93. MEXICAANSE VERTELLINGEN. HET BOERENHUIS

 

Zo komt het dat Sara ineens weer in en dorp woont. Niet haar geboortedorp maar dat maakt niet uit. Dorpen lijken op elkaar, meer dan steden. Ze had niet gedacht ooit weer in een dorp terecht te komen. Het dorpsleven dacht ze mentaal achter zich gelaten te hebben. Het lot beslist weer eens anders.Ze waande zich definitief een stadsmens.

Het huis van Don Francisco is een boerenwoning, zo een waar miljoenen gezinnen van kleine boeren en landarbeiders hun leven in slijten zonder ooit verder te komen. Zelfs degenen die het gewaagd hebben hun heil in Noord Amerika te zoeken, keren terug naar hun dorp. Uiteindelijk blijft dat hun thuis. Daar liggen geluk en verdriet in herinneringen bij elkaar. Daar ben je iemand. Ergens anders blijf je een vreemdeling.

Weer terug in hun dorp bouwen ze een huis dat meteen ook een monument is voor hun verworven rijkdom. Een huis dat afrekent met hun dorpsverleden. Ze staan her en der verspreid in het landschap, meestal onafgebouwd. Het huis blijkt te groot gedacht voor hun portemonnee. Ze veranderen van een monument van hoop op een grootste toekomst in een monument van onmacht. 

De huizen laten feilloos zien waar dorpelingen van dromen. De architectuur doet nog het meeste denken aan een samenraapsel van sprookjeskastelen. Daar hoort een toren bij, meestal wordt die als eerste gebouwd. Het huis zelf is lomp vierkant van beton en bakstenen. Er wordt een flink bordes met brede trappen aangeplakt en versierd met veel balustrades. Het geheel is uiteindelijk een onhandig bouwsel dat verloren in het land staat.

Sara ’s boerenwoning is het tegenovergestelde. Het huis is klein en ligt bijna verborgen in het landschap. Het is in alle opzichten een boerenbedoening met allerlei opstallen zoals een schuurtje, een hok voor schapen, een kippenhok en hondenhokken. 

Er zijn twee voordeuren van ijzer. Door de linkse deur kom je gelijk in de keuken. Door de rechtse deur stap je de woonkamer binnen. Er is een deur van de  keuken naar de woonkamer, van de woonkamer naar de slaapkamer van daar naar de volgende slaapkamer en naar de daarop volgende twee slaapkamers. 

De laatste slaapkamer staat haaks op het huis en heeft op zijn beurt weer een deur naar buiten vanwaar je op de patio achter komt. Daar is een deur naar de WC met douche en wastafel. De gasgestookte geiser hangt tegen de buitenmuur. Er staat een wasmachine en er is een traditionele wasplaats met koud water. 

Elke kamer van keuken tot laatste slaapkamer is vierkant  met een betonnen vloer, wat al een verbetering is want veel huizen hebben nog zandvloeren. De muren zijn van gedroogde klei vermengd met stro. De deuren binnen zijn gemaakt van stevige dikke planken. Vanuit elke kamer is het dak te zien, een zinken dak zodat je elkaar niet kunt verstaan bij een flinke regenbui.

De keuken is precies groot genoeg voor een hout gestookte oven, een kleine aanrecht, een keukenkast met gerei, een vierkante tafel en 3 stoelen. Een boeren keuken waar boeren eten kan worden klaar gemaakt. 

In de woonkamer staat links naast de deur een salontafel met een rustieke tweepersoonsbank en langs de muur een lage kast waarop snuisterijen staan uitgestald. Tegen de achtermuur staat nog een lage kast met snuisterijen en daarvoor een tafel met 4 stoelen.

In de grote slaapkamer naast de woonkamer staat een tweepersoonsbed met aan het voeteneind een enorme klerenkast. Bij het raam staat een tafel waarop papieren liggen, boeken en tijdschriften. De volgende slaapkamer heeft twee eenpersoonsbedden en de laatste slaapkamer, eens een voorraadkamer, een tweepersoonsbed. 

Het is nu aan Sara om dit alles te onderhouden zo lang er geen uitspraak is over wie de erfgenaam is en dat, zo beseft ze maar al te goed, kan nog lang duren.

15. AMERICA LATINA. CHILI NA DE STAATSGREEP VAN GENERAAL PINOCHET

Tegen het hek leunt de toenmalige Republikeinse president Nixon. 

Bij de militaire staatsgreep in Chili vallen 30.000 doden als gevolg van executies, vuurgevechten, bombardementen , mishandeling en martelingen. Het leger heeft zelfs het presidentiële paleis gebombardeerd waarbij president Allende zou zijn omgekomen.

4000 Chilenen die vrezen voor hun leven onder het regiem van Pinochet zijn gevlucht. 8000 Chilenen wachten in ambassades en in VN kampen op een vrijgeleide om het land uit te komen. Er zijn 40.000 politieke gevangenen opgesloten in door het leger opgezette concentratiekampen. De bekendste is is het stadion in de hoofdstad Santiago de Chile.

De rol van Amerika bij de staatsgreep wordt duidelijker. “De staatsgreep was zorgvuldig voorbereid. Zo zorgvuldig zelfs dat een hoge Noordamerikaanse functionaris aan het persbureau AFP verklaarde dat “de omverwerping van de regering Allende de afloop is van een politiek die door ons is gevoerd.” (CLAT Nieuws, april 1974, 5e jaargang no 2)

Aan de “economische oorlogsvoering” tegen Chili kwam na de staatsgreep een abrupt einde. De Inter Amerikaanse Ontwikkelingsbank keurde een krediet van 65 miljoen dollar goed. In april zal het zijn jaarlijkse vergadering in Santiago de Chile houden. De Wereldbank verleent in februari een lening van 13,5 miljoen dollar. President van de wereldbank is Robert MacNamara, ex-minister van Defensie en onder de presidenten Kennedy en Johnson betrokken bij de oorlog in Vietnam.

Het Internationaal Monetair Fonds is al vrijwel meteen na de staatsgreep positief over de economische ontwikkelingen. Het Fonds verleent een stand-by-krediet van 95 miljoen dollar. President van het IMF is de voormalige Nederlandse minister van Financiën Witteveen

In februari werd een speciale schulden conferentie in Parijs belegd om een regeling te treffen voor de 4 miljard schuld die Chili heeft. Ten tijde van Allende was er geen ruimte voor een dergelijke regeling, nu 5 maanden na de staatsgreep wel.

Vier landen waaronder Nederland, willen pas akkoord gaan met de regeling als de mensenrechten in ere gesteld worden. Noord Amerika, West Duitsland, Frankrijk en Groot Brittannië, Canada en Japan gaan akkoord met de nieuwe regeling voor schuldaflossing.

Sommige Europese landen waaronder ook Nederland vangen enkele honderden vluchtelingen op, voornamelijk actieve leden van de linkse coalitie Unidad Popular, de politieke basis van president Allende. Tegelijkertijd erkennen zij de regering Pinochet. 

“Premier den Uyl (1973-1977) riep op 28 december in een radio uitzending van de Partij van de Arbeid op tot een nieuwe internationale aktie voor een nieuw vrij Chili. Een eerste bedrag dat aan de Chileense verzetsbeweging is overgemaakt - honderdduizend gulden - door het Strijdfonds Chili, vond hij niet genoeg. Hij riep op de zaak voort te zetten in internationaal verband.” (CLAT Nieuws, april 1974, 5e jaargang no 2.) 

WERELDWIJDE VOLKSVERHUIZING

 

Groep Venezolanen  onderweg in de Darien Kloof tussen Colombia en Panama.

We beseffen het nog niet maar er is een wereldwijde volksverhuizing aan de gang, je kunt de migrantenstromen bestaande uit vluchtelingen voor oorlogsgeweld en voor armoede op dit moment niet anders benoemen.

“Voor het tiende jaar op rij is het aantal mensen gegroeid dat op de vlucht is voor oorlog en geweld. Voor het eerst zijn meer dan 100 miljoen op de vlucht: 108.4 miljoen mensen, een flinke stijging ten opzichte van de 89,3 miljoen van 2021. 6,5 miljoen Syriërs en 3.9 miljoen Oekraïners zijn hun land ontvlucht.” (website vluchtelingenwerk)

De cijfers voor Europa zijn net zo schrikbarend. Ruim een miljoen asiel aanvragen per jaar. Het Italiaanse eiland Lampedusa is een waarschuwing voor wat Europa te wachten staat.

In 2022 kwamen de meeste asielaanvragen van Syriërs, Afghanen, Turken en Venezolanen (!). Die vormden samen 40% van de aanvragen. We weten intussen dat er ook andere vluchtelingen zijn.

Zo zijn de Venezolanen niet op de vlucht voor geweld maar voor de armoede in hun land, wat eigenlijk een rijk land is gemeten naar de grondstoffen die het land heeft. Veel landen zijn om welke reden dan ook niet bij machte om zijn burgers veiligheid en een minimum aan bestaanszekerheid te verschaffen.

De oorlog in Oekraïne is in Europa een verhaal apart. Zij zijn binnen-Europese vluchtelingen. Volgens de VN vluchtelingen organisatie zijn er intussen meer dan 8 miljoen mensen naar Europese landen gevlucht. Daarnaast zijn er in Oekraïne zelf ongeveer zes miljoen ontheemden.

Als gevolg van de Russische oorlog zijn er ongeveer een miljoen voornamelijk jonge Russen gevlucht voornamelijk naar landen als Kazachstan, Armenië en Georgië.

We hebben het dus alleen voor Europa over ongeveer tien miljoen mensen die om de een of andere reden in een jaar tijd zijn gevlucht, de vluchtelingen van de Russische- Oekraïne oorlog meegerekend.

Noord Amerika is van oudsher een immigratieland. Op het NOS journaal zien we meestal de spectaculaire pogingen van Latijns Amerikanen (vooral uit Midden Amerika en Mexico) om de grens tussen Mexico en de VS over te steken.

Ondertussen is er o.a. dankzij de Venezolaanse migranten een route bijgekomen, de levensgevaarlijke Darien Kloof in de jungle tussen Colombia en Panama om vandaar door Midden Amerika en Mexico naar Noord Amerika te reizen.

In Costa Rica zijn in de maand augustus 85.000 migranten aangekomen. Dat is een stijging van 50% tegenover de vorige maand! Dit jaar hebben naar schatting 250.000 mensen hun weg via Panama gezocht naar de VS.

Maar vergis je niet. Mensen uit Yemen en Bangladesh reizen ook mee met deze groepen. Hoewel veruit de meeste migranten in de VS nog altijd uit Mexico komen (ruwweg 11,2 miljoen ofwel een kwart van alle immigranten), wordt het aandeel van Chinezen, Indiërs en Filipino’s steeds groter. De verwachting is zelfs dat de laatste groep uiteindelijk de groep Mexicanen gaat overtreffen.

Over het algemeen zijn deze migranten niet op de vlucht voor oorlogsgeweld en conflicten maar op zoek naar een beter bestaan, veiliger leven met meer bestaanszekerheid.  Veel landen in de wereld zijn niet in staat om dat hun burgers te leveren. Ik neem aan dat daarom ook in Europa de groep mensen die op zoek is naar een beter bestaan uiteindelijk groter zal worden dan de oorlogsvluchtelingen.

9. AMERICA LATINA. BANANEN REPUBLIEKEN & MULTINATIONALS

 

Tekening van Sjarel, pseudoniem van Ad van Dooren. Voorkant van CLAT Nieuws nummer no. 5, 4e jaargang, juli/augustus 1973. Vanaf dit nummer was Sjarel vaste tekenaar van CLAT Nieuws.

CLAT stelt grote vragen bij het optreden van multinationale ondernemingen in hun continent. Niet verwonderlijk als je kijkt naar de geschiedenis. Of het historisch klopt, weet ik niet maar de eerste multinationale ondernemingen in Latijns Amerika of eigenlijk vooral in Midden Amerikaanse landen als Nicaragua, Guatemala, Panama en Costa Rica waren de Noord Amerikaanse bananenplantages. 

In Costa Rica werden voor de aanleg van die plantages aan de Oostkant van het land met zijn kust aan de Atlantische Oceaan, zwarte arbeidsmigranten uit Jamaica ingehuurd. Oude gewoontes laten zich nu eenmaal moeilijk veranderen, zwarte mensen bleven de beste arbeidskrachten ook na de afschaffing van de slavernij.

De arbeidsvoorwaarden zullen wel navenant slecht of op zijn minst zwaar geweest zijn en de lonen laag. Plantage arbeid werd niet goed betaald ook niet nadat blanken op de plantages kwamen werken in het zuiden van Costa Rica.

Na de bouw van de speciale bananen spoorlijn naar de haven en de aanleg van de plantages vestigden de Jamaicanen zich met hun gezinnen aan de kust. Nog altijd is dat te zien aan de bevolking in de havenstad Limon. Die is nog steeds overwegend zwart.

Tot na de Tweede Wereldoorlog was het verboden zich op de hoogvlakte in het centrum van het land met als hoofdstad San José te vestigen. Daar maakten de blanken, voornamelijk afstammelingen van de Spaanse kolonisator, al sinds de koloniale tijd de dienst uit.

De bananenplantages brachten enerzijds inkomen aan het land, dus in zekere mate van welvaart maar tegelijkertijd hadden de Noord Amerikaanse eigenaars grote politieke invloed. Men hun economische macht legden zij hun economische en politieke spelregels op aan het land, vaak met medewerking van lokale politici.

Het cliché van de operettegeneraal die met Amerikaanse dollars in de hand stevig in het zadel van de macht zit, is niet helemaal onjuist. Dat alleen al voedt onder de bevolking het wantrouwen tegen Amerikaanse multinationals. Ze worden eerder gezien als de voorhoede van de macht die de Verenigde Staten in Latijns Amerika uitoefent dan als genereuze investeerders die werk en inkomen verschaffen. 

Sommige leiders van CLAT kunnen over deze gang van zaken meepraten. Zij zijn betrokken geweest bij opstanden en revoluties tegen door Amerika gesteunde dictators in landen als Venezuela, Dominicaanse republiek, Guatemala en Cuba. 

Het gevolg is dat multinationals niet worden gezien als bedrijven die met hun investeringen welvaart en inkomen in het land brengen maar als onwenselijke vreemde eenden in de bijt die zich op hoog niveau en soms in het geniep (CIA)  bemoeien met de nationale politiek. Voor de Noord Amerikaanse vakbeweging geldt hetzelfde.

DE SPROOKJESJAREN 60 (VOORHEEN:MAKE LOVE, NOT WAR) 36: GELOOFSCRISIS

 

Foto van een Noord Amerikaanse legerpriester leest de mis op een slagveld in Vietnam. Foto van Keystone in het Penguin boek "Vietnam! Vietnam!" geschreven door Felix Greene, 1966

De Vietnamoorlog legt ongenadig een politiek morele crisis in het Westen bloot. Tot hoever kun je als land en volk gaan om je politieke en morele gelijk te halen in een oorlog tegen het communisme? Is elke oorlog in welke vorm dan ook tegen het communisme gerechtvaardigd? Meer nog, gaat het wel om communisme? Wat blijft in zo een oorlog over van onze veelgeprezen medemenselijkheid en rechtvaardigheid?

Voor de vorige generatie is het een uitgemaakte zaak dat de Amerikanen en Europa aan de goede kant staan. Dat was zo in de Tweede Wereldoorlog, dat was in de Koreaanse oorlog zo en dus nu ook in Vietnam. Toen was het tegen het nazisme, nu is het tegen het wereldwijde communisme. De jongere generatie daarentegen weet dat niet meer zo zeker. Die ziet ellende, leed en moorddadigheid die niet zo gemakkelijk te rechtvaardigen is. Die vraagt zich af of communisme zo een slechte zaak is en trouwens gaat het wel om communisme? De Vietnamoorlog is van de oude generatie en de oude politiek.

Wij jongeren zien voornamelijk een oppermachtig Noord Amerika als de reus Goliath die het opneemt tegen het kleine maar dappere Noord Vietnam. Maar Noord Vietnam laat zich net zo min als David klein krijgen en vecht terug. Het kijkt zijn vijanden onbevreesd in de ogen. Noord Vietnam maakt zich tot held van al die landen die net als Noord Vietnam oorlog voeren of hebben gevoerd tegen een koloniale overheerser. De Vietnamoorlog wordt een symbool van dekolonisering in plaats van strijd om democratie en vrijheid.

Vanaf het links revolutionaire eiland Cuba met de onoverwinnelijke helden Fidel Castro en zijn strijdmakker Che Guevara wordt opgeroepen niet een maar twee, drie Vietnams te scheppen om de macht van Noord Amerika te breken. Cuba zelf geeft het voorbeeld door soldaten en militair materieel te sturen naar de bevrijdingslegers in de Portugese koloniën Angola en Mozambique. Che Guevara geeft zijn baan op als minister en trekt in het diepste geheim naar Bolivia om daar een met een groepje revolutionairen een nieuwe revolutie naar het voorbeeld van de Cubaanse revolutie te beginnen.

De morele crisis van de Vietnamoorlog raakt aan de wortels van mijn katholieke geloof, een geloof dat nog niet zo heel lang geleden net zo vanzelfsprekend voor me was als de lucht die ik inademde. Twijfels over de geloofswaarheden ondermijnden die vanzelfsprekendheid. Roomse Blijheid veranderde in Rooms Ongemak over vrijheid, eigen verantwoordelijkheid, seksualiteit en daar komt nu ook de Vietnamoorlog bij. Ik snap de bedoelingen van de Roomse God en Zijn Zoon, gestorven aan het kruis voor de zonden van alle mensen, niet meer.

De veenbrand van mijn geloofscrisis wordt door de Vietnamoorlog een uitslaande brand. Ik zoek naar een God met een menselijke maat, een Lieve Heer die het beste met ons voor heeft maar kan Hem niet meer vinden. Niet alleen de Vader en zijn Zoon zwijgen maar ook de Roomse Kerk. Toch ga ik nog altijd met mijn Verloofde des zondags naar de heilige mis. Tot op een zondag ik weer niks hoor over de oorlog tijdens de preek. Ik besluit dat het genoeg is geweest. Samen met mijn Verloofde loop ik onder de preek de kerk uit naar buiten. Ik snuif de frisse herfstlucht in. Een nieuwe tijd is begonnen.

(verschijnt elke vrijdag)

DE SPROOKJESJAREN 60 (VOORHEEN MAKE LOVE,NOT WAR) 35, DE VIETNAMOORLOG

Gezin op de vlucht in de rijstvelde. Foto UPI in het Penguin boek "Vietnam! Vietnam!" geschreven door Felix Greene, 1966

Er woedt nog een oorlog. Ik bedoel de Vietnamoorlog, de eerste oorlog in de geschiedenis die je tot in zijn gruwelijkste details kunt volgen op de Beeldbuis en in de kranten.

“De oorlog in Vietnam of Tweede Indochinese Oorlog, in het Westen meestal aangeduid als Vietnamoorlog en binnen Vietnam Amerikaanse Oorlog genoemd, was een oorlog tussen het op de Verenigde Staten georiënteerde Zuid-Vietnam en het op de Sovjet-Unie en China georiënteerde Noord-Vietnam. De oorlog volgde op de Eerste Indochinese Oorlog (in Vietnam 'Franse Oorlog' genoemd) en duurde van 1 november 1955 tot 30 april 1975. De strijd speelde zich voornamelijk af in Vietnam, hoewel er ook gevochten werd in de grensgebieden van Laos (Laotiaanse Burgeroorlog) en Cambodja (Cambodjaanse Burgeroorlog). Ondanks de inzet van honderdduizenden manschappen, grootschalige bombardementen, het gebruikmaken van chemische middelen als Agent Orange en Napalm, verloren de Verenigde Staten deze oorlog.” (Wikipedia) 

De oorlog brengt onrust op de Noord Amerikaanse universiteiten waar toekomstige dienstplichtigen studeren maar niet alleen daar. Ook in Europa, bij ons in Nederland en dan vooral ook op de universiteiten. Aan de ene kant staan de bevrijders, zij die menen dat het een oorlog is voor vrijheid en democratie tegen het dictatoriale communisme. Een moreel gerechtvaardigde oorlog zoals de Tweede Wereldoorlog en de Koreaanse Oorlog, waar de geallieerden onder leiding van de Amerikanen als de goeden streden tegen de slechteriken van het nazisme en later het communisme. Aan de andere kant staan zij die menen dat het in de Vietnamoorlog precies andersom is. De goeden zijn de Vietnamezen die vechten voor vrijheid en zelfbeschikking, de slechteriken de Amerikanen. Tussen deze twee partijen in staat een kleine groep pacifisten, zij die elke oorlog afwijzen als een middel om een politiek doel te bereiken.

Nog nooit heb ik een oorlog van zo dichtbij gezien, rechtstreeks uit de jungle op de beeldbuis in de huiskamer onder het genot van een kopje koffie met koekje. Ik zie Noord Amerikaanse soldaten met moderne wapens en vlammenwerpers door armzalige, modderige dorpen in tropische wouden trekken. Ik zie dorpelingen wanhopig en bang het oerwoud in vluchten. Ik zie een boeddhistische monnik midden op straat in brand staan uit protest tegen de oorlog. Ik zie half verbrande kinderen in paniek over de weg vluchten voor napalm bommen, bommen die het woud ontbladeren zodat de vijand zich niet langer kan verbergen. Ik zie reusachtige zwermen grommende B52 vliegtuigen die honderden zwarte bommen op Noord Vietnam gooien.

Met de bombardementen vliegt de onschuld van een held uit mijn jeugd weg, de dappere Engelse oorlogsvlieger Biggles. Oorlog is een dagelijks terugkerende gruwelshow van geweld, dood en bloed waarvan ik niet kan geloven dat het tot iets moois zou leiden als democratie en vrijheid. Het beeld van een rechtvaardige oorlog tegen communistische dictatuur en onderdrukking en voor vrijheid en democratie kantelt. Ik ontdek de koloniale geschiedenis van Vietnam, dat deze oorlog niets anders is dan een voortzetting van een vroegere Franse koloniale oorlog. Het is een neo-koloniale oorlog van het westerse kapitalisme en imperialisme onder leiding van Noord Amerika, de nieuwe wereldmacht en erfgenaam van het Europese kolonialisme.
(verschijnt elke vrijdag)

DE SPROOKJESJAREN 69 (VOORHEEN:MAKE LOVE, NOT WAR) 34: DE ZOON VAN ISRAEL

 

petrus nelissen, "De Zoon", acryl op papier, 2006

Ik vraag aan de Zoon van Israel wat hij van de Zesdaagse oorlog vindt? Was het een rechtvaardige oorlog? Van zijn kruis kijkt Hij me meewarig en treurig aan. Ik kan er geen ja en geen nee van maken. Dan vraagt hij ineens wat ik vind en of ik eraan gedacht heb wat er zou zijn gebeurd als Israel de oorlog zou hebben verloren van de drie Arabische Reuzen? Nu is het mijn beurt om meewarig naar Hem te kijken. 

Ik stel me zo voor dat bij een overwinning van de drie Arabische Reuzen een uittocht van Joden uit het hun beloofde land onvermijdelijk zou zijn. Waar zouden ze dan heen moeten vluchten? Terug naar Europa waar zovelen vandaan zijn gekomen? Dat zou onmogelijk zijn na wat hen in dat continent is aangedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wie wil er nu terug naar de plaats van de misdaad, waar je familie, vrienden en geloofsgenoten meedogenloos zijn vermoord? Het enige land waar ze naar toe zouden kunnen gaan is Noord Amerika, de grote winnaar van de Tweede Wereldoorlog en hun bevrijder.

Een andere mogelijkheid zou zijn geweest dat de Verenigde Naties de Joden te hulp waren geschoten zoals ze dat in 1953 gedaan hebben tijden de Koreaanse oorlog, de eerste echte oorlog in de Koude Oorlog die toen net begonnen was. Het communistische Noord Korea werd bij zijn inval in Zuid Korea gesteund door communistisch China en de Sovjet Unie. Zuid Korea door een VN alliantie van Westerse landen. De oorlog eindigt zonder winnaar.

Zo een tweede VN oorlog om Israel zou de wereldorde van na de Tweede Wereldoorlog vermoedelijk aan het wankelen hebben gebracht en zelfs tot de ondergang van de VN hebben kunnen leiden. De wereld zou terecht zijn gekomen in een onoverzichtelijk chaos van oorlogen. Israel, het zoenoffer van het Westen aan de Joden voor de industrieel georganiseerde moordpartij in de Tweede Wereldoorlog zou verloren zijn gegaan. Niet alleen Duitsland maar heel Europa zou opnieuw in zijn hemd staan. De schuld tegenover de Joden zou nog groter zijn geworden dan ze al is sinds de Tweede Wereldoorlog.

Wie of wat zou een zo grote schuld nog kunnen vereffenen? Niemand die het weet. Het is maar goed dat Israel de oorlog gewonnen heeft. Het is geen rechtvaardige oorlog maar een van het minste kwaad tussen twee kwaden.
(verschijnt elke vrijdag)