VLAANDEREN GAAT VOOR ONAFHANKELIJKHEID

Halverwege dit jaar, om precies te zijn op zondag 9 juni worden in buurland België tegelijkertijd Europese, federale en regionale verkiezingen gehouden. De belangrijkste zijn de federale verkiezingen.

De meeste Nederlanders zullen niet wakker liggen van verkiezingen in België. Ook al is het ons buurland, het land bepaalt niet ons lot in de wereld, zelfs niet in Europa. Alleen de haven van Antwerpen is belangrijk. Het is en blijft een concurrent van Rotterdam en de intellectuele, artistieke bakermat van Amsterdam. Brussel is als pseudo hoofdstad van de EU van gewicht voor onze nationale politieke besluitvorming. 

Ook al loopt er geen grens door het land, het is nauwkeurig  opgedeeld in een Vlaamse en Waalse  regio, elk met eigen bevoegdheden en vooral taal en cultuur. Brussel ligt daar tussenin als voornamelijk hopeloos. De Walen zijn over het algemeen tevreden met deze toestand. De helft van de Vlamingen helemaal niet en de rest accepteert het gelaten.

De nationalistische conservatieve volkspartij NVA geleid door  Antwerp's burgemeester Bart de Wever, de belangrijkste stad van heel België na Brussel, heeft de verkiezingen alvast op scherp gezet. Tijdens de nieuwjaarsreceptie van zijn partij, een groot feest voor enkele duizenden partijleden, heeft Bart de Wever aangekondigd deze keer voor het premierschap van zijn land te gaan én staatshervormingen in confederale richting. 

België moet van hem een confederaal land worden. In plaats van twee deelstaten in een land moeten het twee staten worden die besluiten een samenwerkingsverband te vormen, een confederatie.

De logica van dit verhaal is dat Vlaanderen dan in beginsel onafhankelijk land is. Wallonië kan Vlaanderen dan niet langer meer hypothekeren. Naar de zin en zienswijze van de Vlaamse nationalisten is Wallonië een financiële-economische ballast voor Vlaanderen.

Hoe liggen de kansen van de NVA en het uiterst rechtse nationalistische Vlaams Belang om hun politieke zin te krijgen? Historisch behalen die twee partijen samen bijna 50% van de stemmen.

Een score die wordt bevestigd door de laatste grote peiling gehouden in december vorig jaar met dit verschil dat Vlaams Belang het wint van de NVA. NVA voorzitter Bart de Wever wint het dan wel weer van Vlaams Belang voorzitter Tom van Grieken als populairste politieke leider. `

Met deze straffe zet van de Wever hoopt het NVA de koppositie van Vlaams Belang terug te winnen en zo de toon te kunnen zetten voor de staatshervormingen. De Vlaamse socialisten zijn de derde partij  en de christen democraten de vierde. Die laatste is Vlaams gezind en zou een rol kunnen spelen bij de kroning van Bart de Wever tot premier en de gewenste staatshervorming.

De Vlaamse nationalisten vinden van oudsher tegenover zich de Waalse socialisten, met 24% de grootste partij, de liberalen (20%), de groenen en de communisten met elk 14%. Tellen we links bij elkaar op dan is Wallonië een links land geflankeerd door liberalen.

Vlaanderen is een rechts nationalistisch land geflankeerd door socialisten en christendemocraten. De liberalen van de huidige federale premier De Croo zijn de kleinste partij van Vlaanderen geworden en dreigen uit de politieke boot te vallen. 

Het kan dus zijn dat we in de toekomst een nieuw buurland hebben, Vlaanderen geheten dat dan weer wel deel uitmaakt van België. Het blijft dan ook ingewikkeld. Wat dat betreft zullen de verkiezingen weinig veranderen. 

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 29

Voormalige Bar langs de N183 tussen Willebroek en Mechelen.
(Foto: 1998)

Bij gebrek aan een eigen Vlaams sprekende elite raakte de Vlaamse taal na de Belgische onafhankelijkheid verder in het slop. Toen na de Eerste Wereldoorlog, waarin de Vlaamse Westhoek ongelooflijk veel heeft geleden, de Vlamingen ernst begonnen te maken met hun ontvoogding van de Franstalige elite en van de dominante Franstalige cultuur en politiek, bleek pas goed hoe de twee taalgemeenschappen verzeild waren geraakt in een in bijna onontwarbare knoop van politieke en culturele belangen.

In de loop der jaren werd duidelijk hoe groot die knoop is en hoe strak hij zit. Ondanks allerlei maatregelen zoals de taalgrens, de faciliteiten gemeenten, de tweetaligheid van Brussel enz. beheerst deze knoop nog altijd de Belgische politiek. De politieke tegenstellingen als gevolg van deze knoop vat men samen onder de noemer  “communautaire spanningen”; spanningen tussen de Nederlands en Franstalige Gemeenschappen verdeeld over de Gewesten Vlaanderen en Wallonië en het Hoofdstedelijk Gewest Brussel. Telkenmale dat de Vlamingen een poging doen om de knoop verder te ontwarren, met name langs de weg van meer autonomie voor Vlaanderen, lopen de communautaire spanningen op, soms zo hoog dat België op barsten lijkt te staan. 

Tegelijkertijd wordt het streven naar Vlaamse autonomie door de Franstaligen met groot wantrouwen bejegend. Ze vinden het een duivelse samenzwering om België te breken. Helemaal ongelijk hebben ze daarin niet. 

Er zijn Vlaamse krachten die zo ver willen gaan. Het meest radicaal  is het het Vlaams Belang met op enige (tactische) afstand gevolgd door de Vlaams nationalistische N-VA. De Christendemocratische CD&V wil wel meer autonomie voor Vlaanderen maar wel binnen een federaal België. De opheffing van België zou Wallonië in een moeilijk parket brengen. Natuurlijk zijn er die aansluiting willen bij Frankrijk maar vooralsnog zijn er weinig aanwijzingen dat men daar in Frankrijk veel voor voelt.

Dat er in het huidige België voor de Franstalige minderheid niks anders op zit dan zich te schikken als minderheid met de onder democratische bestuur normale garanties is voor veel Franstaligen al een schrikbeeld. Ze voelen zich (nog) geen minderheid, zeker cultureel niet. Ze blijven vasthouden aan de bijzondere voorzieningen die zijn getroffen om hun als minderheid extra bescherming te geven tegen meerderheidsbesluitvorming. Tevens proberen ze verdergaande federalisering van het land te blokkeren.

Deze twee tegengestelde politieke krachten - behoud van België versus splitsing van het land - bedreigen geregeld de politieke stabiliteit van België. Soms dreigt het land, zeker sinds de opkomst van de electoraal succesvolle radicaal nationalistische partij N-VA onder leiding van Bart de Wever, onbestuurbaar te worden. Het  argument van solidariteit tussen het rijk Vlaanderen, arme Wallonië en kwakkelend Brussel is als gevolg van deze tegenstellingen en spanningen aan slijtage onderhevig. Het politieke draagvlak voor een verenigd België dreigt onder Vlamingen smaller te worden.

(verschijnt elke vrijdag)

BART DE WEVER EN DE ONTVOOGDING

Karel de Gucht houdt Bart de Wever in het vizier. Bart de Wever is uiteraard op alles voorbereid (digitale fotocompositie van petrus)

Bart de Wever is de gebeten hond in de Belgische politiek. Dat is hij al jaren en dat komt omdat hij een pragmatische Vlaamse politicus is met intellectuele bravoure en strategisch inzicht. Geen politicus doet het hem na. Hij zelf is een mooi voorbeeld van ontvoogding. Niet met de klak in de hand braaf luisteren naar de bovenbazen maar zijn  eigen inzichten volgen. Zijn belangrijkste politieke wapen bij dit alles is zijn antenne voor wat er onder Vlamingen leeft.

Ik ben van Noord Brabant en die provincie hoorde bij de Generaliteitslanden en die werden bevoogd vanuit den Haag. Dat was in mijn jeugd grotendeels verdwenen maar niet helemaal. Ik heb ik nog veel van de ontvoogding van het katholieke volksdeel beneden de grote rivieren meegemaakt. 

"Generaliteitslanden waren gebieden die in de tijd van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden onder direct bestuur van de Staten-Generaal vielen.

In tegenstelling tot de zeven gewesten (eigenlijk acht, maar Drenthe had geen stem in de Staten-Generaal) - Groningen, Friesland, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Holland en Zeeland – hadden zij geen stem in het landsbestuur. Het waren voornamelijk rooms-katholieke gebieden die in een later stadium van de Tachtigjarige Oorlog op de koning van Spanje veroverd waren, of in sommige gevallen zelfs pas verkregen werden na het einde van de Spaanse Successieoorlog in 1713, zoals Staats-Opper-Gelre. Ze fungeerden in veel gevallen als bufferzone tussen de Republiek en de Spaanse respectievelijk Oostenrijkse Nederlanden (dat was vooral Vlaanderen). In economisch opzicht werden ze als wingewesten uitgebuit met zware belastingen en heffingen." (Uit Wikipedia)

De Katholieke Volkspartij KVP heeft een grote rol gespeeld in de politieke ontvoogding. Langs de weg van de verzuiling zorgde het katholieke volksdeel voor zichzelf door katholieke sportclubs op te richten, katholieke bibliotheken, katholieke jeugdclubs, katholieke radiozenders en niet te vergeten katholieke universiteiten. 

De socialisten deden hetzelfde maar dan ter ontvoogding van de arbeidersklasse, zo kreeg je een socialistische omroep, socialistische bibliotheken, sportclubs enz. Uiteindelijk had elke groep zijn eigen zuil, dus ook de protestanten en de liberalen. Nederland leefde tientallen jaren gescheiden en toch samen in hetzelfde land met dezelfde democratische spelregels.

De ontvoogding voltrok zich langs politiek democratische weg. Aangemoedigd door de RK Kerk en de politieke leiders was de bevolkingsaanwas onder katholieken groter dan bij de andere zuilen. Zo kreeg je vanzelf meer stemmen en dus politieke macht. Toen de ontvoogding (emancipatie) van het katholieke volksdeel voltooid was, stortten de zuilen in. Nederlanders begonnen ontvoogd elkaar te kennen en waarderen.

Toch zijn er nog altijd restanten van te vinden. Ik hoor het medelanders hier en daar nog wel eens zeggen. Katholieken zijn niet echt betrouwbaar. Ze nemen het niet zo nauw met hun beginselen. Ze betalen hun belastingen liever niet. Misschien is daar wel iets van waar. De katholieke god is immers een Lieve Heer op wiens begrip je kunt rekenen. De protestantse god daarentegen is een zeer strenge vader die vooral let op beginselen en principes. 

Hoe zit het met de Vlaamse ontvoogding? dat gaat de goede kant op maar politiek democratisch zitten er nog haken en ogen aan. Het democratische beginsel van "een man, een stem" geldt niet voor federaal België. In het Franstalige Wallonië heb je als federaal parlementskandidaat minder stemmen nodig dan in Vlaanderen om verkozen te worden. Voor een Vlaamse zetel heb je gemiddeld 45.000 stemmen nodig. Voor een Waalse zetel slechts gemiddeld 37.000 stemmen. 

"En dat is nog niet alles. Daarnaast zijn er nog de pariteit (gelijke vertegenwoordiging in de regering), bijzondere meerderheden en zogenaamde ‘alarmbelprocedures’ om te verhinderen dat de Vlamingen van hun numerieke meerderheid gebruik zouden kunnen maken. Om een aantal wetten goed te keuren, is een tweederde meerderheid nodig in beide Kamers, en daarbovenop nog eens een gewone meerderheid in elke taalgroep. Al die maatregelen zijn erop gericht om de democratische Vlaamse meerderheid uit te schakelen of aan banden te leggen." ( zie website Vlaamse onafhankelijkheid) 

Door de Vlaamse ontvoogding met uitzicht op Vlaamse onafhankelijkheid weer hoog op de politieke agenda te zetten, raakten de Franstaligen in Wallonië en Brussel prompt van slag. In plaats van een debat aan te gaan met de Wever en zijn partij NV-A werd hem nationalisme en populisme verweten. Vooral de socialisten waren fel tegen de Wever terwijl je toch zou denken dat juist socialisten, die immers de ontvoogding van de arbeidersklasse zeggen na te streven, toch begrip zouden moeten hebben voor de Vlaamse ontvoogding.

Maar blijkbaar is ontvoogding van de arbeidersklasse iets heel anders dan van een land of streek zoals Vlaanderen. Dan heet het nationalisme en dat is gevaarlijk. Inderdaad, nationalisme kan gevaarlijk zijn, maar dat gevaar is niet groter dan dat van de klassenstrijd zo weten we intussen ook na de val van het communisme. Maar beide hebben ook hun goede kanten mits met mate beleden. 

De Wever wordt ook populisme verweten. Wat dat precies is moeilijk vast te stellen. Het zou een vorm van politieke retoriek zijn met voornamelijke loze of onmogelijke beloften aan het volk in dit geval de Vlamingen. Zo bezien was het voorstel van de 8 urige werkdag en de 40 urige werkweek vroeger ook een populistisch voorstel. Inmiddels is het werkelijkheid geworden. 

Ook de Vlaams rechtse politieke elite voelt zich opgejaagd door nieuwkomer de Wever. Een voorbeeld van zo'n geplaagd man is de Vlaamse politicus Karel de Gucht, voorman van de Liberale Partij Open VLD. Hoewel zijn partij deel uitmaakt van zowel de Vlaamse regering en de Belgische federale coalitieregering schiet de Gucht graag op de Wever. Als voormalig Liberaal kopstuk en tot voor kort Eurocommissaris krijgt hij daarvoor de nodige media aandacht. Het pleit dan weer voor de Gucht dat hij zich niet alleen politiek maar ook intellectueel voelt uitgedaagd door Wever, maar voorlopig staat hij op achterstand. 

VLAAMS NATIONALISME

Is Bart de Wever de nieuwe prins Willem van Oranje? (een digitale collage van PETRUS)

Als de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Vlaanderen iets duidelijk maakt dan is het wel dat Bart de Wever met zijn partij de Nieuwe Vlaamse Alliantie N-VA het Vlaams nationalisme definitief salonfähig heeft gemaakt. Daar waar zijn voorgangers bleven steken in de spoken van het verleden, Vlaamse nostalgie, provincialisme en politieke rancune, slaagde de Wever erin de grondslagen te leggen voor een modern Vlaams nationalisme. Voor veel Vlamingen een opluchting, zo blijkt uit de verkiezingsuitslag.

De traditionele politieke partijen staan er bij en kijken er naar zo zie ik tijdens de TV debatten van de partijvoorzitters. Vooral de liberale Open VLD en de sociaal-democratische Socialistische Partij Anders SP.A schieten in een kramp. Geen wonder, de voorzitters van die 2 partijen zijn politieke erfgenamen van hun vaders. De liberale partijvoorzitter Alexander de Croo is de zoon van Herman de Croo, voormalig parlementslid, 14 jaar minister, parlementsvoorzitter, minister van staat en Belgicist, d.w.z. Belgische eenheid voor alles. De socialistische partijvoorzitter Bruno Tobback is de zoon van de roemruchte Louis Tobback, ook ooit socialistisch partijvoorzitter, minister, parlementslid en nu burgermeester van Leuven. Socialisten gaan over emancipatie van de arbeidersklasse . Ze hebben niks met emancipatie van bevolkingsgroepen die een taal en een cultuur delen.

De Christen Democratische CD & V is niet happig op splitsing van België maar het is wel een brede volkspartij. Tijdens deze verkiezingen is gebleken dat ze nog altijd diep geworteld is in de Vlaamse samenleving ondanks de ontkerkelijking en de vele schandalen over seksueel misbruik in Katholieke instellingen. In zekere zin heeft de CD&V ten tijde van voorman Leterme de N-VA op het paard gezet door indertijd een lijstakkoord te sluiten. Bart de Wever kreeg als het ware de zegen van de CD&V.

Hoe nu verder? De klassieke partijen houden krampachig vast aan hun uitgezette koers. Ze wijzen erop dat het geen federale verkiezingen waren, dat de zesde staatshervorming er aan komt en dat ze de crisis gaan oplossen. Het is de tactiek van tijd winnen samen met de Franstalige minister president Elio di Rupo in de hoop of de waan dat het allemaal wel zal overwaaien. Zo is het immers tot nu toe altijd gegaan dus waarom ook nu niet?