Posts tonen met het label jan marijnissen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label jan marijnissen. Alle posts tonen

donderdag 10 september 2026

DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 9. WOUTER BOS

 

Kabinet Balkenende IV (2007-2010). Van links naar rechts: Wouter Bos (PvdA),  Jan Peter Balkenende (CDA), André Rouvoet (CU)

In 2006 trad Aartsen af als partijleider. Mark Rutte won de interne verkiezingen van de meer rechtse Rita Verdonk met 54% van de stemmen. Omdat hij het pas verworven partijleiderschap onverenigbaar achtte met zijn positie in het kabinet, stapte hij op.


Balkenende II diende zijn tijd niet uit als gevolg van een conflict met de D66 fractie over de positie van VVD minister Rita Verdonk n.a.v. de paspoortkwestie van VVD fractielid en voormalige vluchteling Ayaan Hirsi Ali.


Er volgt een interim Kabinet Balkende III, een zogenaamd rompkabinet van VVD en CDA dat tot taak had om vervroegde verkiezingen voor te bereiden en de begroting voor 2007 op te stellen.


Wouter Bos moest bij de verkiezingen in 2006  een verlies van 9 zetels incasseren (van 42 naar 33) en tot overmaat van ramp opnieuw het CDA, ondanks dat ook die partij 3 zetels verloor (van 44 naar 41), voor zich dulden. Ook de VVD moest verlies nemen (van 28 naar 22 zetels) terwijl  D66 opnieuw de helft van zijn zetels verloor (van 6 naar 3 zetels).


Het verlies van de VVD was mede het gevolg van de komst van de Partij Voor de Vrijheid, de voor de verkiezingen opgerichte partij van de afgescheiden Groep Wilders. De scheuring leverde Wilders een aanmoedigingsprijs op van 9 zetels, een teken aan de wand voor de VVD en in het verlengde daarvan voor de landelijke politiek. Pim Fortuyn was via Wilders weer terug.


Je zou het bijna vergeten. De grootste klapper, een historische gebeurtenis was de winst van 16 zetels van de SP van Jan Marijnissen, van 9 naar 25 zetels. Daarmee werd de SP de derde partij van het land. Dankzij die winst behoorde een paars kabinet met een zwaar links accent tot de mogelijkheden.

 

Bos en Marijnissen wilden met het CDA een regering vormen. De verschillen tussen CDA en SP bleken te groot. De PvdA koos daarna voor het CDA met de Christen Unie als aanvullende partner met 6 zetels. Balkende IV was geboren. Wouter Bos werd vicepremier en minister van financiën, André Rouvoet vice-premier voor de CU.


Het was een politiek stabiel kabinet dat probleemwijken aanpakte, een generaal pardon afkondigde voor asielzoekers langer dan 6 jaar in Nederland, het rookverbod uitbreidde, vliegtaks i.v.m. milieu invoerde enz. De krediet en banken crisis werd het hoofd geboden door werktijdverkorting en deeltijd WW voor bedrijven in moeilijkheden. Als Minister van Financiën nationaliseerde Bos tijdens de bankencrisis de ABN/AMRO bank en gaf financiële steun aan bedrijven in moeilijkheden.


Toch zat het kabinet de rit niet uit. De verlenging van de militaire missie in Uruzgan stuitte ondanks aandringen van de NAVO op verzet van de PvdA. Militaire missies en in het algemeen militaire zaken stuiten traditioneel bij een flink deel van de PvdA achterban op verzet. 


PvdA Minister Vredeling van Defensie zei het al: “congressen kopen geen straaljagers”.  Hoewel het PvdA congres zich in 1975 fel uitsprak tegen de komst van de F-16 als nieuw gevechtsvliegtuig, kwam het vliegtuig er toch.

dinsdag 8 april 2025

42. HOE ZIT DAT IN OSS? EINDE VAN EEN SOCIALISTISCHE GIDSGEMEENTE?


De lokale partij VDG wordt bij de verkiezingen in 2022 3 zetels groter dan de SP. Door de afsplitsing van tezamen 5 zetels resteren er nog maar 3 zetels voor de SP.

Jan Marijnissen is PvdA leider Wim Kok voorgegaan in het ontdoen van de ideologische veren van zijn partij. De voormalige FNV voorzitter doet dat pas in 1995. Maar daarmee is niet alles gezegd. Een partij als de SP is gebouwd op militant activisme tegen de bestaande orde en dat verdwijnt zo maar niet. Daarvoor zit het te diep in het dna van die partij.


Wim Kok mag dan de klassenstrijd hebben afgeschaft daarmee blijft zijn partij wel de partij van de emancipatie. De oorspronkelijke doelgroep van arbeiders en hun vrouwen wordt ingeruild voor feminisme (Hedy D’Ancona), nieuwe minderheden zoals migranten en vluchtelingen en de verdrukten ver weg in de Derde Wereld. 


Net als indertijd in Oss durfde de PvdA het niet aan om met de SP te regeren wat niet gemakkelijk is, zoals ook in Oss blijkt. Daarvoor verschillen de temperamenten van de beide partijen teveel van elkaar. De PvdA is vooral een doorgewinterde bestuurderspartij terwijl de SP een aktie-partij is.


Of Jan Marijnissen genoeg heeft gedaan om zijn partij salonfähig te maken als coalitiepartner, is een vraag die hijzelf misschien het beste kan beantwoorden. Hoe schudt je je ideologische veren af zonder je achterban te verliezen? Jan Marijnissen doet het op informele wijze, zonder er teveel een punt van te maken. Wim Kok doet het officieel wat eigenlijk nooit helemaal verwerkt is.


Met de mislukte coalitievorming voor een linkse regering miste de SP niet alleen de kans om ons land mee te besturen maar is ook het politieke momentum voorbij. Het mag nauw lukken dat de SP  ooit nog eens zoveel zetels binnenhaalt. Jan Marijnissen houdt het in ieder geval vanwege zijn gezondheid in 2008 voor gezien.


Opvolgster Agnes Kant blijkt een politieke ramp. Met de komst van partij en fractieleider Emile Roemer behaalde de partij 15 zetels in 2010. Een teleurstelling omdat hij in de peilingen vlak daarvoor veel hoger stond. In 2017 verliest de partij 1 zetel waarop ook Roemer aftreedt.


Hij wordt opgevolgd door Lilian Marijnissen, de dochter van Jan. Met de Tweede Kamer verkiezingen in  2021 wordt ze lijsttrekker. De partij zakt naar 9 zetels. Bij de verkiezingen in 2023 zakt de partij zelfs terug naar 5 zetels. Kort daarna treedt ze af als partijleider en als lid van de Tweede Kamer. Vergeleken met haar vader en met Roemer is Lilian politiek te licht om de partij naar een overtuigende zetelwinst te kunnen voeren.


Zoals eerder gemeld, valt de SP fractie in de gemeenteraad van Oss uiteen. Een geduchte klap voor de partij die ze in Oss waarschijnlijk niet meer te boven kan komen. Nieuwe generaties kiezers zullen weinig of niks hebben met de SP.


De afgescheiden partij kan als een lokale partij worden beschouwd. Zoals de naam al aangeeft - Sociaal Sterk Oss - gaan de politieke ambities niet over de grenzen van de stad heen. In Oss worden met de afsplitsing van de SP meegerekend nu 19 van de 37 zetels bezet door leden van lokale politieke partijen. 


Daarmee lijkt een definitief einde gekomen te zijn aan de mogelijkheid dat Oss nog eens ooit een socialistische gidsgemeente in Nederland zou worden. Het kan verkeren. Oss is van een naoorlogse KVP stad via de SP veranderd naar een meerpartijen stad met, naar het zich laat aanzien, een groot aandeel van lokale partijen. Oss sluit daarmee aan bij een nationale trend. Hoe lang die trend zal voortduren is koffiedik kijken en dara doen wij politicologen niet aan.

 

woensdag 26 maart 2025

41. HOE ZIT DAT IN OSS? DE SP EN FRANS TIMMERMANS

SP affiches voor de Tweede Kamer verkiezingen in 1994. In de beginperiode was de SP vooral een tegenpartij, een activistische partij bedoeld om de bestaande orde te ondermijnen. Geleidelijk aan bouwde partijleider Jan Marijnissen aan een breder georiënteerde partij, minder Maoïstisch activisme, meer radicaal socialisme.


 De betekenis van Oss voor de landelijke SP is groot. Er valt veel voor te zeggen dat de SP in Oss de motor is van de landelijke SP. Het succes van de Osse SP is voor een groot deel te danken aan Jan Marijnissen. Hij is een politicus pur sang die zijn partij omsmeedde van een groepje idealisten tot een goed georganiseerde actie machine die de bestuurlijke elite in Oss het vuur na aan de schenen wist te leggen.


Geen wonder dat hij op het hoogtepunt van zijn succes in Oss naar de landelijke SP wordt gehaald. In 1988 stapt Jan Marijnissen over naar Den Haag waar hij de onbetwiste leider wordt van de partij.


“Het zwaartepunt van de beweging was inmiddels verschoven naar de industriestad Oss, waar de partij sinds 1974 in de gemeenteraad vertegenwoordigd was. De voormalige lasser Jan Marijnissen was een van de drijvende krachten achter dat succes. Na het overlijden van Monjé in 1986 nam hij de dagelijkse leiding van de partij over. Anders dan Schrevel en Monjé destijds, was Marijnissen weinig geïnteresseerd in de vraag welke socialistische ideologie nu precies de meest correcte was. Het etiket maoïstisch verdween onder zijn leiding definitief uit beeld: politicoloog Ruud Koole schaarde de SP in 1995 nog slechts om historische redenen onder de communistische partijen.” ( Socialistische Partij (Nederland)


Het leiderschap van Jan Marijnissen is zes jaar na zijn aantreden als partijleider goed voor twee zetels in het parlement.


“Bij de Tweede Kamerverkiezingen 1994 is Marijnissen opnieuw lijsttrekker, en dit keer komt de SP voor het eerst in haar bestaan in het parlement, met twee zetels. Marijnissen wordt fractievoorzitter; Remi Poppe is het andere SP-Kamerlid. Onder de leiding van Marijnissen groeit de SP in de Tweede Kamer naar vijf zetels in 1998, negen zetels bij de verkiezingen van 2002 en 2003, en 25 zetels in 2006. Ook de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 leveren forse winst op.” (Wikipedia: Jan Marijnissen)


Daarmee wordt de SP de derde partij van het land, na het CDA (41 zetels) en de PvdA (33) en voor de VVD (22). De eerste verkenning na de verkiezingsuitslag is dan ook naar de vorming van een kabinet CDA, PvdA en SP. 


“Na vier dagen van verkennende gesprekken met alle fractieleiders wilde Hoekstra vanaf vrijdag 1 december nagaan of een stabiele meerderheidscoalitie met SP, PvdA en CDA mogelijk was. Op maandag 11 december 2006 maakte Hoekstra kenbaar dat deze coalitie niet haalbaar is, omdat de verschillen tussen CDA en SP te groot waren.”


Wat men in de wandelhgangen van den Haag al langer weet, komt vier jaar later via Wikileaks naar buiten: de PvdA bij monde van Frans Timmermans houdt de SP om ideologische redenen buiten de deur waarmee de kans op een centrum links kabinet voorgoed is bekeken.


“In 2011 werd via Wikileaks bekend dat de latere PvdA-staatssecretaris in het kabinet-Balkenende IV, Frans Timmermans, in een brief aan de Amerikaanse ambassadeur had geschreven, en daarmee was PvdA-leider Wouter Bos het eens, dat "samenwerking over links grote groepen kiezers uit het midden zou vervreemden, zowel binnen als buiten de PvdA". Daar voegde hij aan toe dat "het onverstandig is om iemand te vertrouwen die ooit communist geweest is" (SP-leider Jan Marijnissen). (Kabinetsformatie Nederland 2006-’07) 


Dat al ruim 25 jaar eerder de SP zijn oorspronkelijke maoïstische ideologie had afgelegd, was blijkbaar van geen belang. Eens communist of Maoïst, altijd Maoïst zal Frans gedacht hebben. 


donderdag 6 februari 2025

35. HOE ZIT DAT IN OSS? ACTIE TOT BEHOUD ORGANON

Jan Marijnissen als voorman van de SP fractie in de Tweede Kamer voert actie tot behoud van arbeidsplaatsen bij Organon, een onderdeel van het Amerikaanse MSD.

Met de verkoop van Organon door moederbedrijf AkzoNobel aan het Amerikaanse bedrijf MSD begint de lijdensweg van het voor Oss zo belangrijke bedrijf Organon. De verkoop zelf werd gerechtvaardigd vanuit de opvatting dat AkzoNobel zich meer moest richten op zijn kernactiviteiten.

Door critici van de verkoop van Organon wordt dit gehekeld als een eenzijdige kijk. Het is maar de vraag of zo’n opvatting onder alle omstandigheden geldig is, zeker in het geval van Organon. Het bedrijf was winstgevend en vormde geen belasting of sta-in-de-weg voor de winstgevendheid van de andere activiteiten van AkzoNobel.

Wat vermoedelijk in belangrijke mate heeft meegespeeld bij de verkoop van Organon door AkzoNobel is dat toen de Angelsaksische zienswijze populair was dat een bedrijf vooral ook handelswaar is dat meerwaarde moet opleveren voor aandeelhouders. De geldwaarde van het bedrijf begon zwaarder te wegen voor de aandeelhouders dan de sociaal-economische waarde van het bedrijf. 

De economisch waarde van Organon zit in de kennis die het bedrijf in de loop van zijn bestaan heeft opgebouwd waardoor het in Nederland een van de modernste en meest dynamische medisch biologische bedrijven is geworden. 

Die sociaal waarde van Organon zit in de werkgelegenheid die het verschaft. Met 4.500 werknemers vormt het bedrijf de basis voor het inkomen van veel mensen en hun gezinnen. De betekenis van het bedrijf voor Oss kan daarmee moeilijk overschat worden.

Het nieuwe Amerikaanse moederbedrijf besluit in 2010 tot een omvangrijke reorganisatie van Organon is Oss waardoor het bedrijf zo goed als helemaal uit de stad zou verdwijnen. De alarmbellen rinkelen nu nog harder dan in 2007 toen het bedrijf werd verkocht. MSD wil meer dan de helft van de banen schrappen. De hele onderzoeks- en ontwikkelingsafdeling met 1100 werknemers zou naar het buitenland verplaatst worden.

Ondertussen wordt er ook van buiten het bedrijf heftig geprotesteerd tegen de reorganisatieplannen. Zoals te verwachten, is het vooral de SP afdeling Oss die zich roert. Ze organiseert in het centrum van de stad een manifestatie met o.a. de slogan “Organon hoort bij Oss”. Jan Marijnissen, als leider van de SP fractie in de Tweede Kamer, sprak de manifestanten toe tezamen met medewerkers van Organon.

De bekende hoogleraar economie Arnold Heertje vindt dat het bedrijfsleven het bedrijf moet redden van de ondergang. Hij denkt dan aan Philips en AkzoNobel, het bedrijf dat Organon enkele jaren daarvoor in de verkoop had gedaan.

Binnen het bedrijf zelf komt ook veel verzet op gang tegen de reorganisatieplannen, niet alleen van de ondernemingsraad en de vakbonden maar wel zo belangrijk, ook van de raad van commissarissen. De ondernemingsraad wil een rechtszaak aanspannen bij de ondernemingskamer van de rechtbank in Amsterdam maar ziet daar vanaf na toezeggingen van MSD dat er naar een alternatief zal worden gezocht.

De reorganisatie gaat uiteindelijk niet door maar daarmee is de kous niet af. De productieafdeling blijft in Oss maar de onderzoeksafdeling met 440 mensen wordt afgestoten. Uiteindelijk verdwijnen in tien jaar tijd ongeveer 2000 banen. Het blijkt moeilijk om het vrije verkeer van kapitaal aan banden te leggen vanuit een gemeente. 

Zelfs de Haagse politiek heeft weinig greep op dergelijke ontwikkelingen. Dat heeft het ten dele aan zichzelf te danken. Men is daar huiverig om in te grijpen vanwege slechte ervaringen met het behoud van de scheepswerf Verolme (jaren zeventig vorige eeuw). Die is na miljarden injecties toch verloren gegaan voor de Nederlandse economie. Bovendien wil Nederland een zo open mogelijk handels- en investeringsland blijven. Politiek ingrijpen zou een verkeerd signaal kunnen zijn.

donderdag 28 november 2024

27. HOE ZIT DAT IN OSS? NICARAGUA EN INTERNATIONALE SOLIDARITEIT

De Sandinisten werden in die tijd door velen beschouwd als brengers van een nieuw heil. De Sandinist hierboven vocht in het leger van Commandante Cero in het zuiden van Nicaragua aan de grens met Costa Rica. De foto is een paar dagen voor de overwinning van de Sandinisten genomen. (foto:petrus)


Ik weet niet of het een rol gespeeld heeft bij het stemgedrag van de doorsnee kiezer in Oss, ik denk van niet, maar er werden door de SP veel internationale solidariteitsacties gehouden, meestal acties die aansloten bij brede landelijke acties. Een voorbeeld van zo een actie is de Nicaragua actie.

In navolging van heel wat Nederlandse organisaties en clubs besluit de SP om de Sandinistische revolutie met daden te ondersteunen door een van zijn huisartsen in Oss naar Nicaragua te sturen.

 “Daar is Paul Pollmann op dat moment een beetje uitgekeken op zijn dagelijkse werk in het Medisch Centrum van de SP. De dokter met de vervaarlijke snor wil na ruim vier jaar wel een wat anders. En avontuurlijk als hij is, ziet hij in de omwenteling in Nicaragua de kans om ideaal en avontuur te combineren.” (Blz. 344 in Het Geheim van Oss)

Zoals bij dit soort zaken gebruikelijk verzamelt de SP in Oss via acties geld in om reis en verblijf van het gezin Pollmann naar Nicaragua mogelijk te maken. Men gelooft dat de Sandinisten de lang verwachte bevrijders zijn van Nicaragua en vertrouwt erop dat huisarts Pollmann in een uithoek van het land hen kan helpen. Voor de SP snijdt het mes aan twee kanten. Het brengt hun partij onder de lokale aandacht en is meteen een uiting van algemeen menselijke solidariteit met een politiek tintje. 

Enkele jaren later is alles anders. Dan bedoel ik niet het diep treurige feit dat Nicaragua  gebukt gaat onder het repressieve en dictatoriale bewind van de voormalige Sandinistische revolutionair Daniel Ortega en zijn vrouw, maar het conflict dat Pollmann krijgt met de SP na afloop van zijn missie naar Nicaragua.

Eenmaal terug op het medisch centrum te Oss, zet hij de actie "bakkies voor Nicaragua" op, apparaten voor draadloze apparatuur in afgelegen gebieden van Nicaragua die bedreigd worden door de contrarevolutionairen.

"Ik heb daarvoor alles en iedereen proberen te mobiliseren. Dus niet alleen de SP, want aan het het einde van mijn verblijf in Nicaragua was me duidelijk geworden dat zij daar bedenkingen kregen tegen onze linkse signatuur. Het was nu eenmaal de achtertuin van de Verenigde Staten, waar alles wat communist is, vogelvrij is. Dus hoe breder de steun voor de sandinisten hoe beter de kansen voor de toekomst. Daarom probeerde ik iedereen bij die acties te betrekken, van de VARA tot het CDA." (blz.349 in "Het Geheim van Oss")

Polmann heeft in Nicaragua ontdekt dat internationale solidariteit zijn politieke kanten heeft, kanten waar de SP vanuit het politieke belang in eigen land, liever geen oog voor heeft. Zijn opvatting is tegen het zere been van de SP die niks moet hebben van samenwerking met erf-vijand CDA.  

Het verhaal krijgt nog een staartje dat iets zegt over de interne organisatie van de SP. Pollmann beschuldigt de SP ervan ingezameld geld voor Nicaragua achter te hebben gehouden. De beschuldiging blijkt moeilijk te ontzenuwen omdat de partij toen geen financiële verslaggeving had. 

Volgens de toenmalige SP voorzitter Daan Monjé gaat het niemand wat aan hoeveel geld de partij heeft want bij een inval van de belastingdienst, weten ze dan meteen alles van ons. Bestuurslid Koos van Zomeren, tot 1975 lid van het driekoppige bestuur, veronderstelt dat Monjé het geld in een oude sok bewaart. Marijnissen heeft bij zijn aantreden als partijvoorzitter in 1988 hieraan een einde gemaakt.

Het conflict leidde tot het royement van Pollmann uit de partij. "Daar is een speciale bijeenkomst voor georganiseerd van de afdeling Oss. Het was op 5 januari 1983. Ik weet nog dat de hele afdeling erbij was in de zaal aan de Linkensweg. Ik zat recht tegenover Jan Marijnissen. Ik had mijn argumenten op papier gezet, gekopieerd en rondgedeeld want ik wilde dat men wist waar de partijleiding mee bezig was. Zo zou ik voor mezelf en eervolle aftocht hebben. Maar Jan Marijnissen keek naar mijn papier en veegde het in één zwaai van tafel. En meteen deden veel anderen hetzelfde. Daar lag mijn verhaal ongelezen op de grond." (blz. 349 in 'Het Geheim van Oss')





dinsdag 5 november 2024

24. HOE ZIT DAT IN OSS? DISCRIMINATIE OF INTEGRATIE?

 

Deze Turkse gastarbeider is volledig geïntegreerd tijdens de staking bij blikemballagefabriek Thomassen & Drijver in Oss, februari 1977 (foto: petrus nelissen)

Maar de SP brochure over gastarbeid is amper verschenen of links Nederland stort zich er vol afschuw op, zo schrijft Kees Slager in zijn boek ‘Het Geheim van Oss’. Het heet dat de SP de buitenlanders met een oprotpremie het land wil uitzetten. Ook de gedwongen integratie wordt afgewezen. “De CPN-krant De Waarheid commentarieert onder de veelzeggende kop ‘Een socialistische partij op jacht naar Janmaat-stemmen.” (Blz 361 van genoemd boek) De Volkskrant schaart zich met zijn columnisten Piet Vroon en Theodor Holman in de rij van boe-roepers. 

Hans Janmaat zat in de Tweede Kamer voor de Centrumpartij, de eerste naoorlogse nationalistische partij die zowel gevreesd als gehaat werd, vooral door links waar nationalisme wordt gelijk gesteld aan racisme en discriminatie. Veel rechters volgden daarin toen de aanklagers.


"Volgens Meindert Fennema werden in totaal zo'n 300 processen tegen Janmaat aangespannen. Dit leidde tot meerdere veroordelingen. Het gerechtshof in Den Haag veroordeelde hem op 28 maart 1995 tot een boete van 2000 gulden (ruim € 900), waarvan de helft voorwaardelijk of 35 dagen gevangenisstraf, waarvan vijftien dagen voorwaardelijk. Op 23 december 1996 veroordeelde het gerechtshof in Amsterdam Janmaat tot 3000 gulden (ruim € 1300) boete of veertig dagen hechtenis. De laatste veroordeling sprak het gerechtshof in Arnhem op 29 december 1997 uit: twee weken voorwaardelijke celstraf en een boete van 7500 gulden (ruim € 3400). Een decennium later werden soortgelijke uitlatingen ook door anderen wel gedaan, en werden ze niet door iedereen meer als kwetsend ervaren. Het is tegenwoordig erg onwaarschijnlijk dat iemand voor dit soort leuzen nog veroordeeld wordt." (Wikipedia: Hans Janmaat)


De door de SP opgedane ervaringen in de wijken worden of niet herkend door de andere linkse partijen of ze sluiten er liever hun ogen voor. Het is niet onwaarschijnlijk dat in deze partijen sprake is van een gastarbeiders- paternalisme zoals men dat ook vaak heeft tegenover mensen in de Derde Wereld. Zij moeten zoveel mogelijk ontzien worden in plaats als volwaardig en even kritisch als andere arbeiders benaderd te worden.


De SP gaat het juist wel om de (vol)waardigheid van de gastarbeiders. Jan Marijnissen verwijt links Nederland de gastarbeiders dood te knuffelen in plaats ze als gelijken te behandelen. “Wij zagen toen al dat als die mensen hier iets wilden bereiken en ook hun waardigheid als mens behouden, dat ze dan onze taal moesten leren. Wij wisten uit eigen ervaring hoe weinig kans ze zonder onze taal hadden.” (blz. 362)


“Er werd wel gezegd dat de Nederlanders het smerige werk niet meer wilden doen en daar de gastarbeiders voor gebruikten. `Maar dát was het punt niet, het punt was dat de automatisering steeds hogere eisen stelde aan werknemers, eisen waar de meeste Turken niet aan konden voldoen, gewoon doordat ze de taal niet beheersten. Ik heb er meegemaakt die hun éigen taal niet eens konden lezen of schrijven, laat staan dat ze een cursus konden volgen om inde fabriek op een hoger niveau te komen.” (Blz.363)


In Oss wordt mede dankzij de SP het 10% woningbeleid gevoerd dat erop gericht is de spanningen tussen de autochtone bewoners en de gastarbeiders zo laag mogelijk te houden en tegelijk gettovorming te voorkomen.


Het 10% beleid houdt in dat in een wijk niet meer dan 10% van de bewoners mag  bestaan uit gastarbeidersgezinnen. De woningbouwvereniging Sint Willibrordus volgt dit in een minderheden nota uitgewerkte beleid. 


Maar ook hierover breekt de pleuris uit bij links en de media. De aanleiding is een brief van de stichting Welzijn Buitenlandse Werknemers die stelt dat niet elke woningzoekende gelijk wordt behandeld. 


De directeur van de woningbouw vereniging antwoordt in het Brabants Dagblad dat dit beleid volgens de letter van de wet discriminerend is maar dat het beleid in de praktijk de integratie bevordert. “De buitenlandse arbeiders zijn aardig geïntegreerd in de Osse samenleving. We hebben hier nauwelijks problemen tussen beide groepen. Ik werk meer naar de geest van de wet. En de geest is belangrijker dan de letter.” (blz 366 in genoemd boek)


Voor de linkse partijen en andere partijen gaat gelijkheid boven alles, blijkbaar ook als dit schade toebrengt aan het sociale weefsel in een wijk. Behalve de SP is er geen partij, ook niet een klassieke arbeiderspartij als PvdA, die een afweging kan of durft te maken te maken tussen deze twee prioriteiten; absolute gelijke behandeling volgens de letter van de wet of behoudt van het sociale weefsel in een wijk met voortschrijdende integratie van de gastarbeidersgezinnen. Het gevolg is dat linkse partijen met voorop de PvdA, langzaam maar zeker hun traditionele achterban in de arbeiderswijken beginnen te verliezen.


dinsdag 8 oktober 2024

20. HOE ZIT DAT IN OSS? SOCIALISTIESE PARTIJ GAAT OP VERKIEZINGSTOER

 

Affiche voor de gemeenteraadsverkiezingen in Oss in 1974

In 1973, vlak na de staking bij Bergoss, gebeurt het bijna ondenkbare. Het Centraal Komitee (het nationale bestuur) van de SP komt met de oekaze dat de afdelingen moeten meedoen met de komende gemeenteraadsverkiezingen. 


“Daar begrijpen we in Oss helemaal niets van. Moeten ze mee gaan doen met het zo verfoeide parlementarisme? Terwijl de afgelopen maanden toch bewezen is dat de kracht van de beweging juist in buitenparlementaire acties ligt?! Hebben ze op de scholingscursus niet geleerd dat Lenin zélf de vloer heeft aangeveegd met de burgerlijke democratie, dat hij parlementaire instellingen afdeed als ‘kletscolleges’?” (Blz.133 in Het geheim van Oss)


Wat heeft een partij als de SP te zoeken bij verkiezingen als in het actieprogramma  van de partij, geschreven door de journalist en politieke activist Koos van Zomeren, staat dat de heersende klasse slechts concessies heeft gedaan onder druk van buitenparlementaire tegenmacht?


De Osse afdeling van de SP voelt er dan ook niks voor. Volgens hen kennen de gemeenteraadsleden niet het soort wijken waar de partij actief is met de Bond voor Huurders en Woningzoekenden (BHW). De arbeiders verwachten er ook niets van. Volgens de afdeling kun je met een of twee zetels in de raad niks bereiken.


Maar op de vergadering van het Centraal Komitee in Nijmegen staan de Osse afgevaardigden Toon Voets en Jan Marijnissen alleen. Jan en Toon laten zich overtuigen.


“Dat wij eerst tegen waren , had ook te maken met de reacties van de mensen in de buurt. Die dachten dat we dezelfde weg als de PvdA zouden opgaan. Maar ik had begrip voor het argument van de waarachtigheid dat het Centraal Komitee daar tegenoverstelde. Als je ergens waarachtig aanwezig bent, hoef je niet bang te zijn dat je je gaat aanpassen,’ aldus Jan Marijnissen.” (Blz.135 in Het geheim van Oss).


Dankzij het harde werk van de afdeling haalt de SP bij de gemeenteraadsverkiezingen in 1974 heel verdienstelijk drie van de 29 zetels binnen. Het CDA verliest de absolute meerderheid maar  behaalt nog altijd 40% van de stemmen. Het CDA vormt samen met de PvdA, die net geen 20% van de stemmen heeft behaald, het college van Burgemeester en Wethouders. 


Twee jaar na de verkiezingen stapt SP fractielid Mari Auwens uit de gemeenteraad. Ideologisch ging het Rode Boekje van Mao hem te ver en de partijdiscipline was doodvermoeiend. Hij wordt opgevolgd door Jan Marijnissen. Die wordt daarmee met zijn 24 jaar het jongste raadslid van Nederland. Met Jan Marijnissen komt in Nederland een nieuwe generatie in de linkse politiek, deze keer niet uit de randstad maar uit de provincie.


De eerste tijd laat de SP fractie het in de gemeenteraad afweten. Meestal is maar een van de drie fractieleden aanwezig tijdens raadsvergaderingen. Ze geven niet eens bericht van verhindering wat volgens burgemeester Burgemeester Jansen onfatsoenlijk is. Hij ergert er zich zodanig aan dat hij tijdens de begrotingsbehandeling in de gemeenteraad  de SP fractie er op aanspreekt. 


De burgemeester spuit zijn ergernis in een interview in het Brabants Dagblad niet beseffend dat de SP fractie op een heel andere golflengte zit dan hij tezamen met de rest van de fractie. De SP beschouwt de gemeenteraad als een van de platforms waar je actie voert tegen de burgerlijke maatschappij ter voorbereiding van de komst van het socialisme.


Volgens de burgemeester hebben discussies met de SP fractie bovendien geen zin. Fractielid Ed Verhammen bevestigt dat met zoveel woorden. Ze bereiden liever de komst van het socialisme voor dan tijd en energie te steken in de gemeenteraad. 


Toch is de burgermeester niet de eerste beste KVP'er. Tijdens de oorlog zit hij in het verzet. Na de oorlog wordt hij burgemeester van Cuijk. In 1960 wordt hij burgermeester van Oss. Beide steden heeft hij in tijdens zijn burgermeesterschap opgestoten in de vaart der volkeren door de steden open te leggen voor industrialisering en modernisering. 


Over Oss kan nog gezegd worden dat onder zijn burgermeesterschap eindelijk het kanaal tot stand komt dat Oss verbindt met de Maas,  belangrijk voor de industriële ontsluiting van de stad. Een ontsluiting die in de negentiende eeuw niet tot stand kwam waarna een industriële neergang volgde door het vertrek van de boterfabrieken van van den Bergh en Jurgens naar notabene de Maasstad Rotterdam. .