Posts tonen met het label togo. Alle posts tonen
Posts tonen met het label togo. Alle posts tonen

maandag 23 februari 2026

AFSCHEID VAN/ FAREWELL TO KOFFI CHRYSANTHE ZOUNNADJALA

Koffi op zijn kantoor in Lomé, Togo. 2016. Zijn rommelige bureau is een weerspiegeling van zijn dagelijkse werk in een chaotisch continent als Afrika. Het continent is volop in ontwikkeling, een continent dat zijn identiteit en plaats in de wereld nog moet vinden. Dat geldt ook voor de vakbonden. De ontwikkeling verloopt chaotisch en soms onvoorspelbaar vooral als er weer eens een staatsgreep plaatsvindt of er een gewelddadig conflict uitbarst. Koffi hield in deze chaos altijd zijn hoofd koel en probeerde er onder alle omstandigheden het beste van te maken.

***

Koffi in his office in Lomé, Togo, 2016. His cluttered desk reflects his daily work in a chaotic continent like Africa. The continent is in full development, a continent that still needs to find its identity and place in the world. This also applies to the unions. Development is chaotic and sometimes unpredictable, especially when another coup d'état occurs or a violent conflict erupts. In this chaos, Koffi always kept a cool head and tried to make the best of it under all circumstances.




Koffi is niet mijn eerste vakbondsvriend in Afrika die is overleden maar wel de vakbondsvriend die ik het langs kende. We kenden elkaar sinds 1992, toen ik als Verbondssecretaris bij het Wereld Verbond van de Arbeid in Brussel ging werken.

Hij was als enige vertegenwoordiger uit Afrika in dat jaar op het wereldcongres van het Wereldverbond van Beambten in Chili. We maakten toen een afspraak. Hij zou zich inzetten voor de opbouw van een regionale Afrikaanse organisatie, ik zou voor de benodigde politieke en financiële steun zorgen. Dat is gelukt. 


Koffi werd algemeen secretaris van de eerste Afrikaanse organisatie van het Wereld Verbond van Beambten (1997). Hij pakte het zo goed aan dat in  2000 voor het eerst in de geschiedenis een wereldcongres van het wereldverbond kon worden gehouden in Afrika, in de Togolese hoofdstad Lomé, tevens ook de thuisstad van Koffi’s vakbondswerk. 


Koffi was ook algemeen secretaris van de lokale bond van mototaxi chauffeurs, winkelbedienden enz. Zijn bond was aangesloten bij de nationale vakcentrale CSTT. In 2014 sprak hij als lid van het wereldbestuur van de World Organization of Workers WOW op de internationale ILO conferentie in Geneve. 


Met Koffi als vriend en vakbondsman heb ik de arbeiders en werknemers van Afrika leren kennen in de meest diverse omstandigheden in vele Afrikaanse landen. Het was een eer te mogen werken met hem en ik bedank heb voor zijn vriendschap en het prachtige werk dat ik met hem in Afrika heb mogen doen.


Moge hij rusten in vrede.


Koffi tijdens een koffiepauze in het ILO gebouw te Généve in 2009/ Koffi during a coffee break in the ILO building in Gneva in 2009.


Koffi wasn't my first African trade union friend to pass away, but he was the one I knew the longest. We had known each other since 1992, when I started working as a Trade Union Secretary at the World Confederation of Labour in Brussels.

He was the only representative from Africa at the World Congress of the World Confederation of White-Collar Workers in Chile that year. We made an agreement then. He would commit himself to building a regional African organization, and I would provide the necessary political and financial support. He succeeded.


Koffi became general secretary of the first African organization of the World Confederation of White-Collar Workers (1997). He handled it so well that in 2000, for the first time in history, a World Congress of the World Confederation of White-Collar Workers was held in Africa, in the Togolese capital of Lomé, which was also the hometown of Koffi's trade union work.


Koffi was also general secretary of the local union of motorcycle taxi drivers, shop assistants, etc. His union was affiliated with the national trade union federation CSTT. In 2014, as a member of the World board of the World Organization of Workers (WOW), he spoke at the international ILO conference in Geneva.


With Koffi as a friend and trade unionist, I got to know the workers and employees of Africa in the most diverse circumstances in many African countries. It was an honor to work with him, and I thank him for his friendship and the wonderful work I was able to do with him in Africa.


May he rest in peace.


maandag 12 september 2022

WAAROM JONGE AFRIKANEN NAAR EUROPA KOMEN

 

Julietta (niet haar echte naam) poseert met haar dochter en stiefdochter op de zolderkamer in Etterbeek, Brussel (2003).

Hoe geef je je kinderen een toekomst in een land waar geen toekomst is, dat is de kwestie waar gezinshoofd Koffi voor staat. Koffi betekent in zijn moedertaal Ewe op vrijdag geboren. Togo stagneert politiek en economisch al jaren dankzij dictator Eyadéma en zijn leger. Begin jaren negentig was er zowaar een opstand van de bevolking in de vorm van een algemene staking. De EU probeerde toen eensgezind de dictator te bewegen te vertrekken en plaats te maken voor een meer democratisch regime.

Helaas wilde Franse regering niet meewerken aan het ten val brengen van Eyadéma.  Ze hebben teveel belangen in hun oud kolonie en die wilden ze niet in de waagschaal stellen voor een onzekere uitkomst van een volksopstand. Het leger getraind en bewapend door de Fransen trad onbarmhartig op tegen stakers en demonstraties. Na enkele weken moesten de stakers met hangend hoofd terug naar hun werk. Het land zat weer voor jaren op slot.

Ook toen moeder Natuur in 2005 ingreep en de oude Eyadéma stierf, veranderde er niks. Zonder veel poespas en met instemming van het parlement werd zijn zoon de nieuwe president dictator. Hij beloofde een meer democratisch bewind maar dat stelde uiteindelijk niet veel voor. Het land bleef onder toeziend oog van de jonge dictator en het leger economisch, politiek en sociaal stagneren. Armoede en werkloosheid heerste alom. Wat kon Koffi, notabene vakbondsleider daar aan veranderen? Weinig of niks. Hij kon net als de andere vakbonden wat rommelen in de marge en hopen op betere tijden.

Voor zijn kinderen duurde dat te lang. Hij besloot ze naar Europa te sturen. Dankzij zijn vakbondswerk kwam hij wel eens voor een cursus of bijeenkomst naar Europa. In de loop der jaren had hij contacten opgebouwd met de Togolese gemeenschappen in Brussel, Parijs en zelfs in Duitsland. Togo was tot aan de Eerste Wereldoorlog een Duitse kolonie geweest. Daarna kwam het in handen van de Fransen die er voor zorgden dat het Duits snel verdrongen werd door het Frans.

Dank zij zijn contacten lukte het hem een van zijn zoons in België te krijgen en de andere in Duitsland. Hij had hen geleerd hoe ze zich het beste konden gedragen om geaccepteerd te worden: niet opvallen, je best doen om je aan te passen, hard werken en zuinig zijn met je geld. In België kwam zijn Frans sprekende zoon terecht in Vlaanderen, in een supermarkt in Oostende om precies te zijn. Het lukte hem om zijn andere zoon in Duitsland te plaatsen. Die vond werk in de buurt van Aken.

Zijn dochter kwam op een geheel eigen manier terecht in Brussel. Zij raakte zwanger van een Togolees die op vakantie was. Ze trouwden en zij ging mee naar Brussel waar ze kwam te wonen op een zolder van een oud herenhuis in het centrum van Schaarbeek, een deelgemeente van Brussel. Het hele huis wordt bewoond door migranten uit alle windstreken. Op elke verdieping hoor je een andere taal. De eigenaar verdient goed aan de migranten.

Nog voordat ze bevallen is van haar dochter, krijgt ze er een dochter bij. Die is van een vorige liefde van haar man. Julietta heeft daar geen moeite mee. Ze is gewend met kinderen van verschillende moeders is een huis te wonen. Haar vader had meerdere vrouwen. De zolderkamer is naar Belgisch normen maar een armzalige woning voor een stel met twee kinderen en ook nog veel te duur. Maar daar klaagt ze niet over. De omstandigheden thuis waren een stuk slechter.

Helaas duurt het jonge geluk niet lang. Haar man drinkt en slaat haar zodat ze besluit er vandoor te gaan met haar dochter en stiefdochter. Een gewaagde sprong in een stad als Brussel. Waar moet ze wonen en waarvan moet ze leven? Ze krijgt tijdelijk onderdak bij een landgenote. Meteen ook geeft ze zich op voor een opleiding in de verpleging met bijbehorende job. Zo heeft ze meteen een inkomen, hoe klein ook.

Haar ouders zijn haar niet vergeten en zorgen via allerlei wegen dat ze vanuit Togo bevoorraad wordt met de allernoodzakelijkste dingen. Er worden zelfs verrassingspakketten bezorgd door bekenden. Haar leven is draaglijker geworden zonder slaag en bedreigingen. Haar broers doen het nog beter. Die hebben een gezin gesticht met kinderen en al. Aldus bouwt een nieuwe generatie Afrikanen in Europa een toekomst op.

 

donderdag 8 april 2021

DE TWEELING VAN DIANE ARBUS EN ANDERE FOTO'S

 

Diane Arbus, Identical Twins, Roselle, New Jersey 1967 a notable photograph by Diane Arbus (1923 – 1971).

Onlangs bekeek ik opnieuw onderstaande foto uit het archief van mijn vader en ineens vond ik deze foto van een onbekende fotograaf dat de foto net zo sterk is als de bovenstaande foto van Diane Arbus, hoewel het geen tweeling is. Ondanks dat gemis gaat er toch een zekere betovering vanuit. Waar dat aan ligt is moeilijk te zeggen maar ik denk dat het hem vooral zit in kwetsbaarheid van de gefotografeerden die tot uiting komt in de kleding en de wijze van poseren.


Onbekende fotograaf, schoolfoto van twee broers in Oss uit het archief van mijn vader.

De foto van Dianne Arbus is altijd in mijn hoofd blijven zitten. Op mijn reizen ben ik af en toe in de gelegenheid geweest ook om twee zusjes te fotograferen zoals hieronder in een dorp in Togo.

Twee zusjes in een dorp in Togo, 2003

De twee zusjes staan er eveneens kwetsbaar en aandoenlijk op. Aan hun omgeving kun je zien dat hun levensomstandigheden niet al te best zijn.


Identieke tweeling in Lomé, Togo 2016


Hierboven is een foto van een tweeling ook gemaakt in Togo. Ik trof ze samen met hun moeder aan op straat in de buurt van het hotel waar ik logeerde. Hun moeder was een straatverkoopster. De foto is gemaakt in 2016 in kleur met een digitale compact camera.


identieke Tweeling in Rome 2016


In 2013 in Rome kon ik bovenstaande foto maken van een tweeling nog in de kinderwagen.

dinsdag 19 mei 2020

VOODOO MEDICIJNEN

Kraam met schedels enz. Van dode dieren die geschikt zijn voor het maken van poeders, zalfjes en drankjes in het kader van traditionele of Voodoo geneeskunde.(Lomé, 2001)

Door al het gepraat over zoönosen, volgens het RIVM infectieziekten die van dieren overgaan op mensen, zoals vermoedelijk het geval is met het Coronavirus COVID en andere virusinfecties als SARS, moest ik denken aan een bezoek dat ik ooit gebracht heb aan een markt in Lomé, de hoofdstad van Togo, waar ingrediënten voor traditionele en Voodoo medicijnen worden verkocht.

Tot mijn verbazing lag er een leeg blik poedermelk tussen de schedels. Het merk "Belle Holande" wijst erop dat de poedermelk uit Nederland komt.


Over het algemeen denkt men bij Voodoo aan Haïti maar de geboortegrond van Voodoo is West Afrika. Voodoo is afgeleid van het woord Vodun, wat in de lokale talen Fon en Ewe zoveel als Geest betekent. De Fon en de Ewe bevolking tref je vooral aan in Benin, Togo en Oost Ghana.Beide talen zijn nog steeds in gebruik in deze landen naast het officiële Frans in Togo en Benin en het Engels in Ghana.

Adolphe kake Dossou is kruidendokter, genezer en doctor in traditionele medicijnen zo staat op het bord; Zo te zien gebruikt hij heel wat soorten staarten en haren voor de bereiding van traditionele medicijnen.

De Haïtiaanse Voodoo is net als de Cubaanse Santeria, Surinaamse Winti en Braziliaanse Candomblé een afgeleide van de West Afrikaanse Voodoo. De Voodoo is met de verscheping van slaven uit West Afrika terecht gekomen in de genoemde landen. In Togo en Benin zijn nog steeds Voodoo priesters actief en is er een bloeiende markt voor de aanschaf van ingrediënten voor de aanmaak van Voodoo of traditionele medicijnen. Voor zover ik kon vaststellen worden de namen Voodoo en traditioneel door elkaar gebruikt.

Bij Voodoo, bezwering tegen ziekten, verjaging van het kwaad en bevordering van het geluk hoort ook het gebruik van fetisjen. Die bemiddelen tussen het geestenrijk en het aardse leven. Zij helpen de geesten de gewenste kant op te sturen.


Zo een markt is voor een westerling een ronduit onaangename ervaring. Niet alleen vanwege de stank van rottend vlees vermengd met raadselachtige geuren van allerlei kruiden maar vooral door de aanblik van honderden misschien wel duizenden dode dieren in de vorm van schedels, gedroogde huiden, haren, tanden en allerlei andere dingen die ik als leek niet kan thuisbrengen.

Je kunt je haast niet voorstellen dat die schedels, huiden, haren, tanden en wie weet nog meer verwerkt worden in een of ander drankje, zalfje of poeder om als medicijn tegen joost mag weten welke kwaal gebruikt te worden. Wat ik me nog minder kan voorstellen is dat zulke drankjes, zalfjes of poeders daadwerkelijk genezende werking hebben. Door mijn bezoek aan de markt is mijn geloof in de bruikbaarheid van traditionele medicijnen tegen ziektes aanmerkelijk geslonken.

woensdag 6 juni 2018

IS EEN AFRIKAANSE FIETSENMAKER DUURZAMER DAN DIE BIJ ONS?

Fietsenmaker in Lomé, Togo, 2003

Er was eens een fietsenmaker in mijn geboortestad Oss die alles wat maar aan een fiets zat, opnieuw gebruikte. Als je iets nodig had dan ging je maar naar Pietje den D., van schroefjes en moertjes tot oude pakjesdragers, trappers, bellen, voor en achetrlampen. Was Pietje daarmee zijn tijd ver, heel ver vooruit? Toen niet natuurlijk. Hij gebruikte oude rommel voor de arme sloebers. Maar nu in de tijd dat duurzaamheid bezongen wordt als een grote deugd,  is hij een held van de recycling, een woord wat toen  nog uitgevonden moest worden. Helaas voor Pietje, werden de mensen steeds rijker en hadden zijn  oude rommel niet meer nodig. Ze kochten alles voortaan nieuw. De vraatzucht van de consumptiemaatschappij was weer groter geworden.

In Afrika lopen ze op die vraatzucht nog achter. Daar worden fietsen gebruikt tot ze op de draad versleten zijn. Daar wordt alle oude rommel nog wel tien keer gebruikt omdat het niet anders kan. Nieuw is te duur. 

Werkt deze fietsenmaker nu duurzamer en 'en passant' ook milieuvriendelijker dan onze Europese fietsenmakers? Ik durf de vraag niet te beantwoorden want ik heb er geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan en zoals jullie weten, kunnen alleen wetenschappelijke onderzoeken verantwoorde antwoorden geven. 


maandag 28 mei 2018

AFRIKAANSE DUURZAAM EETSTANDJE

Lomé, Togo 2003

Het meest ontroerende op deze foto vind ik het zelfgemaakte vegertje onder het tafeltje met het uitgestalde etenswaar. Hun winkeltje mag dan wat gammel op zand staan, ze houden de plek wel schoon.

Onder welke noemer valt het werk van deze twee vrouwen? Straat- of wegrestauratie, Kant en Klaar Eten, Eethalte, Eetstand, Eettentje of Eetwinkeltje? Milieuvriendelijk is het wel. Ze maken het eten thuis klaar van verse waren die ze eerst op de markt hebben gekocht of elders. Geen vervuilende industriële bereiding. Er wordt nooit eten weg gegooid. Als er iets overblijft wordt het thuis opgegeten.


Het tafeltje waarop de etenswaar staat uitgestald is zelf gemaakt van hout. Er is geen verf bij komen kijken. Ik heb het ze niet gevraagd, maar ik durf te wedden dat ze hun kleurige rokken, bloezen en sjaals zelf gemaakt hebben. Goedkoop, geheel op maat en naar eigen smaak. Dat is pas echte mode, in plaats van de kant en klaar kleding uit de winkel die anderen voor je bedacht hebben en vervolgens via allerlei modebladen proberen aan te prijzen. Over mode en identiteit gesproken.


Wie in Afrika zijn ogen de kost geeft, ziet dat vrouwen de economie op alle fronten draaiend houden. In de dorpen werken ze op het land, koken en houden het huis schoon en verzorgen de kinderen. In de stad verkopen ze op markten en langs de straat hun waren. Dat kan van alles zijn: zelf bereid eten zoals op de foto, stoffen, groenten, vlees en vis maar ook cement en ijzerwaren. Alles wat een mens in Afrika maar nodig heeft om te overleven. Als ze willen kunnen ze de het land zo overnemen. Waarom ze dat niet doen? Geen idee. Uit piëteit of misschien uit medelijden?

donderdag 26 april 2018

MILEIUVRIENDELIJKE EN DUURZAME AFRIKAANSE SCHOENVERKOPER

Schoenenverkoper, Lomé, 2003

Zeg nu eens eerlijk. wat is het meest duurzaam en milieuvriendelijk? Deze straatverkoper in Lomé, de hoofdstad van het West Afrikaanse Togo of een overdadig gevulde schoenwinkel in onze contreien? Je hebt toch geen wetenschappelijk onderzoek nodig om vast te stellen dat deze straatverkoper veel duurzamer en milieuvriendelijker is dan onze schoenenpaleizen? 

Dat begint al met de plek die hij inneemt. Voor zover je van een winkeltje kunt spreken, is het op zand gebouwd. Wat is milieuvriendelijker en duurzamer dan dit? 's Avonds na gedane zaken, verdwijnt zijn winkel en heeft het zand weer het rijk alleen. Dat is pas natuurvriendelijk en duurzaam!

Deze schoenwinkel laat geen voetafdruk achter op moeder aarde.
Dat geldt ook voor de rest van zijn "winkeltje" dat bestaat uit een paar cementen bakstenen en wat losse houten planken. De  bakstenen zijn al eerder gebruikt. Een voorbeeld van hergebruik van materiaal.  Bij ons is het mode om hergebruik te propageren als een geweldige stap vooruit in milieuvriendelijkheid en duurzaamheid. Voor deze Togolese verkoper is zo een trendy praatje onzin. Hij doet niet anders in zijn leven dan hergebruiken.








donderdag 4 januari 2018

LOST PARADISE WEST AFRICA 21 (THE END)



Coiffure, Lomé, Togo 22 juli 2014


Werkplaats, Lomé, Togo 22 juli 2014


La cuisine d'une restaurant populaire, Lomé, Togo 22 juli 2014


Airport Service, Lomé, Togo 22 juli 2014


Airport Safety Inspection, Lomé, Togo 22 juli 2014


Wachten voor vertrek, Airport Lomé, Togo 22 juli 2014


woensdag 15 november 2017

LOST PARADISE WEST AFRICA 20

Cantine de l'Aeroport, Lomé, Togo 22 juli 2014


Eieren, Lomé, Togo, 22 juli 2014


Stop, Lomé, Togo 22 juli 2014


Tafereel, Lomé, Togo 22 juli 2014

Taximoto, Lomé, Togo 22 juli 2014


Afrikaanse stoffen, Lomé, Togo 22 juli 2014

vrijdag 20 oktober 2017

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 9

De in Nederland geboren Jonathan die samen met zijn Congolese vader in België
bij de Post werkt.Jonathan is nooit in Congo geweest.
Hij woont het liefst in Nederland. (foto: december 2015)

Je ziet steeds meer Afrikanen, niet alleen in Brussel maar ook in de rest van Vlaanderen. Ik zie ze de laatste tien jaar vaker in mijn dorp. Een man en vrouw bij een bushalte op zoek naar werk. Een in Nederland geboren postbode met een Congolese vader die ook in België werkt. Hij is meteen het levende bewijs dat migranten verder kijken dan alleen België. Zij denken Europees en dat terwijl de Europeanen zelf de laatste tijd zich steeds meer achter hun eigen grenzen willen verschuilen.

Ik kom mannen en vrouwen tegen op de fiets, lopend achter een kinderwagen of met kinderen en tassen. Een Ghanese vrouw, al enkele jaren getrouwd met een dorpeling, vertelt dat ze de nieuwkomers helpt om de eerste moeilijkheden te overwinnen. Het moest er van komen. België - en in het verlengde daarvan Europa- is rijk en Afrika is arm. Dat vraagt om migratie van arm naar rijk, zeker in een wereld die kleiner is geworden door de TV, de slimme telefoon en de reismogelijkheden. De economische vluchteling uit Afrika is een feit. 

Nu al meer dan tien jaar geleden vertelt mij een collega uit Togo dat hij zijn dochter en twee zoons naar Europa heeft gestuurd. Want - zo zei hij - ze kunnen een nog zo goede opleiding hebben, er is geen werk in Togo en dus ook geen toekomst. Zijn dochter leer ik kennen toen ze net getrouwd was met een Togolees die als onderwijzer werkt in Brussel. Ze woont op de zolder van een oud groot herenhuis in Schaarbeek. 

Het slecht onderhouden huis met drie verdiepingen en een zolder  zit barstens vol migranten. Ik hoor bij het trappen lopen naar boven op elke verdieping weer een andere taal. Eenmaal boven tref ik dochter G. aan met twee kinderen, haar eigen dochtertje en een meisje uit het vorige huwelijk van haar man. 

Haar zolderkamer is zo klein dat je er nauwelijks bewegen kunt. Met hulp van kleden en doeken is de zolder ingedeeld in een woonkamer met koelkast, een slaapkamer en een keuken. De huur van de zolderkamer is buitengewoon hoog in verhouding tot hun inkomen. Opgeteld met de huur van de andere verdiepingen moet de huiseigenaar bezig zijn met rijk worden. Het is altijd hetzelfde liedje.

(verschijnt elke vrijdag)

maandag 16 oktober 2017

LOST PARADISE WEST AFRICA 19

1851, Lomé, Togo 22 juli 2016


Code White, Lomé, Togo 22 juli 2016


Drankwinkel, Lomé, Togo 22 juli 2016


Gitarist, Lomé, Togo 22 juli 2016


Praatje, Lomé, Togo 22 juli 2016



Villa Notre Dame, Lomé, Togo 22 juli 2016


Werkplaats, Lomé, Togo 22 juli 2016


A Vendre, Lomé, Togo 22 juli 2016

maandag 18 september 2017

LOST PARADISE WESTA AFRICA 18

Boulevard de la République, Lomé, Togo 21 juli 2016


Hotel Benin, Lomé, Togo 21 juli 2016


De party is afgelopen, park bij hotel Benin, Lomé, Togo 21 juli 2016


Zwembad hotel Benin, Lomé, Togo 21 juli 2016


De ijscoman, Lomé, Togo 21 juli 2016


Jeugdige straathandelaar, Lomé, Togo, 21 juli 2016


Straatwerk is vermoeiend, Lomé, Togo 21 juli 2016


Vlisco Wax Hollandais, Lomé, Togo, 21 juli 2016

maandag 28 augustus 2017

LOST PARADISE WEST AFRICA 17

Twee vrienden op het strand van Lomé, Togo 21 juli 2016


Boot op het strand van Lomé, Togo 21 juli 2016


Gratis Wifi bij het vakbondskantoor in Lomé, Togo 21 juli 2016


Muur Op het strand van Lomé, Togo 21 juli 2016


Op de pier aan het strand van Lomé, Togo 21 juli 2016


Portret op boot op het strand van Lomé, Togo 21 juli 2016


Vader met zijn kroost aan zee in Lomé, Togo, 21 juli 2017


Tweeling van straatverkoopster bij hotel Benin in Lomé,
Togo 21 juli 2016