Posts tonen met het label generaal pinochet. Alle posts tonen
Posts tonen met het label generaal pinochet. Alle posts tonen

vrijdag 10 november 2023

15. AMERICA LATINA. CHILI NA DE STAATSGREEP VAN GENERAAL PINOCHET


Tegen het hek leunt de toenmalige Republikeinse president Nixon. 

Bij de militaire staatsgreep in Chili vallen 30.000 doden als gevolg van executies, vuurgevechten, bombardementen , mishandeling en martelingen. Het leger heeft zelfs het presidentiële paleis gebombardeerd waarbij president Allende zou zijn omgekomen.

4000 Chilenen die vrezen voor hun leven onder het regiem van Pinochet zijn gevlucht. 8000 Chilenen wachten in ambassades en in VN kampen op een vrijgeleide om het land uit te komen. Er zijn 40.000 politieke gevangenen opgesloten in door het leger opgezette concentratiekampen. De bekendste is is het stadion in de hoofdstad Santiago de Chile.

De rol van Amerika bij de staatsgreep wordt duidelijker. “De staatsgreep was zorgvuldig voorbereid. Zo zorgvuldig zelfs dat een hoge Noordamerikaanse functionaris aan het persbureau AFP verklaarde dat “de omverwerping van de regering Allende de afloop is van een politiek die door ons is gevoerd.” (CLAT Nieuws, april 1974, 5e jaargang no 2)

Aan de “economische oorlogsvoering” tegen Chili kwam na de staatsgreep een abrupt einde. De Inter Amerikaanse Ontwikkelingsbank keurde een krediet van 65 miljoen dollar goed. In april zal het zijn jaarlijkse vergadering in Santiago de Chile houden. De Wereldbank verleent in februari een lening van 13,5 miljoen dollar. President van de wereldbank is Robert MacNamara, ex-minister van Defensie en onder de presidenten Kennedy en Johnson betrokken bij de oorlog in Vietnam.

Het Internationaal Monetair Fonds is al vrijwel meteen na de staatsgreep positief over de economische ontwikkelingen. Het Fonds verleent een stand-by-krediet van 95 miljoen dollar. President van het IMF is de voormalige Nederlandse minister van Financiën Witteveen

In februari werd een speciale schulden conferentie in Parijs belegd om een regeling te treffen voor de 4 miljard schuld die Chili heeft. Ten tijde van Allende was er geen ruimte voor een dergelijke regeling, nu 5 maanden na de staatsgreep wel.

Vier landen waaronder Nederland, willen pas akkoord gaan met de regeling als de mensenrechten in ere gesteld worden. Noord Amerika, West Duitsland, Frankrijk en Groot Brittannië, Canada en Japan gaan akkoord met de nieuwe regeling voor schuldaflossing.

Sommige Europese landen waaronder ook Nederland vangen enkele honderden vluchtelingen op, voornamelijk actieve leden van de linkse coalitie Unidad Popular, de politieke basis van president Allende. Tegelijkertijd erkennen zij de regering Pinochet. 

“Premier den Uyl (1973-1977) riep op 28 december in een radio uitzending van de Partij van de Arbeid op tot een nieuwe internationale aktie voor een nieuw vrij Chili. Een eerste bedrag dat aan de Chileense verzetsbeweging is overgemaakt - honderdduizend gulden - door het Strijdfonds Chili, vond hij niet genoeg. Hij riep op de zaak voort te zetten in internationaal verband.” (CLAT Nieuws, april 1974, 5e jaargang no 2.) 

dinsdag 13 januari 2015

CHILIREIS 5: HET MONEDAPALEIS

La Moneda voorgevel, 22 november 2014
Geen plek in Santiago is van zoveel historisch belang geweest als het Palacio de La Moneda. Dit paleis, waarin nu de Chileense regering huist, was in 1973 het toneel van een gewelddadige staatsgreep die uiteindelijk aan duizenden Chilenen het leven kostte. Maar La Moneda is ook interessant vanwege de architectuur – en het culturele centrum in de kelder.
Het werd in 1784 gebouwd om de nationale Munt te huisvesten. Vandaar ook de naam: ‘moneda’, Spaans voor munt. Pas in 1846 werd het de zetel van de president en een aantal ministeries. Met de gewelddadige staatsgreep van generaal Pinochet in 1973 werd het paleis in één klap wereldbekend . La Moneda werd gebombardeerd toen de zittende president Salvador Allende weigerde te vertrekken.  Allende pleegde toen naar alle waarschijnlijkheid zelfmoord. Het paleis werd in 1981 weer in gebruik genomen. 
President Salvador Allende, 22 november 2014

Met het vertrek van dictator generaal Pinochet  en de terugkeer na de democratie in 1990, Piniochet werd tijdens een referendum weggestemd, kreeg de voormalige president Salvador Allende een standbeeld achter La Moneda en voor het Ministerie van Justitie. Het opschrift luidt "Ik heb vertrouwen in Chili en zijn bestemming". 

Allende was gekozen tot president als kandidaat van Verenigd Links (Unidad Popular), een coalitie van verschillende linkse partijen. Als gevolg van de gewelddadige en brute staatsgreep tegen deze democratisch gekozen president, verloren veel linkse burgers in Latijns Amerika maar ook daarbuiten hun geloof in de democratie als een manier om sociaal-economische veranderingen te bewerkstelligen langs democratische weg.
Carabineros met hond, 22 november 2014
Sinds de terugkeer naar de democratie is het minder grimmig om La Moneda dan in de tijd van Pinochet. Voor het paleis is een grote fontein aangelegd en onder het plein voor het paleis is een gratis toegankelijk cultureel centrum met tentoonstellingen. Niettemin is er veel politie rond het paleis. Hun aanwezigheid is enigszins intimiderend maar als ze gevraagd worden om voor een foto te poseren, is dat zoals je kunt zien op de foto's geen enkel probleem.

Paleiswacht La Moneda, 22 november 2014


Motorpolitie, 22 november 2014


Politiehond met Carabineros, 22 november 2014


Politiebus bij La Moneda, 22 november 2014

zaterdag 27 december 2014

CHILIREIS 3 : HET GRUWELHUIS

In de ontvangstkamer lezen we het opschrift "Dit is een verleden dat deel uit blijft maken van het heden".

We liepen achter ons hotel in de hoofdstad Santiago nieuwsgierig de Barrio (wijk) Paris Londres in. De smalle straten zijn er belegd met kinderkopjes. In ons ANWB handboek lazen we over “verbluffende, fantasierijke huizen uit de eerste decennia van de 20e eeuw. De panden zijn heel anders dan de moderne stadsarchitectuur die in die tijd domineerde. Hier moesten verkwisting en bouwkundige fantasie de boventoon voeren.” Al gauw bleek dat de ANWB gids de waarheid sprak.

Al na een paar honderd meter zien we een groot huis dat het hoofdkwartier van de Socialistische Partij moet zijn. Een grote foto aan de gevel van de huidige president Michelle Bachelet overtuigt ons. Ik wil geen kniesoor zijn maar ik vraag me af of een socialistische partij er wel goed aan doet om in zo'n wijk zijn hoofdkwartier te hebben. Even verderop zien we voor een open deur een groot bord staan. We zijn bij het adres 'Londres 38' . We zijn verrast te lezen dat het huis een “Ex Centro de Represion y Extermio” (Voormalig Centrum voor Onderdrukking en Uitroeing) geweest is. Dat verwacht je toch ook niet in zo'n wijk of juist wel? In de ANWB gids staat er niks over in.


De entree van het huis 'Londres 38' in Santiago dat een detentiecentrum van de Chileense geheime politie DINA blijkt te zijn geweest in de tijd van de beginjaren van de dictatuur van generaal Pinochet 1973-1975. De vloer werd door voormalige gevangenen herkend vanwege zijn typische schaakbord patroon.

We worden welkom geheten door een man die ons meteen uitleg geeft en ons een Spaanse en Engelstalige folder geeft. Daarin lezen we enkele details over het gruwelhuis. “Between September 1973 and the end of 1975, this building was used by the dictatorship – era secret police known as the National Intelligence Directorate (DINA: Direccion de Inteligencia Nacional). Starting with Londres 38, DINA began developing a system of forced disappearances as part of a global political framework of state terrorism.” (Tussen september 1973 tot eind 1975, werd dit gebouw gebruikt door de geheime politie van de dictatuur, bekend als DINA (Natiale Onderzoeks Directie). Met Londres 38 begon DINA een systeem te ontwikkelen van gedwongen verdwijningen als onderdeel van een algemeen politiek raamwerk van staatsterrorisme).

Beneden is een zaaltje ingericht voor bijeenkomsten. Aan de muur affiches die oproepen om niet te vergeten. Rechts staat een bord met als titel "40 jaar strijd en verzet brigade". In een folder lezen we dat het gaat om een groep organisaties die de bevolking wil mobiliseren tegen het door "de dictatuur opgelegde model". Inderdaad dateren de grondwet en de arbeidswetgeving nog uit de tijd van Pinochet, zo hoorde ik op de vakbondsbijeenkomsten waar ik te gast was. Aan een nieuwe arbeidswet wordt momenteel overigens druk gewerkt zo begreep ik uit mijn gesprek met de Minister van Arbeid Francisco Javier Diaz. 


In die periode werden in het huis, dat door DINA aangeduid werd als “Cuartel Yucatan”, naar schatting 2000 personen zonder enige vorm van proces vastgehouden . Daarvan zijn er 98 verdwenen of standrechtelijk geëxecuteerd, waarvan 14 vrouwen. Van deze slachtoffers waren er 64 lid van de MIR (Links Revolutionaire Beweging), 18 van de Communistische Partij, 10 van de Socialistische Partij en 6 partijlozen. De meesten waren van dezelfde generatie: 81 van hen waren nog geen 30 jaar en 8 zelfs nog geen 20 jaar.

In een ander zaaltje worden tekeningen geprojecteerd als illustraties bij de verhalen van slachtoffers en familieleden van wie een zoon, dochter of ander familielid door het regime is vermoord of verdwenen is.


Ondanks pogingen om het geheim te houden, het huisnummer werd tijdens de dictatuur veranderd in 40, werd toch bekend waarvoor het huis had gediend. Slachtoffers herkenden het aan de vloer bij binnenkomst volgens onze zegsman. We zien een tegelvloer als een schaakbord zoals we die kennen van Nederlandse schilderijen in de Gouden Eeuw. Toen in 1990 een einde aan de dictatuur kwam, begonnen mensenrechten groepen, voormalige slachtoffers en hun familieleden een langdurige strijd om het huis te verkrijgen ter herinnering aan de gruwelen van de dictatuur. Van de 4 clandestiene opsluiting- en martelcentra in Santiago was Londres 38 als enige overgebleven. De andere centra zijn door de dictatuur vernietigd.

Overal in het huis zien we scheuren en gaten. Hier en daar staan teksten op muren geschreven over wat er in het huis gebeurd is.


Na toelichting en lezing van de folder dwalen we beschroomd door het huis uit eerbied voor de doden en de vervolgden. Het verval dat we om ons heen zien, voelt aan als een bevestiging van het morele verval van dictator Pinochet en zijn volgelingen. Wat bezielde hen om jonge mensen -idealistisch en misschien iets te fanatiek – zo maar van hun vrijheid te beroven of te doden zonder enige vorm van proces, zonder aanklacht, verdediging, rechtvaardiging of uitleg? Dat is moord. Hoe diep kun je zinken? Hoe vreemd is het dat juist in zo een sjieke en dure wijk een dergelijk centrum werd ingericht? Was dat omdat de bewoners van de wijk toch wel op de hand van de dictatuur waren of wisten ook zij niks?

Boven de tafel staat te lezen dat "een activiteit ter herdenking die niet in het heden wordt geplaatst, betekent dat men niks herdenkt." Rechts een oproep om de nog steeds geheime archieven te openen.


Eenmaal terug in de levendige straten van de wijk vragen we ons af hoe de Chilenen in het reine moeten komen met dit verleden? Kunnen ze de feiten onder ogen zien, er publiekelijk over spreken op TV en radio, erover schrijven in kranten en tijdschriften? Het blijkt dat nog steeds niet alle geheime archieven van de DINA en het leger zijn geopend. Er hangt nog steeds een taboe rond het thema. Maar de geschiedenis leert dat uiteindelijk de waarheid gekend zal worden en alsnog het een en ander opgeklaard zal moeten worden. Daders en slachtoffers zullen dan opnieuw met elkaar geconfronteerd worden en dat is altijd pijnlijk maar wel nodig om als samenleving verder te kunnen gaan.