DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 7. AD MELKERT

 

De foto met links PvdA leider Ad Melkert en rechts Pim Fortuyn van Leefbaar Rotterdam werd gemaakt  na het lijsttrekkersdebat op TV gehouden n.a.v. de gemeenteraadsverkiezingen op 6 maart 2002. Melkert staat onverschillig chagrijnig zijn nederlaag te verwerken. Fortuyn geniet van zijn triomf in Rotterdam. De ontmoeting is iconisch geworden omdat ze de onmacht van links in beeld brengt om een debat aan te gaan met Fortuyn.

Na twee kabinetten paars besloot Kok dat het genoeg was het geweest. Eind 2001 kondigde hij zijn besluit om als PvdA partijleider te stoppen. Kok schoof zwaargewicht Ad Melkert, voormalig minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en daarna PvdA fractieleider naar voren als zijn opvolger.  

Een belangrijke politieke trofee van Melkert waren de zogeheten Melkertbanen die tijdens zijn ministerschap tot stand kwamen. Melkertbanen waren door de overheid gesubsidieerde banen om langdurige werklozen (mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt) aan werk te helpen.

Melkert stond voor de zware taak de erfenis van Kok politiek veilig te stellen tegenover de kritiek van Pim Fortuyn. Hij had daarvoor niet veel tijd. In 2002 zouden verkiezingen worden gehouden voor de gemeenteraad en het parlement. Het was de vraag of Melkert opgewassen zou zijn tegen de snedige Pim Fortuyn die zijn kritiek op paars intussen landelijke bekendheid gaf.

Dat was niet het geval zo bleek tijdens een laat op de avond TV debat tussen Ad Melkert en Pim Fortuyn over de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen. Fortuyn had in Rotterdam een verpletterende zege behaald, een zege die weinig goeds voorspelde voor de naderende parlementsverkiezingen.

Ad Melkert toonde openlijk, d.w.z. voor het scherpe oog van de camera, zijn ongemak over het succes van Fortuyn. Men leefde in de verwachting dat de opvolging van Kok die de PvdA had klaar gestoomd voor de nieuwe tijd, een fluitje van een cent zou zijn. Die avond bleek dat allerminst het geval te zijn. Fortuyn verklaarde op basis van de Rotterdamse overwinning doodleuk dat hij wel eens de volgende premier van Nederland zou kunnen worden. 

Zo ver kwam het niet. Hij werd op 6 mei 2002, negen dagen voor de verkiezingen, bruut vermoord door de links-extremist en milieuactivist Volkert van der Graaf. Een moord die Nederland schokte. De kogel kwam van links, aldus de bittere vaststelling bij de aanhangers van Fortuyn.

Melkert bleek niet opgewassen tegen deze politieke storm van kritiek plus moord. Zijn onvermogen om het zeer moeilijke politieke debat aan te gaan met Pim Fortuyn zou niet alleen de PvdA opbreken maar uiteindelijk de hele Nederlandse politiek. De polarisering kreeg bijgevolg een flinke impuls. 

Melkert zelf betaalde als eerste de prijs voor dat onvermogen. De PvdA verloor 22 zetels (van 45 naar 23). D66 en VVD betaalden eveneens een prijs voor paars, maar iets minder dan de PvdA. D66 werd in zetels gehalveerd (van 14 naar 7). De VVD verloor 14 van de 38 zetels. 

Met de 26 zetels winst van de Lijst Pim Fortuyn en 14 zetels winst voor het CDA was het politieke landschap drastisch veranderd. Melkert verdween als partijleider en uit de Nederlandse politiek. Hij werd nog datzelfde jaar als partijleider en fractievoorzitter opgevolgd door Wouter Bos.

DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 6. PIM FORTUYN

 

Met de slogan "Ik heb d'er zin an. At your service!" presenteerde Pim Fortuyn zich direct als de dienaar van het Nederlandse volk en als het alternatief voor de gevestigde politieke orde. De uitspraak groeide al snel uit tot zijn absolute handelsmerk en lijfspreuk. Hij deed de uitspraak in 2001 tijdens een lijsttrekkersdebat voor de partij "Leefbaar Nederland" waarbij hij tot lijsttrekker werd gekozen.

Het is al aan het begin van de paarse kabinetten Kok I (1994-1998) en Kok II (1998-2002) dat de toen nog niet zo bekende socioloog, hoogleraar, columnist en politicus Pim Fortuyn het boek “De verweesde samenleving” publiceerde. De titel verwijst naar zijn stelling dat door verlies aan onderlinge verbondenheid in de samenleving, de burger ‘verweesd’ raakt.

De ontzuiling, de ontkerkelijking en de ont-ideologisering zou niet opgevolgd zijn door een alles omvattend waardensysteem dat de burgers verbindt. Het is een “ieder voor zich’ samenleving geworden. Een lot dat ook gezinnen treft. De materiële welvaart maakt participerende burgers tot consumenten. Het koopkrachtplaatje regeert. De spirituele leegte is navenant.

De overheid is niet in staat om de geïndividualiseerde samenleving tot een nationale gemeenschap te vormen gebaseerd op gemeenschappelijke waarden en gedeelde zorg. In de plaats van de samenleving zijn omvangrijke bureaucratieën gekomen die administratief zijn ingericht op basis van kosten-baten analyses en efficiënt management.

Als gevolg van onverwachte migratiestromen met arbeidskrachten vanuit de Europese Unie en vluchtelingen uit de rest van wereld ontstaat een multi-culturele samenleving die de eigen cultuur bedreigt. 

Fortuyn bespeurt dat veel burgers zich daarbij ongemakkelijk en onmachtig voelen. Hij sluit zich aan bij de partij ‘Leefbaar Nederland’. Fortuyn wordt in 2001 lijsttrekker van die partij. In 2002 verschijnt zijn boek “De puinhopen van 8 jaren paars”, een aanklacht tegen de paarse kabinetten. Hij stelt vast dat paars (PvdA, VVD en D66) een wezenloze, technocratische managementcultuur als een verstikkend deken over samenleving en maatschappij heeft gelegd. Burgers zijn nog slechts klanten of consumenten van de overheid.

Hij wijst op de onpersoonlijke gezondheidszorg met lange mensonterende wachtlijsten. De schaalvergroting in het onderwijs dat de leerlingen reduceert tot onderwijsconsumenten en de groeiende criminaliteit waarbij de grip van de overheid op de straat is verdwenen.

Fortuyn is een scherp analyticus met een al even scherpe tong. Hij neemt geen blad voor de mond wat de schok onder de aanhangers van paars nog groter maakte. In plaats van dat er een debat ontstaat over zijn kritische noten, zetten linkse kringen en media hem weg als een rechtse populist die een bedreiging zou zijn voor de maatschappij en de rechtsorde.

Anderzijds bezorgt zijn onversneden kritiek hem een grote aanhang. Als zijn  partij “Leefbaar Nederland” hem het leiderschap wil ontnemen naar aanleiding van zijn uitspraak dat de islam een achterlijke cultuur is, richt hij zijn eigen partij “Lijst Pim Fortuyn” op. De meeste leden van Leefbaar Nederland sloten zich aan bij zijn partij.

PRO - PROGRESSIEF NEDERLAND

 

Een nieuwe naam een nieuwe kans. Kans op meer politieke macht, daar hopen ze toch op bij PRO - Progressief Nederland (de voormalige PvdA en Groen Links).  Of dat ook zal gebeuren is de vraag.De ervaring leert dat fusies tussen politieke partijen over het algemeen weinig meer opleveren dan al was behaald.

Het CDA is opgericht om de politieke erosie van zijn samenstellende delen, de katholieke KVP, ooit de grootste partij van Nederland, de protestantse AR en CHU te stoppen. De fusie heeft de neergang inderdaad voor een tijdje stopgezet maar na een poosje ging het weer gewoon door. 

De ontkerkelijking ondermijnde de brede basis van de christelijke partijen. Ze bleven kiezers verliezen, zodanig veel zelfs dat de partij nog maar 5 zetels in de Tweede Kamer behaalde. 

Bontenbal heeft het tij gekeerd door bij de laatste Tweede Kamer verkiezingen 18 zetels te behalen. Een mooie prestatie. De fusie bracht indertijd linkse en rechtse christenen bij elkaar. Die scheiding is nooit helemaal verdwenen. Bontenbal zal daarom als fractieleider moeten balanceren tussen de linker en rechter vleugel terwijl de druk van rechts groot blijft. 

Al even weinig leverde de fusie op van de radicaal links georiënteerde christelijke dissidenten partij PPR met de pacifistische socialisten van de PSP, de communistische partij CPN en de evangelische radicalen van de EVP tot de partij Groen Links.

Ook dat leidde niet tot een doorbraak van het links-radicale gedachtengoed of tot enige groen-linkse machtsvorming in de Nederlandse politiek. Het was en bleef een partij in de marge van de macht ondanks steun van kapitaalkrachtige milieuclubs als Greenpeace en Milieudefensie en de ontwikkelingsclub Novib-Oxfam.

In de tijd van de Groen-Links fusie stapten uit onvrede met de fusie voormalige PPR leden over naar de PvdA. Zij vonden dat Groen Links te ideologisch en te communistisch was. De PPR mocht dan radicaal zijn, de partij was vanwege zijn afkomst (CDA) gewend aan pragmatisch met macht omgaan en aan ideologische pluriformiteit. 

Een van die overlopers van de PPR naar de PvdA was Ad Melkert. Die wist zich snel een plaats te veroveren in de partij zodat hij spoedig in de Tweede Kamer kwam waar hij als financieel secondant van partijleider en premier Kok diens kroonprins werd. De eerste en grootste Nederlandse populist Pim Fortuyn maakte een drastisch einde aan zijn bliksemcarrière die hem premier van Nederland had moeten maken.

Voor hem is de voorgenomen fusie van de PvdA met Groen Links een extra zure appel. De geschiedenis herhaalt zich. De pluriforme, pragmatische arbeiderspartij PvdA fuseert met de radicale, ideologische partij van hoger opgeleiden Groen Links. Vandaar zijn verzet tegen die fusie. Maar net zoals indertijd bij de fusie van de  PPR met klein linkse partijen haalt dit verzet niks uit.

Zal de gefuseerde partij groter worden dan de som van de twee? Tot nu toe wijst daar niets op. Ook niet bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. 

Net als bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen verloor ook nu de combinatie Groen Links/PvdA zetels ten opzichte van hun gezamenlijke resultaat bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen (2022). In ongeveer 8 op 10 gemeenten behaalde de combinatie een slechter resultaat dan in 2022. Ze verloren 137 gemeenteraadsleden. Een schrale troost is dat de PRO-combinatie de grootste partij van het land bleef.

Hoe het verder zal gaan, is moeilijk te voorspellen. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw heeft de PvdA langzaam maar zeker zijn traditionele achterban van arbeiders en hun gezinnen verloren. 

Het Groen Linkse smaldeel zal zich beter weten te handhaven. Dat bestaat vooral uit goed betaalde hoger opgeleiden die zich in de kapitalistische economie prima kunnen handhaven en tegelijk hun radicale groene en linkse idealen kunnen koesteren. 

Het zijn ook technocraten. Dat hebben ze gemeen met D66. Hun hoogste goed is wetenschap als richtlijn voor de inrichting van de samenleving. Ze zijn dol op nationale commissies als het Planbureau voor de Leefomgeving. Die geven greep op de toekomst, denken ze.

Een mooi voorbeeld is PRO-Brabant die kondigen op grond van bezuinigingen alvast aan dat het aantal gemeenten in Brabant gehalveerd moet worden om ze voor te bereiden voor de toekomst.

In de ogen van deze PRO-technocraten is een gemeente niks anders dan een bestuurlijke machine. Dat een gemeente een woongemeenschap is, het woord zegt het al, ontgaat deze vooruitgangsdenkers. 

Samsom en Timmermans hebben net als Klaver met hun heilige geloof in klimaatmodellen en transitieplannen de PvdA en Groen Links omgebouwd tot technocratische partijen. 

De nieuwe naam Progressief Nederland (PRO) zal naar verwachting niet veel extra kiezers trekken. Voor de meeste kiezers heeft het woord progressief een vage betekenis. 

Het woord progressief is een paraplu waar van alles onder kan schuilen. Het is een verzamelnaam voor modieuze, eigentijdse trends. Geen centraal begrip waarmee je een sociaal-economische werkelijkheid kunt duiden zoals met het begrip Arbeid of een sociaal-culturele werkelijkheid zoals Christelijk. 

Het is vooral niet conservatief of behoudend. Volgens AI van Google staat progressief voor vooruitgang, verandering en vernieuwing zijn. Vooruitgang waar naar toe? Verandering van wat? Vernieuwing van wat? Dat blijft de vraag bij PRO-Nederland.

VOER VOOR POLITICOLOGEN 27. HET VERVAL VAN DE VOLKSPARTIJEN

 

Met de verkiezingsoverwinning van de partij Wilders (PVV) is een einde gekomen aan de langdurige dominantie in de Nederlandse politiek van de drie volkspartijen CDA, PvdA en VVD.  

Vanaf 1971 tot aan de verkiezingen vorig jaar zijn CDA en PvdA elk 6 keer de grootste partij geweest en de VVD vier keer. Sinds de Tweede Wereldoorlog waren de Christelijke partijen zowat altijd aan de macht. Met de overwinning van Wilders kwam een einde aan 52 jaar dominantie van de drie volkspartijen. 

De drie volkspartijen staan voor de drie belangrijkste politieke stromingen, liberalisme, socialisme en confessionalisme. Ze dateren uit de vorige eeuw en hebben ruwweg 120 jaar lang het politieke landschap gedomineerd. Nederland is geworden wat het is mede dankzij deze drie stromingen.

De afkalving begon bij de PvdA. Na twee paarse kabinetten Kok (PvdA) met VVD en D66, het eerste zonder CDA, verscheen Pim Fortuyn met zijn boek “ De Puinhopen van Paars”. De PvdA zette de kritiek (arrogant?) weg als rechts populisme. Partijleider Melkert was fysiek niet in staat om met Fortuyn als politicus om te gaan, zo zagen we op TV. Drie maanden na de boekpresentatie werd Fortuyn door een linkse milieu- activist doodgeschoten.

Bij de daarop volgende verkiezingen won de partij van Pim Fortuyn in een klap 27 zetels. Het CDA werd met 43 zetels de grootste waarna de kabinetten Balkenende (CDA) werden geformeerd. De partij van Fortuyn LPF maakte deel uit van het eerste kabinet Balkenende maar hun deelname was geen succes. De partij was onvoorbereid en miste sturing. 

In 2004 kwam het tot een breuk tussen Geert Wilders en de VVD. In 2006 neemt hij met zijn pas opgerichte partij PVV voor het eerst deel aan de Tweede Kamer verkiezingen. Van een partij in de klassieke zin van het woord is geen sprake. Wilders is een einzelganger die graag de touwtjes in handen houdt. Hij is het enige partijlid. Een tot dan onbekend fenomeen in de Nederlandse politiek.

Hij behaalde 9 zetels. Bij de verkiezingen in 2010 wordt hij met 24 zetels ineens de derde partij van het land. Blijkbaar zit de onvrede over de bestaande politiek diep. Het CDA werd de vierde partij (verlies 20 zetels). Aldus kwam een einde aan de kabinetten Balkenende .

De grootste partij werd de VVD met Rutte (31 zetels). Wilders gaf  gedoogsteun aan het kabinet Rutte I. De keus voor een kabinet met gedoogsteun van Wilders leidde tot een bijna scheuring in het CDA tussen preciezen en pragmatici, een strijd waar ze zich nooit helemaal van hersteld heeft. De partijleiding neigt naar links, de kiezers naar rechts. 

De voorstanders wonnen nipt het pleit maar het kwaad was geschied. Het CDA bleek net als de PvdA geen antwoord te hebben op het rechtse nationalistische populisme van Wilders. Het kabinet werd  geen succes omdat Wilders halverwege de rit zijn gedoogsteun introk. Vanaf toen werd de populist Wilders bestempeld als een onbetrouwbare partner.

Het antwoord van Rutte op Wilders was zijn uitsluiting vooraf (cordon sanitair, afgekeken van de Belgische politiek?). De VVD werd de grootste, de PvdA tweede maar de PVV ondertussen wel de derde partij van het land. Het CDA herstelde niet van de interne problemen en werd na de SP (15 zetels) de 5e partij met 13 zetels.

Rutte II werd over links geformeerd. De twee partijen VVD en PvdA hadden samen 79 zetels behaald.  De samenwerking met de VVD werd de PvdA onder fractieleider Samsom, die een nieuw ideologisch paradigma in de partij introduceerde - de klimaatstrijd - uiteindelijk fataal. Bij de daarop volgende verkiezingen in 2017 behaalde de partij nog slechts 9 zetels. Een deel van de traditionele PvdA stemmers herkende zich niet meer in de partij. 

Het CDA herstelde bij de daarop volgende verkiezingen (2017) enigszins met 19 zetels, de VVD was opnieuw winnaar met 33 zetels. Geert Wilders werd de tweede partij van het land met 20 zetels, maar zoals door Rutte beloofd, buiten de regeringsmacht gehouden. Rutte 3 werd een centrum-links kabinet (VVD, CDA, D66 en CU). 

Rutte 4 (2022 tot vandaag)  werd een herhaling van Rutte 3 maar met andere onderlinge machtsverhoudingen. D66 was met 24 zetels tweede geworden na de VVD (34 zetels) . Het CDA na Wilders (17 zetels) vierde partij (15 zetels). 

Hoewel politiek breed opgezet wisten Rutte 3 en 4 geen antwoord te geven op de groeiende problemen van het land rond migratie, woningbouw, de zelf geschapen klimaatproblemen enz.  Het kabinet wilde veel, was eigenlijk overmoedig (D66 wilde de helft van de boeren afschaffen) en had geen politieke controle over haar eigen doelstellingen. Stichtingen als Urgenda en Milieudefensie bepaalden via de rechter het beleid.

Wilders wist het gebrek aan initiatief o.a. als gevolg van een vastlopende technocratische bureaucratie (stikstof, warmtepompen, zonnepanelen, windmolens, elektrische auto’s enz.)  handig uit te buiten op het politieke toneel.

De pseudo-partij Wilders won de verkiezingen met een verrassende 37 zetels. De VVD viel terug tot 24 zetels (min 10 zetels). Het CDA en D66 vielen terug tot een respectievelijk 5 en 9 zetels. De PvdA wist zich min of meer te redden door een pré-fusie met Groen Links.

De combinatie voormalige Arbeiderspartij met de Grachtengordel leverde 25 zetels op, maar is te weinig om een kabinet over links te formeren. Het is een combinatie zonder overtuiging, meer een overlevingscombinatie. De uitslag bevestigde dat de linkse wind naar rechts was gedraaid.

De klassieke partijen zijn hierdoor ontregeld geraakt en niet alleen zij, ook de media. De PvdA is onthand, het CDA is richtingloos en of de VVD stand zal houden tegen de ontregelende krachten valt te bezien. 

De kans is groot dat de politieke kaart van Nederland na 2023 heel anders ingekleurd gaat worden met de volkspartijen hooguit nog in een bijrol. Dat zal wennen zijn voor die partijen. 

23. VOER VOOR POLITICOLOGEN. CONSERVATIEVE OMWENTELING

Onder het toeziend oog van Pim Fortuyn zijn de vier conservatieve partijleiders Pieter Omtzigt, Geert Wilders, Dilan Yesilgöz en Caroline van der Plas in gesprek met informateur Ronald Plasterk.

Sinds de parlementsverkiezingen in November ontrolt zich in Nederland een conservatieve omwenteling die een einde maakt aan een naoorlogse progressieve periode, begonnen in de jaren zestig van de vorige eeuw. De politiek conservatieve omwenteling kondigde zich al eerder aan met de opkomst van Pim Fortuyn maar die werd  in bloed gesmoord (2002).

Het duurde 20 jaar voordat de politiek conservatieve krachten zich voldoende hersteld hadden om deze schok teweeg te brengen, die naar het zich laat zien duurzamer is dan na de moord op Fortuyn. Het is eerder een politiek culturele omwenteling dan een economisch-sociale ook al spelen elementen daarvan een rol.

De conservatieve omwenteling is een antwoord op het culturele kosmopolitisme van de progressieve elite. Aangemoedigd door de economische globalisering zijn zij van Nederlandse burgers wereldburgers geworden die zich overal thuis voelen. Zij vinden dat we een globale cultuur moeten worden niet beseffend dat om wereldburger te kunnen zijn, men vaste grond onder de voeten moet hebben. 

Die vaste grond is Nederland en dat land willen de meeste kiezers niet inruilen voor zoiets als een wereldcultuur, die overigens niet bestaat. De globals menen dat die wel bestaat want zij leven in en beschikken over internationale netwerken en vaardigheden om zich ongeremd en gemakkelijk wereldburger te voelen. 

De wereld is hun "thuis", vinden ze.  Dat geldt niet voor de meeste Nederlanders. Hun thuis is Nederland met zijn eigen normen en waarden, zijn vrijheid, zijn tradities en gewoonten, zijn verdraagzaamheid en zijn respect voor vaderland en geschiedenis. 

Misschien symboliseerde D66 met mevrouw Kaag als aanvoerder wel het meest dit global en progressieve wereldburgerschap. Haar partij vertoonde in de afgelopen regeerperiode weinig respect voor het Nederland van de boeren en het platteland, zijn gewoontes en tradities. 

De zogenaamde klimaatcrisis diende als breekijzer om de Nederlandse samenleving radicaal op te breken richting globale cultuur, een mengelmoes van allerlei opvattingen en ideeën. Het tragische is dat de erflater van Joop den Uyl in de persoon van Timmermans zich met de klimaatcrisis als excuus eveneens leende voor deze progressieve ondermijning van Nederlands erfgoed.

De balans is na de verkiezingen omgeslagen van progressief naar conservatief. Dat roept angst op onder de progressieve elite. Er klinkt uit die kringen (Pechtold bijvoorbeeld) de angstige roep om op te houden met peilingen die wijzen in de richting van een verdergaande conservatieve omwenteling (nog meer zetels voor Wilders).

Arend Jan Boekenstein waarschuwt op praatbox X dat in het interbellum de conservatieve elite een grote rol heeft gespeeld bij het aan de macht brengen van Hitler en Mussolini. Met andere woorden, bereid u op het ergste voor, Wilders c.s. zijn de wegbereiders voor rechtse dictaturen.

Waren communisten en socialisten dan wegbereiders van linkse dictaturen? Dergelijke waarschuwingen getuigen eerder van angst dan van een goede politieke analyse, angst voor het onbekende en ongebruikelijke.

Wilders is geen lieve jongen. Hij heeft op een radicale manier gewaarschuwd voor culturele conflicten tussen nieuwkomers met een niet Europese achtergrond, voor het progressieve dedain voor volks erfgoed en het omlaag halen van de eigen geschiedenis, maar dat alles maakt hem nog niet tot een dictator.

De oude progressieve elite doet er verstandig aan om de conservatieve omwenteling zakelijk, feitelijk en met oog voor de belangen van de hele bevolking, voor ogen te houden. Dan kan Nederland in rustig vaarwater zijnde, zich voorbereiden op het nieuwe Europa dat zich aandient met de oorlog in Oekraïne, een agressief Rusland, helse conflicten in het Midden Oosten en een Afrika dat steeds zelf bewuster aan onze buitengrenzen aanklopt.

 

52. HET KAN VRIEZEN, HET KAN DOOIEN. NOG EEN KEER OVER KERNENERGIE

 

Kerncentrale Borssele

Een interview met de ondernemer, natuurkundige én verdienstelijk beeldend  kunstenaar Peter Langendam gaf mij een nieuwe kijk op de Nederlandse discussie over kernenergie. Ik had Langendam net gezien in de TV serie “Het jaar van Pim Fortuyn” als de beste vriend van Fortuyn en wilde meer weten over hem. Langendam heeft de beruchte uitspraak gedaan dat de kogel waarmee Pim Fortuyn vermoord werd van Links kwam, dat wil zeggen van de dierenactivist Volkert van der Graaf. Dierenactivisten en andere activisten raken wel eens van het padje af. Ze kiezen voor geweld in plaats van democratische politiek.

Volgens Langendam is kernenergie als belofte van zo goed als gratis energie (wat ik trouwens ook geleerd heb op de middelbare school in de natuurkundeles) “verziekt door linkse mensen en clubjes die zogenaamd het beste met je voorhebben. Door hun verderfelijke houding, door angst te zaaien voor straling, hebben ze ervoor gezorgd dat we fossiele brandstoffen slurpen. Zo hebben ze enge landen schatrijk gemaakt en het milieu verziekt. Nu roepen ze: kernenergie is heel duur. Het is maar hoe je het bekijkt. Borssele is een heel oude kerncentrale, in 1973 opgeleverd. Kosten: 450 miljoen gulden. Na al die jaren levert Borssele nog steeds stroom. Meer dan alle windmolens en zonnepanelen bij elkaar. Als een windmolen al levert, levert die stroom voor 13,5 cent per kilowattuur. Borssele levert voor 5 cent per kwu.
Ja, nou een kerncentrale neerzetten, kost vele miljarden. Dat komt ook door de veiligheidseisen die ze stellen. Er moet een volgetankte Boeing 747 op kunnen vallen. Maar dan nog. Als zo’n kerncentrale er eenmaal staat, dan draait die maar door en door. Dus wat is duur. Een beetje chipfabriek kost ook 10 miljard en gaat maar vijf jaar mee.” (EW 30 april 2022)

Milieugroepen hebben de positieve sfeer rond kernenergie behoorlijk weten te verzieken met overdreven cijfers en het scheppen van een angstsfeer maar of dat de oorzaak is dat Nederland een land zonder veel kernenergie is maar de vraag. Ik denk dat de vondst van de reusachtige Groningse gasbel in 1959 daar ook mee te maken heeft. 


Er zijn serieuze risico’s verbonden aan het gebruik van kernenergie waar rekening mee moet worden gehouden, ook als de kosten van de bouw van een kerncentrale daardoor stijgen. Die risico’s moeten zorgvuldig afgewogen worden. De manier waarop de milieubeweging zich afzet tegen kernenergie draagt aan zo een zorgvuldige afweging van risico’s niet bij. Kernenergie is rechts en dus verwerpelijk aldus de chef van Milieudefensie.

Wegen de kosten op tegen die van windmolens en zonnepanelen zoals Langenboom beweert? Zo een vergelijking is een ingewikkelde kwestie. Het laatste rapport van het Internationaal Energie Agentschap IEA en de OESO (2020) komt tot de volgende cijfers in dollarcent per kilowattuur.

Productiewijze	Discontovoet: 3%	Discontovoet: 7%
Gas, stoom– en gasturbine	6,8 (3,8 – 10,5)	7,2 (4,2 – 10,7)
Kerncentrale	4,6 (2,8 – 5,8)	7,1 (4,2 – 10,2)
Wind op land	4,2 (2,4 – 10,0)	5,0 (3,1 – 14,0)
Wind op zee	6,8 (3,5 – 15,0)	9,0 (4,5 – 20,0)
Zon, fotovoltaïsch, zonneweide	5,3 (2,5 – 10,5)	7,0 (3,4 – 15,0)

In de linkse kolom wordt uitgegaan van een rentestand van 3%, rechts van 7%. 

In beide kolommen is kernenergie de winnaar, behalve als het gaat om wind op land. Wind op land is in Nederland maar in beperkte mate mogelijk. De kosten voor gasgebruik zijn alleen maar gestegen. 

Het voordeel van kernenergie in vergelijking met wind is dat kerncentrales 24 uur aan een stuk draaien. Wind waait soms veel, soms weinig en soms helemaal niet. Het is stroom met ups en dows die heel moeilijk te beheersen is.

 (wordt vervolgd) 

 

PS. De temperatuurgegevens over de maand April. 

UAH Global Temperature Update for April, 2022: +0.26 deg. C

May 2nd, 2022 

The Version 6.0 global average lower tropospheric temperature (LT) anomaly for April, 2022 was +0.26 deg. C, up from the March, 2022 value of +0.15 deg. C.

 

The linear warming trend since January, 1979 still stands at +0.13 C/decade (+0.12 C/decade over the global-averaged oceans, and +0.18 C/decade over global-averaged land).