Posts tonen met het label schrijver. Alle posts tonen
Posts tonen met het label schrijver. Alle posts tonen

dinsdag 6 mei 2025

PRESIDENTSKANDIDAAT VARGAS LLOSA (1936-2025)

Vargas Llosa nu eens niet als wereldberoemde Peruaanse schrijver en winnaar van de Nobelprijs voor Litteratuur (2010) maar als presidentskandidaat voor een coalitie van partijen genaamd Democratisch Front (FREDEMO) in 1990.


Natuurlijk heb ik de pas overleden beroemde Peruaanse schrijver Vargas Llosa in de jaren zeventig gelezen. Het bleef helaas bij zijn eerste boeken.  Geen tijd meer om te lezen. Mijn werk bij de internationale vakbeweging, mijn gezin en de fotografie slokten al mijn tijd op. Lezen was een luxe geworden. 


Wat me van Vargas Llosa daarna is bijgebleven, is dat hij als presidentskandidaat voor het Democratisch Front (Fredemo) bij de Peruaanse verkiezingen in 1990 de politieke tegenpool werd van die andere beroemde - tien jaar jongere Latijns Amerikaanse schrijver - de Colombiaan Garcia Marquez (1927-2014). Terwijl Marquez niet politiek actief was maar wel zijn leven lang bevriend bleef met de linkse dictator Fidel Castro (1926-2026),  schoof Vargas Llosa zoals dat heet op naar rechts.


Dat was niet helemaal onbegrijpelijk. De linkse oplossingen die op verschillende manieren waren uitgeprobeerd in Latijns Amerika en soms dramatische proporties aannamen, hadden niet gewerkt. De laatste grote teleurstelling was de Sandinistische regering in Nicaragua waarvan de restanten nu nog steeds dat kleine land teisteren. Het huidige socialistische Venezuela is een ander voorbeeld van falend links beleid.


De verschuiving van Vargas Llosa naar rechts, zo begreep ik uit zijn publicaties, was een verschuiving naar meer respect voor de democratie en meer vrije markt. 


Het ondemocratische Cuba is altijd ams een schaduw boven links in Latijns Amerika blijven hangen. De Chileense president Allende liep weg met Fidel Castro, de Sandinisten in Nicaragua idem en ook Chavez was een groot bewonderaar van Cuba. Hij richtte na zijn machtsovername Venezuela naar Cubaans model in met artsen en al.  


De andere verschuiving bij Vargas Llosa was die naar ondernemerschap en privatisering. In de ogen van links, ook in Europa, zijn dat bespottelijke zaken (met de Engelse premier Thatcher als afschrikwekkend voorbeeld) omdat die de gelijke verdeling van inkomen zouden bedreigen. Tot op zekere hoogte is dat waar maar vrijheid van onderneming en privé bezit zijn ook nodig om welvaart te scheppen.


Zonder bedrijvigheid van ondernemers geen economische welvaart en geen werkgelegenheid en daaraan ontbreekt het in Latijns Amerika. Het is niet alleen ondergewaardeerd maar wordt zelfs tegengewerkt door de staatsbureaucratie. Latijns Amerikaanse bureaucraten parasiteren op de bestaande productiviteit in plaats van het te bevorderen, niet alleen in de stad maar ook op het platteland. 


Zo is een van de grote problemen van Latijns Amerika dat er geen ondernemende boerenstand bestaat. Verdeling van land is mooi maar zonder een goed kredietsysteem en banksysteem, goede landbouwvoorlichting, een toegankelijke markt en productveredeling kun landbouw niet productief maken.


Het linkse idee dat de overheid de plaats kan innemen van de vrije ondernemer is in de twintigste eeuw achterhaald door het instorten van de communistische centraal geplande economie, een bureaucratische ambtenaren economie, van de Sovjet Unie. 


Niet voor niks besloot de de Chinese communistische partij om in beperkte mate vrij ondernemerschap toe te laten en buitenlandse investeringen. Beperkt omdat het alleenrecht op de staatsmacht in handen moest blijven van de communistische partij. 


Deze half geleide planeconomie heeft het land een boom bezorgd die het tot een economische wereldmacht heeft gemaakt. Waar de grens ligt tussen vrije ondernemerschap en absolute macht van de communistische partij in China zal de toekomst moeten uitwijzen.


Intussen is in Peru sinds een aantal jaren een beweging op gang gekomen tegen corruptie op de hoogste niveau. Oud presidenten zijn door rechtbanken tot jaren gevangenisstraf veroordeeld vanwege het aannemen van steekpenningen voor hun campagnes of persoonlijk gewin.


Voor het overige worstelt Latijns Amerika nog altijd met het vinden van een goede balans tussen vrij ondernemerschap, verdeling van inkomen en een overheidsapparaat dat in dienst staat van de bevolking in plaats van de bureaucratie zelve.

dinsdag 23 april 2019

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 87

Hoewel ik met toewijding fotografeerde, kwam ik niet op het idee om mij op de een of andere manier verder te bekwamen in de fotografie behalve dan als amateur met boeken als die van Dick Boer. Fotografie was wat ik deed in mijn vrije tijd, niet om er op de een of andere manier de kost mee te verdienen. De foto hierboven is gemaakt in het jaar 1964 of daaromtrent tijdens onze fietstochten langs de Maas.

Misschien kan ik schrijver worden? Ik heb dat van jongs af aan graag gedaan. Wat ik eenmaal heb opgeschreven onthou ik beter en al schrijvend kan ik mijn gedachten beter ordenen en kom ik op nieuwe ideeën. Schrijven werkt bij mij als een katalysator voor invallen en gedachten. Schrijven is ook improviseren met woorden en zinnen, het is een vorm van componeren totdat er staat wat ik bedoel te zeggen.

Ik wil ook graag vertellen maar dan zoals een schoolmeester of journalist. Misschien is dat de betweter in mij? Maar dat alles tezamen is niet genoeg om mij tot een schrijver te maken. Daar komt meer voor kijken zoals fantasie en inlevingsvermogen om verhalen te ontwikkelen met karakters. Maar hoe pak ik dat aan? In ieder geval niet met anekdotes, hoe leuk, grappig of interessant ook. Die houden het niet op schrift. Anekdotes zijn fragmenten die maar moeilijk tot leven gebracht kunnen worden.

In mijn pubertijd waagde ik mij al wel aan gedichten. Niet omdat ik toen dichter wilde worden. Die gedachte kwam niet bij me op. Dichten diende vooral  om verwondering en  gevoelens treffend uit te drukken. De ontdekking van het woord als uitdrukking van de geest trof mij zo dat ik het in een gedicht moest verwoorden.

Het Wonder


’n wonder is het
dat ik dat zeggen kan
losjesweg, vertel ik.

mijn gedachten vormen woorden
ik denk ook in woorden
begrijpt u ze? want dan,
dan ben ik gelukkig.


Zonder woorden geen gesprek, geen uitwisseling van gedachten, geen meeleven met de ander. Woorden zijn de neerslag van de magie van de geest en dankzij die magie beheerst het mensdom de wereld met alles er op en aan. Woorden zijn toverspreuken, geven ons mensen de macht om te heersen over de wereld en ook over  medemensen. Woorden hebben een onvoorstelbare kracht.

Het Woord

Een enkel eenvoudig woord
niet dat moeilijke
waarbij je steeds weer moet nadenken

niet zo modern
zo dat niemand het begrijpt
maar direct, klaar en diudelijk

zo, hier ben ik
hier sta ik dan
niets anders, gewoon een woord.


(verschijnt elke dinsdag)