15. AMERICA LATINA. CHILI NA DE STAATSGREEP VAN GENERAAL PINOCHET

Tegen het hek leunt de toenmalige Republikeinse president Nixon. 

Bij de militaire staatsgreep in Chili vallen 30.000 doden als gevolg van executies, vuurgevechten, bombardementen , mishandeling en martelingen. Het leger heeft zelfs het presidentiële paleis gebombardeerd waarbij president Allende zou zijn omgekomen.

4000 Chilenen die vrezen voor hun leven onder het regiem van Pinochet zijn gevlucht. 8000 Chilenen wachten in ambassades en in VN kampen op een vrijgeleide om het land uit te komen. Er zijn 40.000 politieke gevangenen opgesloten in door het leger opgezette concentratiekampen. De bekendste is is het stadion in de hoofdstad Santiago de Chile.

De rol van Amerika bij de staatsgreep wordt duidelijker. “De staatsgreep was zorgvuldig voorbereid. Zo zorgvuldig zelfs dat een hoge Noordamerikaanse functionaris aan het persbureau AFP verklaarde dat “de omverwerping van de regering Allende de afloop is van een politiek die door ons is gevoerd.” (CLAT Nieuws, april 1974, 5e jaargang no 2)

Aan de “economische oorlogsvoering” tegen Chili kwam na de staatsgreep een abrupt einde. De Inter Amerikaanse Ontwikkelingsbank keurde een krediet van 65 miljoen dollar goed. In april zal het zijn jaarlijkse vergadering in Santiago de Chile houden. De Wereldbank verleent in februari een lening van 13,5 miljoen dollar. President van de wereldbank is Robert MacNamara, ex-minister van Defensie en onder de presidenten Kennedy en Johnson betrokken bij de oorlog in Vietnam.

Het Internationaal Monetair Fonds is al vrijwel meteen na de staatsgreep positief over de economische ontwikkelingen. Het Fonds verleent een stand-by-krediet van 95 miljoen dollar. President van het IMF is de voormalige Nederlandse minister van Financiën Witteveen

In februari werd een speciale schulden conferentie in Parijs belegd om een regeling te treffen voor de 4 miljard schuld die Chili heeft. Ten tijde van Allende was er geen ruimte voor een dergelijke regeling, nu 5 maanden na de staatsgreep wel.

Vier landen waaronder Nederland, willen pas akkoord gaan met de regeling als de mensenrechten in ere gesteld worden. Noord Amerika, West Duitsland, Frankrijk en Groot Brittannië, Canada en Japan gaan akkoord met de nieuwe regeling voor schuldaflossing.

Sommige Europese landen waaronder ook Nederland vangen enkele honderden vluchtelingen op, voornamelijk actieve leden van de linkse coalitie Unidad Popular, de politieke basis van president Allende. Tegelijkertijd erkennen zij de regering Pinochet. 

“Premier den Uyl (1973-1977) riep op 28 december in een radio uitzending van de Partij van de Arbeid op tot een nieuwe internationale aktie voor een nieuw vrij Chili. Een eerste bedrag dat aan de Chileense verzetsbeweging is overgemaakt - honderdduizend gulden - door het Strijdfonds Chili, vond hij niet genoeg. Hij riep op de zaak voort te zetten in internationaal verband.” (CLAT Nieuws, april 1974, 5e jaargang no 2.) 

SLAVENHANDEL

 

De donkere tunnel waardoor de slaven vanuit het Slaven Fort Goree naar het klaar liggende slavenschip moesten lopen met kettingen aan hun benen.

What do you want to do ?

New mail

Dankzij mijn bezoeken aan een slavenfort aan de kust van Ghana en het slaveneiland Goree voor de kust van Dakar, de hoofdstad van Senegal, heb ik mij een beeld kunnen vormen van de slavenhandel. Het slavenfort in Ghana had de VOC veroverd op de Portugezen en diende om de slaven die uit het binnenland werden aangeboden te verschepen naar de andere kant van de Atlantische oceaan. 

 

Vanwege het witte ophaalbruggetje kon je al van veraf zien dat het een Hollands fort geweest moet zijn. De meeste indruk maakte een klein kamertje links boven in de grote zaal in het centrum van het fort. Vandaar uit kon slavenhandelaar door een klein venster de hele zaal overzien waarin de slaven rondgeleid werden zodat hij ze voor het uitkiezen had. Het was een particuliere slavenmarkt.

Het slavenfort op het ooit eiland Goree, een verbastering van het Zeeuwse Goeree Overflakkee, is nog indrukwekkender ondanks dat het een soort toeristische attractie is. Je ziet de cellen waar de slaven werden opgesloten en het meest akelige de smalle, donkere tunnel via hetwelk de slaven in het schip werden gevoerd dat tegen de buitenmuur voor anker lag. Er is niet veel verbeeldingskracht voor nodig om je voor te stellen wat een vreselijke onmenselijke drama’s zich daarbij hebben afgespeeld.

Tot op zekere hoogte is zo een bezoek vergelijkbaar met een bezoek aan Auschwitz of Dachau. In slavenforten en concentratiekampen hebben zich gelijkwaardige onmenselijke taferelen afgespeeld met dit verschil dat de slaven verkocht en verscheept werden naar de Amerika’s waar hun een onbekende toekomst wachtte, terwijl in de concentratiekampen de mensen werden vergast. Een ander verschil is dat op Goree rond het fort volop leven is. Het verleden is er opgegaan in het heden, in de strakblauwe lucht en de donkerblauwe zee terwijl in de concentratiekampen de grauwe sluier van rouw en verdriet hangt.

Tijdens die bezoeken ontkwam ik niet aan de vraag in hoeverre de verantwoordelijkheid reikt van Nederland en mijn voorouders voor deze mensenhandel. Voor wat mijn voorouders betreft kan ik kort zijn. Die woonden en werkten in Nood Brabant dat in die tijd een Generaliteitsland was, een economische wingewest van de Staten zonder enige zeggenschap of inspraak van zijn inwoners, “een soort interne koloniën, waarbij katholieken als tweederangs burgers werden behandeld, tot 1795 de jure en tot ver in de negentiende eeuw de facto, " aldus Wikipedia.

 

Voor wat betreft Nederland vind ik de vraag moeilijker te beantwoorden. Mensen tot koopwaar maken is en blijft een onmenselijke daad. Slavernij was een gevolg van het recht van de overwinnaar in oorlogen en conflicten, je kon mensen als het ware buit maken en doorverkopen. Dat laatste recht eigenden zich in de twintigste eeuw nog de Duitse bezetter toe met standrechtelijke executies en in concentratiekampen en nog onlangs de zogenaamde Islamitische Staat. 

 

Het buit maken van de overwonnen maakte de slavenmarkten mogelijk. Handige zakenlieden konden er geld mee verdienen en waar geld te verdienen valt, veel geld wordt al gauw een oogje dicht geknepen als het om mensenrechten gaat. Het is een opgave aan ons  om ervoor te zorgen dat zulke zaken niet uit de hand lopen. Ondertussen kunnen we niet veel anders dan oprecht berouw hebben over begane misdaden in het verleden.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail