Posts tonen met het label liberalen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label liberalen. Alle posts tonen

zaterdag 22 juni 2024

46. AMERICA LATINA. TOLEDO


In de St. Thomé kerk in Toledo bewonderen we het meesterwerk 'De Begrafenis van Graaf Orgaz" van de Spaanse schilder El Greco (1541-1614). De overlevering zegt dat de graaf uit dank voor zijn vele gaven aan de kerk begraven is door de heilige Stefanus en Augustinus. Het schilderij heeft de reusachtige afmeting van 4,8 x 3,6 meter. Ter vergelijking, de Nachtwacht is 4,4 x 3,6 meter. El Greco (de Griek) werkte voornamelijk in Toledo. Zijn schilderijen zijn eeuwenlang vergeten geweest totdat moderne schilders zijn vrije penseelvoering en kleurenpalet begonnen te waarderen.


Spanje komt ter sprake als de kolonisator van het land van mijn Colombiaanse vriend Alvaro en als de voormalige vijand van mijn land. De machtige arm van Spanje reikte van Colombia tot in Nederland. 

Maar voor Alvaro is de Tachtigjarige oorlog te ver weg in tijd en ruimte. Wat moet hij daarmee? Nu na bijna 200 jaar onafhankelijkheid zijn politiek en geweld in zijn land nog altijd met elkaar verweven terwijl Nederland een baken is van politieke vreedzaamheid en stabiliteit. Maar Nederland is dan ook ruim 200 jaar langer onafhankelijk dan Colombia. 

Sinds de onafhankelijkheid van Colombia vochten de Liberalen, de erfgenamen van de Franse en Amerikaanse revolutie tegen de Conservatieven, de erfgenamen van de Spaanse sociale, politieke en religieuze orde.

Sinds het begin van deze eeuw is daar de links-sociale revolutie bij gekomen, de door Cuba en communisme geïnspireerde gewapende strijd tegen de Liberale en Conservatieve elite. Een strijd die het land dreigt te verlammen. Alvaro houdt er zich verre van. Hij is de man er niet naar om zich daar in te mengen. 

Ons bezoek aan Toledo, je zou kunnen zeggen onze derde bedevaart in Spanje, licht een beetje de sluier op waarin de Spaanse geschiedenis is gehuld. Het is een van de oudste steden van het land met een rijke moorse en later Spaans-katholieke geschiedenis. Met zijn verhuizing naar het Escorial, maakte Filips II, de koning die zo fanatiek oorlog voerde tegen Nederland, een einde aan Toledo als de hoofdstad van Spanje. 

In de tijd van Toledo als het politieke centrum van het land was de kathedraal een symbool van religieuze en politieke macht. Kardinalen speelden een grote rol in de Spaanse politiek. Hun hoeden hangen nog steeds in de kathedraal als om ons te herinneren aan hun macht. 

Maar misschien zijn de kerkschatten die we bezichtigen nog wel een groter symbool van de vroegere Spaanse macht. Samen kijken we enigszins verbijsterd naar de hoeveelheid goud en zilver die daar in de vorm van bokalen, torenhoge monstransen, beelden, kruizen en andere katholieke symbolen uitgestald staat. 

Voor Alvaro is het uit zijn land geroofd goud omgesmolten tot kerkschatten. Eigenlijk zou dit teruggegeven moeten worden  maar gedane zaken nemen geen keer. Bovendien hijzelf is toch ook een zoon van Spanje. Spanje was het moederland van zijn voorouders zoals het dat ook ooit was van mijn verre, verre voorouders.  

We bezoeken de kerk van de Heilige Thomas waar een van de beroemdste en grootste schilderijen van El Greco hangt, de begrafenis van Graaf Orgaz. Greco heeft het geschilderd in 1586. Het schilderij doet als groepsschilderij en que omvang denken aan onze eigen Nachtwacht van Rembrandt alleen is de Nachtwacht bijna tachtig jaar later geschilderd. 

Het roept de vraag op in hoeverre de Spaanse schilderkunst invloed heeft gehad op de Nederlandse schilderkunst. Het kan toch haast geen toeval zijn dat Spanje en de Nederlanden als het ware grootmachten zijn in de schilderkunst? Wij zullen toch wel iets geërfd hebben van de Spanjaarden? 

We sluiten ons bezoek aan Toledo af met een kleine zwerftocht door de smalle straten met de tientallen souvenir winkeltjes. De geschiedenis van Toledo teruggebracht tot eenvoudige snuisterijen die straks ergens in Spanje of daarbuiten in een huiskamer worden uitgesteld als bewijs dat Toledo nog altijd een bezoek waard is.

 

vrijdag 9 februari 2018

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 25

Vlaamse bedevaartgangers in Scherpenheuvel, augustus 2000

Het katholicisme in Vlaanderen is een volksgeloof. Dat is te zien aan de hoeveelheid kappellen en kapelletjes die over het hele land in dorpen en velden staan uitgestrooid om de voorbijgangers van geestelijk voedsel te voorzien, hen steun en troost te bieden. De bedevaarten te voet, per fiets of per bus naar bijvoorbeeld het Maria Oord Scherpenheuvel bestaan nog steeds, al is het net als overal elders in Europa een stuk minder geworden. Ook Vlaanderen is aan het ontkerkelijken maar in een langzamer tempo dan in Nederland.

In tegenstelling tot de Kerkelijke Autoriteiten waren de lagere (parochie)priesters meestal met en van het volk, zoals bijvoorbeeld priester Daens die het opnam voor de arme en uitgebuite werkman in Aalst of de dichter priester Guido Gezelle, die de volkstaal met zijn gedichten en andere publicaties nieuw leven gaf. De Frans sprekende kerkelijke autoriteiten waren meer bezig met het behoud van het kerkelijk instituut en gezag. Zoals het autoriteiten betaamt was hun zorg ook het behoud van invloed en privileges van het katholieke instituut onder de protestantse koning Willem I. Die deed wel zijn best om een goede verhouding met de katholieke kerk te krijgen maar ondanks twee Concordaten van Willem I met de paus (1801 en 1827) bleven de katholieke kerkleiders de koning wantrouwen. 

“Zijn weigering om de stichting van nieuwe kloosters toe te staan en zijn invloed op de benoeming van bisschoppen zetten kwaad bloed bij de katholieken in het Zuiden… Later concessies konden het wantrouwen van de calvinistische koning niet wegnemen.” (Wikipedia: Belgische Revolutie) 

Het gevolg was dat ondanks hun onderlinge tegenstellingen katholieken en liberalen in het Zuiden een monsterverbond sloten tegen Koning Willem I. De reactie van Koning Willem I was navenant.

“Het regime van Koning Willem I werd nu steeds openlijker autoritair, naar Pruisisch model. de koning verklaarde dat zijn soevereiniteit in de tijd voorafging aan de grondwet en dus niet door haar beperkt werd… De radicalisering van de Belgische oppositie veroorzaakte ook het afhaken van de Noord-Nederlandse liberale oppositie en een opnieuw versterken van de anti-democratische reflex. Volkssoevereiniteit in een unitair Koninkrijk der Nederlanden zou immers een overwicht met zich meebrengen van de 62% Belgen en van de nog talrijkere katholieken. Dan zou ook het overwicht van overheidsambten in het bestuur, het leger en de diplomatie voor het Noorden moeten worden teruggeschroefd. Daarom vormden de noordelijke leden van de Tweede Kamer een blok rond de regering en de Oranjedynastie.” (Wikipedia: Belgische Revolutie)

De toenmalige Zuid-Nederlandse elite, van welke aard dan ook, Katholiek, Waals, Vlaams of Liberaal, voelde zich duidelijk niet op hun gemak in het Verenigde Koninkrijk. Omgekeerd voelde de Noord Nederlandse elite, voornamelijk protestants, zich niet op hun gemak met de Zuid Nederlanders. Een ongemak dat ze al langer hadden met de katholieken in de voormalige Generaliteitslanden. Die ongemakken tussen Zuid en Noord bestaan nog steeds al hebben tijd, politieke veranderingen en technologische ontwikkelingen de scherpe kantjes er intussen wel van afgeslepen.

(Verschijnt elke vrijdag)

zondag 27 november 2011

IS HET CDA NOG TE REDDEN?

 
Is het CDA nog te redden? Een kwestie die de politieke vijanden van het CDA waarschijnlijk geen moer kan schelen. Dat snap ik maar het is niet verstandig. De Christen Democraten hebben samen met de Liberalen en de Sociaal Democraten Nederland gemaakt tot wat het nu is; het rijkste land van Europa met kansen voor bijna iedereen, een rechtstaat die naar behoren functioneert, sociale voorzieningen waardoor niemand van honger of ziekte omkomt en een grote mate van sociale gelijkheid. Kortom een land waar miljarden mensen op de wereld van dromen.

Die drie klassieke politieke stromingen worden bedreigd door de opkomst van nieuwe populistisch georiënteerde partijen ter linker en rechter zijde. Het meest bedreigd van die drie worden de Christen Democraten. Zij dreigen straks nog maar tien zetels in de Tweede Kamer over te houden. Daarvoor is niet een verklaring maar zoals gewoonlijke vele zoals de groeiende ontkerkelijking, de splijtzwam van het gedoogkabinet, de spanning tussen moraliteit, ethiek en praktische politiek, het gebrek aan leiderschap en zo zullen er nog wel meer oorzaken te bedenken zijn.

Om de politieke tsunami die het CDA bedreigt het hoofd te bieden, heeft de partij een commissie opgericht die de CDA beginselen gaat herijken en hertalen. Geen veelbelovend jargon voor een politieke partij. De kiezers vragen niet om een bijbels verhaal om hun leven zin te geven maar een politiek programma dat antwoorden geeft op hun politieke vragen. Een politieke partij geeft politieke antwoorden en geen bijbelse verhalen die de veronderstelde leegte van het moderne bestaan moeten vullen of iets dergelijks.

Kan zulks met de beginselen van het CDA? Ik dacht het wel, ook in deze tijd. Het CDA weet vanuit het besef dat de wereld altijd onvolmaakt zal zijn, de mens tot het kwade geneigd is dat een gemeenschap bijeen gehouden moet worden op basis van straf en beloning. Sociale voorzieningen zijn vanuit het oogpunt van naastenliefde een noodzaak maar men moet tegelijkertijd beseffen dat mensen ook graag de boel belazeren als ze er zelf van beter kunnen worden. Mensen kunnen altruïstisch maar ook egoïstisch zijn.

Belastingen heffen voor het algemeen nut en welzijn is prima maar teveel aan belasting ondermijnt de individuele inspanning en kan de vrijheid teveel inperken. Het CDA weet als geen andere partij dat ondanks alles individu en gemeenschap onverbrekelijk met elkaar verbonden zijn. De balans tussen die beide is altijd precair en moeilijk te bewaren. Absolute individuele vrijheid zal de gemeenschap ondermijnen, afgedwongen collectivisme maakt uiteindelijk de gemeenschap kapot. Daarmee zit het CDA tussen liberalisme en socialisme in, twee wegen die de afgelopen eeuwen op verschillende momenten zijn bewandeld en die beide veel onheil hebben gebracht.

Op dit moment slaat de slinger van het liberalisme veel te ver uit, vooral op het terrein van de organisatie van de economie. De overheden verkleinen om meer verantwoordelijkheid aan het individu te geven zoals dit kabinet wil is een mooi doel maar mag geen programma worden om het individu aan zijn lot over te laten. Dat nu dreigt uit naam van het liberalisme meer en meer te gebeuren.

Het CDA is de politieke partij die daar niet alleen maar bezorgd over moet zijn maar ook actie dient te nemen. Zij moet met ideeën en initiatieven komen om de balans tussen markt en algemeen nut, individuele vrijheid en gemeenschap te herstellen. Misschien dat die commissie daar eens zijn gedachten kan laten gaan. Met de nieuwe antwoorden op zak kan het CDA zich bezinnen op de vraag of nog langer in dit kabinet blijven verantwoord is.