Posts tonen met het label pacificatie van gent. Alle posts tonen
Posts tonen met het label pacificatie van gent. Alle posts tonen

vrijdag 11 mei 2018

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 38

Pieter Balten (ca.1525 Antwerpen ca. 1598) Naar Maarten van Cleve (1527 Antwerpen 1581),
'Het slechten van de citadel van Antwerpen in augustus 1577.'
"Om de opstandige steden in de Nederlanden te kunnen beheersen,
liet de hertog van Alva (de militaire zetbaas van Flips II) in verschillende plaatsen
citadellen of dwangburchten bouwen.
De Antwerpenaren veroverden in 1577 de citadel van hun stad op de Spanjaarden
Het garnizoen werd verdreven; de dwangburcht afgebroken.
(Te zien in het Noordbrabants Museum te Den Bosch). 

In 1576 was Antwerpen in feite de hoofdstad van de opstand tegen de Spaanse koning Filips II. Maar dat duurde niet lang. Antwerpen werd weer ingenomen door de Spanjaarden en zo werd uiteindelijk niet de havenstad Antwerpen maar de havenstad Amsterdam de hoofdstad van de opstandelingen en uiteindelijk van de hele Republiek. 

De Spanjaarden beseften van meet af aan hoe belangrijk Antwerpen was als haven voor het achterland van Vlaanderen en besloten daarom om de stad zo spoedig mogelijk terug te veroveren. De militaire details van het beleg, de uithongering en uiteindelijk de val van de stad laat ik graag over aan de liefhebbers van militaire geschiedenis. Op 3 juli 1584 begon de omsingeling, op 17 augustus 1585 tekende burgemeester Marnix van Sint-Aldegonde de overgave. Ruim een jaar had de stad geprobeerd uit handen van de Spaanse koning te blijven. Willem van Oranje bleek niet voldoende middelen en mogelijkheden te hebben om zijn  belofte de stad te hulp te schieten na te komen.

“De Peis (vrede) werd uitgeroepen op de Grote Markt. De burgemeester had bekomen dat tegenstanders van de koning de kans kregen de stad te verlaten. Veel protestantse kooplieden en intellectuelen maakten daar gebruik van en vertrokken naar het Noorden. Er werden in totaal vierentwintig voorwaarden opgesteld, onder andere: het katholieke geloof moest opnieuw ingesteld worden, kerken herbouwd, verdreven katholieke gezinnen en geestelijken moesten weer ontvangen worden. De koning zou de Antwerpenaren voor hun misdaden tegen het Spaanse Rijk vergeven en de ketters toestaan nog vier jaar in de stad te blijven wonen. Als schadevergoeding voor de onkosten van de belegering werd vierhonderdduizend gulden in rekening gebracht. Die boete was zo groot dat er een aparte stadskas, de reductiekas, werd opgericht om inkomsten voor de betaling te organiseren. Krijgsgevangenen (van beide partijen) moesten worden vrijgelaten, mits deze niet van tevoren een losgeld hadden bepaald.” (Wikipedia: beleg van Antwerpen 1584-1585)

Met de val van Antwerpen was het lot van heel Vlaanderen bezegeld. Het zou tot 1815 in vreemde handen blijven, eerst dat van de Spaanse Habsburgers, daarna onder de Oostenrijkse Habsburgers. Tot die tijd zouden de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden geheel verschillende richtingen opgaan. 



De val van Antwerpen in 1585 markeerde de scheiding van noord en zuid en in 1588 ontstond in het noorden de calvinistische Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De Zuidelijke Nederlanden bleven katholiek onder het bewind van een door de Spaanse koning benoemde landvoogd. Het katholicisme bleef de enige toegestane godsdienst en Brussel bleef het machtscentrum van de Habsburgers.(Wikipedia: Tachtigjarige oorlog)

(verschijnt elke vrijdag)

vrijdag 4 mei 2018

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 37

Antwerpse straatveger 1993
©petrus nelissen

De Vlamingen wonnen de Guldensporenslag (1302) tegen de Franse koning  maar niet de oorlog. Het koninklijke gezag werd twee jaar later alweer hersteld met de overwinning bij de Slag van Pevelenberg.  250 Jaar later ging het weer net zo. Antwerpen was een van de eerste opstandige steden tegen koning Filips II. Het was het echte begin van de Opstand of Tachtigjarige Oorlog. Maar in plaats dat Antwerpen de voorhoede van de bevrijding van de Nederlanden zou worden, werd het een paar jaar later door de Spaanse Hertog en legeraanvoerder Alva alweer onder Spaans gezag gesteld.

De Tachtigjarige Oorlog begon pas goed op gang te komen na de Spaanse Furie van muitende soldaten van Filips II in Antwerpen.

De pogingen van Filips II om het protestantisme te onderdrukken en om regering, rechtspraak en vooral belasting te hervormen en te centraliseren leidden tot een opstand in de Lage Landen. De stadhouder van de Spaanse koning Willem van Nassau, Prins van Oranje, liep over naar de opstandelingen. Hoewel er ook in het Zuiden veel wrevel tegen de koning was, begon de openlijke opstand in Holland (Den Briel op 1 april 1572 en Zeeland). Koning Filips II behaalde wel wat militaire successen, maar de opstand werd er niet mee bedwongen; hij ging bovendien bankroet aan de hoge kosten van de huurlingen. Deze gingen in 1576 muiten wegens gebrek aan soldij, met name in Antwerpen; dit werd de Spaanse Furie genoemd. Gent werd door aanhangers van Oranje overgenomen en de Staten van Brabant riepen eigenhandig de Staten-Generaal bijeen. Met de Pacificatie van Gent (1576) sloten de Staten van Brabant, Vlaanderen, Artesië en Henegouwen een overeenkomst met de Staten van Holland en Zeeland, en namen de Prins van Oranje aan als hun stadhouder. (Wikipedia: Pacificatie van Gent)

In hetzelfde jaar nog sloot Antwerpen zich aan bij de Generale Unie.

“In 1576 sloot Antwerpen zich aan bij de Pacificatie van Gent. Het jaar daarop kwam er een sterk calvinistisch bewind in de stad aan de macht dat zich zelf de Antwerpse Republiek noemde, deze stond onder leiding van buitenburgemeester Filips van Marnix van Sint-Aldegonde. In die periode van radicalisering was het katholicisme officieel verboden. Op 29 juli 1579 ging de stad ook deel uitmaken van de Unie van Utrecht. De grootste Nederlandse stad, met in die tijd meer dan 100.000 inwoners, werd daardoor de hoofdstad van de Nederlandse opstand. In 1583 verbleef Willem van Oranje tijdelijk in Antwerpen met zijn hofhouding.”
(Wikipedia: Beleg van Antwerpen (1584-1585)


Was Antwerpen als rijkste en grootste Nederlandstalige stad voorbestemd om de hoofdstad van de opstandige provinciën te worden en wie weet de nieuwe Republiek?

(verschijnt elke vrijdag)

vrijdag 27 april 2018

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 36

Travestiet in het Schipperskwartier van Antwerpen, 1993

De val van Antwerpen in 1832 was de bezegeling van de ondergang van het Verenigde Koninkrijk der Nederlanden met dank aan de Fransen, die veertig jaar daarvoor orde op zaken hadden gesteld in Nederland zelf door het te bezetten en daarna onder andere de scheiding tussen De Republiek en de Generaliteitslanden eindelijk op te heffen. Blijkbaar was een Europese mogendheid als Frankrijk nodig om van Nederland een land te maken waar alle burgers - protestanten en katholieken - voortaan gelijk zijn voor de wet. Eerst was de Republiek de modernste aller naties om prompt daarna een land te worden met burgers van de eerste en de tweede categorie.

Deze tweede val van Antwerpen, de eerste was aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog, bevestigde opnieuw het lot van Vlaanderen en de Vlamingen. Ze stonden er weer alleen voor. Nou ja, niet helemaal alleen. Samen met de Franstaligen Walen en de Brusselaars stichtten ze de onafhankelijke staat België. Maar die nieuwe staat, goed tweehonderd jaar na de stichting van de Republiek, gaf hun uiteindelijk minder in plaats van meer zelfbeschikking. De Nederlandse taal en cultuur werden zoveel mogelijk verdrongen ten koste van het Frans en de Franse cultuur. België werd ongewild het vreedzame strijdtoneel tussen het Latijnse en het Germaanse Europa.

Eigenlijk hebben de Vlamingen nooit succes gehad met hun strijd voor onafhankelijkheid en zelfbeschikking. Zelfs de roemruchte overwinning tijdens de Guldensporenslag bij Kortrijk (1302), in Vlaanderen gevierd als het begin van het nationaal Vlaams bewustzijn,  bracht hun nauwelijks een stap verder naar onafhankelijkheid en  zelfbeschikking. Al na een paar jaar was het gedaan met de eigengereide Vlaamse Graaf en zijn burgers en moesten ze hun hoofd opnieuw buigen voor toen nog de Franse koning.


“Vlaanderen herwon zijn zelfstandigheid van vroeger, maar werd bij de Slag bij Pevelenberg in 1304 tijdens de onderhandelingen tot zware toegevingen gedwongen nadat die slag onbeslist was geëindigd. De graaf van Vlaanderen bleef onafhankelijker dan de andere Franse leenmannen, maar de Franse koning verstevigde zijn gezag en de graaf boette een deel van oude verworvenheden in. Het is pas na de Bourgondische eenmaking en de Honderdjarige oorlog dat Vlaanderen uit het Frans leenverband werd gelicht, wat een definitief beslag vond in 1548 met de Vrede van Augsburg.” (Wikipedia: Guldensporenslag)

(verschijnt elke vrijdag)