24. HOE ZIT DAT IN OSS? DISCRIMINATIE OF INTEGRATIE?

 

Deze Turkse gastarbeider is volledig geïntegreerd tijdens de staking bij blikemballagefabriek Thomassen & Drijver in Oss, februari 1977 (foto: petrus nelissen)

Maar de SP brochure over gastarbeid is amper verschenen of links Nederland stort zich er vol afschuw op, zo schrijft Kees Slager in zijn boek ‘Het Geheim van Oss’. Het heet dat de SP de buitenlanders met een oprotpremie het land wil uitzetten. Ook de gedwongen integratie wordt afgewezen. “De CPN-krant De Waarheid commentarieert onder de veelzeggende kop ‘Een socialistische partij op jacht naar Janmaat-stemmen.” (Blz 361 van genoemd boek) De Volkskrant schaart zich met zijn columnisten Piet Vroon en Theodor Holman in de rij van boe-roepers. 

Hans Janmaat zat in de Tweede Kamer voor de Centrumpartij, de eerste naoorlogse nationalistische partij die zowel gevreesd als gehaat werd, vooral door links waar nationalisme wordt gelijk gesteld aan racisme en discriminatie. Veel rechters volgden daarin toen de aanklagers.

"Volgens Meindert Fennema werden in totaal zo'n 300 processen tegen Janmaat aangespannen. Dit leidde tot meerdere veroordelingen. Het gerechtshof in Den Haag veroordeelde hem op 28 maart 1995 tot een boete van 2000 gulden (ruim € 900), waarvan de helft voorwaardelijk of 35 dagen gevangenisstraf, waarvan vijftien dagen voorwaardelijk. Op 23 december 1996 veroordeelde het gerechtshof in Amsterdam Janmaat tot 3000 gulden (ruim € 1300) boete of veertig dagen hechtenis. De laatste veroordeling sprak het gerechtshof in Arnhem op 29 december 1997 uit: twee weken voorwaardelijke celstraf en een boete van 7500 gulden (ruim € 3400). Een decennium later werden soortgelijke uitlatingen ook door anderen wel gedaan, en werden ze niet door iedereen meer als kwetsend ervaren. Het is tegenwoordig erg onwaarschijnlijk dat iemand voor dit soort leuzen nog veroordeeld wordt." (Wikipedia: Hans Janmaat)

De door de SP opgedane ervaringen in de wijken worden of niet herkend door de andere linkse partijen of ze sluiten er liever hun ogen voor. Het is niet onwaarschijnlijk dat in deze partijen sprake is van een gastarbeiders- paternalisme zoals men dat ook vaak heeft tegenover mensen in de Derde Wereld. Zij moeten zoveel mogelijk ontzien worden in plaats als volwaardig en even kritisch als andere arbeiders benaderd te worden.

De SP gaat het juist wel om de (vol)waardigheid van de gastarbeiders. Jan Marijnissen verwijt links Nederland de gastarbeiders dood te knuffelen in plaats ze als gelijken te behandelen. “Wij zagen toen al dat als die mensen hier iets wilden bereiken en ook hun waardigheid als mens behouden, dat ze dan onze taal moesten leren. Wij wisten uit eigen ervaring hoe weinig kans ze zonder onze taal hadden.” (blz. 362)

“Er werd wel gezegd dat de Nederlanders het smerige werk niet meer wilden doen en daar de gastarbeiders voor gebruikten. `Maar dát was het punt niet, het punt was dat de automatisering steeds hogere eisen stelde aan werknemers, eisen waar de meeste Turken niet aan konden voldoen, gewoon doordat ze de taal niet beheersten. Ik heb er meegemaakt die hun éigen taal niet eens konden lezen of schrijven, laat staan dat ze een cursus konden volgen om inde fabriek op een hoger niveau te komen.” (Blz.363)

In Oss wordt mede dankzij de SP het 10% woningbeleid gevoerd dat erop gericht is de spanningen tussen de autochtone bewoners en de gastarbeiders zo laag mogelijk te houden en tegelijk gettovorming te voorkomen.

Het 10% beleid houdt in dat in een wijk niet meer dan 10% van de bewoners mag  bestaan uit gastarbeidersgezinnen. De woningbouwvereniging Sint Willibrordus volgt dit in een minderheden nota uitgewerkte beleid. 

Maar ook hierover breekt de pleuris uit bij links en de media. De aanleiding is een brief van de stichting Welzijn Buitenlandse Werknemers die stelt dat niet elke woningzoekende gelijk wordt behandeld. 

De directeur van de woningbouw vereniging antwoordt in het Brabants Dagblad dat dit beleid volgens de letter van de wet discriminerend is maar dat het beleid in de praktijk de integratie bevordert. “De buitenlandse arbeiders zijn aardig geïntegreerd in de Osse samenleving. We hebben hier nauwelijks problemen tussen beide groepen. Ik werk meer naar de geest van de wet. En de geest is belangrijker dan de letter.” (blz 366 in genoemd boek)

Voor de linkse partijen en andere partijen gaat gelijkheid boven alles, blijkbaar ook als dit schade toebrengt aan het sociale weefsel in een wijk. Behalve de SP is er geen partij, ook niet een klassieke arbeiderspartij als PvdA, die een afweging kan of durft te maken te maken tussen deze twee prioriteiten; absolute gelijke behandeling volgens de letter van de wet of behoudt van het sociale weefsel in een wijk met voortschrijdende integratie van de gastarbeidersgezinnen. Het gevolg is dat linkse partijen met voorop de PvdA, langzaam maar zeker hun traditionele achterban in de arbeiderswijken beginnen te verliezen.

23. HOE ZIT DAT IN OSS? KLASSENSTRIJD EN GASTARBEIDERS

 

Stakende en demonstrerende Turkse gastarbeider tijdens de staking in 1977 bij blik emballage fabriek Thomassen & Driver te Oss. (foto: Petrus)

In de jaren tachtig van de vorige eeuw houdt de SP in Oss houdt nog vast aan de klassenstrijd. Voor een klassenstrijd heb je arbeiders nodig en dus probeert de SP die uit alle macht te mobiliseren met name bij de exportslachterijen en de tapijtindustrie. Ondanks de economische crisis met zijn reorganisaties, fusies en soms massa ontslagen lukt dat niet echt. 

De arbeiders zijn de negentiende en vroeg twintigste eeuwse toestanden ontstegen dankzij allerlei voorzieningen en maatregelen van overheidswege. De vakbonden hebben hun werk gedaan tezamen met de politieke partijen.

De SP activisten geven niet op want wie weet worden de arbeiders straks toch weer de klos van de economische crisis. “Bij Zwan-Hartog is geprobeerd om de arbeiders tot actie te bewegen maar volgens het maandverslag van afdeling Oss 2 van de SP hebben de oudere arbeiders er weinig trek in. Ze hopen met een mooie afvloeiingsregeling weg te kunnen bij het bedrijf, waar ze toch al jaren zonder plezier werken. En de jongeren tonen weinig actiebereidheid omdat ze ervan uitgaan dat niet zij, maar de gastarbeiders en het kantoorpersoneel eruit zal vliegen.” ( blz. 220, Het Geheim van Oss) 

Dankzij de uitgebreide activiteiten en goede contacten in de wijken van Oss weet de partij wat er zich afspeelt tussen de arbeidersgezinnen en die van de gastarbeiders. Enerzijds maken gastarbeiders deel uit van de arbeidersklasse.

“De gastarbeiders zijn door de Nederlandse kapitalisten tijdelijk naar ons land gehaald als goedkope arbeidskracht. Aan de immigranten werd echter niet duidelijk gemaakt dat hun verblijf bedoeld was als tijdelijk. De onzekerheid over hun positie leidt tot spanningen met de autochtone Nederlandse arbeiders. Deze spanningen verdelen de arbeidersklasse en spelen de kapitalisten dus in de kaart.” (Gastarbeid en kapitaal, een brochure van de SP 1983)

Demonstrerende Turkse gastarbeider tijdens de staking bij Thomassen & Drijver in Oss in 1977. (Foto: Petrus)

Anderzijds komen ze klem te zitten tussen de dominante Nederlandse cultuur en hun eigen culturele waarden en gewoontes.

“Aan de ene kant begrijpen zij de zeden en gewoonten van de Nederlanders niet, en aan de andere kant hebben zij te maken met Nederlanders die hen totaal tegenstrijdig beoordelen. Er zijn Nederlanders die hun kultuur achterlijk en soms wreed vinden, hen de schuld geven van de werkloosheid. Maar er zijn ook Nederlanders die hun doen en laten een verrijking van onze kultuur vinden.” (Gastarbeid en Kapitaal, SP Brochure 1983)

De SP ziet als enige partij de problemen in de volkswijken in Oss tussen de Nederlandse arbeiders en de gastarbeiders uit Turkije en Marokko waardoor in de 

arbeiderswijken in Oss spanningen dreigen te ontstaan tussen de beide groepen. De SP is de enige partij die het verschil in cultuur als spanningsbron durft te benoemen waarbij ze het ook nog waagt de Islam als basis voor de Turkse en Marokkaanse cultuur durft te benoemen.

Om aan die spanningen een einde te maken, stelt de partij voor om de immigranten voor de keus te stellen: óf Nederlander worden en naturaliseren, óf islamiet blijven en teruggaan naar het thuisland. Wie vertrekt – op basis van strikte vrijwilligheid – krijgt pakweg een ton mee zodat hij of zij in het thuisland een nieuwe toekomst op kan bouwen. Zowel de vertrekkers als de blijvers moeten intensief door inburgeringscursussen worden ingewerkt in de cultuur van respectievelijk het thuisland of Nederland. De SP denkt aan een termijn van twee jaar voor de periode waarin de gastarbeiders hun keuze zouden moeten maken.

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 12

Metro Brussel 2009
De moslims uit Marokko, Turkije en andere landen zullen hoe dan ook in Brussel blijven. 

Zoals overal in de wereld, gaan migranten uit hetzelfde land het liefste bij elkaar wonen. Dat is zo over de hele wereld. In Afrikaanse hoofdsteden en elders in de wereld bestaan wijken met alleen Belgen, Amerikanen en Nederlanders. Bijna alle grote wereldsteden hebben een Chinese wijk, een Italiaanse wijk, een Joodse wijk enz.

Met moslims uit Turkije en Marokko, naar Brussel gehaald als gastarbeiders, is het niet anders. Een van de bekendste moslim wijken van Brussel is Sint-Jans-Molenbeek, kortweg Molenbeek, een aparte gemeente in het Hoofdstedelijk Gewest Brussel. De gemeente Molenbeek telt bijna 100.000 inwoners. 

Het is tragisch voor de vreedzame moslims in Molenbeek maar hun gemeente wordt als gevolg van een reeks aanslagen in Parijs en Brussel sinds kort beschouwd als een centrum van internationaal terrorisme.

“Na de aanslagen in Parijs van november 2015 kwam Molenbeek in het nieuws omdat er opvallend vaak een link zou zijn tussen Molenbeek en islamitische terreurdaden. Zeker drie van de acht daders van de aanslagen in Parijs woonden er en Salah Abdeslam werd samen met verscheidene handlangers gearresteerd in Molenbeek na zich vier maanden schuilgehouden te hebben. Daarnaast verbleef ook Ayoub El Khazzani, de schutter in de Thalys op 21 augustus 2015, in Molenbeek net als Mehdi Nemmouche, de vermoedelijke dader van de aanslag op het Joods Museum in Brussel in 2014. Een van de beramers van de aanslagen in Madrid in 2004 kwam eveneens uit Sint-Jans-Molenbeek. Molenbeek is ook een gemeente met een hoog aantal Syriëstrijders.” (Wikipedia) 

Tot overmaat van ramp worden de zelfmoordaanslagen in Parijs in 2016 gevolgd door bloedige zelfmoordaanslagen in de vertrekhal van vliegveld Zaventem en de Brusselse metro ter hoogte van station Maalbeek. Bij deze aanslagen vallen 35 doden en honderden gewonden. 

Natuurlijk kon niemand voorzien dat de onderlinge strijd in het Midden en Verre Oosten zich ooit nog eens langs netwerken van terreur zou verplaatsten naar Brussel en elders in Europa. Maar misschien had het geholpen als men minder onverschillig was geweest voor het feit dat gastarbeiders niet alleen koopwaar van over de grens zijn maar mensen met een eigen taal, cultuur, geloofsbeleving en geestelijke bagage. 

Hoe het nu verder moet met de moslims in Europa, weet eigenlijk niemand. Sommige extreem radicale politieke partijen koesteren de illusie dat de moslims verwijderd moeten worden uit ons midden. Eeen gevaarlijke gedachte die in de Tweede Wereld Oorlog bijna tot uitroeiing van de Europese Joden heeft geleid. Anderen menen dat ze aangepast kunnen worden, geïntegreerd met behulp van allerlei projecten en instellingen. Weer anderen denken dat het een kwestie van tijd zal zijn en dat we er ondertussen maar het beste van moeten maken. 

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 11

Brussel Metro 2010

Een ander paar mouwen zijn de “gastarbeiders” . In de jaren zestig van de vorige eeuw zijn Turken en Marokkanen als “gastarbeiders” naar België gehaald om het tekort aan arbeiders zo goedkoop mogelijk op te vangen. Dat vond toen iedereen een goed idee. De gastarbeider als migrant betaald met zijn loon, koopwaar van over de grens. Hun voorgangers waren de Italianen die na de Tweede Wereldoorlog in Belgische mijnen kwamen te werken.

Nu bijna 50 jaar later klinkt het als krankzinnig maar toen leek de komst van Turken en Marokkanen een mooie oplossing voor de armoede ginds en het tekort aan goedkope arbeidskrachten hier. Een win-win situatie. De arme Mohammed komt naar de fabriek, in plaats van dat de fabriek naar de arme Mohammed gaat. Gastarbeid als een vorm van ontwikkelingssamenwerking. Het moet gezegd worden, het koloniale Europa is altijd goed geweest in het bedenken van oplossingen voor zijn problemen.

Maar misschien ook wel tot zijn eigen verbazing gaat gastarbeider Mohammed niet meer terug naar zijn huis en haard ginder ver weg. België wordt zijn thuisland. Zoals elke werkende Belg had hij sociale en pensioen rechten opgebouwd. Aanpassen aan de Belgische cultuur zou als vanzelf gaan, dacht de rest van het land toen nog. Een kwestie van tijd. 

Maar Mohammed is niet alleen koopwaar, hij is ook nog een mens  en mensen geven hun cultuur en identiteit niet zo maar op. Dat kan  ook niet want het opgeven van je identiteit betekent verlies van je ziel, van je hele geestelijke hebben en houwen met taal en al en dat wil niemand. Je wilt geestelijk gesproken niet in een woestijn terecht komen zonder enig houvast en richting, zonder dat je nog weet wie je bent. 

Dat men dit in België niet heeft zien aankomen is merkwaardig. Als grensland tussen twee Europese culturen worstelt België al eeuwen met dit dilemma. Wie past zich aan aan wie? Enerzijds is daar de zuidelijk georiënteerde Franse cultuur waartoe de Walen zich rekenen, anderzijds de Noordelijk georiënteerde Nederlandse cultuur waartoe de Vlamingen zich rekenen, zij het vanuit een haat-liefde verhouding. 

De (politieke) spanningen tussen de twee gemeenschappen met elk hun eigen taal en cultuur zijn tot de dag van vandaag soms te snijden. Brussel heeft tussen de twee de rol van twistappel. We mogen nog van geluk spreken dat het hier gaat om twee Europese culturen die verbonden zijn in een Europese geschiedenis vanaf de Grieks-Romeinse tijd, het Christendom en de Verlichting.

(verschijnt elke vrijdag)