42. HOE ZIT DAT IN OSS? EINDE VAN EEN SOCIALISTISCHE GIDSGEMEENTE?

De lokale partij VDG wordt bij de verkiezingen in 2022 3 zetels groter dan de SP. Door de afsplitsing van tezamen 5 zetels resteren er nog maar 3 zetels voor de SP.

Jan Marijnissen is PvdA leider Wim Kok voorgegaan in het ontdoen van de ideologische veren van zijn partij. De voormalige FNV voorzitter doet dat pas in 1995. Maar daarmee is niet alles gezegd. Een partij als de SP is gebouwd op militant activisme tegen de bestaande orde en dat verdwijnt zo maar niet. Daarvoor zit het te diep in het dna van die partij.

Wim Kok mag dan de klassenstrijd hebben afgeschaft daarmee blijft zijn partij wel de partij van de emancipatie. De oorspronkelijke doelgroep van arbeiders en hun vrouwen wordt ingeruild voor feminisme (Hedy D’Ancona), nieuwe minderheden zoals migranten en vluchtelingen en de verdrukten ver weg in de Derde Wereld. 

Net als indertijd in Oss durfde de PvdA het niet aan om met de SP te regeren wat niet gemakkelijk is, zoals ook in Oss blijkt. Daarvoor verschillen de temperamenten van de beide partijen teveel van elkaar. De PvdA is vooral een doorgewinterde bestuurderspartij terwijl de SP een aktie-partij is.

Of Jan Marijnissen genoeg heeft gedaan om zijn partij salonfähig te maken als coalitiepartner, is een vraag die hijzelf misschien het beste kan beantwoorden. Hoe schudt je je ideologische veren af zonder je achterban te verliezen? Jan Marijnissen doet het op informele wijze, zonder er teveel een punt van te maken. Wim Kok doet het officieel wat eigenlijk nooit helemaal verwerkt is.

Met de mislukte coalitievorming voor een linkse regering miste de SP niet alleen de kans om ons land mee te besturen maar is ook het politieke momentum voorbij. Het mag nauw lukken dat de SP  ooit nog eens zoveel zetels binnenhaalt. Jan Marijnissen houdt het in ieder geval vanwege zijn gezondheid in 2008 voor gezien.

Opvolgster Agnes Kant blijkt een politieke ramp. Met de komst van partij en fractieleider Emile Roemer behaalde de partij 15 zetels in 2010. Een teleurstelling omdat hij in de peilingen vlak daarvoor veel hoger stond. In 2017 verliest de partij 1 zetel waarop ook Roemer aftreedt.

Hij wordt opgevolgd door Lilian Marijnissen, de dochter van Jan. Met de Tweede Kamer verkiezingen in  2021 wordt ze lijsttrekker. De partij zakt naar 9 zetels. Bij de verkiezingen in 2023 zakt de partij zelfs terug naar 5 zetels. Kort daarna treedt ze af als partijleider en als lid van de Tweede Kamer. Vergeleken met haar vader en met Roemer is Lilian politiek te licht om de partij naar een overtuigende zetelwinst te kunnen voeren.

Zoals eerder gemeld, valt de SP fractie in de gemeenteraad van Oss uiteen. Een geduchte klap voor de partij die ze in Oss waarschijnlijk niet meer te boven kan komen. Nieuwe generaties kiezers zullen weinig of niks hebben met de SP.

De afgescheiden partij kan als een lokale partij worden beschouwd. Zoals de naam al aangeeft - Sociaal Sterk Oss - gaan de politieke ambities niet over de grenzen van de stad heen. In Oss worden met de afsplitsing van de SP meegerekend nu 19 van de 37 zetels bezet door leden van lokale politieke partijen. 

Daarmee lijkt een definitief einde gekomen te zijn aan de mogelijkheid dat Oss nog eens ooit een socialistische gidsgemeente in Nederland zou worden. Het kan verkeren. Oss is van een naoorlogse KVP stad via de SP veranderd naar een meerpartijen stad met, naar het zich laat aanzien, een groot aandeel van lokale partijen. Oss sluit daarmee aan bij een nationale trend. Hoe lang die trend zal voortduren is koffiedik kijken en dara doen wij politicologen niet aan.

 

40. HOE ZIT DAT IN OSS? VAN ACTIVISME NAAR CONSTRUCTIEVE OPPOSITIE?

 

Bij nadere beschouwing blijkt dat de partij in Oss uiteen is gevallen over de vraag wat zwaarder weegt in de partij: actie voeren of besturen. Wat betekent verantwoordelijkheid nemen voor besluitvorming? Het is het aloude dilemma waar elke radicale activistische partij mee te maken krijgt.

Het gevolg van deelname aan de verkiezingen, wat in wezen betekent het accepteren van democratische spelregels als basis voor bestuurlijke besluitvorming, brengt deze tegenstelling in de partij naar boven. Wat weegt het zwaarst, het revolutionaire activisme (Maoïsme) of het meebesturen?

In de beginfase was activisme het vanzelfsprekende uitgangspunt. De zetels in de gemeenteraad dienden voornamelijk om de acties in de wijken enz. te ondersteunen. Maar door de zetelwinst werd de partij van lieverlee gedwongen om bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen. Zo lang je geen absolute meerderheid hebt, betekent dat overleg met andere partijen en de kunst tot het sluiten van compromissen en het vaststellen van prioriteiten. 

Die tegenstelling kwam nu na zoveel jaren oppositie voeren tussen grofweg actie voeren of constructieve oppositie kwam met de plannen tot grootschalig onderhoud en sloop in de Roofvogelwijk van Oss tot een uitbarsting. De fractie raakte verdeeld in een groep van 5 en 3. De 5 vertrokken uit de SP en vormden o.l.v. van fractievoorzitter Jan Zoll de nieuwe lokale partij Sociaal Sterk Oss (SSO).

De 3 achterblijvers van de SP, de officiële SP fractie, houdt vast aan de actiepartij. Zij geven er de voorkeur aan de kiezer te mobiliseren door actie te voeren tegen de bestuursplannen en beleid.  Het is de klassieke SP als tegenpartij, de partij die ze ook was toen ze mee ging doen aan de Tweede Kamerverkiezingen.

De aanleiding voor het conflict in de SP fractie in Oss zijn de renovatieplannen van Woningcorporatie BrabantWonen. Die heeft plannen gemaakt om in de naoorlogse roofvogelwijk 113 woningen te renoveren, aan 20 woningen onderhoud te plegen en 56 woningen te slopen. De laatste ingreep komt bij de bewoners die hun buurt niet uit willen, hard aan. Het is dan ook die groep die actie voert met hulp van de SP oude stijl.

“Bij 56 woningen in het gebied van de Sperwerstraat, Spoorlaan, Vijversingel en de Landweerstraat-Noord kiest BrabantWonen niet voor renovatie. Deze woningen zullen over enkele jaren worden gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. Minko de Weerd, directeur van BrabantWonen, legt uit: “De woningnood is hoog, ook in de Schadewijk. Daarom is het belangrijk dat er meer woningen komen voor jong en oud, en voor grote en kleine gezinnen. We hebben onderzocht of we in een deel van de Roofvogelbuurt meer woningen kunnen bouwen. Hier kunnen we appartementen bouwen in verschillende prijsklassen. We begrijpen dat dit nieuws een schok kan zijn voor bewoners die hier al jaren wonen. Zij krijgen voorrang bij de nieuwe appartementen en we ondersteunen hen met een verhuisregeling en persoonlijke aandacht.” (DTV . 189 woningen Roofvogelbuurt Oss gaan op de schop)

Het gevolg van het diep gewortelde meningsverschil binnen de SP fractie  over de renovatie en sloopplannen in de Roofvogelwijk heeft geleid tot de eerder genoemde nieuwe partij SSO, Sociaal Sterk Oss. Daarmee doemt de vraag op of er nog toekomst is voor de SP in Oss? 

39. HOE ZIT DAT IN OSS? SP FRACTIE OSS GESPLITST.

 

De vijf voormalige leden van de SP raadsfractie in Oss die een nieuwe partij Sociaal Sterk Oss hebben opgericht. In het midden de voormalige fractieleider Jan Zoll.

De combinatie van actie en oppositie voeren doet de SP fractie geen goed. In 2024 leidt een politiek meningsverschil in de fractie tot een afsplitsing. Fractievoorzitter Jan Zoll splitst zich met nog 4 fractieleden af en begint de nieuwe partij Sociaal Sterk Oss (SSO).

“Deze beslissingen kosten mij moeite en doen mij pijn, maar ik zie onder de huidige omstandigheden geen andere mogelijkheid dan om afscheid te nemen van de partij waar ik de afgelopen 50 jaar aan heb bij mogen dragen”, zegt fractievoorzitter Jan Zoll.

Samen met raadsleden Bas van der Voort, Marie-Therese Janssen, Marja van Lith en Jelle van der Vliet splitst hij zich af van zijn partij. De vijf oud-SP-leden gaan verder onder de naam Sociaal Sterk Oss. Ze willen zich inzetten voor toegankelijke zorg, goede huisvesting en laagdrempelige voorzieningen in wijken, buurten en kernen. (Megan Hanegraaf bij Omroep Brabant) 

Het SP Bestuur in Oss schrijft zeer verrast te zijn door het vertrek van 5 leden van de fractie waaronder de fractievoorzitter.

“Een aantal raadsleden van de SP heeft vandaag hun zetel meegenomen naar hun eigen pas opgerichte partij. Het bestuur van de SP-afdeling Oss betreurt deze gang van zaken ten zeerste. Hun handelen is niet in het belang van al die mensen die al die jaren op de SP hebben gestemd. Wij hadden liever onze meningsverschillen samen opgelost. De SP zit 50 jaar in de gemeenteraad. Nog nooit hebben raadsleden zich afgesplitst. De SP-kiezers hebben juist belang bij een sterke, sociale en eerlijke partij.” ( website SP afdeling Oss)

Zoals zo vaak als een partij ondanks sterke verkiezingsresultaten toch in de oppositie komt, wordt er aan “soul searching” gedaan. De fractievoorzitter formuleert het na de breuk als volgt: “De afgelopen jaren ontstond er steeds vaker ‘strijd en voortdurende onenigheid’ binnen de SP over ‘wie we zijn, wat we willen en hoe we dat het beste kunnen bereiken’.” (Omroep Brabant).  

Door tegen de afspraak toch een motie in te dienen over de afbraakplannen in de Roofvogelwijk, ontspoorde de samenwerking volledig, aldus fractievoorzitter Jan Zoll. Er zat niets anders op dan een nieuwe partij op te richten.

De nieuwe partij heeft een website waarop de partij zich als volgt presenteert:  “Iedere dag. Samen met jou, organisaties, ondernemers en inwoners in buurten, wijken en kernen. We geloven dat we samen het verschil maken in onze gemeente. We organiseren mensen rondom gezamenlijke belangen, komen met praktische verbetervoorstellen en zijn betrokken bij lokale onderwerpen.” (Website SSO-Sociaal Sterk Oss)