IS DE SPREIDINGSWET EEN VORM VAN GEREGULEERDE VOLKSVERHUIZING?

 

De opvang van vluchtelingen en asielzoekers in Oss gebeurt op een unieke, kleinschalige manier. In plaats van een traditioneel AZC, worden Oekraïners en reguliere asielzoekers samen opgevangen in één gemeenschappelijke, duurzame voorziening.

De maatregelen om de asielstroom te beheersen, leiden niet tot een beperking van de instroom maar tot wat je een overval op het land zou kunnen noemen of een volksverhuizing.

Ik weet niet wat de definitie is van volksverhuizing maar dat woord zou je toch wel van toepassing kunnen verklaren op de huidige situatie. Vroeger leidde een volksverhuizing tot nieuwe volksverhuizingen. De ene stam verdrong de andere. Dat kan in deze tijd natuurlijk niet. Daarom spreken we van integratie. Maar dat heeft zijn beperkingen, hoe je het ook wendt of keert.

Culturen samen laten leven in een land is veel en veel moeilijker dan men denkt, vooral in (linkse) kosmopolitische kringen. Voorbeelden te over. 

Dat begint al over de grens in België. Hoe klein het ook is, België is en federatie van 3 taalculturen (Vlaams, Frans en Duits) en 3 landen:Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Tussen die landen bestaan echte bestuurlijke grenzen en een taalgrens. Dat is strikt wettelijk gereguleerd. De Belgische politiek is dan ook vele malen ingewikkelder dan hier in Nederland.

Als een minderheid maar groot genoeg wordt, kan ze een eigen land opeisen. Albanese migranten hebben dat voor elkaar gekregen in de voormalige Joegoslavische provincie Kosovo, nu een land geworden mede dankzij Europa en de NAVO. Het geweld is gesust, het conflict nog niet verdwenen.

Het derde voorbeeld van een gevecht tussen minderheden dat de hele wereld in de ban houdt is Israel. De Palestijnse minderheid eist het hele land op tussen "the River and the Sea", d.w.z. heel Israël, het land van de Joden. Tot nu toe is het niemand gelukt om dit conflict, een botsing tussen twee godsdiensten en culturen die elk hun eigen ruimte (land) opeisen, op te lossen.

Het is onbegrijpelijk dat onze kosmopolitische Nederlanders geen lering willen trekken uit deze 3 voorbeelden en er zijn er nog veel meer (Ierland en Noord-Ierland, Spanje met Baskenland en Catalonië, Zwitserland met Duitstalige, Franse en Italiaanse en Romaanse kantons).

Dat ze niet willen inzien dat mensenrechten universeel en gelijk zijn maar dat culturen enorm van elkaar (blijven) verschillen. Wat als straks de Turkse, de Marokkaanse of een andere culturele minderheid in Nederland zijn eigen bestuur opeist met eigen bestuurlijke regels ter handhaving van hun eigen identiteit? 

Waarom kunnen we de instroom maar niet omlaag krijgen? AI noemt 3 factoren: internationale verplichtingen, de geografische ligging en de onvoorspelbaarheid van wereldwijde conflicten. “Landen zijn gebonden aan afspraken die maken dat ieder individu dat op de grens staat recht heeft op een eerlijke beoordeling van de asielaanvraag.”

Aan de laatste verplichting gaat Europa bezwijken. Het is met het blote oog te zien dat dit niet vol te houden is. Hier loopt de goede bedoeling van universele mensenrechten tegen een van zijn grenzen aan. 

De totale begroting van het Ministerie van Asiel en Migratie bedraagt voor het jaar 2026 8,9 miljard euro, nadat de uitgaven in 2025 al op ruim 9,4 miljard euro lagen. 

Een groot deel van dit macrobudget gaat naar de directe opvangkosten via het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), dat jaarlijks tussen de 2,7 en 4,2 miljard euro uitgeeft.

De kosten zijn op te delen in uitgaven per asielzoeker en de totale uitgaven voor de hele asielketen.

Wat kost een individuele asielzoeker?De kosten per persoon hangen sterk af van het type opvallocatie waar iemand verblijft:Reguliere opvang (AZC): Ongeveer 26.000 tot 33.000 euro per jaar. Dit komt neer op circa € 71 tot € 91 per dag.Noodopvang: Gemiddeld 67.000 tot 69.400 euro per jaar. Dit kost rond de € 184 per dag, omdat er vaak dure locaties zoals hotels en schepen moeten worden gehuurd.

Van deze bedragen gaat het overgrote deel naar de huur en exploitatie van locaties, beveiliging en personeel. De asielzoeker zelf ontvangt een klein bedrag aan leef- en eetgeld, dat in 2025 is vastgesteld op € 14,87 per week.

De tussenoplossing om de opvang zo minimaal te maken dat ze onmenselijk wordt waardoor asielzoekers zich twee keer bedenken voordat ze naar Nederland komen, is natuurlijk geen oplossing. 

Dan dus maar een spreidingswet, een soort gereguleerde volksverhuizing die de instroom over het hele land spreidt. Maar daar zijn bestuurders niet goed voor uitgerust, zeker niet als het op harde confrontaties uitdraait. Sommige burgermeesters stralen in TV interviews onmacht uit. De boze burger op de stoep wordt als een bedreiging ervaren. Zo gaat de lol van de burgemeestersjob er af.

Er zijn uitzonderingen. De gemeente Oss aan de Maas vangt zonder noemenswaardige problemen ongeveer 500 mensen op. Dus er is nog plek maar die worden steeds schaarser en dat zal alleen nog maar erger worden als je in aanmerking neemt dat er te weinig huisartsen zijn, te weinig huizen, overvolle wegen en wachtlijsten voor zorg en welzijn. 

Er is een grens aan de Nederlandse opvangcapaciteit. Waarom kan dat niet het uitgangspunt van beleid worden? Omdat de mensenrechten universeel zijn? Dat zijn ze dus op papier maar de werkelijkheid is anders.

DE NIEUWE BIBLIOTHEEK IN OSS

 

DE DOOD VAN EEN SOLDAAT

petrus, "De Dood van een Soldaat", olieverf op doek, 2022. (70x110 cm). Het schilderij maakt deel uit van de tentoonstelling "Master or Puppet" te zien in Galerie K26 te Oss, Kruisstraat 26. Geopend van donderdag t/m zondag van 13 tot 17 uur.

 

"DE ONBEKENDE SOLDAAT" EN "THUISKOMST VAN EEN SOLDAAT", TE ZIEN IN K26 GALERIE TE OSS.

 

petrus, "De onbekende Soldaat" (links), "Thuiskomst van een Soldaat", olieverf op paneel, 2023. (100x122 cm elk). De schilderijen maken deel uit van de tentoonstelling "Master or Puppet" te zien in Galerie K26, Kruisstraat 26 in Oss. Geopend van donderdag t/m zondag van 13 tot 17 uur.

DE WERELD EEN POPPENKAST, TE ZIEN IN JAN CUNEN MUSEUM

 

Het is vrijdagochtend, de dag voordat de tentoonstelling "Puppet Masters" klaar moet zijn, dat ik mij meld bij het Jan Cunen museum. Ik ben uitgenodigd voor een gesprek over de nieuwe expositie met curator Merel en daarna een rondleiding door voorlichter en communicator Annemarie.

Annemarie vertelt me dat Merel helaas geen tijd heeft. Ze lopen achter in de opbouw en de lokale TV komt straks. Of ik genoeg heb aan een rondleiding door  haar? Dat heb ik, samen lopen we langs kisten, kratten, ladders, snoeren en ander materiaal, naar de expositie. Het is te hopen dat het op tijd klaar komt. Annemarie twijfelt er niet aan.

Het verhaal over de expositie begint met de poppen van Marag, een samentrekking van Margriet en Agnes, de bedenkers en makers van een poppenspel met poppen als Rimpel, Troetel en co. Hun Marag poppen theater was jarenlang populair bij kinderen in Oss. 

Het was een tijd lang gehuisd in Villa Constance, een erfenis van de boterbaronnen Jurgens en van den Bergh, dat later stadhuis is geworden en vervolgens museum Jan Cunen. Het museum erfde de poppen. Die erfenis is de basis van de tentoonstelling “Puppet Masters”, vrij vertaald als "de wereld een poppenkast." 

Terwijl ik in stevige pas door de zalen van het museum loop, denk ik aan de poppenkast in mijn jeugd. Toen bestond theater Marag nog niet. Ik keek met leeftijdgenootjes op de Heuvel in het centrum van Oss naar de poppenkast van Jan Klaassen. Een minimalistisch poppenspel met hoofdrolspeler en held Jan Klaassen, zijn vrouw Katrijn, de politieagent, vertegenwoordiger van maatschappelijke orde, en angst aanjagende Pietje de Dood, een wit laken met een doodskop.

De laatste is een verrassend personage. Blijkbaar dacht men toen dat zo'n figuur niet schadelijk was voor een kinderziel. Misschien dat de geruststellende voornaam Pietje daar mee van doen had? Hoe het ook zij, hij werd steevast met een stok door held Jan zijn eigen doodskist in geslagen.

Caren van Herwaarden, "Lompenman is alleen", oude lakens en stijfsel.

Ik zie in de trouwzaal een pop aan de muur hangen gemaakt door Caren van Herwaarden.  Ze maakt beelden van oude lakens en stijfsel. Het beeld dat eenzaam aan de muur hangt, heeft de titel “Lompenman is alleen”. Dat beeld staat op de affiche en folders van het museum. De manier waarop het hangt doet me denken aan de kruisbeelden die vroeger elk Rooms gezin in huis had, alleen is dit treuriger. Lompenmannen verrijzen immers niet.

Mercedes Azpilicueta, "Bestiarium van Tongen"

Pietje de Dood in wit laken met een doodskop kom ik niet tegen op mijn rondgang. Ik zie wel een hoek vol met raadselachtige lappen en doeken. De titel “Bestiarium van tongen” geeft me weinig houvast. De uitleg aan de muur is dat kunstenaar Mercedes Azpilicueta met haar lappen en stoffen de onderhuidse spanning bloot legt tussen wat zichtbaar is en wat zich onder de huid afspeelt. 

Mercedes is Argentijnse die op 30 jarige leeftijd naar Nederland verhuist waar ze enkele aanvullende kunstopleidingen volgt. Haar werk wordt op haar website geduid. 

“Haar artistieke praktijk brengt diverse personages uit het verleden en het heden samen die het kwetsbare of collectieve lichaam benaderen vanuit een dekoloniaal feministisch perspectief. In vloeiende, associatieve verbanden weerlegt ze rigide historische verhalen in een poging deze te ontmantelen en ruimte te maken voor de emotionele en dissidente stemmen. Haar werk manifesteert zich dan ook in performatieve en sculpturale installaties, geïnspireerd door speculatieve en fictieve Latijns-Amerikaanse literatuur, neobarokke kunstgeschiedenis, hedendaagse populaire cultuur en de theorie van het nieuwe materialisme.” (Mercedes Azpilicueta)

Marionetten van Erik Mattijssen

Ik word opgevrolijkt door de marionetten of zijn het trekpoppen van Erik Mattijssen. Het zijn bekende en daardoor herkenbare figuren uit het theater met als laatste pop het geraamte van een vrouw met een jurk aan. Is dit de vrouwelijke variant van Pietje de Dood?

Veel Amerikaanse kunstenaars hebben op de een of andere manier kritisch werk gemaakt over de Amerikaanse suburbs, de buitenwijken waar de brave kleinburger kan genieten van zijn aandeel in de kapitalistische consumptie maatschappij.

Scène waarin de held Indiana Jones ontdekt dat de mensen in de wijk poppen zijn. Poppen die tijdens een proef met de atoombom worden opgeblazen. Uit de film van Steven Spielberg "Indiana Jones in the Kingdom of the Crystal Skull".

De mooiste kritiek daarop komt van Steven Spielberg in de film “Indiana Jones in the Kingdom of the Crystal Skull”. De held Indy, gespeeld door Harrison Ford, komt na keiharde actie tegen een paranormaal gelovige Russische, terecht in een woestijn waar net een atoombom wordt getest op zo’n voorstad. Indiana weet zich ironisch genoeg te redden door in een reuzenformaat koelkast te kruipen. De voorstad verdwijnt in de atomaire paddestoelwolk. Einde consumptiemaatschappij?

Nathaniel Mellors, De Depressieve Voorstad, videoinstallatie

De Amerikaanse kunstenaar Nathaniel Mellors heeft een andere vorm gekozen voor zijn kritiek op de buitenwijk. Hij heeft een installatie gemaakt van een pop met een kop die afkomstig lijkt uit een Amerikaanse animatiefilm en waarop een TV staat. Daarmee alleen al neemt hij de Amerikaanse (en ook onze) beeldcultuur op de hak. 

In een bijgaande video zien we een tot mislukken gedoemd muziekfestival dat zich in die wijk afspeelt. De acteurs hebben kartonnen dozen over hun hoofd, wat natuurlijk al veel zegt over het geestelijk niveau van de wijkbewoners. Enfin, je moet het zelf maar eens gaan bekijken.

Na afloop van mijn rondleiding is het wel zeker. Het Jan Cunen museum heeft een expositie samengesteld die nieuwsgierig maakt en aan het denken zet. Voer voor oog en geest, beter kun je het als museum niet doen. Nog te zien t/m 25 januari volgend jaar.

MUSEUM JAN CUNEN. HAN KLINKHAMER VAN HIER

 

Met de tentoonstelling “Han Klinkhamer Van Hier” zet het Museum Jan Cunen in Oss zijn beleid om meer aandacht te geven aan regionale kunstenaars voort. Het centrum van dit beleid is “Villa Curiossa”  een verwijzing naar de stad Oss en het gebouw waarin het museum gevestigd is, het voormalige “woonhuis van een schatrijke boterbaas”, zoals op de website van het museum staat te lezen. Eigenlijk waren het twee boterbazen, eerst de bouwer van de villa, de familie van den Bergh en daarna Jurgens. Beiden grondleggers van Unilever.

Villa Curiossa ofwel de Wonderkamer van Oss is een replica van het gebouw en staat midden in het museum op de eerste verdieping. De replica is samen met het museum het centrum van de (kunst)geschiedenis van Oss waarbij het begrip kunst breed wordt opgevat. 

Allerlei artefacten die op de een of andere manier naar de (cultuur)geschiedenis van Oss verwijzen, hangen in het trappenhuis naar de eerste verdieping en op de eerste verdieping. Er hangen schilderijen, foto's, borden, affiches enz. die verwijzen naar de industriële geschiedenis van de stad, naar de oude geschiedenis en naar de actuele geschiedenis. 

Met Villa Curiossa stapt de stad over de schaamte heen voor zijn criminele verleden en omarmt het zijn industriële geschiedenis. De industriële geschiedenis van Oss is van nationale betekenis, een betekenis die zich tot op de dag vandaag voortzet. Politiek heeft Oss met de Socialistische Partij ook Nederlandse geschiedenis geschreven.

De beeldende kunsten daarentegen zijn niet de sterkste kant van Oss. Ossenaren zijn vooral werkers en doeners. "Doe maar gewoon dan doe je gek genoeg" kun je gerust de lijfspreuk van de Ossenaar noemen. De stad was bovendien lange tijd niet rijk genoeg voor kunst. Daar is de afgelopen eeuw verandering in gekomen. Het museum Jan Cunen ondersteunt deze verandering ten goede voor de beelden kunsten.

Kunstenaars uit de regio die enigszins naam weten te maken, worden door het museum uitgenodigd om hun werk tentoon te stellen. Zo ook Han Klinkhamer, een schilder van hier met landelijke bekendheid,  een “die altijd met zijn voeten in de Maaslandse klei is blijven staan”, aldus de expositiefolder. 

Dat laatste is aan zijn werk te zien. Klinkhamer is een landschapsschilder maar dan een zonder landschap in de klassieke betekenis van het woord. Klinkhamer abstraheert het landschap of delen uit het landschap. Hij haalt het als het ware in de gedaante van verf naar hem toe. Hij kneedt zijn verf tot hij op “een dieper, universeler thema” stuit. Daarom kan zijn werk, aldus de folder zich hier afspelen als “op een andere plek, of zelfs in een mentale ruimte, los van plaats en tijd.”

Het werk van Klinkhamer vibreert tussen figuratief en abstract. Je herkent sporen van een landschap in zijn werk maar soms verdwijnen die sporen in een volledig abstract spel van voornamelijk zwart en wit.

Klinkhamer is geen kleurenschilder, dat zou maar afleiden van het universele thema of moet ik zeggen de ziel van het landschap waarnaar hij op zoek is? Zijn werk is daarom tijdloos.  Daarom geeft hij geen titels noch jaartallen aan zijn schilderijen. Ze zijn bedoeld om ruimte te geven aan reflectie. Het werk van Klinkhamer leidt tot bezinning over onszelf en het landschap waarin we leven, verf bedoeld als inleiding tot geestelijk leven of is dat te sterk uitgedrukt?

KONINGSDAG IN OSS, 27 APRIL 2025

42. HOE ZIT DAT IN OSS? EINDE VAN EEN SOCIALISTISCHE GIDSGEMEENTE?

De lokale partij VDG wordt bij de verkiezingen in 2022 3 zetels groter dan de SP. Door de afsplitsing van tezamen 5 zetels resteren er nog maar 3 zetels voor de SP.

Jan Marijnissen is PvdA leider Wim Kok voorgegaan in het ontdoen van de ideologische veren van zijn partij. De voormalige FNV voorzitter doet dat pas in 1995. Maar daarmee is niet alles gezegd. Een partij als de SP is gebouwd op militant activisme tegen de bestaande orde en dat verdwijnt zo maar niet. Daarvoor zit het te diep in het dna van die partij.

Wim Kok mag dan de klassenstrijd hebben afgeschaft daarmee blijft zijn partij wel de partij van de emancipatie. De oorspronkelijke doelgroep van arbeiders en hun vrouwen wordt ingeruild voor feminisme (Hedy D’Ancona), nieuwe minderheden zoals migranten en vluchtelingen en de verdrukten ver weg in de Derde Wereld. 

Net als indertijd in Oss durfde de PvdA het niet aan om met de SP te regeren wat niet gemakkelijk is, zoals ook in Oss blijkt. Daarvoor verschillen de temperamenten van de beide partijen teveel van elkaar. De PvdA is vooral een doorgewinterde bestuurderspartij terwijl de SP een aktie-partij is.

Of Jan Marijnissen genoeg heeft gedaan om zijn partij salonfähig te maken als coalitiepartner, is een vraag die hijzelf misschien het beste kan beantwoorden. Hoe schudt je je ideologische veren af zonder je achterban te verliezen? Jan Marijnissen doet het op informele wijze, zonder er teveel een punt van te maken. Wim Kok doet het officieel wat eigenlijk nooit helemaal verwerkt is.

Met de mislukte coalitievorming voor een linkse regering miste de SP niet alleen de kans om ons land mee te besturen maar is ook het politieke momentum voorbij. Het mag nauw lukken dat de SP  ooit nog eens zoveel zetels binnenhaalt. Jan Marijnissen houdt het in ieder geval vanwege zijn gezondheid in 2008 voor gezien.

Opvolgster Agnes Kant blijkt een politieke ramp. Met de komst van partij en fractieleider Emile Roemer behaalde de partij 15 zetels in 2010. Een teleurstelling omdat hij in de peilingen vlak daarvoor veel hoger stond. In 2017 verliest de partij 1 zetel waarop ook Roemer aftreedt.

Hij wordt opgevolgd door Lilian Marijnissen, de dochter van Jan. Met de Tweede Kamer verkiezingen in  2021 wordt ze lijsttrekker. De partij zakt naar 9 zetels. Bij de verkiezingen in 2023 zakt de partij zelfs terug naar 5 zetels. Kort daarna treedt ze af als partijleider en als lid van de Tweede Kamer. Vergeleken met haar vader en met Roemer is Lilian politiek te licht om de partij naar een overtuigende zetelwinst te kunnen voeren.

Zoals eerder gemeld, valt de SP fractie in de gemeenteraad van Oss uiteen. Een geduchte klap voor de partij die ze in Oss waarschijnlijk niet meer te boven kan komen. Nieuwe generaties kiezers zullen weinig of niks hebben met de SP.

De afgescheiden partij kan als een lokale partij worden beschouwd. Zoals de naam al aangeeft - Sociaal Sterk Oss - gaan de politieke ambities niet over de grenzen van de stad heen. In Oss worden met de afsplitsing van de SP meegerekend nu 19 van de 37 zetels bezet door leden van lokale politieke partijen. 

Daarmee lijkt een definitief einde gekomen te zijn aan de mogelijkheid dat Oss nog eens ooit een socialistische gidsgemeente in Nederland zou worden. Het kan verkeren. Oss is van een naoorlogse KVP stad via de SP veranderd naar een meerpartijen stad met, naar het zich laat aanzien, een groot aandeel van lokale partijen. Oss sluit daarmee aan bij een nationale trend. Hoe lang die trend zal voortduren is koffiedik kijken en dara doen wij politicologen niet aan.

 

40. HOE ZIT DAT IN OSS? VAN ACTIVISME NAAR CONSTRUCTIEVE OPPOSITIE?

 

Bij nadere beschouwing blijkt dat de partij in Oss uiteen is gevallen over de vraag wat zwaarder weegt in de partij: actie voeren of besturen. Wat betekent verantwoordelijkheid nemen voor besluitvorming? Het is het aloude dilemma waar elke radicale activistische partij mee te maken krijgt.

Het gevolg van deelname aan de verkiezingen, wat in wezen betekent het accepteren van democratische spelregels als basis voor bestuurlijke besluitvorming, brengt deze tegenstelling in de partij naar boven. Wat weegt het zwaarst, het revolutionaire activisme (Maoïsme) of het meebesturen?

In de beginfase was activisme het vanzelfsprekende uitgangspunt. De zetels in de gemeenteraad dienden voornamelijk om de acties in de wijken enz. te ondersteunen. Maar door de zetelwinst werd de partij van lieverlee gedwongen om bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen. Zo lang je geen absolute meerderheid hebt, betekent dat overleg met andere partijen en de kunst tot het sluiten van compromissen en het vaststellen van prioriteiten. 

Die tegenstelling kwam nu na zoveel jaren oppositie voeren tussen grofweg actie voeren of constructieve oppositie kwam met de plannen tot grootschalig onderhoud en sloop in de Roofvogelwijk van Oss tot een uitbarsting. De fractie raakte verdeeld in een groep van 5 en 3. De 5 vertrokken uit de SP en vormden o.l.v. van fractievoorzitter Jan Zoll de nieuwe lokale partij Sociaal Sterk Oss (SSO).

De 3 achterblijvers van de SP, de officiële SP fractie, houdt vast aan de actiepartij. Zij geven er de voorkeur aan de kiezer te mobiliseren door actie te voeren tegen de bestuursplannen en beleid.  Het is de klassieke SP als tegenpartij, de partij die ze ook was toen ze mee ging doen aan de Tweede Kamerverkiezingen.

De aanleiding voor het conflict in de SP fractie in Oss zijn de renovatieplannen van Woningcorporatie BrabantWonen. Die heeft plannen gemaakt om in de naoorlogse roofvogelwijk 113 woningen te renoveren, aan 20 woningen onderhoud te plegen en 56 woningen te slopen. De laatste ingreep komt bij de bewoners die hun buurt niet uit willen, hard aan. Het is dan ook die groep die actie voert met hulp van de SP oude stijl.

“Bij 56 woningen in het gebied van de Sperwerstraat, Spoorlaan, Vijversingel en de Landweerstraat-Noord kiest BrabantWonen niet voor renovatie. Deze woningen zullen over enkele jaren worden gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. Minko de Weerd, directeur van BrabantWonen, legt uit: “De woningnood is hoog, ook in de Schadewijk. Daarom is het belangrijk dat er meer woningen komen voor jong en oud, en voor grote en kleine gezinnen. We hebben onderzocht of we in een deel van de Roofvogelbuurt meer woningen kunnen bouwen. Hier kunnen we appartementen bouwen in verschillende prijsklassen. We begrijpen dat dit nieuws een schok kan zijn voor bewoners die hier al jaren wonen. Zij krijgen voorrang bij de nieuwe appartementen en we ondersteunen hen met een verhuisregeling en persoonlijke aandacht.” (DTV . 189 woningen Roofvogelbuurt Oss gaan op de schop)

Het gevolg van het diep gewortelde meningsverschil binnen de SP fractie  over de renovatie en sloopplannen in de Roofvogelwijk heeft geleid tot de eerder genoemde nieuwe partij SSO, Sociaal Sterk Oss. Daarmee doemt de vraag op of er nog toekomst is voor de SP in Oss?