, hun sociale en politieke verantwoordelijkheid als fundament van de democratie.

Hij wordt voortdurend opgejaagd om als consument nog meer en beter te eisen of het nu gezondheidszorg is, woningen, toeslagen, voorzieningen, openbaar vervoer enz. Aangezien uiteindelijk ondanks de enorme rijkdom de middelen van de staat beperkt zijn, kunnen niet alle wensen en eisen vervuld worden en dan gaan andere mechanismen werken.

Dan raken de kiezers teleurgesteld of vinden dat ze bedrogen worden. Het heet dan dat er niet naar hen geluisterd wordt. Ze vinden dat ze opgelicht, genegeerd of zelfs benadeeld worden door de politiek. 

Eenmaal in die fase aangekomen, steekt de storm op van het grote wantrouwen. De kiezer haakt af. Allerlei deskundigen buigen zich welwillend over dit fenomeen. Er wordt naarstig gezocht naar de oorzaak van dit wantrouwen. 

Ze worden daarbij gesteund door  journalisten die niet doorhebben dat ook zij hun bijdrage leveren door het consumentengedrag van de keizer aan te moedigen.

En als dan nog minder dan de helft van de kiezers de moeite neemt om zijn burgerplicht te vervullen, dan zou de democratie wel eens verloren kunnen gaan. De verkiezingen verliezen dan hun legitimiteit en daarmee de gekozen politici en bestuurders. 

VOER VOOR POLITICOLOGEN 30. WOELIGE TIJDEN

 

Navalny is dan toch vermoord. Dat is heel treurig en ontmoedigend.
Hij streed als een Sint Joris tegen de draak Putjinski. Helaas is het hem niet gelukt de draak te doden, maar hij heeft hem geestelijk verslagen, voor altijd. 

In FD lees ik een interview met de Hoogleraar Politicologie Jonathan Holtslag over de staat van de oorlog in Oekraïne, de rol van Europa en het groeiende politieke populisme. Hij is twee generaties jonger maar ik kan hem gelukkig nog volgen. Dat is wel eens anders, maar Vlamingen liggen me wel. Misschien is dat een verklaring?

Hij is verbijsterd dat er na de inval van Rusland in 2014 in Oost Oekraïne (de Donbas) in de Europese Unie alles bij het oude bleef. De politieke leiders hadden niet door waar Putin mee bezig was terwijl je toch geen politieke ziener hoefde te zijn dat hij aan een nieuwe machtspolitiek bouwde.

“Er is vaak op gewezen: door de Russische annexatie van de Krim en het neerhalen van vlucht MH17 in 2014 wist het Westen jaren geleden al waartoe de Russen in staat waren. Tijdens het presidentschap van Donald Trump drong tot Europa door dat Amerikaanse militaire steun niet vanzelfsprekend was. Maar na de zege van Biden was het business as usual. Europa schrok pas wakker in februari 2022.” (Politicoloog Jonathan Holtslag:het probleem is niet onze democratie maar onze decadentie) 

Een van de oorzaken zou decadentie zijn die onze democratie heeft uitgehold. “Het probleem is niet onze democratie, maar onze decadentie. Wij willen niet meer vechten om onze toekomst veilig te stellen. Dat is het gevolg van een heel lange periode van welvaart, en ook van een heel lange periode waarbij we gemakzuchtig onder de Amerikaanse paraplu schuilden. Dat is minder en minder mogelijk, maar doordat we zo verwend zijn, zijn we nu ook niet bereid de investeringen op te brengen om het tij te keren.”

De welvaart als vanzelfsprekend beschouwen heeft er toe geleid dat we niet eens meer beseffen hoe die tot stand is gekomen, hoe zeldzaam die is in de wereld en dat er inspanningen voor nodig zijn om die te handhaven. Het gevolg is populisme. Kiezers willen alleen maar horen wat ze graag horen. Leiders die dat willen verstoren met onrustwekkende opvattingen worden terzijde geschoven.

Een tweede daarmee samenhangende factor is het gebrek aan geopolitiek inzicht. Men snapt in Europa eenvoudigweg niet meer waar een autocraat als Putjinski mee bezig is. Ze projecteren hun eigen gemakzucht op die van Putjinski terwijl hij bewogen wordt door nog heel andere vergezichten dan rijkdom en persoonlijke macht. Goed of niet goed, hij wil voor eerst en vooral de macht van Rusland als Grote Mogendheid in de wereld herstellen op basis van oude vertrouwde Russische waarden. Putjinski grijpt terug naar de tijd van voor het communisme, de tijd van de Russische Ziel onder de Tsaren.

Westerse intellectuelen, kosmopolieten en globalisten onderschatten in het algemeen nationalistische opvattingen en religies als krachtige wapens voor politieke machtsvorming en dus ook die van de Russische ziel. Putjinski heeft de Russische ziel vertaalt in nationalisme, post-Tsaristische politieke autocratie, herstel van de religieuze orthodoxie en conventionele gezinswaarden.

Wie dat maar al te goed weten zijn de landen die de Russische ziel van nabij kennen zoals de Baltische Staten maar ook iemand als Orbansk maar dan met zijn Hongaarse ziel. Niet voor niks maakt hij zich druk over het lot van Hongaarse minderheden in de buurlanden van Hongarije.

Putjinski doet hetzelfde en dat beseft men in landen waar grote aantallen Russische minderheden wonen maar al te goed. Een besef dat Westerse kosmopolieten niet hebben omdat zij geloven in wereldburgerschap. Vandaar ook het gemak om migratie te aanvaarden, in de efficiency van internationale instellingen te geloven en internationale NGO's bedenken. 

Nationalisme is in hun ogen achterhaald en hoort eigenlijk niet meer te bestaan. Dat heet tegenwoordig identiteitspolitiek en is er sprake van een identiteitsoorlog. Putjinski voert een identiteitsoorlog in Oekraïne, de Palestijnen in Gaza. 

Maar wat voor woord je ook verzint, het blijft nationalisme en in nationalisme zit diep verborgen het woord stamverband. Het is een brede vorm van stamdenken. De stam is naats het gezin de oervorm van samenleven die maar niet uit onze genen wil verdwijnen. 

De Nazi's hebben indertijd het stamdenken aangepast en vervolmaakt in de Duitse natie. Putjinski is met eenzelfde project bezig vandaar ook dat voor wie goed kijkt, zijn oorlog in Oekraïne zoveel gelijkenis toont met de Duitse agressie in de Tweede Wereldoorlog.

Het nationalisme met het onderliggende stamdenken is weer terug op het wereldtoneel. We gaan daarom nog woelige tijden tegemoet. 

“Ik vind Europa laf en zelfgenoegzaam en word daar bij momenten knettergek van. Maar ik wil niet de handdoek in de ring werpen. Mijn oproep is: wij gaan daar klappen krijgen. Wij gaan daar onze belangen en onze eer nooit meer helemaal kunnen redden. Daar is het te laat voor, maar laten we alsjeblieft nu een begin maken aan het opbouwen van militaire, economische en politieke capaciteit om herhaling te voorkomen.”, aldus Holtslag.

Of dat gaat lukken? Niemand die het weet. Kijk naar de verkiezingsuitslag met twee winnaars die geen enkel besef hebben van wat er op het spel staat met de oorlog in Oekraïne. Ik bedoel de PVV en de BBB. Ja, we gaan woelige tijden tegemoet.

COMPLOTDENKEN

Het zegt iets over het vertrouwen in eigen regering en geheime dienst als een groep mensen beweert dat hun eigen regering zelf de aanval op de twee torens in New York op 11 september 2001 zelf georganiseerd heeft ten koste van vele duizenden doden. Het is ook moeilijk voor te stellen dat een zo machtig land als de VS verslagen zou kunnen worden door een zootje terroristen.

Je zou complotdenken als een vorm van onmacht kunnen zien om de wereld en de gebeurtenissen te begrijpen. Je kunt er ook een signaal van wantrouwen in zien. Mensen vertrouwen de officiële lezingen van hun overheid niet. Zo ben ik nergens zoveel complotdenken tegengekomen als bij mensen in Afrika, Azië en Latijns Amerika.

Dat is ook geen wonder want in veel landen in die continenten is de informatievoorziening niet betrouwbaar. Hele en halve dictaturen, autocraten enz. zetten de media naar hun hand of onderdrukken ronduit de vrijheid van meningsuiting. De meeste Derde Wereld landen staan machteloos in de wereld van geld en macht,zijn ook kolonie geweest van een Europees land en nu zijn ze weliswaar onafhankelijk maar onderworpen aan de economische, politieke en militaire macht van grootmachten en hun vazallen. Ze kunnen hooguit hun stem zo duur mogelijk verkopen in  de VN en andere internationale organisaties. Is het dan gek dat veel burgers in die landen denken dat ze nog steeds de speelbal zijn van het koloniale moederland of de grootmachten met hun geheime diensten, hun machtige multinationale ondernemingen en hun handlangers in eigen land?

Voer genoeg voor verstandig onderzoek naar complotdenken zou je zeggen maar helaas niet bij Trouw en Kieskompas. Die bewandelen met hun onderzoek liever de platgetreden paden van de vooroordelen tegen kiezers van  populistische partijen. De zaterdagkrant van 5 oktober j.l. meldt met grote letters dat FvD, PVV en 50 plus stemmers vaker complotdenkers zijn dan stemmers op andere partijen met als toegevoegde variabele dat “hoger opgeleiden gemiddeld minder in samenzweringen geloven, maar een hoger opgeleide FvD’er nog altijd meer dan een laagopgeleide D66’er.”
 
Kiezers van populistische partijen zijn complotdenkers en dus eigenlijk sneue mensen. Zo gelooft bijna een kwart van de bevolking de bewering dat er een voorop gezet plan bestaat om via media, kunst en onderwijs de samenleving linkse ideeën op te dringen. De bewering dat politici proberen de oorspronkelijke bevolking van ons land te vervangen wordt zelfs geloofd door de helft van de FvD en PVV stemmers. Veel kiezers geloven dat achter de financiële crisis de lange arme van internationale bankiers steekt.

Maar is dat eigenlijk allemaal wel zo gek? Als achter de bankencrisis een complex van factoren zit die zelfs veel journalisten van kwaliteitskranten niet begrijpen, is het toch niet zo gek dat er mensen zijn die denken dat bankiers en politici samen onder een hoedje spelen om de belastingbetaler geld af te troggelen terwijl de bankiers hun vette salarissen behouden?

Als de wijk volloopt met Medelanders zonder dat je iets gevraagd wordt en daar dan tegen protesteert om vervolgens te worden weggezet als racist dan kun je toch aan een complot denken? Zeker als in de gegoede wijken geen asielzoeker is te vinden?  Wat moet je anders denken? Dat het een migratiecrisis is waar niemand van Brussel tot den Haag raad mee weet? Dat is moeilijk te geloven als dezelfde politici in Nederland en Brussel 24 uur per dag beweren dat ze onze toekomst in handen hebben?

Voor media en onderwijs hetzelfde verhaal. Hoe komen anders al die klimaatkinderen plotseling op straat? Die komen toch niet uit de lucht vallen? Dat moet toch een vooropgezet plan zijn van de media en het onderwijs? Trouw doet net of zijn neus bloed terwijl ze als krant hebben besloten zich te scharen achter het VN klimaatpanel en de akkoorden van Parijs. Werken ze daarmee zelf niet ook het wantrouwen en complot denken in de hand?
 
Ligt het niet voor de hand aan een complot te denken dan te moeten geloven dat je geregeerd en bestuurd wordt door onnozelaars die zelf ook niet niet snappen hoe banken werken, ook niet door hebben hoe migratie werkt en geen benul hebben van klimaat?  Het zou verstandiger zijn van Trouw en Kieskompas als ze eens uitzochten waar dat wantrouwen vandaan komt in plaats van kiezers weg proberen te zetten als complotdenkers.

ARNON GRUNBERG EN HET NIEUWE NATIONALISME

Ik zag Arnon Grunberg (links) en Dimitri Verhulst samen op de Toverberg van Thomas Mann in de laatste aflevering van de TV documentaire "Made in Europe"

Arnon Grunberg was het soort intellectueel waar je als je een beetje de wereld wilde volgen, niet om heen kon. Hij was een soort nieuwe held van de letteren, een trend die je niet mocht missen. Ik wil nadrukkelijk niet zeggen held van links, want daar is hij te slim voor. Voorganger van liberaal en intellectueel Nederland is misschien een betere omschrijving. Je kwam hem zoals te doen gebruikelijk overal tegen, in kranten, op de radio en uiteraard de kijkbuis. Hij is schrijver, journalist, essayist columnist, politiek commentator en spelmaster tegelijk. Een manusje van alles in de categorie Hogere Letteren.

Ik heb links en rechts, hier en daar heel wat stukjes van en interviews met hem gelezen. Voor mij rees het beeld op van trendy Nederlandse liberale intellectueel, bezig met het raadsel van ons bestaan, de liefde en post moderne kritiek op van alles wat hem voor de voeten kwam. Ik las ook dat hij niet stil zat. Hij werd een steeds bereisdere Roel en ook in dat opzicht was hij trendy.

petrus nelissen, "Hollands Glorie" uit de serie Vaderlandsliefde,
acryl op canvas, 60 x 80 cm

Maar waar wilde hij heen? Daar kwam ik niet achter. Hij maakte op mij de indruk dat hij zich uitleefde in de grote en kleine letteren. Ik vond dat hij leed onder de ondraaglijke lichtheid van het woord zoals veel woordkunstenaars in onze contreien. Hij nam de privileges van vrijheid, vrijblijvendheid en zorgeloosheid om het bestaan als vanzelfsprekend.

In de rest van de wereld zijn die dingen minder vanzelfsprekend. Maar wie zoals Arnon Grunberg met open ogen en oren reist, ontdekt hoe vrij en vrijblijvend, op het onverschillige af, en hoe zorgeloos het leven is in Nederland en Europa. Tot dat zich onverwachte veranderingen aandienen als gevolg van ‘het nieuwe nationalisme’. Dan blijkt ineens hoe kwetsbaar Europa is, een zeepbel haast die eenmaal in de hoogte uit elkaar dreigt te spatten.

petrus nelissen, "Ontwerp Nederlandse Vlag" uit de serie Vaderlandsliefde,
pigment liner op papier, digitaal ingekleurd, 9x9 cm

Dit ‘nieuwe nationalisme’ is niet door Trump uitgevonden maar wel dankzij de macht van de Noord Amerikaanse president met kracht nieuw leven ingeblazen. Mijn eerste ervaring met dit nieuwe nationalisme was al jaren eerder toen ik de leus las “Eigen volk eerst” van het toenmalige Vlaams Blok nu Vlaams Belang. Toen ik Trump “America First” voor het eerst hoorde roepen, dacht ik dan ook dat hij dat afgekeken had van Vlaams Belang.

Intussen vreet dit nieuwe nationalisme zich onder de naam populisme steeds dieper in  het politieke, sociale verkeer en de cultuur van Europa. Er kan een snufje links inzitten, dat zat in het Duitse Nationaal Socialisme immers ook, het is en blijft nieuw nationalisme. Dit nieuwe nationalisme nu dreigt dat vrije, liberale Europa uiteen te doen spatten.

In Nederland hebben we een dergelijke dreiging onder aanvoering van de Bende van Wilders nog naar de tweede plaats kunnen verbannen, maar voor hoe lang nog? Want laten we de waarheid onder ogen zien, de nationalistische geest is uit de fles. En godbetert de Engelsen zijn er mee begonnen met hun Brexit. Uit angst voor de Duisters en nostalgie naar hun grootse verleden, zijn  ze met hun rug naar Europa gaan staan. Wie volgt? De Fransen straks met madame Le Pen, de Duitsers met de val van Merkel?

petrus nelissen, "Het Huis van Oranje 2" uit de serie Vaderlandsliefde,
digitaal bewerkte pentekening op notitiepapiertje van 9x9 cm

Natuurlijk, een beetje nationalisme kan geen kwaad. Het zijn de restanten van ons stamdenken dat we nu eenmaal nodig hebben als houvast in een alsmaar woeliger wordende wereld. Dat houvast mag en moet, anders weten de mensen niet meer waar ze heen moeten of waar ze aan toe zijn. En als mensen dat niet meer weten dan komt de beer in ze los met als gevolg zinloze haat, oorlog, wreedheden, vernielzucht en geweld.

Arnon Grunberg heeft dat intussen door gekregen, zo hoorde ik in een interview met de Belgische schrijver Dimitri Verhulst in diens laatste aflevering van de TV documentaire serie “Made in Europe”. Grunberg zei dat hij nooit had kunnen denken dat hij nog eens ooit Merkel zou moeten verdedigen. Maar, zo verzuchtte hij, "tijden zijn veranderd en ik dus ook. De tijd dat je op de voorpagina van de Volkskrant vrijblijvend je kon afvragen waar dat Europa nou eigenlijk goed voor is, is volgens hem voorbij."

Grunberg ziet scherp dat vrijblijvendheid geen optie meer is. Wil hij als woordtovenaar overleven dan heeft een intellectuele missie te vervullen, eentje waarin hij een kant moet kiezen in de strijd om het behoud van het goede in dit geval het Verenigde Europa. Beter laat dan nooit. Nu maar hopen dat al die andere woordtovenaars ook tot dat besef komen dat de tijden van Europese vrijblijvendheid en onverschilligheid voorbij zijn. Misschien komt het dan toch nog goed met Europa en dat is al heel wat,  want dood gaan we toch. 

POPULISTEN CONTRA OUDE POLITIEK

politieke spotprent van petrus

Wat is de oorzaak van dat populisme dat met “de oude politiek” in Westerse landen wil afrekenen? Onder oude politiek worden de traditionele partijen verstaan, of ze nu links of rechts zijn. In Nederland horen daartoe de sociaal en christen democraten, maar ook jongere partijen als D66, de Groenen en de SP. Zij behoren kennelijk ook tot de oude politiek. Populisten willen daarmee afrekenen. Hun leiders zouden ook nog eens onder elkaar baantjes zouden verdelen, lucratieve posten toeschuiven en de hand boven het hoofd houden. Trump noemde dat in zijn campagne corruptie.

De Italiaanse miljardair Berlusconi slaagde er al in het begin van deze eeuw in om met zijn populisme jarenlang de Italiaanse politiek te beheersen. Overigens zonder resultaat voor het land. Integendeel, Italië stond regelmatig voor schut vanwege het ook seksuele wangedrag van zijn premier. Als Pim Fortuyn niet op brute wijze vermoord was, had ook in Nederland het populisme aan de macht kunnen zijn, een in een coalitie gedeelde macht maar toch macht. Nu is Trump de populistische winnaar in de VS en dat voelt als een steun in de rug voor veel Europese populisten. 

Dat het populisme zo breed onder het kiezersvolk in stevige democratische landen is het gevolg van een een contractbreuk tussen de oude politieke partijen en een groot deel van hun kiezers. In dat contract stond dat in ruil voor zijn stem de kiezer welvaartsgroei krijgt en uitbreiding van de verzorgingsstaat. Maar als gevolg van de crisis van 2008 gebeurde het tegendeel. De groei was eruit en de verzorgingsstaat werd afgeslankt. Dat nu was volgens veel kiezers contractbreuk. 

De populisten waren er als de kippen bij om daarvan te profiteren. Niet zo gek als je bedenkt dat de oude politiek zelf begonnen was de politiek terug te brengen tot een boekhoudkundige aangelegenheid.Van een visie op samenleving en burger was bij de oude politieke partijen geen sprake meer. Huidig premier Rutte vroeg zich zelfs af wat visie dan wel was? Kun je dat eten of zoiets? Wie zo politiek bedrijft moet niet gek opkijken als de burger in termen van contractbreuk gaat denken.

De populisten  beschuldigden de oude politiek vanwege de afbraak van de verzorgingsstaat niet langer naar de de kiezers te luisteren en over hun hoofden heen te regeren. De nieuwe politiek van het zich afzetten tegen de oude politiek was geboren. Het werd nieuw tegen oud. Dat in Nederland vooral de PvdA hiervan slachtoffer werd, ligt voor de hand. In de ogen van de kiezer heeft juist deze partij tientallen jaren mee geholpen de verzorgingsstaat op te bouwen om die nu notabele in samenwerking met de VVD af te breken!

Trump heeft de visie van de zakenman en wil van Amerika een nieuwe grote onderneming maken door flink te investeren in de infrastructuur en banen terug te brengen naar Amerika door het opzeggen van "nadelige handelsovereenkomsten".  Ik weet of de Amerikanen daarop zitten te wachten. 

In Europa zeggen de populisten de verzorgingsstaat te verdedigen tegen de aanvallen van buiten zoals de globalisering en natuurlijk vooral de Europese Unie. Vooral de EU krijgt de schuld van alles wat mis gegaan is. Het gevolg is de Britse Brexit en in Nederland de overwinning van het NEE kamp tijdens het Oekraïne referendum. Tegelijk sluiten de populisten aan bij de maatschappelijke onvrede over zogenaamde nieuwlichterij als multiculturele samenleving, minderhedenbeleid, belastingverlaging voor multinationals, te humaan strafrecht enz. Populisten zijn vooral behoudend zowel economisch als cultureel. Het is een conservatieve, anti-liberale beweging.

Rond de populistische beweging hangt ook de geur van nostalgie, heimwee naar het verleden. Zo wil Wilders Nederland weer teruggeven aan de Nederlanders, Trump Amerika weer groot maken en Le Pen Frankrijk weer Frans maken. Ze strijden voor een nationale identiteit, maar wel een die omkijkt naar het verleden. Jongeren hebben daar minder mee op. Voor veel Engelse jongeren hoefde de Brexit niet als een stap terug naar het glorieuze verleden van Great Britain. Amerikaanse jongeren uitten na de overwinning van Trump hun misnoegen eveneens op straat.

Ze gingen de straat op met de leus “Trump is not my president”. In Nederland is het nog niet zo ver omdat Wilders nog geen macht heeft. Maar of dat nee ook een vervolg zal krijgen in de nationale politiek valt nog te bezien en wat dan nog? De jeugd heeft de toekomst, niet een heimwee beweging naar dingen die voorbij gaan.