OORLOGSBULLETIN 22

President Daniel Ortegaski van Nicaraga ontvangt president Vladimir Putinski op het vliegval van Managua in 2014. Toen al stond Ortegaski achter de Russische bezetting van De Krim.

 

Dat in Latijns Amerika anders wordt gedacht over de Russische oorlog in Oekraïne heb ik eerder gesignaleerd in een van mijn oorlogsbulletins. Een verklaring is dat de vijand van mijn vijand mijn vriend is. Aangezien Rusland, zij het indirect de vijand is van Amerika, maakt dat van Rusland voor veel Latino's een vriend. In de ogen van vooral linkse Latijns Amerikanen is Noord Amerika de grote boosdoener en zelfs de oorzaak van veel ellende in Latijns Amerika.

Historisch is Cuba het beste voorbeeld van linkse vijandschap tegenover de VS die overigens wederzijds is dankzij de aanmoedigingen door de honderduizenden Cubaanse vluchtelingen die een wijkplaats gevonden hebben in de VS. De ironie is dat deze zelfde vluchtelingen het Cubaanse regime op de been houden met geld en goederen dat ze naar achtergebleven familieleden op Cuba sturen.

Een nieuw al hoewel niet verrassend voorbeeld van vriendschap met Rusland en vijandschap met de VS is het Midden Amerikaanse land Nicaragua waar de voormalige links revolutionaire Sandinist Daniel Ortega met zijn vrouw de dictatoriale scepter zwaait. Deze linkse avonturier die verknocht is aan de macht probeert in de voetsporen te treden van zijn voormalige leermeester, de inmiddels overleden Cubaanse dictator Fidel Castro.

Deze leermeester nodigde na de door de Amerikaanse CIA gesteunde mislukte Varkensbaai invasie op Cuba (1961), de Russen uit om kernraketten op Cuba te stationeren. Toen de Amerikanen lucht kregen van deze provocatie, de Koude Oorlog was nog in volle gang, zette toenmalig president Kennedy de zaak op scherp door Russische schepen met raketten op weg naar Cuba in de Caraïbische zee aan te houden (1962). De wereld hield even de adem in totdat de Russische president en partijleider Chroejstsjov besloot in te binden. 


Ortega gaat niet zover maar het is en blijft een provocatie van de VS en in het kielzog de Europese Unie om Rusland uit te nodigen om troepen te stationeren in Nicaragua. Decreet 10-2022 machtigt de toegang van het Russische leger om "patrouille"-werkzaamheden uit te voeren aan de Caribische en Pacifische kusten van Nicaragua. Goedkeuring wordt gegeven aan de aanwezigheid van 80 Russische soldaten die, samen met het Special Operations Command van het Nicaraguaanse leger, zullen deelnemen "aan de uitwisseling van ervaringen en trainingsoefeningen in humanitaire hulpoperaties", terwijl nog eens 50 Russische soldaten zullen meewerken met leden van de Naval Force, Air Force en het Broadcasting Corps, in wat Managua een "uitwisseling van ervaringen en operationele communicatie met schepen en vliegtuigen van het Nicaraguaanse leger noemt in de strijd tegen drugshandel en misdaad. Hieraan is de toestemming toegevoegd voor Russische schepen en vliegtuigen om Nicaraguaans grondgebied te betreden.

Sergio Ramirez, schrijver en voormalige vice-president onder dezelfde Ortega, zegt dat Rusland "geen effectieve bondgenoot is voor Ortega", aangezien het "een papieren tijger" is die "speelt de grote supermacht te zijn omdat het kernkoppen heeft" . Wat kan hij (bedoeld wordt Putinski) Ortega meer bieden dan bussen die het volgende jaar kapot gaan?", spotte de schrijver. 

Dus wat heeft Nicaragua baat bij zijn relatie met Poetin? "Vrijwel niets", zegt analist Cajina. “De commerciële uitwisseling tussen Nicaragua en Rusland is onbeduidend. Wat de eerste geeft aan de tweede, in diplomatieke termen, is van weinig waarde in de mondiale context. En ook de kritiek van Moskou op de sancties van de Verenigde Staten tegen Nicaragua weegt niet door, zegt hij. Ortega blijft echter brandstof toevoegen aan het vuur van de spanning met Washington. aldus Carlos Salinas Maldonando in El Pais Internacional van 11 juni 2022.

GERUCHTMAKENDE MISSIE MET HARRY VAN DEN BERGH

Van links naar rechts, D66 Kamerlid Aad Nuis (1933-2007), PvdA kamerlid Harry van den Bergh (1942-2020) en CDA kamerlid Harry Aarts (1930) op de luchthaven van Guatemala.

Vorige week is Harry van den Bergh, oud PvdA kamerlid (1977-1987) en gemeenteraadslid in Amstelveen, overleden. Ik heb Harry gekend als partijgenoot en bondgenoot. Samen met Aad Nuis (D66) en Harry Aarts (CDA)  maakte hij op verzoek van de solidariteitsvereniging CLAT Nederland in 1982 een reis naar Midden Amerika, Venezuela en Haïti om zich persoonlijk op de hoogte te stellen van de mensenrechten aldaar en de positie van de democratische vakbeweging.

Als democraat steunde hij al langer CLAT Nederland in zijn strijd voor vakbondsrechten en democratie wat hem op veel kritiek kwam te staan van de PvdA Latijns Amerika Kommissie onder leiding van beroepsrevolutionair Piet Reckman, aanhangers van radicaal linkse actiegroepen en partijgenoten als kamerlid Eveline Herfkens, Europarlementslid Ien van den Heuvel  en partijvoorzitter Max van den Berg.

Harry van den Bergh(links) en Harry Aarts op bezoek bij de Nicaraguaanse vakcentrale CTN.

Onze reis begon in Guatemala waar we vanwege aanslagen en repressie niet konden spreken met de vakbondsmensen buiten het hotel. We hielden noodgedwongen zitting in ons hotel met als contactpersoon vakbondsveteraan José Pinzon. We spraken ook met een vertegenwoordiger van de werkgevers die tegen sociale hervormingen was en de vakbondsstrijd afdeed als communisme.

Op verzoek van de delegatie en met name van Harry bezochten we daarna het revolutionair Sandinistisch Nicaragua wat toen in het brandpunt stond van de Nederlandse politiek en het publiek. De Nicaraguaanse regering probeerde er een officieel regeringsbezoek van te maken wat averechts werkte. Met name op Harry. Hij eiste van de Nederlandse vertegenwoordiger Ton Schutte dat alles in het werk zou worden gesteld om de oppositie te ontmoeten wat uiteindelijk gebeurde. We spraken met vakbonden van CLAT, met de hoofdredacteur van de oppositiekrant La Prensa, met aartsbisschop Obando y Bravo en met regeringslid Sergio Ramirez. 

De 3 delegatieleden poseren met de Venezolaanse presidentskandidaat Luchinchi in hun midden op zijn kantoor in Caracas.

In Venezuela spraken we op verzoek van Harry met presidentskandidaat Luchinchi van de sociaal democratische partij Accion Democratica. Voor Harry was het belangrijk te weten wat de Venezolaanse sociaal democraten dachten over de ontwikkelingen in Midden Amerika. Die gaven de Sandinisten met veel mitsen en maren het zuinige voordeel van de twijfel.

De drie in gesprek met José Merced Gonzales, directeur van  het vormingscentrum UTAL in Caracas.

Met CLAT leiders spraken ze over de positie van de vakbeweging in heel Latijns Amerika en met George Fortuné,  Haïtiaanse vakbondsleider in ballingschap. Dat de situatie op Haïti zo dramatisch zou zijn, hadden we ons ook na het gesprek met Fortuné niet kunnen voorstellen. Bij gebrek aan georganseerde oppositie en vrije vakbonden konden we eenmaal op Haïti enkel vrijuit praten met de Belgische paters Van Scheut die al tientallen jaren sociaal werk doen in Ciudad du Soleil. Stad van de Zon, een wel heel erg misleidende naam voor een van de grootste, smerigste en armoedigste krottenwijken in de buurt van de hoofdstad Port au Prince, zo stelden we met eigen ogen vast.

Gesprek met de paters van Scheut in de ahctertuin van hun klooster in Port au Prince, de hoofdstad van Haïti.

Terug in Nederland vertelde Harry en zijn reisgenoten onder grote belangstelling van media, actiegroepen en instellingen over hun ervaringen. Vooral hun stevige kritiek op de Sandinistische regering van Daniel Ortega leidde tot felle reacties bij actievoerders, partijgenoten en kerkelijke organisaties als Solidaridad. De drie delegatieleden spraken hun steun uit aan de vakbondsstrijd voor democratie, vrijheid en sociaal rechtvaardigheid. Voor het eerst drong het tot een breed publiek door hoe ernstig en moeilijk de situatie was in Midden Amerika en dat de bewierookte revolutie in Nicaragua niet zo hoopvol was als men dacht. In dat opzicht was het een geruchtmakende missie. Ik wil Harry daarvoor alsnog bedanken. Hij ruste in vrede.

IK HEB GELIJK (MAAR DAAR HEBBEN DE NICARGUANEN NIKS AAN) 1

Verkiezingsaffiche in 1984 met links de Sandinistische leider Daniël Ortega 

als Presidentskandidaat en rechts de linkse schrijver Sergio Ramirez, 

als kandidaat Vice- President. Het koppel won de verkiezingen.

foto: petrus nelissen

Daniel Ortega, de huidige president van Nicaragua, deugt niet en heeft ook nooit gedeugd. Toch was hij in 1979, toen hij met de Sandinisten dictator Somoza versloeg bijkans een heilige voor alle grote en kleine Nederlandse NGO’s (NOVIB, HIVOS, Solidaridad enz.) voor een trits PvdA’ers (voorzitter Max van den Berg, Tweede Kamerlid Eveline Herfkens, Europarlementslid Ien van den Heuvel), een aantal journalisten (Jan van der Putten, Emile Fallaux en Jan Schmeitz) en een heleboel kerkelijke clubs waaronder Pax Christi. Waarover straks meer.

Rij wachtende kiezers voor een stemlokaal (1984)
foto: petrus nelissen

Zij allen konden weten dat Daniel Ortega en zijn Sandinistische kameraden doorgewinterde marxisten waren en vooral geen democraten. Ze waren op cursus geweest bij de toenmalige langst zittende linkse dictator Fidel Castro. Ze hadden de pest aan de  burgerlijke democratie. Onderling voerden ze strijd over de juiste Marxistische koers. In plaats van compromissen te sluiten, begon elke zichzelf respecterende Sandinist zijn eigen Marxistische fractie.

Ze werden het onderling heel even eens toen ze aan de macht konden komen met hulp van anderen,  zogenaamde “burgerlijke politici” en buitenlandse donors waaronder ook de gehate VS onder leiding van president Jimmy Carter. Ze moesten wel beloven na hun overwinning z.s.m. verkiezingen te houden. Die werden in 1984, 5 jaar na de overwinning gehouden en alweer onder binnen en buitenlandse druk. Ortega werd tot presidenten gekozen. Ik was er namens de Nederlandse regering bij en ze wonnen de verkiezingen, maar gerust was ik er niet op.

Een kieslokaal van buiten gezien (1984)
foto: petrus nelissen

En inderdaad, in plaats van zijn democratisch verworven machtspositie te gebruiken om de democratie te versterken, nam hij onderdrukkende maatregelen tegen alles en iedereen die het niet met hem en zijn kameraden eens was. Een echte Leninist of zo je wil Castrist. Zelfs buurland Costa Rica, een van de weinige stabiele democratieën in heel Midden Amerika, moest het ontgelden. De Nederlandse aanhangers bleven doof en blind voor deze ontwikkelingen, zo sterk was hun geloof in de Sandinisten.

Critici die wezen op de democratische tekortkomingen van de Sandinisten werden verraders genoemd die het imperialisme en het kapitalisme in de kaart speelden. Ondertussen hielden gematigde Sandinistische kameraden de dictatuur van Ortega voor gezien. Ze organiseerden als Contra’s  gewelddadig verzet tegen hun vroegere kameraden daarin gesteund door de Noord Amerikaanse president Reagan.

Stemlokaal in een huiskamer. De man rechts legt het stembiljet uit aan een kiezer. (1984)

foto: petrus nelissen

Het beleid van Reagan deugde niet maar dat pleit Ortega en zijn kameraden niet vrij van hun stompzinnig anti-democratisch beleid. Maar zo een kijk op het politieke conflict was voor de Sandinistische volgelingen in Nederland een brug te ver. Integendeel, ze begonnen hun eigen strijd tegen de zogenaamde Contra’s in Europa.

(wordt vervolgd)