Posts tonen met het label politieke partijen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label politieke partijen. Alle posts tonen

dinsdag 13 oktober 2026

DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 16. DE VEERKRACHT VAN DE NEDERLANDSE DEMOCRATIE

Deelname politieke partijen aan verkiezingen, periode 1977-2023

(grafiek petrus)


Het toegenomen wantrouwen onder burgers als gevolg van de verschillende crisissen (gaswinning, stikstof, toeslagen kinderopvang en aanpak Corona epidemie) vraagt om een nader onderzoek naar de fundamenten van ons democratisch stelsel, te weten de deelname aan de verkiezingen door burgers en anderzijds de deelname van politieke partijen aan de verkiezingen. Immers zonder politieke partijen geen kiezers en zonder kiezers geen draagvlak voor de politiek, d.w.z. Tweede Kamer en Regering.


In de grafiek hierbovenzien we dat het aan deelname van politieke partijen aan verkiezingen niet ontbreekt. Integendeel, die deelname is de laatste jaren iets meer geworden.


In 1977 namen 24 partijen deel aan de verkiezingen, 11 behaalden een of meer zetels. Aan de laatst gehouden verkiezingen in 2023 deden 26 partijen mee aan de verkiezingen waarvan er 16 een of meer zetels haalden. Twee jaar eerder bij de verkiezingen in 2021 deden maar liefst 37 partijen mee waarvan 17 partijen een of meer zetels behaalden in de Tweede Kamer.


Als je daarbij rekent dat deelname aan de verkiezingen van een beginnende politieke partij ongeveer € 12.000 kost, organisatie en campagne voeren niet meegerekend, dan moet je vaststellen dat de Nederlandse democratie nog steeds leeft. Blijkbaar vindt men het de moeite waard om te proberen in de Tweede Kamer zetels te veroveren en van daaruit mee te doen aan de democratische machtsvorming in ons land.


Opkomst bij verkiezingen en deelname aantal partijen aan verkiezingen, 
periode 1977-2023
(grafiek:petrus)

Een tweede indicatie voor de veerkracht van onze democratie is de opkomst van kiezers tijdens de verkiezingen. In de grafiek hieronder zien we dat de opkomst sinds 1977 van 88 % is gedaald tot ongeveer 80%, een aderlating van nog geen 10 %. Als 8 op de 10 kiezers de moeite neemt om te gaan stemmen, kan men met een gerust hart stellen dat de Tweede Kamer nog altijd een breed draagvlak heeft onder de bevolking.


Dit gegeven tezamen met de vastgestelde ruime deelname van politieke partijen aan de verkiezingen wettigt de conclusie dat het Nederlandse democratie veerkracht heeft. 


Aangaande de vraag naar wantrouwen en politiek kunnen we stellen dat het wantrouwen zich niet vertaalt in een wantrouwen van het democratisch stelsel. Bijgevolg moeten we vaststellen dat het politieke wantrouwen de politici betreft. Het gaat niet om het stelsel maar om de poppetjes.


De Haagse politici doen er dus goed aan om in de spiegel te kijken en zich af te vragen waar het hen aan ontbreekt als zijn niet langer het gevraagde vertrouwen  van kiezers krijgen. Twijfel zaaien over het functioneren van ons democratisch stelsel is derhalve niet gepast, al is er altijd ruimte voor verbetering.






donderdag 27 februari 2025

38. HOE ZIT DAT IN OSS? SP OVER HOOGTEPUNT

 

Foto: Daan Scholte, Stadsarchief Oss.


Oss is vanaf 1850 een industriële groeistad met in 1950 afgerond 20.000 inwoners. Tien jaar later zijn er dat 30.000  en weer tien jaar later 40.000. In het jaar 2000 heeft de stad 56.000 inwoners. Daarna is de onstuimige groei afgevlakt zodat de stad nu tegen de 60.000 inwoners telt, maar de gemeente heeft door fusies met omliggende dorpen en stadjes bijna 100.000 inwoners.


Dorpen als Berghem, Haren, Megen, Lith, Lithoyen, Maren-Kessel, Geffen, Herpen, Ravenstein, Deursen en Dennenburg, Diemen en Deden, Macharen, Overlangel en Neerlangel maken deel van de gemeente Oss. Oss is daardoor een Maasgemeente geworden met meer dan 40 km Maasoever. 


Door de fusies blijft Oss een mix van stads en dorpsmensen. Dat heeft gevolgen voor de politieke verhoudingen in de gemeenteraad.  Van na de Tweede Wereldoorlog tot ongeveer 1970 is Oss een KVP stad, een partij die boeren, arbeiders en burgers verenigde ten behoeve van de katholieke emancipatie. De PvdA als arbeiderspartij bij uitstek krijgt al die jaren nauwelijks voet aan de grond.


We hebben gezien dat de socialistische SP, net als de PvdA een echte arbeiderspartij, wel voet aan de grond krijgt met in 2002 maar liefst 15 zetels in de gemeenteraad, die intussen uitgebreid tot 35 zetels.


Maar vier jaar later is er de groei bij de SP er alweer uit. In 2006 gaat het voor het eerst mis. “In maart 2006 zijn de gemeenteraadsverkiezingen een groot succes voor de landelijke SP. Tegen de trend in lijdt de Osse afdeling een gevoelig verlies. Het verlies van vier zetels komt toch wel hard aan. Wel blijft de SP de grootste partij in Oss.” (Historie SP afdeling Oss)


Ondanks de grootste te zijn, komt de partij terecht in de oppositie.


“Het besluit van de Lithse gemeenteraad om de gemeente op te heffen en aansluiting te zoeken bij Oss, zorgt ervoor dat Oss opnieuw een herindeling tegemoet gaat. De verkiezingen worden daarom gehouden in oktober 2010. Deze dag levert de SP negen raadszetels op. Daarmee blijft de SP ook in de nieuwe gemeente de grootste parij. De onderhandelingen met VDG en PvdA over voortzetting van het college, eventueel aangevuld met VVD, lopen vast. De SP komt na ruim acht jaar weer in de oppositie terecht.” (Historie SP afdeling Oss)

De SP scoort dus 9 zetels in 2010, vervolgens opnieuw 9 zetels in 2014 en dan verrassend maar niet spectaculair 11 zetels in 2018 om dan terug te zakken tot 8 zetels in 2022, de laatst gehouden verkiezingen. 15 zetels zijn uit het zicht verdwenen. 


Hoewel de VDG al die jaren ongeveer hetzelfde aantal zetels behaalt als de SP, slaagt die partij er in tegenstelling tot de SP, er telkens in om met andere kleinere partijen een college van. B&W te vormen waardoor de SP aan de zijlijn van de plaatselijke politiek komt te staan. Actie voeren alleen blijkt niet genoeg om in het college te komen.


Het CDA, ooit de machtigste partij van Oss, haalt in 2022 nog slechts 4 zetels. De andere landelijk partijen D66, VVD en Groen Links blijven in dat jaar steken op 3 zetels in 2022. Het PvdA, Forum voor Democratie en de andere lokale partij Beter Oss halen elk een zetel.


donderdag 11 maart 2021

STEMBILJET MET VEEL WANHOPIGE PARTIJTJES

Het stembiljet voor de verkiezingen op 17 maart met het record aantal van 32 partijen bedekt een hele keukentafel .
 

Ik heb het stembiljet uitgevouwen op tafel en gefotografeerd zodat u een beeld heeft van het stembiljet met 32 partijen. Voor Nederland waarschijnlijk een record. Er staan echt, heus waar 32 partijen op met namen als Bij1, JA21, Code Oranje, Volt, Nida, Piratenpartij, Libertaire Partij, Jong, Splinter, BBB, NLBeter, Jezus Leeft, Oprecht en nog wat andere namen. 

De kiezer heeft keus genoeg maar is meer keuzes ook meer democratisch? Hebben al die partijen zo'n verschillende opvattingen over politiek, mens en maatschappij dat daarvoor een eigen partij nodig is? Kunnen ze hun verhaal niet kwijt bij een al bestaande partij? Toegegeven dat kost moeite, veel moeite maar is dat meer moeite dan een eigen partij oprichten? Ik denk het niet.

Heeft dit gedrag te maken met de tijdgeest die zegt dat je pas meetelt, geleefd hebt of van betekenis bent  als je op het publieke scherm bent geweest, hoe kortstondig ook? Een andere mogelijkheid is ijdelheid, we leven immers in een tijd van ongebreidelde ijdelheid, persoonlijke ijdelheid die zich niets aantrekt wat anderen al klaar gespeeld hebben. Gebrek aan nederigheid en overschatting van het eigen ego staat het besef dat ideeën en gedachten vaak helemaal niet nieuw zijn, in de weg.   

Desondanks zullen er wel mensen zijn die deze overdaad een prachtig voorbeeld van Hollandse democratie vinden, maar wat moet je er als kiezer mee? Ga er maar aanstaan, een keus maken uit 32 partijen dat is nog erger dan een keus maken uit zorgaanbieders of aanbieders van energie. De ervaring leert dat veel kiezers zich niet in  nieuwe partijen verdiepen om er vervolgens op te stemmen. Daarom zijn ze op voorhand veroordeeld tot de marge en als ze onverhoopt een of twee zetels krijgen, zullen ze aan ruzie ten onder gaan als gevolg van persoonlijke ambities, ijdelheid en zelfoverschatting en ja gebrek aan politieke ervaring, dat ook leert de ervaring. Het is om treurig van te worden.