Posts tonen met het label willem van oranje. Alle posts tonen
Posts tonen met het label willem van oranje. Alle posts tonen

vrijdag 5 juli 2024

48. AMERICA LATINA. FILIPS II EN WILLEM VAN ORANJE

 

Dit schilderij is gemaakt in 1832 door Cornelis Kruseman en moet het afscheid verbeelden van Filips II in Vlissingen na een toer door de Nederlanden dat hij geërfd heeft van zijn vader Karel V. We zien hier links Filips II met opgestoken vinger Willem van Oranje waarschuwen dat hij trouw aan hem moet blijven. Hij zou vermoedens hebben gehad van de komende ontrouw aan hem. Dat valt te betwijfelen. Het lijkt eerder ene vorm van nationalistische propaganda dan een beeld van de werkelijkheid.

Na het zien van het paleis van Filip II, zijn religieuze gedrevenheid maar ook zijn machtige positie, vraag ik me af wat wij in Nederland nou eenmaal weten van de macht en de grootsheid van het Spaanse imperium. 

En hoe zat dat met de Tachtig Jarige oorlog? Was die ook niet het gevolg van een min of meer toevallige botsing tussen Filip II en Willem van Oranje, onenigheid binnen de hoogste elite?

De twee kenden elkaar van jongs af aan. Willem van Oranje wordt zelfs adviseur van Filips II wanneer deze zijn vader Karel V als heer der Nederlanden opvolgt. 

Na de beeldenstorm in 1566, een uiting van volkswoede, gaat het pas goed fout tussen de twee. Filips II stuurt de ijzeren hertog Alva om met harde hand de rust te herstellen en het protestantisme uit te roeien. Edelen worden voor het gerecht gedaagd en hun bezittingen geconfisqueerd, ook die van Willem van Oranje.

Zo komt Willem van Oranje terecht tussen de katholieke en machtige Filip II en de protestantse opstandelingen. Hij kiest uit eigenbelang en misschien ook wel uit overtuiging, hij was door zijn moeder luthers opgevoed, voor de opstandelingen. Het optreden van Alva werd hem te gortig. Vanaf dat moment organiseert hij samen met zijn broers veldtochten gefinancierd met familiekapitaal, geld van de watergeuzen en calvinistische groepen. 

Filips II maakt in 1580 in zijn banedict Willem uit voor bedrieger, hypocriet, godslasteraar, dronkaard en een overspelige. Hij zou een eerzuchtige oproerkraaier zijn die de vrede tussen de Nederlanden en Spanje in de weg staat. Hij verklaart de prins vogelvrij wat betekent dat hij vermoord mag worden met een beloning op de koop toe voor de moordenaar. 

Willem schreef daarop een verweer. Hij verweet hem met een nicht getrouwd te zijn en zijn eigen vrouw vermoord te hebben. Over de Hertog van Alva, de man die uit naam van Filips II huis hield onder de protestantse Nederlanders en de graven Egmond en Hoorne in Brussel zonder pardon had terechtgesteld, schreef Oranje dat hij hem altijd beschouwt als vijand van het land, die zich altijd graag heeft gebaad in ons bloed en dat van andere christenen en een heidens hart heeft.

“De Apologie van Willem van Oranje, waarin hij zich liet meeslepen door zijn anti-Spaanse gevoelens, moest de rest van de Nederlandse bevolking en de Staten-Generaal overtuigen van zijn strijd en hen over de streep trekken hun gehoorzaamheid aan de koning op te zeggen. Hij sloot zijn betoog af met zijn lijfspreuk: je maintiendrai, ‘ik zal handhaven’. Het document werd vervolgens door de Staten van Holland gedrukt en verspreid. De gevolgen van de ruzie werden in de jaren daarop duidelijk. Op 22 juli 1581 zegden de Staten-Generaal met de Acte van Verlatinghe inderdaad hun gehoorzaamheid aan de koning op en zetten zij Filips II af als hun landsheer.” (Zie: Een smeuïge ruzie: het banedict van Filips II en van Oranje’s apologie) 

maandag 17 januari 2022

NEDERLAND REGENTENLAND

 

Het schilderij van de Hollandse meester Backer uit 1676 leende zich uitstekend voor een fotomontage met de regenten van onze tijd. Alsof het er speciaal voor gemaakt is. Op het originele schilderij staan regenten en regentessen van het gasthuis aan de Klovernierswal in Amsterdam. Op dit schilderij zien we de hoofdrolspelers bij de totstandkoming van kabinet Rutte IV. Van Links naar rechts informateur Johan Remkes, CU leider Gert- Jan Segers, VVD leider Mark Rutte, informateur Wouter Koolmees, CDA leider Wopke Hoekstra, PvdA leider Lilianne Ploumen, GL leider Jesse Klaver en D66 leider Sigrid Kaag.

Nederland is een Regentenland wat er ook gezegd wordt over een andere bestuurscultuur. Er bestaat in Nederland geen andere bestuurscultuur dan de regentenstijl. Dat is al eeuwen zo. Nederland is gesticht, opgericht, tot stand gekomen, gefinancierd noem het wat je wil, door regenten. Slechts een enkele aristocraat was er bij betrokken genaamd prins Willem van Oranje omdat er nu eenmaal een militair politieke leider nodig was om militaire veldtochten te organiseren en zo nodig met de koning van Spanje en diens vazallen te onderhandelen. Uit dank voor bewezen diensten mogen zijn afstammelingen tot op de dag van vandaag Koninkje spelen.

De regenteske bestuursstijl zit zo diep ingebakken dat je die niet zomaar verandert. Het is de dominante politieke bestuursstijl op alle niveau’s van het land, van burgemeester tot commissaris van de Koning tot de Haagse stolp. Het is nationaal erfgoed waar je nooit vanaf komt. Kijk eens naar Kaag of Segers die zegden een andere bestuursstijl te willen maar zij zijn zelf net zo regentesk als de rest of ze nu Rutte, Segers of Wopke heten. Regentenstijl is de onontkoombare Hollandse politieke bestuursstijl.

Ook buiten de politiek is de stijl van invloed. Vergelijk het optreden van RIVM baas Jaap van Dissel met de Leuvense viroloogprofessor Marc van Ranst. De laatste straalt rustige, vaderlijke gemoedelijkheid uit,  begrip voor menselijke zwakheden. Dissel is de man met de papieren onder de arm, van procedures, protocollen, voorschriften en regels. Ze zijn een personificatie van de twee stijlen, de Hollandse regelneef tegenover de Vlaamse pater familias.

Regentenland is een land van regelneven waarin strenge straffen bestaan op het schenden van regels procedures en protocollen. Wie fouten maakt moet boeten en dat geldt voor iedereen van hoog tot laag. Daar mag geen verschil gemaakt worden en oh wee als dat toch gebeurt dan zijn de rapen gaar aan de borreltafels, op twitter en in de Haagse coulissen.

In Regentenland regeert de gelijkheid aangeduid als kansengelijkheid. Elk burger moet de kans krijgen regent te worden. Dat is de ultieme rechtvaardiging van de regenten voor hun regentenstijl. En denk nou niet dat er op dit vlak verschil is tussen links en rechts. Misschien heeft links wel meer regelneven en dan rechts maar dat is slechts een nuance verschil. Dat maakt de politiek voor de doorsnee Nederlanders nou net zo ingewikkeld. Alle verschillen worden plat geslagen met regels, procedures en gelijke kansen voor iedereen.