CHINESE ZONNEPANELEN EN WESTERSE SCHIJNHEILIGHEID

 

Volgens een artikel in het FD stapelen de bewijzen zich op dat Chinese zonnepanelen worden gemaakt met hulp van dwangarbeiders, zijnde Oeigoeren, een Chinese moslimminderheid die genadeloos wordt heropgevoed volgens de beginselen van de Chinese Communistische Partij. Het radicale Maoïsme dat miljoenen Chinezen het leven heeft gekost heeft zich geëvolueerd tot koloniaal Staatskapitalisme. 

Wie enigszins op de hoogte is van de onderdrukking van de arbeidsrechten in China, weet dat zulke zaken gemakkelijk kunnen. In een land waar vakbondsvrijheid niet bestaat, is dwangarbeid van staatswege niks bijzonders. Ooit heb ik als Verbondssecretaris van het toenmalige Wereld Verbond van de Arbeid (WVA, in 2006 opgegaan in het IVV) met een achtkoppige delegatie van de Communistische Chinese Federatie van Vakbonden geprobeerd een dialoog te voeren over democratisering van de Chinese vakbeweging. Ik kreeg nul op rekest.

Wie nog mocht twijfelen aan het dictatoriale Chinese Staatskapitalisme hoeft maar naar de ontwikkelingen in Hong Kong te kijken om te weten hoe de vlag van vrijheid en democratie er in China bijhangt. Het lot van de vrijheidslievende kunstenaar Ai Weiwei is al even sprekend. Hij is verbannen naar het buitenland waar hij nog maar nauwelijks durft spreken uit angst voor represailles tegen zijn familie.

Wat mij ergert is de schijnheiligheid van het Westen en de bedrijven die geld verdienen over de ruggen van de geknevelde Chinese arbeiders. Nooit heb ik gelezen over een Ikea of andere Westerse grootinvesteerder die bezorgd zou zijn over het gebrek aan vakbondsvrijheid.

Telkens opnieuw blijkt het Westen met zijn zakenmensen de ogen te sluiten voor deze fundamentele schendingen van mensenrechten in China. En is het niet in China dan wel in Qatar waar migranten onder verschrikkelijke omstandigheden voor een veel te laag loon werken aan de bouw van voetbalstadions. In de voetbalwereld wordt de hete bal van de migranten uitbuiting in Qatar schijnheilig heen en weer geschoven tussen de diverse internationale instanties.

Ik ben benieuwd of milieuclubs als Greenpeace, Wereld Natuur Fonds, Milieudefensie enz. , betrokken als zij zijn bij de energietransitie, deze tactiek van pappen en nathouden overnemen als het gaat over dwangarbeid bij de productie van zonnepanelen of zich daadwerkelijk gaan inzetten voor mensenrechten in China. 

Tot nu toe heb ik eigenlijk ook nog maar weinig van ze gehoord over de schending van mensenrechten bij de winning van grondstoffen in Afrika die o.a. nodig zijn voor “duurzame” batterijen. Juist zij die strijden voor duurzame energie en behoud van natuur zouden prioriteit moeten maken voor een duurzaam mensenrechtenbeleid.
 

DUURZAME EN MILEUVRIENDELIJKE AFRIKAANSE ZZP'ERS

Straatventer tevens ZZP'er in de straten van Kinshasa, Congo 2009

Deze straatverkoper is een Zelfstandige Zonder Personeel die niet alleen op duurzame en milieuvriendelijke wijze waren verkoopt in de straten maar ook nog bijzonder mobiel en flexibel is. In plaats van gebruik te maken van een systeem van on-line verkoop, wat minder duurzaam en milieuvriendelijk is, gaat hij van klant tot klant om zijn waar aan te bieden. Vanwege het mens tot mens contact is deze manier van werken ook veel mensvriendelijke dan bijvoorbeeld een on-line webshop. Zoals je op de foto kunt zien hergebruikt hij karton om daarop zijn waar uit te stallen. Ook een bewijs van duurzaamheid en milieuvriendelijke handel. Ik zou deze jongen willen voordragen voor het verkrijgen van een prijs voor milieuvriendelijke en duurzame straathandel.

ZZP'er in de straten van Kinshasa, Congo 2009

Nog een voorbeeld van een flexibele en mobiele ZZP'er in Kinshasa, Congo. Ook hij heeft een hergebruikte doos als uitstalkast voor zijn waren. Die zijn duidelijke vakkundig en met inzicht uitgestald zodat een klant met een oogopslag kan zien wat hem aangeboden wordt. Je zou willen dat ze in ons land op dezelfde efficiënte en overzichtelijke manier hun waren uitstalden.

Door zijn waren op zijn hoofd te vervoeren, heeft hij zijn handen vrij voor het afrekeningen van de gekochte waren of eventuele andere noodzakelijke dingen te doen. 

DER NEUE VOLKSWAGEN

© petrus nelissen

Ik ben benieuwd hoe het dieseldebat in Duitsland gaat aflopen. Want dat de luchtkwaliteit veel geld gaat kosten is zeker. 16 Miljoen dieselauto’s van pakweg gemiddeld 25.000 euro per stuk moeten op termijn vervangen worden. Dat betekent een kapitaalvernietiging van grofweg € 400 miljard en dan hebben we het nog niet over vrachtwagens, vervoersauto’s, busjes enz.

Ik wil geen doemdenker zijn maar de klap voor de Duitse autoindustrie zou straks wel eens onherstelbaar kunnen zijn met als gevolg honderduizenden werklozen. Dat betekent nog meer economische en sociale ellende. Weegt deze economische en sociale schade op tegen de gezondheidsschade door luchtvervuiling? Dat lijkt me een zaak voor de politiek in plaats van de rechter.

Ik zag van de week op de Nederlandse TV een VPRO reportage uit de Boliviaanse stad Potosi (uit de serie Over de rug van de Andes) over mijnwerkers die in coöperatief verband zilver uit een eeuwenoude mijnberg halen. Het werken in die primitieve mijnen is op zich al heel gevaarlijk met als gevolg doden door ongelukken maar nog zekerder is dat de mijnwerkers zo rond hun 45ste jaar dood gaan aan de vermaledijde mijnziekte, stoflongen zouden we hier zeggen.

Toch blijven ze er werken omdat er geen ander werk is om van te leven. Een diep en diep treurig lot waarvan je hoopt dat het deze mensen bespaard zou blijven ook al dragen ze hun lot naar het schijnt met minder gelatenheid dan je zou denken. Naarmate onze wetenschappers steeds meer stoffen en stofjes ontdekken die schade aan onze gezondheid berokkenen wordt het duidelijk dat onze economische activiteiten altijd op de een of andere manier een prijs hebben, hetzij in de gezondheid, hetzij in de economie. 

Ik vrees dat er op dit punt ondanks alle wetenschappelijke kennis niets zal veranderen. Vooruitgang bestaat niet. We zullen altijd een prijs betalen voor onze economische activiteiten, wat we ook doen. Die prijs zal met het de bevolkingsgroei alleen maar toenemen. We zullen steeds meer ruimte in beslag nemen ten koste van de natuur waardoor die steeds minder mogelijkheden heeft zich te herstellen van de schade

Dat er geen ontsnappen mogelijk uit deze dubbele val van bevolkingsgroei en technische vooruitgang bleek onlangs uit een verhaal over de grondstof lithium die nodig is om batterijen te maken voor smartphones en elektrische auto’s. De vraag naar lithium zal binnen enkele jaren het aanbod overstijgen. Nog tragischer is dat het meeste lithium vooral komt uit mijnen in Congo, een van de armste landen in Afrika met permanente bloedige oorlogen, dodelijke politieke conflicten, honger, kinderarbeid en massale verkrachting van vrouwen. Nee, de elektrische auto en de smartphone zijn ook niet van smetten vrij.

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 9

De in Nederland geboren Jonathan die samen met zijn Congolese vader in België
bij de Post werkt.Jonathan is nooit in Congo geweest.
Hij woont het liefst in Nederland. (foto: december 2015)

Je ziet steeds meer Afrikanen, niet alleen in Brussel maar ook in de rest van Vlaanderen. Ik zie ze de laatste tien jaar vaker in mijn dorp. Een man en vrouw bij een bushalte op zoek naar werk. Een in Nederland geboren postbode met een Congolese vader die ook in België werkt. Hij is meteen het levende bewijs dat migranten verder kijken dan alleen België. Zij denken Europees en dat terwijl de Europeanen zelf de laatste tijd zich steeds meer achter hun eigen grenzen willen verschuilen.

Ik kom mannen en vrouwen tegen op de fiets, lopend achter een kinderwagen of met kinderen en tassen. Een Ghanese vrouw, al enkele jaren getrouwd met een dorpeling, vertelt dat ze de nieuwkomers helpt om de eerste moeilijkheden te overwinnen. Het moest er van komen. België - en in het verlengde daarvan Europa- is rijk en Afrika is arm. Dat vraagt om migratie van arm naar rijk, zeker in een wereld die kleiner is geworden door de TV, de slimme telefoon en de reismogelijkheden. De economische vluchteling uit Afrika is een feit. 

Nu al meer dan tien jaar geleden vertelt mij een collega uit Togo dat hij zijn dochter en twee zoons naar Europa heeft gestuurd. Want - zo zei hij - ze kunnen een nog zo goede opleiding hebben, er is geen werk in Togo en dus ook geen toekomst. Zijn dochter leer ik kennen toen ze net getrouwd was met een Togolees die als onderwijzer werkt in Brussel. Ze woont op de zolder van een oud groot herenhuis in Schaarbeek. 

Het slecht onderhouden huis met drie verdiepingen en een zolder  zit barstens vol migranten. Ik hoor bij het trappen lopen naar boven op elke verdieping weer een andere taal. Eenmaal boven tref ik dochter G. aan met twee kinderen, haar eigen dochtertje en een meisje uit het vorige huwelijk van haar man. 

Haar zolderkamer is zo klein dat je er nauwelijks bewegen kunt. Met hulp van kleden en doeken is de zolder ingedeeld in een woonkamer met koelkast, een slaapkamer en een keuken. De huur van de zolderkamer is buitengewoon hoog in verhouding tot hun inkomen. Opgeteld met de huur van de andere verdiepingen moet de huiseigenaar bezig zijn met rijk worden. Het is altijd hetzelfde liedje.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 8

Twee Congolese zegslieden tijdens een demonstratie voor de bevrijding van Arman Tugulu
bij afgezette straat met de Congoleseambassade. Oktober 2010

In een gesprek met een Congolese demonstrant in Brussel vraag ik hem in ook zijn taal Frans waarom hij eigenlijk in Brussel woont en niet in Kinshasa? Niet dat ik niet weet dat Kinshasa een ramp is van misère, verval en chaos waar je beter niet kunt wonen. Ik heb het verschillende keren met eigen ogen gezien. Maar toch, naar Brussel komen is ook weer zoiets. Niet voor hem, voor hem is Brussel een oude bekende waar hij als voormalig gekoloniseerde met net zoveel recht mag wonen als de Brusselaar. 

Daar staan we dan. Kinshasa en Brussel, Congo en België hebben een gedeelde geschiedenis, of we dat nu leuk vinden of niet. En laten we eerlijk zijn, wij zijn er mee begonnen. Ontdekkingsreizigers zijn onze helden. Ik heb hem maar niet gevraagd of hij zijn Brussels woonrecht ziet als een vorm van herstelbetaling voor de koloniale uitbuiting en onderdrukking, maar het zou me niks verbazen.

Aan zo een gedeelde geschiedenis kun je niet zomaar een einde maken, ook niet nadat het land onafhankelijk is geworden. De gedeelde geschiedenis blijft. België met Congo, Nederland met Suriname en ook nog steeds Indonesië. Alles wat in de vroegere kolonie gebeurt, heeft zijn weerslag in het vroegere moederland en andersom zelfs met terugwerkende kracht.

We beginnen ons te schamen voor ons koloniale verleden. Onze helden vallen van hun voetstuk want onrecht blijft onrecht, ook al is het lang geleden. Kinshasa en Brussel zijn ondanks de onafhankelijkheid van het voormalige Congo, communicerende vaten gebleven. Daar onderdrukking en verzet, dan hier in Brussel demonstraties en verzet. De politie mag met hekken de straat met de Congolese ambassade afsluiten om erger te voorkomen, het verandert niets aan de gevoelens van de Congolezen. Die gevoelens zijn en blijven in Brussel. Ze horen voortaan bij de stad.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 7

Metro halte Beekkant (2009)

Brussel heeft niet alleen veel bestuurslagen, het heeft ook wijken met geheel verschillende culturen, wijken waar groepen migranten zich concentreren. De grootste groepen migranten in Brussel zijn de Congolezen uit voormalig Belgisch Congo en de Marokkaanse en Turkse gastarbeiders uit de jaren 1960 gevolgd door gezinshereniging. (cijfers 2015 te vinden in Wikipedia).  

Ik vermoed dat het aandeel van migranten op de totale Brusselse bevolking in 2 jaar tijd als gevolg van de vluchtelingencrisis groter is geworden. Hoe dan ook, wie met de Metro reist, kan met eigen ogen zien hoe divers de Brusselse bevolking in de loop der jaren is geworden. De Congolese wijk Matonge (ook wel "klein Zaïre" genoemd), is sinds enige tijd een metro-halte geworden in combinatie met de halte Naamse Poort. Het kan je overkomen dat je op een gegeven moment verbaasd vaststelt dat je als blanke de enige bent in een metro coupé. De talen die je links en rechts hoort zijn soms zelfs voor een ervaren wereldreiziger moeilijk te plaatsen. 

Brussel is geen metropool met miljoenen inwoners maar wel een wereldstad zoals Parijs, Londen en Amsterdam, ook hoofdsteden van voormalige koloniale rijken. Ook zij hebben uitgebreide wijken met migranten uit hun voormalige koloniën. En zoals in al die steden houden de migranten contact met hun verwanten daar en voeling met de ontwikkelingen in hun land, in het geval van de Congolezen zeker ook als het om de rol van België in hun land gaat. Het koloniale verleden mag dan voor de gemiddelde Brusselaar of Belg een afgesloten hoofdstuk zijn, voor de Congolezen is dat nog lang niet het geval.

Dit schilderij verdient enige uitleg.

Ik heb het op een werkreis gekocht in Kinshasa op een markt voor souvenirs.
Eenmaal thuis heb ik het enigszins veranderd. De naam van de Congolese
schilder is vermoedelijk ALPHA zoals je rechtsonder kunt zien.
De bedoeling van de bewerking is om duidelijk te maken dat
er in Congo nog wel andere avonturiers geweest zijn dan Tintin.

Het doek is geknipt uit een baal suiker en vast gemaakt op een zelf
gemaakte houten lijst. De afmeting is 38 x 45 cm

(verschijnt elke vrijdag)

HEEFT SHELL VUILE HANDEN IN AFRIKA?

Illegale benzinehandel bij nacht langs de grote weg tussen Lomé, de hoofdstad van Togo en Cotonou, de hoofdstad van Benin (foto 2014).

Shell wordt opnieuw beschuldigd van ernstige wandaden -zelfs oproep en aanmoediging tot moord- in Nigeria, daarin gesteund door Amnesty International. Nigeria is het land waar ik jarenlang frauduleuze emails uit kreeg van oplichters. 

Hun verhaal was simpel. Zij, familieleden van een overleden minister, hadden enkele miljoenen op een rekening in Nigeria staan die zou gauw mogelijk naar het buitenland gesluisd moesten worden. Of je bereid was jouw rekening ter beschikking te stellen om het geld door te sluizen naar het buitenland? Aan het eind van de rit wacht je dan een vette beloning.

In de kranten las ik het ongelooflijke verhaal dat er mensen waren die er intuinden. Die hadden blijkbaar nog nooit gehoord van grootschalige oplichting tegen de achtergrond van al even grootschalige corruptie. Als ze ook maar een klein beetje Afrika ervaring hadden gehad dan hadden ze dat geweten. Hoe komen ministers anders aan zoveel miljoenen?

In Afrika en helaas niet alleen daar, is corruptie normaal. Het gaat van de politie agent die (oneigenlijke) boetes in eigen zak steekt tot de hoogste autoriteiten die miljoenen verdienen met deals waarbij hun handtekening en/of invloed nodig is.

Ik heb meegemaakt hoe VN instellingen gedwongen werden de douane om te kopen met cadeau’s om meubels van projectmedewerkers te kunnen importeren terwijl daar officiële akkoorden over waren. Hoog geplaatste autoriteiten tot aan de president eisten ontwikkelingsprojecten op voor hun familie waaronder bijvoorbeeld studiebeurzen.

Welke Afrika reiziger heeft niet meegemaakt dat de douane bij controle niet vroeg om een cadeau? Natuurlijk, dit is ongevaarlijke corruptie van kleine en miezerige mannetjes die het voorbeeld van de groten volgen. Het principe is duidelijk. Als je wat wil dan moet je op de een of andere manier dokken. En dat is corruptie.

Corruptie is per definitie gekoppeld aan macht. Kijk naar Zuid Afrika waar de huidige president Zuma nu al enkele jaren beschuldigd wordt van grootschalige corruptie. Zo lang zijn partijkliek hem steunt zal hij aan de macht blijven om met zijn mensen nog meer geld te verdienen met corruptie, wat tegenstanders ook beweren.

In een land als Congo gebeurt hetzelfde of in Rusland waar potentiële tegenstanders van president Putin langs corrupte weg worden uitgeschakeld. In Afrika en elders in de wereld is bij gebrek aan een stabiele en ontwikkelde rechtsstaat de corruptie veel meer aanwezig en bijna onvermijdelijk vergeleken met een ontwikkelde en stabiele rechtstaat als Nederland. 

De vraag is of je de beginselen van onze rechtsstaat kunt toepassen op bijvoorbeeld een zo door en door corrupt land als Nigeria zoals nu de aanklagers van Shell willen? In beginsel moet dat kunnen maar in de praktijk is dat zo goed als onmogelijk gezien de corruptie van hoog tot laag. Voor een bedrijf dat zoiets wil vermijden, zit er niets anders op dan uit zo een land weg te blijven of te gaan. 

In de praktijk heeft dat tot gevolg dat veel bedrijven zich bijvoorbeeld terug zouden moeten trekken uit Zuid Afrika of Congo want het kan niet anders of ook zij worden op een gegeven moment besmet met corruptie van hogerhand met het gevaar zelf gecorrumpeerd te worden en voor de rechter te moeten verschijnen zoals nu met Shell gebeurt.

Het misschien onbedoelde gevolg daarvan is dat vele duizenden mensen hun toch al schamele inkomen kwijt raken, dat de armoede in het land groter zal worden en het land nog minder kansen heeft zich te ontwikkelen want zonder particuliere investeringen is ontwikkeling onmogelijk. De rijke bovenlaag redt zich natuurlijk altijd desnoods met hulp van grootschalige oplichters.