HEEFT SHELL VUILE HANDEN IN AFRIKA?

Illegale benzinehandel bij nacht langs de grote weg tussen Lomé, de hoofdstad van Togo en Cotonou, de hoofdstad van Benin (foto 2014).

Shell wordt opnieuw beschuldigd van ernstige wandaden -zelfs oproep en aanmoediging tot moord- in Nigeria, daarin gesteund door Amnesty International. Nigeria is het land waar ik jarenlang frauduleuze emails uit kreeg van oplichters. 

Hun verhaal was simpel. Zij, familieleden van een overleden minister, hadden enkele miljoenen op een rekening in Nigeria staan die zou gauw mogelijk naar het buitenland gesluisd moesten worden. Of je bereid was jouw rekening ter beschikking te stellen om het geld door te sluizen naar het buitenland? Aan het eind van de rit wacht je dan een vette beloning.

In de kranten las ik het ongelooflijke verhaal dat er mensen waren die er intuinden. Die hadden blijkbaar nog nooit gehoord van grootschalige oplichting tegen de achtergrond van al even grootschalige corruptie. Als ze ook maar een klein beetje Afrika ervaring hadden gehad dan hadden ze dat geweten. Hoe komen ministers anders aan zoveel miljoenen?

In Afrika en helaas niet alleen daar, is corruptie normaal. Het gaat van de politie agent die (oneigenlijke) boetes in eigen zak steekt tot de hoogste autoriteiten die miljoenen verdienen met deals waarbij hun handtekening en/of invloed nodig is.

Ik heb meegemaakt hoe VN instellingen gedwongen werden de douane om te kopen met cadeau’s om meubels van projectmedewerkers te kunnen importeren terwijl daar officiële akkoorden over waren. Hoog geplaatste autoriteiten tot aan de president eisten ontwikkelingsprojecten op voor hun familie waaronder bijvoorbeeld studiebeurzen.

Welke Afrika reiziger heeft niet meegemaakt dat de douane bij controle niet vroeg om een cadeau? Natuurlijk, dit is ongevaarlijke corruptie van kleine en miezerige mannetjes die het voorbeeld van de groten volgen. Het principe is duidelijk. Als je wat wil dan moet je op de een of andere manier dokken. En dat is corruptie.

Corruptie is per definitie gekoppeld aan macht. Kijk naar Zuid Afrika waar de huidige president Zuma nu al enkele jaren beschuldigd wordt van grootschalige corruptie. Zo lang zijn partijkliek hem steunt zal hij aan de macht blijven om met zijn mensen nog meer geld te verdienen met corruptie, wat tegenstanders ook beweren.

In een land als Congo gebeurt hetzelfde of in Rusland waar potentiële tegenstanders van president Putin langs corrupte weg worden uitgeschakeld. In Afrika en elders in de wereld is bij gebrek aan een stabiele en ontwikkelde rechtsstaat de corruptie veel meer aanwezig en bijna onvermijdelijk vergeleken met een ontwikkelde en stabiele rechtstaat als Nederland. 

De vraag is of je de beginselen van onze rechtsstaat kunt toepassen op bijvoorbeeld een zo door en door corrupt land als Nigeria zoals nu de aanklagers van Shell willen? In beginsel moet dat kunnen maar in de praktijk is dat zo goed als onmogelijk gezien de corruptie van hoog tot laag. Voor een bedrijf dat zoiets wil vermijden, zit er niets anders op dan uit zo een land weg te blijven of te gaan. 

In de praktijk heeft dat tot gevolg dat veel bedrijven zich bijvoorbeeld terug zouden moeten trekken uit Zuid Afrika of Congo want het kan niet anders of ook zij worden op een gegeven moment besmet met corruptie van hogerhand met het gevaar zelf gecorrumpeerd te worden en voor de rechter te moeten verschijnen zoals nu met Shell gebeurt.

Het misschien onbedoelde gevolg daarvan is dat vele duizenden mensen hun toch al schamele inkomen kwijt raken, dat de armoede in het land groter zal worden en het land nog minder kansen heeft zich te ontwikkelen want zonder particuliere investeringen is ontwikkeling onmogelijk. De rijke bovenlaag redt zich natuurlijk altijd desnoods met hulp van grootschalige oplichters.

DE ONVEILIGE COMPUTER SAMENLEVING

Vanmorgen om half 9 ging de telefoon. Een Engels sprekende man meldde zich als iemand van een computer service centrum en sprak me aan met mijn voornaam izoals die in het Engels zou kunnen zijn. Echter, ik gebruik die nooit ook niet als ik spreek met Engelstaligen. Hij begon meteen over de fouten die de laatste 2 weken op mijn computer zijn gesignaleerd. Ik zou daar volgens hem veel van gemerkt moeten hebben. Ik antwoordde van niet en voegde er aan toe dat hij niks kan weten van mijn computer. Zelfverzekerd zei hij dat hij alles wist van mijn computer want hij werkte bij het Windows Service Center. Ha. Ik gebruik Windows niet, dus dat klopt niet, zo zei ik hem. Ik beet hem toe dat hij dus de boel aan het oplichten was. Aan de andere kant werd het stil. Ik heb de verbinding verbroken.

Dit lijkt me een poging om langs de weg van dienstverlening -een zogenaamd Windows Service Centrum- in mijn computer te geraken en op die manier aan allerlei paswoorden, codes enz. te geraken. Vraga is, hoe komt men aan mijn telefoonnumer op de vaste lijn? Is dat toeval? Proberen die oplichters maar wat of hebben ze een systeem met aanwijzingen waarom ik interssant zou zijn om op deze manier te benaderen?

Dit was de tweede aanval in 3 weken. Toen werd ik tijdens een fietstochtje ver van huis gebeld op mijn GSM door een Frans sprekende man. Nadat ik dat bevstigd had, vroeg hij of ik Engels sprak. Aangezien ik wel eens internationale telefoontjes ontvang, kwam me dit niet verdacht voor. Maar er ging wel ineens een flink licht bij me branden toen hij zei van TNT te zijn en of ik misschien pakjes te verzenden had. Op mijn verbaasde reactie dat ik bellen over te verzenden pakjes gek vond, reageerde hij met de opmerking dat ik toch in Brussel werk. Wat niet helemala onjuist is. Ik zei dat ik niet in Brussel was en herhaalde dat ik niet snapte dat TNT zou bellen over te verzenden pakjes. Het leek me allemaal heel verdacht. Het werd stil aan de andere kant. Ik brak het gesprek af.

Ik heb geen idee waar de beller op uit was maar het leek me een geval van poging tot oplichting. Hoe, daar ben ik niet achter gekomen. Ook hier weer devraag hoe ze aan telefoonnumer komen, deze keer mijn GSM nummer. Is dat toeval of zit er een systeem achter?

Ik heb voor alle zekerheid onze buren direct daarna telefonisch gevraagd ons huis in de gaten te houden. Immers een paar weken voor dit voorval was de politie bij mij thuis langs geweest om te vragen of wij verdachte bewegingen in of om ons huis hadden gezien. Gelukkig niet maar vanwaar de vraag? Er was dank zij een oplettende vrouw in de straat een zich verdacht ophoudende auto aangehouden die vol met inbrekersspullen lag. Maar zo lang er geen aanklacht van inbraak of iets anders is, kon de politie de 2 mannen niet vast zetten. Vandaar dus het buurtonderzoek.

Het laatste geval valt onder wat je zou kunnen noemen klassieke criminaliteit: inbreken in iemands huis nadat je hebt vastgesteld dat er niemand in huis is. Maar de 2 andere gevallen lijken mij voorbeelden van de groeiende oplichters criminaliteit in de gecomputariseerde samenleving. Ik denk dat dit de komende tijd alleen nog maar zal toenemen en dan ook nog op grote schaal. Kleine hackers kunnen honderden computers infecteren zo is pas nog gebleken. Ze kunnen dan met je computer wat ze willen. Een griezelige gedachte die steeds meer werkelijkheid begint te worden.

De computer samenleving met internet, online kopen, bankieren enz. krijgt steeds meer schaduwzijden. En dan hebben we het nog niet eens over het gespioneer van overheidswege georganiseerde veiligheids- en spionage diensten. Waar moet dat heen? De mensen die denken dat de computer samenleving een glorieuze toekomst tegemoet gaat met allemaal plastic kaartjes, veiligheidscodes enz. moeten zich nog maar eens goed achter de oren krabben. Het is allemaal lang niet zo veilig als ze denken. Het is ronduit onveilig, vooarla voor mensen die geen idee hebben hoe de computer samenleving eigenlijk werkt.