102. MEXICAANSE VERTELLINGEN. SLOT

Mexico-stad 1979

Sara overdenkt dat alles terwijl ze nog steeds het geërfde huis bewaakte als een kloek. Eindelijk komt Diego in het weekeinde met goed nieuws. De burgemeester van het dorp zegt dat de oud-commissaris die schriftelijk heeft verklaard dat Don Francisco huis en grond beloofde aan oplichter Aurelio Diaz, die verklaring intrekt. 

Daarmee wordt de eis van Diaz ongeloofwaardig, na deze verklaring van de burgemeester, wordt de zaak bij de rechtbank in Pachuca geseponeerd waardoor de weg vrij is voor Diego en Sara om de erfenis van Don Francisco op te eerstkomende vergadering van de dorpsraad van boeren te bevestigen.

Voor Sara is het een hele opluchting dat ze terug kan naar Mexico-stad om haar vroegere leven met de kinderen weer op te nemen. Ze hoopt dat als de erfenis eenmaal bevestigd zal zijn, Diego het zo spoedig mogelijk zal proberen te verkopen waardoor ze misschien wel een een wat ruimer appartement in een betere wijk kunnen gaan wonen. 

Ze denkt dat een stapje hoger op de sociale ladder haar leven meer kleur zou gaan geven niet beseffend dat er meer komt kijken voor een trapje hoger op de sociale ladder dan een iets groter appartement in een iets betere wijk. 

Diego beseft dat daarentegen maar al te goed. Hij probeert haar duidelijk te maken dat je beter iets kunt maken van je leven met wat je al hebt dan naar iets te verlangen wat uiteindelijk onmogelijk is.

Onmogelijk omdat Diego niet van plan is de erfenis van zijn oom te verkopen. De hele affaire heeft hem duidelijk gemaakt dat hij zodra hij het zich kan veroorloven, Mexico-stad definitief zal verlaten om in zijn geboortedorp te gaan wonen.

Hij stelt dat vertrek uit totdat de twee kinderen hun eigen weg in het leven gevonden hebben. Al die tijd zal hij met Sara in de stad blijven wonen en het er het beste van proberen te maken. 

Sara beseft dat er voor haar ook niks anders op zit. Ook zij zal er het beste van maken maar ze weet wel zeker dat ze straks met Diego niet zal teruggaan naar het dorp. Daar heeft ze haar buik meer dan vol van.

101. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE LIEFDE

Arbeidersgezin, Mexico-stad 1979

Ze was meteen verliefd op Diego, op zijn knappe kop met vrolijke ogen die nieuwsgierig om zich heen kijken. Ze aarzelde dan ook niet toen hij haar vroeg om met hem uit te gaan. Ze was verliefd op zijn zachtmoedige en welwillende blik. Dat is hel wat anders dan de gebruikelijke machoblik van de jonge veroveraar. Geen dominante man maar een die respect voor haar uitstraalt, daar wil ze wel mee op stap.

Diego werd niet alleen haar lief maar ook haar poort naar vrijheid, vrijheid in gebondenheid dat dan weer wel, maar zo wist dat het zo ook hoort. Ze verwarde vrijheid niet met losbandigheid. Samen met Diego zou ze haar eigen plek in de wereld krijgen en daar draait het per slot van rekening om. Dat zo een eigen plek eventueel offers vraagt, spreekt ook vanzelf.

Jaren gaat het goed met hun tweeën ook toen er eerst een jongen en even later een meisje bij kwam. Sara is tevreden met haar leven totdat Diego door twijfels wordt bevangen over zijn werk. De ontdekking dat hij geen talent heeft om een groot schilder te worden zoals David, brengt hem nog niet uit zijn evenwicht. 

Hij weet zelfs overeind te blijven als de samenwerking met David stuk loopt. Die heeft geen vertrouwen meer in hem als schilder. Dan maar reclameschilder worden denkt David en aldus geschiedde. Bij de opkomende middenstand was genoeg vraag naar kundige reclameschilders en dat was hij.

Sara weet niet meer precies de dag dat Diego niet meer over zijn werk sprak. Het gebeurde ongemerkt. Door de drukte met de kinderen was ze er niet altijd bij met haar hoofd. Dat vond Diego nooit een probleem. Het gesprek haalden ze later op de avond in of soms zelfs in bed voor het slapen gaan.

Maar zo maar ineens op en dag drong het tot haar door dat ze eigenlijk nooit meer met elkaar spraken. Diego vertelde niks meer over zijn werk en de mensen die hij daar ontmoette. Vroeger vertelde hij er meestal vrolijk, soms lichtelijk verbaasd en een heel enkele keer geërgerd over. Ze wist toen wat er in zijn hoofd en hart omging. Nu was hij een gesloten boek voor haar geworden.

Dat maakt haar onzeker. Ze doet pogingen om weer in gesprek met hem te raken maar Diego reageert niet. Hij blijft zwijgen waardoor ze zich met de dag meer buiten gesloten voelt. Ze beseft dat ze niet langer zijn geliefde is. Hij is een vreemde in huis geworden en uiteindelijk voelt zij zichzelf ook zo.

De kinderen zijn de draaischijf van hun beider leven geworden. Gelukkig blijft Diego de goede vader die hij van begin af aan is geweest. Hij slaat de kinderen nooit en haar trouwens ook niet. Dat was met haar vader wel even anders. Wat dat aangaat heeft ze zich niet vergist in Diego. Hij is geen macho die zich met geweld wil laten gelden.

Dat neemt niet weg dat ze verder uit elkaar drijven, een ander woord heeft ze er niet voor. Haar uitgestoken hand naar hem blijft ergens onderweg hangen. Ze voelt zich daarna nog meer verlaten en begint hem verwijten te maken. Verwijten die het zwijgen nog erger maken. 

100. MEXICAANSE VERTELLINGEN. CHAPULTEPEC

 

Parque Chapultepec, Mexico-stad 1976.

Sara had thuis van jongs af aan een moeilijk leven gehad. Als oudste dochter in een gezin met 8 kinderen moest ze al jong plaatsvervangende moeder spelen, een die voor alles moest zorgen: eten koken, de was doen, haar zusjes en broertjes verzorgen en van alles daar omheen.

Zo leerde ze dat het haar plicht was om het voorbeeld van haar moeder te volgen. Ze vond dat niet erg. Het was haar lot en tegelijk haar plek in de wereld. Ze was voorbestemd om huisvrouw en moeder te worden en dat wilde ze ook. Een andere weg was er trouwens niet.

Maar naarmate ze ouder werd, begon ze de vrijheid te missen om zelf keuzes te kunnen maken. De vanzelfsprekendheid van haar toekomst werd langzaam maar zeker steeds minder vanzelfsprekend. Dat haar vader haar moeder sloeg was evenmin geruststellend. 

Ze wilde weg bij hem met zijn dronken buien en losse handjes. Losse handjes waarmee haar moeder en zijzelf nogal eens in aanraking kwamen. Als hij dronken thuiskwam draaide het op de een of andere manier daar altijd op uit. Alsof hij het nodig had om anderen te slaan. Ze had geen idee waarom?  Om hetgeen hem ooit ergens is aangedaan? Wie zal het zeggen?  Uitleg kregen ze niet, nooit. 

Dat ze zo graag weg wilde, gaf haar een schuldgevoel tegenover haar moeder. Die zou er alleen voor komen te staan. Ze hoopte maar dat een van haar zussen de moeilijke taak op zich nam om haar moeder te troosten en waar nodig te steunen. Maar als ze ooit een eigen leven wilde opbouwen dan zat er voor haar niets anders op dan te vertrekken.

Toen ze thuis weg kon, maakte ze meteen van de gelegenheid gebruik. Ze vertrok met het vaste voornemen om nooit meer naar haar dorp terug te keren. De baan van dienstmeid in Mexico-stad, heel ver weg van het ouderlijke dorp, was niet meteen wat je noemt een bevrijding maar het was een eerste stap op weg naar bevrijding, zo vond ze toch.

Het leven als dienstmeid in een zo grote stad als Mexico-stad is even wennen. Maar ze weet van aanpakken. Dat heeft ze thuis wel geleerd. Al snel trekt ze in haar spaarzame vrije tijd op met de dienstmeiden in de buurt. 

Zondag met z’n allen naar het park Chapultepec midden in de stad. Vanuit dat park verkent ze samen met de andere meiden de stad en dan vooral de jongens die om hen heen draaien. Sommigen heel brutaal en opdringerig, anderen bescheiden en op afstand.

98. MEXICAANSE VERTELLINGEN. TUSSEN STAD EN DORP

In de marginale wijken aan de rand van de stad wonen de mensen nog meer op elkaar in niet veel meer dan hokken gebouwd van ruwe cementblokken en een dak van golfplaten. (Mexico-stad 1979)

Het wordt voor Diego steeds moeilijker om met dat gevoel van onveiligheid te leven. Daarom probeert hij de buitenwereld nog meer op een afstand te houden dan vroeger. In Mexico-Stad gaat hem dat nog veel moeilijker af dan in San Miguel. 

Dat de stad corrupt is en gewelddadig weet hij maar al te goed. De overval op zijn zoon midden in Mexico-stad drukte hem nog maar eens met de neus op de feiten. Een geluk bij een ongeluk was dat het bij een beroving bleef. Voor hetzelfde geld word je een ziekenhuis ingeslagen of erger. Voor zijn zoon was het een traumatische ervaring die hem op brute wijze heeft geleerd hoe gevaarlijk en onmenselijk de stad is.

Diego heeft zich in Mexico-stad nooit helemaal op zijn plaats gevoeld, ook al had hij er vrienden en vooral werk. De stad bleef ondanks de goede kanten een noodzakelijk kwaad. Men woont er veel te dicht op elkaar, soms erger dan konijnen in een hok.

Er zijn er die zich een groot hok kunnen veroorloven. Zij hebben geen last van buren, kleine misdaad, overvallen en geluidsoverlast van de straat. Ze verschuilen zich achter hoge muren in hun eigen wereld. Zij verdienen aan de de stad maar ontvluchten de nadelen.

De rest en dat is de overgrote meerderheid moet het doen met een hok met ietsje meer of ietsje minder comfort, dat is de middenklasse. Zij hopen ooit nog op meer en beter. Zij die aan de rand van de stad zijn terecht gekomen, in de zo geheten marginale wijken, zij wonen in wat je gerust hokken kunt noemen, een vierkante ruimte met een dak er boven. Veel meer is het niet. Overdag scharrelen ze rond in de stad op zoek naar werk .

Voor Diego wordt de stad meer en meer een symbool voor alles wat slecht is aan de mens: haat en misdaad, egoïsme en uitbuiting, meedogenloosheid en onbarmhartigheid. Men vindt er zelden iemand die zich bekommert om de medemens. 

Nu ja, soms ontmoet je zo iemand maar die voelen zich machteloos en verloren in de massa. Politici gebruiken in verkiezingstijd nog woorden van mededogen en begrip maar dat zo heeft Diego ondertussen leraren voornamelijk leugens, leugens om aan de macht te komen. Macht die ze vervolgens gebruiken om zich te verrijken, zich te laven aan de rijkdom die macht geeft. In plaats van medemenselijk zijn ze arrogant, zelfverzekerd en gewetenloos. Ze minachten de mensen.

Hij is vast besloten om zodra de gelegenheid zich voordoet de stad de rug toe te keren. Als de erfenis van zijn oom eenmaal geregeld is en het ziet er naar uit dat dit dichterbij komt, gaat hij terug naar zijn dorp.

Alleen doet zich nog het probleem voor dat Sara die nu notabene woont in het dorp, oh ironie van het leven, het liefst weer terug zou gaan naar Mexico-stad. Voor haar betekent de stad leven, echt leven met mensen om je heen, de winkels en de markten, ja zelfs het lawaai en de herrie die dit allemaal met zich meebrengt.

De stilte in het dorp waar Diego altijd naar terug verlangt zodra hij in de stad is, maakt haar gek. Wat moet zij met die stilte? Stilte is voor haar hetzelfde als leegte en verloren tijd. Het is de drukte van de stad die haar leven vult. Dat geeft haar het gevoel dat ze leeft, de stilte daarentegen is de voorbode van de dood. 

Diego beseft dat dit verschil in levensgevoel niet te overbruggen is. Sara is in haar liefde voor de stad net zo onverbiddelijk als hij is in zijn liefde voor het dorp. De stad is waar ze zich thuis voelt, waar haar leven zin heeft. In het dorp  is het leven zinloos. Je wordt daar steeds herinnert aan de eeuwige cirkel van geboorte en dood met maar weinig tijd daartussen.

In de stad wordt die eeuwige gang van geboorte en dood voortdurend onderbroken. Daar neemt het leven je op sleeptouw, is er geen tijd om stil te staan. Tijd en dood zijn afwezig zo lang het kan. In het dorp is de tijd voortdurend aanwezig als herhaling, als een noodlot waaraan niet valt te ontkomen. Als je ergens aan moet zien te ontsnappen om het leven tot in je tenen te voelen moet je de tijd uit je bewustzijn verdrijven. Weg met de tijd.

95. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE MUUR

 

Portret van een ejiditario in San Miguel Regla, het dorp waar dit romantische maar ware verhaal is gebeurd, Mexico 2007 (foto petrus)

Gelukkig kan Sara goed opschieten met Doña Maria, de moeder van Diego. Zij is haar steun en toeverlaat. Ze mag dan in het dorp bekend staan als de vrouw van een dorpsgenoot, maar dat wil nog niet zeggen dat ze ook door iedereen aanvaard wordt.

Op het eind van het liedje is en blijft ze een vreemde. In een dorp is het gemeenschapsgevoel nu eenmaal sterker dan in een stad. Dat weet Sara maar al te goed uit eigen ervaring. Ze leven dan weer wel mee met het gevecht van Diego om zijn erfenis. Daarom wordt ze toch nog welwillend tegemoet getreden.

Door regelmatig samen met doña Maria boodschappen te doen op de markt en in het dorp, leren de mensen haar kennen en omgekeerd leert zij meer mensen kennen. 

Het belangrijkste zijn en blijven de buren. Zij hebben her en der verspreid stukken land, enkele koeien en kleinvee. Ze zijn altijd goede buren geweest van don Francisco daarom leven ze nu met Sara mee. Ze hopen dat zij hun buurvouw wordt. 

Met de Hernandez familie heeft men in het dorp niet zoveel op. Dat komt omdat don Francisco met iedereen op goede voet stond. Ze hebben gezien hoe don Francisco na de dood van zijn vrouw omging met Diego. Ze twijfelen er niet aan dat Diego als een zoon was voor don Francisco en dat daarom alleen al de erfenis hem rechtmatig toekomt.

Maar het blijft afwachten tot de zaak voorkomt in Pachuca, als het  lukt om de zaak te laten voorkomen. Men is bevreesd dat iemand zand in de rechtspraak machine zou kunnen gooien. Je weet maar nooit welke wegen Aurelio Hernandez weet te bewandelen. Per slot van rekening staat er ook voor hem veel op het spel.

Wat helpt is dat Diego’s vader don Ramon als voormalig commissaris van de ejiditarios een goede naam heeft in het dorp. Hij heeft ervoor gezorgd dat het dorp de door het hotel bezette gemeenschapsgrond terug heeft gekregen.

Dat was niet gemakkelijk. De hoteleigenaar beschikte over alle mogelijk contacten op vele verschillende politieke niveau’s, niet alleen in de staat Hidalgo maar ook bij de federale regering in Mexico-Stad. Daar is het als kleine, onbetekenende dorpsgemeenschap moeilijk tegen vechten. 

Gelukkig had Diego in die tijd een goede kennis die werkte bij de internationale voedsel en landbouw organisatie FAO in Mexico-stad. Die had verstand van landhervormingen en was bereid om naar deze zaak te kijken.

Dankzij goede contacten op het Ministerie van Landbouw, hij hoefde niemand om te kopen, kon hij toegang krijgen tot de oude archieven waarin het wel en wee van de landhervormingen van na de revolutie is vastgelegd.

Hij vond de papieren die onomstotelijk aantoonden dat de meren met de omringende bossen die het hotel zich had toegeëigend, tot de ejido behoren. Die archiefstukken werden het overtuigend bewijs tijdens de rechtszittingen in Pachuca.

Om de eis kracht bij te zetten, riep don Ramon de mannen van het dorp op om de dikke muur die het hotel om hun gebouwen en grond hadden laten bouwen, te slopen. Dat was een heidens karwei. Niettemin slaagden ze er in om de halve meter dikke muur  over een lengte van bijna 100 meter te slechten.

Zo overmoedig als ze die nacht waren, zo bang werden ze na afloop voor de autoriteiten. Het zou niet de eerste keer in de geschiedenis van het Mexicaanse platteland zijn dat opstandige boeren zonder pardon de gevangenis in verdwenen. Maar er kwam uiteindelijk niemand. 

Gerustgesteld aten ze van de barbecue die ze voorbereid hadden om hun moedige daad te vieren. Uiteraard werden daarbij flinke hoeveelheden pulque gedronken zodat ze om tien uur in de ochtend dronken in het gras in slaap vielen.  

Precies dit kleine heldenverhaal is nu een belangrijke ruggesteun in het dorp voor Sara en Diego in hun gevecht om de erfenis van don Francisco. Zij vechten voor hun recht op grond net als de dorpelingen toen. 

93. MEXICAANSE VERTELLINGEN. HET BOERENHUIS

 

Zo komt het dat Sara ineens weer in en dorp woont. Niet haar geboortedorp maar dat maakt niet uit. Dorpen lijken op elkaar, meer dan steden. Ze had niet gedacht ooit weer in een dorp terecht te komen. Het dorpsleven dacht ze mentaal achter zich gelaten te hebben. Het lot beslist weer eens anders.Ze waande zich definitief een stadsmens.

Het huis van Don Francisco is een boerenwoning, zo een waar miljoenen gezinnen van kleine boeren en landarbeiders hun leven in slijten zonder ooit verder te komen. Zelfs degenen die het gewaagd hebben hun heil in Noord Amerika te zoeken, keren terug naar hun dorp. Uiteindelijk blijft dat hun thuis. Daar liggen geluk en verdriet in herinneringen bij elkaar. Daar ben je iemand. Ergens anders blijf je een vreemdeling.

Weer terug in hun dorp bouwen ze een huis dat meteen ook een monument is voor hun verworven rijkdom. Een huis dat afrekent met hun dorpsverleden. Ze staan her en der verspreid in het landschap, meestal onafgebouwd. Het huis blijkt te groot gedacht voor hun portemonnee. Ze veranderen van een monument van hoop op een grootste toekomst in een monument van onmacht. 

De huizen laten feilloos zien waar dorpelingen van dromen. De architectuur doet nog het meeste denken aan een samenraapsel van sprookjeskastelen. Daar hoort een toren bij, meestal wordt die als eerste gebouwd. Het huis zelf is lomp vierkant van beton en bakstenen. Er wordt een flink bordes met brede trappen aangeplakt en versierd met veel balustrades. Het geheel is uiteindelijk een onhandig bouwsel dat verloren in het land staat.

Sara ’s boerenwoning is het tegenovergestelde. Het huis is klein en ligt bijna verborgen in het landschap. Het is in alle opzichten een boerenbedoening met allerlei opstallen zoals een schuurtje, een hok voor schapen, een kippenhok en hondenhokken. 

Er zijn twee voordeuren van ijzer. Door de linkse deur kom je gelijk in de keuken. Door de rechtse deur stap je de woonkamer binnen. Er is een deur van de  keuken naar de woonkamer, van de woonkamer naar de slaapkamer van daar naar de volgende slaapkamer en naar de daarop volgende twee slaapkamers. 

De laatste slaapkamer staat haaks op het huis en heeft op zijn beurt weer een deur naar buiten vanwaar je op de patio achter komt. Daar is een deur naar de WC met douche en wastafel. De gasgestookte geiser hangt tegen de buitenmuur. Er staat een wasmachine en er is een traditionele wasplaats met koud water. 

Elke kamer van keuken tot laatste slaapkamer is vierkant  met een betonnen vloer, wat al een verbetering is want veel huizen hebben nog zandvloeren. De muren zijn van gedroogde klei vermengd met stro. De deuren binnen zijn gemaakt van stevige dikke planken. Vanuit elke kamer is het dak te zien, een zinken dak zodat je elkaar niet kunt verstaan bij een flinke regenbui.

De keuken is precies groot genoeg voor een hout gestookte oven, een kleine aanrecht, een keukenkast met gerei, een vierkante tafel en 3 stoelen. Een boeren keuken waar boeren eten kan worden klaar gemaakt. 

In de woonkamer staat links naast de deur een salontafel met een rustieke tweepersoonsbank en langs de muur een lage kast waarop snuisterijen staan uitgestald. Tegen de achtermuur staat nog een lage kast met snuisterijen en daarvoor een tafel met 4 stoelen.

In de grote slaapkamer naast de woonkamer staat een tweepersoonsbed met aan het voeteneind een enorme klerenkast. Bij het raam staat een tafel waarop papieren liggen, boeken en tijdschriften. De volgende slaapkamer heeft twee eenpersoonsbedden en de laatste slaapkamer, eens een voorraadkamer, een tweepersoonsbed. 

Het is nu aan Sara om dit alles te onderhouden zo lang er geen uitspraak is over wie de erfgenaam is en dat, zo beseft ze maar al te goed, kan nog lang duren.

91. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DON FRANCISCO

San Miguel Regla, Mexico 1976.

Nu hij niet meer dronken thuiskomt, vindt Sara het goed dat hij weer thuis slaapt. Dat is een hele opluchting voor hem. Hij heeft tenminste weer ene dak boven zijn hoofd. De oude vertrouwde liefdesband met Sara is echter definitief gebroken.

Die kan niet meer hersteld worden. Ook Sara weet dat en ook zij streeft er niet naar. Ze leven bij elkaar onder een dak. Ze delen de liefde voor hun kinderen en dat is misschien wel het beste wat ze nog uit het leven kunnen halen.

Natuurlijk is hij Maria Carmen die hem zo heeft gesteund om van de drank af te komen, niet vergeten. Integendeel, hij krijgt steeds warmere gevoelens als hij aan haar denkt maar verder dan dan dat wil hij niet gaan. Hij moet eerst in het reine komen met Sara en zijn gezin. 

Maar voordat hij zover is, krijgt hij van zijn ouders te horen dat zijn geliefde en enige oom don Francisco is overleden. Het is don Francisco die hem zonder het zelf te weten, hem geleerd heeft zijn eigen levenspad te kiezen. Dat nu juist hij op dit zo belangrijke kruispunt in zijn leven sterft, is natuurlijk puur toevallig of misschien toch een teken aan de wand.

Diego bewaart goede herinneringen aan zijn oom, de enige broer van zijn vader. Hij was altijd welkom bij hem en zijn vrouw. Die is helaas na en lang ziekbed tijdens hetwelk don Francisco al het mogelijk heeft gedaan om haar te redden, gestorven aan kanker.

Dat al dat mogelijk was vooral een kwestie van geld. Geld dat hij had overgehouden van de jaren die hij gewerkt had in de zilvermijnen van Real del Monte. Er was altijd weer een arts te vinden, tot in de hoofdstad Pachuca toe, die hen verzekerde dat hij met zijn behandeling zijn vrouw beter kon maken. 

En wie waren zij om daar aan te twijfelen? Wie kon hen vertellen wat het enige juiste was om te doen? Zo lang er nog geld in hun spaarpot zat, was er hoop zei don Francisco. Want de gedachte dat geld belangrijker zou kunnen zijn dan het leven redden van zijn vrouw, kwam in het hoofd van don Francisco nooit op. 

Toen het geld op was, bleek dat ook het einde van zijn vrouw te zijn. Gek genoeg was  het ondertussen tot beiden. Doorgedrongen dat wat ze ook zouden doen, geen redding mogelijk was. De ziekte was sterker dan welke behandeling ook. Er zat niets anders op dan het lot te aanvaarden.

Er overviel hun een ernstige gelatenheid, niet bedroefd en maar ook niet blijmoedig maar iets daar tussen in. Iets dat hoort bij de grond en de natuur waartussen ze hun leven lang gewoond hadden. Het is een geharde natuur die zich overeind houdt tussen zowel de schroeiende droogte van de zon als de overvloedige regens.

Zijn herinneringen aan haar bleven bij hem als scherpe schaduwen waarmee hij de dagen op het land, in zijn huis of waar dan ook sleet. Zo overleefde hij zijn vrouw in eenzaamheid want kinderen waren hun nooit gegeven. Dat ook had hun beiden gehard gemaakt en geleerd te overleven zonder te klagen over het lot. 

Misschien dat ze daarom hem, Diego, altijd hadden behandeld als een zoon. Hij was er altijd welkom en kon op elk duur van de dag langs komen en als het zo uitkwam mee eten. In zijn jonge jaren toen hij het drinken van pulque en tequila nog moest leren, was hun huis zijn toevluchtsoord waar hij zijn roes kon uitslapen.

Nu was hij dan gestorven. Gelukkig zonder ziekbed. De goden waren hem gunstig gezin en hadden hem in zijn slaap uit het leven genomen. Een vredige dood die hem na de langzame dood van zijn vrouw was gegund door hogerhand. Diego pakte wat spullen bij elkaar en reisde af naar zijn geboortedorp om de begrafenis van zijn oom bij te wonen.