Een nieuwe naam een nieuwe kans. Kans op meer politieke macht, daar hopen ze toch op bij PRO - Progressief Nederland (de voormalige PvdA en Groen Links). Of dat ook zal gebeuren is de vraag.De ervaring leert dat fusies tussen politieke partijen over het algemeen weinig meer opleveren dan al was behaald.
Het CDA is opgericht om de politieke erosie van zijn samenstellende delen, de katholieke KVP, ooit de grootste partij van Nederland, de protestantse AR en CHU te stoppen. De fusie heeft de neergang inderdaad voor een tijdje stopgezet maar na een poosje ging het weer gewoon door.
De ontkerkelijking ondermijnde de brede basis van de christelijke partijen. Ze bleven kiezers verliezen, zodanig veel zelfs dat de partij nog maar 5 zetels in de Tweede Kamer behaalde.
Bontenbal heeft het tij gekeerd door bij de laatste Tweede Kamer verkiezingen 18 zetels te behalen. Een mooie prestatie. De fusie bracht indertijd linkse en rechtse christenen bij elkaar. Die scheiding is nooit helemaal verdwenen. Bontenbal zal daarom als fractieleider moeten balanceren tussen de linker en rechter vleugel terwijl de druk van rechts groot blijft.
Al even weinig leverde de fusie op van de radicaal links georiënteerde christelijke dissidenten partij PPR met de pacifistische socialisten van de PSP, de communistische partij CPN en de evangelische radicalen van de EVP tot de partij Groen Links.
Ook dat leidde niet tot een doorbraak van het links-radicale gedachtengoed of tot enige groen-linkse machtsvorming in de Nederlandse politiek. Het was en bleef een partij in de marge van de macht ondanks steun van kapitaalkrachtige milieuclubs als Greenpeace en Milieudefensie en de ontwikkelingsclub Novib-Oxfam.
In de tijd van de Groen-Links fusie stapten uit onvrede met de fusie voormalige PPR leden over naar de PvdA. Zij vonden dat Groen Links te ideologisch en te communistisch was. De PPR mocht dan radicaal zijn, de partij was vanwege zijn afkomst (CDA) gewend aan pragmatisch met macht omgaan en aan ideologische pluriformiteit.
Een van die overlopers van de PPR naar de PvdA was Ad Melkert. Die wist zich snel een plaats te veroveren in de partij zodat hij spoedig in de Tweede Kamer kwam waar hij als financieel secondant van partijleider en premier Kok diens kroonprins werd. De eerste en grootste Nederlandse populist Pim Fortuyn maakte een drastisch einde aan zijn bliksemcarrière die hem premier van Nederland had moeten maken.
Voor hem is de voorgenomen fusie van de PvdA met Groen Links een extra zure appel. De geschiedenis herhaalt zich. De pluriforme, pragmatische arbeiderspartij PvdA fuseert met de radicale, ideologische partij van hoger opgeleiden Groen Links. Vandaar zijn verzet tegen die fusie. Maar net zoals indertijd bij de fusie van de PPR met klein linkse partijen haalt dit verzet niks uit.
Zal de gefuseerde partij groter worden dan de som van de twee? Tot nu toe wijst daar niets op. Ook niet bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen.
Net als bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen verloor ook nu de combinatie Groen Links/PvdA zetels ten opzichte van hun gezamenlijke resultaat bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen (2022). In ongeveer 8 op 10 gemeenten behaalde de combinatie een slechter resultaat dan in 2022. Ze verloren 137 gemeenteraadsleden. Een schrale troost is dat de PRO-combinatie de grootste partij van het land bleef.
Hoe het verder zal gaan, is moeilijk te voorspellen. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw heeft de PvdA langzaam maar zeker zijn traditionele achterban van arbeiders en hun gezinnen verloren.
Het Groen Linkse smaldeel zal zich beter weten te handhaven. Dat bestaat vooral uit goed betaalde hoger opgeleiden die zich in de kapitalistische economie prima kunnen handhaven en tegelijk hun radicale groene en linkse idealen kunnen koesteren.
Het zijn ook technocraten. Dat hebben ze gemeen met D66. Hun hoogste goed is wetenschap als richtlijn voor de inrichting van de samenleving. Ze zijn dol op nationale commissies als het Planbureau voor de Leefomgeving. Die geven greep op de toekomst, denken ze.
Een mooi voorbeeld is PRO-Brabant die kondigen op grond van bezuinigingen alvast aan dat het aantal gemeenten in Brabant gehalveerd moet worden om ze voor te bereiden voor de toekomst.
In de ogen van deze PRO-technocraten is een gemeente niks anders dan een bestuurlijke machine. Dat een gemeente een woongemeenschap is, het woord zegt het al, ontgaat deze vooruitgangsdenkers.
Samsom en Timmermans hebben net als Klaver met hun heilige geloof in klimaatmodellen en transitieplannen de PvdA en Groen Links omgebouwd tot technocratische partijen.
De nieuwe naam Progressief Nederland (PRO) zal naar verwachting niet veel extra kiezers trekken. Voor de meeste kiezers heeft het woord progressief een vage betekenis.
Het woord progressief is een paraplu waar van alles onder kan schuilen. Het is een verzamelnaam voor modieuze, eigentijdse trends. Geen centraal begrip waarmee je een sociaal-economische werkelijkheid kunt duiden zoals met het begrip Arbeid of een sociaal-culturele werkelijkheid zoals Christelijk.
Het is vooral niet conservatief of behoudend. Volgens AI van Google staat progressief voor vooruitgang, verandering en vernieuwing zijn. Vooruitgang waar naar toe? Verandering van wat? Vernieuwing van wat? Dat blijft de vraag bij PRO-Nederland.
