AMERIKAANS NEO-IMPERIALISME IN VENEZUELA, CUBA EN MEXICO?

Je kunt wel zeggen dat met de komst van Trump de VS weer terug zijn in Latijns Amerika. De laatste decennia hebben de meeste Amerikaanse presidenten Latijns Amerika min of meer met rust gelaten. 

Min of meer want de Amerikaanse sancties tegen Cuba bleven gehandhaafd en met de verkiezing van Maduro kwam ook Venezuela in het vizier voor sancties. Met Mexico was vooral wrijving over de vluchtelingenstroom. Het beleid was er op gericht de instroom te beperken met behulp van grenscontroles. Zonder veel resultaat.

De Spaanssprekende minderheid in Amerika is intussen uitgegroeid tot een aanzienlijke minderheid van rond de 60 miljoen Hispanics, dat is ongeveer 20% van de Amerikaanse bevolking. Spaans is de tweede taal in Amerika. Er zijn steden en hele regio’s waar je bijna alleen maar Spaans hoort.

Trump heeft een ander veel breder veiligheidsbeleid dan de Democraten met als doelen beheersing van de migrantenstroom, uitschakeling van de drugscriminaliteit, voordelige handel en terugdringing van Russische en Chinese invloeden op het Amerikaans continent.

Inmiddels hebben we kennis gemaakt met zijn aanpak van de illegale migranten in de VS. Dat werd grof en met veel geweld in gezet door de speciale opsporingsdienst ICE. Het leek er even op dat Trump bezig was een soort parallel legertje te vormen dat de democratische rechtsorde zou kunnen ondermijnen. Dat lijkt nu (voorlopig?) een halt toegeroepen.

Al even spectaculair en illegaal volgens internationale rechtsnormen zijn de aanvallen van de Amerikaanse marine   op veronderstelde drugsbootjes in de Caraïbische zee. Ze worden met gerichte schoten tot zinken gebracht. Van een enkel geval is bekend dat zelfs de overlevenden alsnog werden gedood.

Trump heeft met dit optreden openlijk de oorlog verklaard aan de Latijn Amerikaanse drugsmaffia. Hij schuwt daarbij niet om rechtstreeks met het leger in te grijpen in een land. Hij liet de Venezolaanse president Maduro en zijn vrouw met geweld ontvoeren. Beiden zouden betrokken zijn bij de drugsmaffia.

Daarna heeft in Venezuela nog geen machtswisseling plaatsgevonden maar wel een aanpassing van het beleid met minder openlijke onderdrukking, vrijlating van politieke gevangenen, aanpassingen van wetgeving i.v.m. eigendomsrechten en regeling van schulden zodat investeerders veilig terug kunnen keren. 

Over democratisering spreekt Trump niet. Dat was een prioriteit van de Democraten. Trump's prioriteit is veiligheid en business, oliebusiness en grondstoffen wel te verstaan. 

In de vorige eeuw zou een Amerikaanse interventies geleid hebben tot heftige demonstraties in Latijns Amerikaanse hoofdsteden. Die tijd lijkt voorbij. Het geloof en de steun van linkse regimes lijkt politiek te zijn gemarginaliseerd. Het Venezolaanse regime was daarvoor te ongeloofwaardig geworden.

Men kan rustig aannemen dat de meerderheid van de Venezolanen (7 tot 8 miljoen Venezolanen zijn gevlucht!) het prima vindt dat Trump president Maduro heeft verwijderd. Ze hopen dat er verkiezingen komen, maar daar zal Trump ze dus niet direct in steunen.

Al in 2008 zag je op Cuba dit soort armzalige winkeltjes. Vijftig jaar na de Cubaanse revolutie was de armoede op het platteland nog altijd even groot. De foto is gemaakt in het toeristenplaatsje Viñales. 

Met het in staat van beschuldiging stellen van Raul Castro, voormalig generaal, minister van defensie en vooral broer van Mister Revolutie Fidel Castro zelf wordt de druk op Cuba opgevoerd.

Een die druk is al hoog. De Amerikaanse zeeblokkade legt het land zo goed als lam. Minister Rubio heeft met zijn 100 miljoen dollar toespraak voor TV in het Spaans (hij is Cubaan van afkomst) de Cubanen ook nog eens een flinke worst voorgehouden.

Een worst die het communistisch regime heeft afgewezen omdat ze niet de controle krijgt over het geld. Minister Rubio wil de kerk en onafhankelijke stichtingen inschakelen om de humanitaire hulp te verspreiden onder de bevolking.

Dat zou wat op gang kunnen brengen. De bevolking weet maar al te goed dat het regime en dan vooral de legerleiding goed voor zichzelf zorgt. In feite is het leger eigenaar van de economie. Maar hoe precies het volk zal reageren blijft afwachten. Zeventig jaar onderdrukking gaat niet in je koude kleren zitten.

Al in 2007 zag je in busstation borden met zelf gemaakte pamfletten waarin mensen vragen om inlichtingen over een verdwenen geliefde, meestal vrouwen. Veel verdwijningen worden toegeschreven aan de drugskartels.

Een apart geval en veel ingewikkelder ligt de Amerikaanse bemoeienis met Mexico. Tijdens zijn tarieven oorlog is Trump begonnen president Scheinbaum flink onder druk te zetten om kopstukken van drugskartels uit te leveren.

Dat heeft ze intussen gedaan. Er zijn kopstukken uitgeleverd of ter plekke doodgeschoten tijdens gewelddadige confrontaties tussen leger en drugsmaffia. Ze heeft daarbij min of meer heimelijk samengewerkt met de Amerikaanse geheime diensten (CIA en DEA). Ze moest wel want Trump heeft de kartels gebrandmerkt als terroristische organisaties. 

Veel Mexicanen zijn de gewelddadige moordpartijen, intimidaties en massale verdwijningen waaronder veel vrouwen, al lang zat. Zij voelen zich al jaren in de steek gelaten door de eigen regering. Veel Mexicanen hebben daarom hun hoop gevestigd op Trump.

Inmenging van Amerika in Mexicaanse politiek ligt in Mexico heel gevoelig. Tot voor kort was het voor links geen probleem om de bevolking tegen Noord Amerikaans imperialisme te mobiliseren. Het is een teken aan de wand dat dat niet gelukt is, op een enkele manifestatie in Mexico-stad na. 

De Mexicanen weten maar al te goed dat veel partijgenoten van president Scheinbaum tot in de hoogste regionen zoals gouverneurs en senatoren ook op de loonlijst staan van kartels.

Trump weet dat ook en voert nu de druk op Scheinbaum op om ook deze partijgenoten aan te pakken. Scheinbaum houdt nog vol dat haar partij niet betrokken is bij de drugshandel maar het wordt steeds moeilijker om haar te geloven. De meerderheid van de Mexicanen vertrouwt haar al lang niet meer. 

De vraag is hoe lang Scheinbaum nog kan balanceren tussen de partij, Trump, de kartels en de diepe wens van Mexicanen om van de drugsmaffia af te komen. 

CUBA EN HET LINKSE GEBAAR

Bovenaan: ter verdediging van de democratie. Onderaan: Mexico, Spanje en Brazilië sturen een berichtje naar Trump: vragen om de territoriale integriteit van Cuba te respecteren.

Half April was er een bijeenkomst in Spanje van socialistische leiders uit de hele wereld onder de naam Global Progressive Mobilisation. Het woord socialisme is blijkbaar electoraal gedegradeerd zodat het meer en meer wordt vervangen door Progressief zoals in Nederland onlangs. In Vlaanderen opereren de socialisten dan weer liever onder de naam Vooruit. Valmingen zijn taalgevoelige voor woorden overgenomen uit den vreemde.

Op de agenda stonden o.a. de hervorming van de VN Veiligheidsraad, intussen een machteloos instrument geworden ter handhaving van de vrede in de wereld, en het belasten van miljardairs. Maar een opvallende punt was toch ook de solidariteit met Cuba.

Dat land wordt door president Trump met een olie blokkade economisch gewurgd al hoewel laatstelijk Trump een Russisch olieschip ongemoeid naar Cuba liet varen. Maar dat is natuurlijk maar een druppel op de gloeiende plaat.

Volgens de socialisten is er als gevolg van deze blokkade sprake van een humanitaire crisis. Het tragische van Cuba is dat deze humanitaire crisis al tientallen jaren aan de gang is zonder dat de socialisten van Spanje en andere landen als Mexico en Brazilië erin geslaagd zijn om ook maar en titel of jota te veranderen aan die crisis die het gevolg is van de communistische dictatuur van de familie Castro cum suis.

Toen ik het eiland in 2008 (50 jaar na de communistische staatsgreep van commandante Fidel Castro)  bezocht was er al sprake van een ernstige crisis. Er was weliswaar geen hongersnood, maar de armoede was schrijnend. Vergeleken met de Dominicaanse Republiek, om maar niet te spreken van andere Caraïbische eilanden waaronder ook Curacao en Aruba, is Cuba een onderontwikkeld en bijna achterlijk eiland.

Schoolklas van kinderen met een beperking in Havana (2008). Er mag dan gebrek aan van alles zijn, de rode das van de revolutie blijft verplicht.

Van de alom geroemde gratis gezondheidszorg is al jaren niets over. Op onze wandeltocht door Havana stuiten we op een schooltje voor kinderen met een beperking. Ik had een zo een armetierig lokaal nog nooit gezien in Latijns Amerika behalve in afgelegen, dun bevolkte gebieden. 

De docenten vertelden dat ze helemaal niets hebben om de kinderen mee bezig te houden.Ze vroegen ons of zij niet konden helpen al was het maar met wat schrijfwaar en papier. Toevallig hadden we wat balpennen bij ons bestemd voor een verboden vakbond van onderwijzers. We hebben de pennen toen maar aan hun gegeven.

Openbaar vervoer in het stadje Viñales

Op onze reis naar het binnenland leerden we dat er nauwelijks openbaar vervoer is terwijl je toch in de rest van Latijns Amerika overal de bus kunt nemen, zelfs in de meest afgelegen streken. Voor toeristen rijden in Cuba speciale, beter onderhouden bussen. De breed aangelegde wegen zijn leeg op een enkele auto na. Langs de weg staan mensen die een lift willen. Ondanks dat het verboden is, neemt de buschauffeur af en toe een passagier mee.

Terug in Havana liepen we uit nieuwsgierigheid een hal binnen. We zagen wat tafeltjes met wat schamele groenten en fruit te koop liggen, resultaat van eigen teelt. Die is eigenlijk verboden maar wordt oogluikend toegelaten zo lang er niet teveel wordt aangeboden.

De verkoop uit eigen teelt wordt op heel kleine schaal toegestaan.

Vlees is voor de gewone Cubaan onbetaalbaar. Alleen in restaurants voor toeristen staat vlees in beperkte mate op het menu. Het meest krankzinnige is dat je op een eiland als Cuba dat midden in de Caraïbische zee ligt nergens vis of garnalen kunt eten. Je ziet ook bijna nergens boten terwijl op elk eiland waar dan ook in de wereld het stikt van vissersboten op stranden en in baaien. Maar op Cuba zijn ze verboden omdat ze gebruikt kunnen worden om het eiland te ontvluchten.

Bonnenboekje winkel in Havanna

Toch hebben we garnalen gegeten. Illegale garnalen want alle officiële vangst wordt geëxporteerd. Die export is net als de productie van rum en sigaren in handen van het leger. De legertop beschikt zo ongeveer over de helft van alle economische activiteiten op het eiland.

Voor zover er op het eiland geld binnenkomt is dat dankzij het toerisme en vooral dankzij gevluchte Cubanen die vanuit Amerika en de rest van de wereld geld en goederen sturen naar familie, vrienden en bekenden. Vanzelfsprekend wordt deze import naar socialistische gewoonte zwaar belast met een tarief van meer dan 50%.

Het communisme heeft het eiland niet alleen armoede gebracht maar vooral ook onderdrukking. Er bestaat sinds de revolutie van 1958 die het eiland heette te bevrijden van de dictatuur van Trujillo, geen vrijheid van meningsuiting of vereniging, geen vrije verkiezingen, geen andere krant dan die van de communistische partij enz.

Dat is het Cuba dat we zagen en dat nu door de olieblokkade in een nog grotere crisis wordt gestort. Dat deugt niet, maar van Trump weten we dat hij als vastgoedhandelaar niet geïnteresseerd is in het lot van de bewoners van vastgoed. 

Maar wat te denken van de socialistische landen Spanje, Brazilië en Mexico die op hun wereldcongres in Spanje verklaren dat ze “tot op de dag van vandaag geloven dat geen enkel volk klein is, maar juist groot en standvastig wanneer het zijn soevereiniteit en het recht op een volwaardig leven verdedigt?”

Maar dat is nu juist waar het de Cubanen al sinds de revolutie aan ontbreekt. Hen wordt door het communistisch regime geen waardigheid, geen vrijheid en geen mensenrechten gegund. Blijkbaar gaat het deze drie landen niet om de mensenrechten van de Cubanen maar om een mooi groot linkse gebaar tegenover president Trump. 

Zie ook de blog "Armoede in Kleur op Cuba" van 26 maart j.l.

 

ARMOEDE IN ZWART-WIT OP CUBA (2008)

 

 Twee vrouwen in Havana die gevonden lege blikjes op straat pletten om ze aan een handelaar in oud ijzer  te verkopen.

Cuba is een romantisch eiland met prachtige stranden, met muziek om op te dansen of bij weg te dromen, met mooie en aardige mensen, met land en een klimaat waar het fijnste tropische fruit groeit en gewassen als suikerriet en tabak. 

Toch heerst er diepe armoede op het eiland als gevolg van een niet werkende socialistische planeconomie waardoor alles in staatshanden is en vooral dan van het leger. Een keiharde politieke dictatuur onderdrukt elke vorm van vrijheid genadeloos zelfs als het gaat om de verkoop van groenten uit eigen tuin. 

Kinderen die met een zelf gemaakte step in het centrum van Havana spelen.

Deze oude man probeert wat bij te verdienen met de verkoop van de krant van de communistische partij aan voornamelijk toeristen.

Honkballen in de straten van Havana met een paar stokken.

De man verkoopt thuis gebakken taarten voor zijn deur op straat in de stad Viñales.

HET MONUMENTALE VERVAL VAN HAVANA

Het verval van Havana is al tientallen jaren aan de gang zoals uit de fotorapportage van de binnenstad van Havana gemaakt in 2008 blijkt. Dat Cuba nu ook geen olie meer krijgt uit Cuba maakt het allemaal nog erger dan het al was al zou je denken dat het niet meer erger kan worden. Cuba is meteen ook het het  bewijs van de opvatting dat socialisme wel de armoede kan verdelen maar niet in staat is welvaart te scheppen.

Oude centrum, Havana 2008. 

Calle San Ignacio, oude centrum Havana 2008

Het oude centrum van Havana, 2008

Centrum Havana, 2008

 

MADURO, OLIE EN DRUGS

 

In de jaren tachtig leek het er nog op dat Venezuela op weg was naar meer welvaart.

Media in Nederland geven de indruk dat de drugsoorlog van Trump een excuus is om Maduro te ontvoeren maar dat zijn eigenlijke doel de Venezolaanse olievoorraad is. Dat is waar, hij zegt het immers zelf. Dat neemt niet weg dat het ook een “war on drugs” is.

In Nederland worden drugs al gauw gebagatelliseerd. Men heeft hier nauwelijks enig besef hoe diep de drugsbendes en smokkel de overheden van landen als Venezuela, Mexico en andere landen in Latijns Amerika hebben aangevreten met als gevolg de alsmaar groeiende onveiligheid onder burgers. 

Er worden jaarlijkse duizenden mensen vermoord en ontvoerd door drugsbendes. De gewelddadigheid gaat gepaard met corruptie - omkoping van politie en autoriteiten - met als gevolg dat de gewone burgers aan hun lot worden overgelaten of erger uitgeleverd aan de macht van de drugsbendes.

In het gemoedelijke Nederland kan men dat maar moeilijk vatten met als gevolg een blinde vlek voor deze werkelijkheid. De veroordeling in Nederland van voormalig Surinaams president Bouterse heeft hier blijkbaar weinig indruk gemaakt. 

Het heet dat Venezuela geen belangrijk drugsland is maar dat was Suriname ook niet. Als de drugskartels greep weten te krijgen op de politici en bestuurders dan  is de narcostaat niet ver weg meer. Het wordt dan nog moeilijker om het vertrouwen in het gezag van de staat te herstellen.

De grafiek laat zien hoe het socialistisch bewind van Chavez en Maduro de olie-industrie ten gronde heeft gericht met als dieptepunt 2002-2003 toen Chavez naar aanleiding van een staking 18.000 werknemers van het nationale oliebedrijf PDVSA ontsloeg .  

Als de belangrijkste inkomstenbron van Venezuela, oliewinning en uitvoer al jarenlang op zijn gat ligt, hoe hield de regering Maduro zijn generaals c.s. dan te vriend? Generaals hou je zoet met speelgoed en veel, heel veel geld. Drugshandel is daarvoor een prima middel. De vraag is of de ontvoering van Maduro en straks zijn veroordeling een klap zal zijn voor de drugshandel in Venezuela.

Het land zal toch andere inkomsten moeten genereren om tot een zekere welvaart te komen al was het maar tot aan het niveau van voor het aantreden van Chavez en zijn opvolger Maduro. 

De enorme voorraad olie kan ten gelde gemaakt worden ten bate van het land maar daar zijn wel investeringen voor nodig, enorme investeringen die het land zelf niet kan opbrengen. Daarom is het zo gek nog niet dat Trump de oliemaatschappijen oproept om in Venezuela te investeren. 

Natuurlijk, oliemaatschappijen doen niet aan liefdadigheid, Trump trouwens al helemaal niet dus komt er ook eigenbelang bij kijken. Maar is dat zo verkeerd als de partners wederzijdse belangen hebben bij een economische activiteit? 

China en Rusland steunden Maduro ook niet uit liefdadigheid maar vanwege economische - China is een groot afnemer van Venezolaanse olie - en geopolitieke belangen. En natuurlijk heeft Amerika er alle belang bij om die twee grootmachten buiten de deur van de Westelijke Hemisfeer te houden. 

Cuba kreeg olie van Venezuela. Onder Chavez zijn hechte banden gesmeed tussen beide landen. Venezuela volgde stap voor stap het Cubaanse model van de eenpartij staat. De Partido Socialista Unido de Venezuela heeft een socialistisch en nationalistisch uithangbord, dat van Marx en dat van de negentiende eeuwse bevrijder Simon Bolivar. 

Olie is voor het economisch zeer wankele Cuba van levensbelang. Het wegvallen van Venezuela als goedkope leverancier en wie weet straks ook Mexico, zou wel eens het begin van het einde kunnen zijn van de eenpartijstaat Cuba. Of het zover komt, is voorlopig onzeker. Het communistisch regime van Cuba heeft sinds de jaren vijftig al veel crises weten te overleven.

Met de inval in Venezuela staat ook Mexico onder toenemende druk van Trump. Die druk voegt zich bij het groeiend verzet tegen de huidige regering van president Scheinbaum. Zij wordt ervan beschuldigd banden met de drugskartels te onderhouden, banden die begonnen zouden zijn tijdens het bewind van haar voorganger en partijgenoot Lopez Obrador. 

Scheinbaum ontvoeren zal een brug te ver zijn voor Trump. Er staan hem andere drukmiddelen ter beschikking die misschien wel effectiever zijn, zoals de geëiste uitlevering van kopstukken van drugskartels aan Amerika, de economische afhankelijkheid van de Mexicaanse industrie van Amerika met als centrum de noordelijke Mexicaanse stad Monterrey en de massa migratie van Mexicanen naar Amerika die voor druk financieel verkeer tussen de beide landen zorgt.

FORT AMERIKA ALS VEILIGHEIDSDOCTRINE VAN TRUMP C.S.

Terwijl volgens president Roosevelt en zijn opvolgers, Democraten of Republikeinen gelijk, de Amerikaanse nationale veiligheid het beste was gediend met een internationale orde gebaseerd op een internationale rechtsorde gestut door de Verenigde Naties en zijn instellingen, ziet Trump nationale veiligheid het beste gegarandeerd door van het continent Amerika een machtig fort te maken Groenland incluis.

Trump is daarom niet of slechts heel weinig geïnteresseerd in internationale instellingen zoals de VN, die tezamen het ingewikkelde bouwwerk vormen om oorlogen te voorkomen, democratische waarden te promoten en het welzijn van de mensen  te verbeteren. Het zijn grote idealen die zich niet gemakkelijk laten verwezenlijken als dat al ooit zou kunnen, maar ze zijn wel de moeite waard om om na te streven.

Trump maakt een einde aan dit na-oorlogse beleid. In plaats daarvan is hij begonnen aan de uitbouw van Fort Amerika. 

Eerst leek het nog onschuldig, bijna een grap om de Golf van Mexico de naam Golf van Amerika te geven. Zijn opmerkingen dat Canada en Groenland deel moesten worden van de Verenigde Staten wekten eerst de lachlust op en pas daarna boosheid. Waar haalde hij de arrogantie vandaan om dit zo botweg te zeggen?

De meesten verging het lachen toen duidelijk werd dat Trump en zijn vice president Vance Europa tijdens zijn. toespraak in Parijs schoffeerde. De manier waarop Trump vervolgens de onderhandelingen over een vredesregeling tussen Rusland en Oekraïne voerde, was choquerend voor Oekraïne én Europa. Het vertrouwen van de Europese Navo-leden in het bondgenootschap tussen Europa en de VS begon als zand door hun vingers te glijden. 

Venezuela was het eerste ideale mikpuntvoor vertoon van Amerika’s macht in de herbenoemde Golf van Amerika. De Venezolaanse president Maduro werd doodeenvoudig ontvoerd en afgevoerd om berecht te worden in de VS. De internationale rechtsorde lapt Trump daarbij aan zijn laars al wil hij her en der nog wel een klein beetje de schijn ophouden.

Intussen worden ook Colombia, Mexico, Nicaragua en Cuba in het vizier genomen. Op deze manier verwacht Trump Amerika de regio rond de Golf van Amerika veilig te stellen voor Amerika’s belangen rond de Golf van Mexico.

De volgende fase waaraan wordt gewerkt is het veilig stellen van de Amerikaanse belangen rond de Arctische Zee (zie de kaart). Hij vindt dat hij daarvoor Groenland nodig heeft en ook Canada. Wanneer deze twee landen deel gaan uitmaken van deVS, is de kust in de Arctische zee bijna net zo groot als die van Rusland. Op die manier denkt Trump tegenstrever Rusland af te kunnen houden van eventuele winning van grondstoffen of militaire dreiging in die hoek van de aardbol.