BOOMER

Een schilderij van petrus.

 

Ik lees in FD een verhaal overgenomen uit de Economist over de boomers (geboren na de Tweede Wereldoorlog). Zij zouden het leven van de huidige generatie moeilijk maken omdat ze huizen bezitten die intussen veel waard zijn. Ze hebben het geld in de schoot geworpen gekregen, heet het en tot overmaat van ramp gaan ze ook nog eens lekker vroeg met pensioen. 

Intussen is vastgesteld  dat het allemaal reuze meevalt. "Jongere generatie meestal rijker dan hun voorgangers" zo luidt de aanhef van een bericht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). 

"Jongere generaties hebben meestal meer koopkracht en een hoger vermogen dan oudere generaties op dezelfde leeftijd hadden. Tot ongeveer 30 jaar hebben de generaties geboren vanaf 1985 (millennials en gen Z) minder vermogen dan hun voorgangers. De generatie geboren tussen 1970 en 1985 heeft op elke leeftijd het vaakst een eigen woning."

De eigen woning is altijd al moeilijk geweest. Waar dat precies aan ligt? Is er teveel planning en regulering of juist te weinig? Is het een inflexibele markt omdat de overheid beperkingen oplegt aan de huren? Wordt er in het algemeen te weinig in woningen geïnvesteerd? Hoe dan ook de deskundigen vechten elkaar al jaren de tent uit en een snelle oplossing lijkt niet mogelijk.

Was het voor ons boomers gemakkelijker? Ik kan me het niet herinneren.  Huurhuizen waren schaars en duur naar verhouding van je loon. Een huis kopen was nog moeilijker in de jaren tachtig van de vorige eeuw met de nu onvoorstelbare hypotheekrente van rond de 11 procent!! Goddank dat er hypotheekrente aftrek was. Zonder dat en een kleine bijdrage van ouders was het onmogelijk geweest om een huis te kopen. 

Ondanks de hypotheekrente aftrek moest je met je gezin zuinig aandoen om de maandelijkse hypotheeklasten te kunnen betalen. Je was blij als de kinderbijslag weer binnenkwam. Konden er wat extra dingen aangeschaft worden.

Het is waar. De generatie boomers kon nog met 65 jaar op pensioen.

Er zijn zelfs vervroegde pensioenregelingen geweest voor de oudere generatie om de jongeren kansen op werk te geven. Toen een mooie regeling om ouderen plaats te laten maken voor jongeren.

Intussen zijn de pensioenregelingen aangepast aan de levensverwachting om ze betaalbaar te houden voor overheid en bedrijfsleven. Overigens blijven nu veel gepensioneerden mits gezond, werken. Ze doen ook heel vaak vrijwilligerswerk. 

De AOW is als een soort minimumregeling overeind gebleven. Het is geen vetpot maar ook niet niks. Met een opgebouwd pensioen er bij is het een prima pensioenvoorziening.  

Elke generatie heeft zo zijn eigen sores. Daarvoor een generatie eerder verantwoordelijk stellen is onzin. Die Soren zijn niet te voorzien ook al denkt men in Nederland vaak van wel. Men meent soms tot 100 jaar vooruit te kunnen plannen. Naast de maakbaarheid van de samenleving is er nu de maakbaarheid van de toekomst. In werkelijkheid loopt het uiteindelijk allemaal anders door onverwachte gebeurtenissen.

Kijk naar de afgelopen decennia. Wie wist dat de Muur van Berlijn zou vallen en de Sovjet Unie instorten, van de Corona epidemie, de bankencrisis, de oorlog in Oekraïne, de klimaat en stikstof hype? 

Beter is om flexibel te zijn en te improviseren als het nodig is. Maar ja, is dat te leren? Nederland is geen Italië of zelfs geen België. Wij houden van zekerheden ook al zijn ze maar schijn.

BIJ HERDENKING HOORT VERZOENING

 

Bij de herdenking van doden gevallen tijdens de strijd om onfhankelijkheid van Nederland op 4 mei zijn “verzoening” en het “niet vergeten”  de twee belangrijkste thema’s.

Herdenking brengt verzoening met de dood van geliefden en landgenoten in de strijd voor het vaderland. Het “niet vergeten” is een eerbetoon aan het hoogste offer dat ze voor de vrijheid van hun land gebracht hebben. We herdenken op 4 mei het zoenoffer van hun dood voor onze toekomst in vrijheid.

Alleen door het zoenoffer te herdenken maakt het mogelijk om zonder terughoudendheid de vrijheid in blijdschap en vreugde te vieren op 5 mei.

Dat geldt ook voor voormalige vijanden zoals in 1985 de Franse president Mitterand en de Duitse Bondskanselier Kohl hebben gedaan. Tijdens een herdenking van de doden van hun beider landen Frankrijk en Duitsland bij het Douamont monument bij Verdun, waar de bloedigste veldslagen van de Eerste Wereldoorlog waren, gaven zij ten teken van verzoening elkaar een lange en stevige handdruk.

Hun handdruk is een symbool geworden van de verzoening tussen beide landen na twee wereldoorlogen die aan beide zijden onnoemelijk veel leed en doden hebben gebracht. Die herdenking met verzoening maakte de weg vrij voor een verdergaande samenwerking ten gunste van hun beider volkeren.

Precies dit element van verzoening mis ik in de vriendelijk uitnodiging voor een “inclusieve herdenking” met 2 minuten stilte op de Dam in Amsterdam. 

Een herdenking “van het leed dat de Nederlandse voorvaderen aan andere mensen en landen hebben toegebracht tijdens de koloniale tijd” die niet gepaard gaat met een verzoening tussen de betrokkenen, is onvoldoende om de weg vrij te maken voor een gezamenlijke toekomst.

MEXICAANSE VERTELLINGEN 17. TUSSEN DORP EN STAD

 

Op het platteland is men er van doordrongen hoe diep het leven van de mensen is verbonden met de natuur. De natuur bepaalt wanneer er een tijd van zaaien is en wanneer een tijd van oogsten. (Foto:Petrus)

Als voormalig revolutionair is Diego zich bewust van zijn geschiedenis en die van zijn land. De revolutie heeft zijn levenslot, zijn bestaan en zijn denken over het leven veranderd maar of het ook een verbetering is, is nog maar de vraag. 

Zijn land lijkt reddeloos verloren in een strijd om macht terwijl hij zelf moet zien te overleven in de stad en overleven in een stad is heel wat anders dan in het dorp waar je geboren en getogen bent.

Gelukkig heeft hij David ontmoet. Niet alleen kent hij Mexico-stad maar ook de rest van de wereld of tenminste Frankrijk. Sinds zijn kunstreis naar Parijs weet David meer van de wereld dan wie ook in zijn naaste omgeving. David is een kosmopoliet die je niks meer wijs maakt over het leven, de mensen en de wereld. Daarom is David meer dan een vriend. Hij is zijn gids die hem door de onrust en onwetendheid in zijn land leidt. 

Ook David had gehoopt dat de revolutie zijn land zou bevrijden van de onderdrukking, de uitbuiting en vooral van de onwetendheid. Op het uitgestrekte platteland beseft men vaak niet eens dan men inwoner is van een immens groot land, dat het een eigen geschiedenis heeft, een geschiedenis van veroveringen en strijd, van vergane steden en talen en de grootste verovering van allemaal, die van de Spanjaarden.

Maar daar vergist hij zich in, vindt Diego. Goed, de mensen in zijn dorp kennen de geschiedenis van hun land niet en zeker de wereld niet zoals David die kent. Ze zijn nooit in een stad geweest, nu ja, misschien in een kleine provinciestad, maar een stad zo groot als Mexico-stad kennen ze niet uit eigen ervaring. Hooguit van horen zeggen. Bij de stad Parijs kunnen ze zich al helemaal niets voorstellen net zo min als van het bijbehorende land Frankrijk. 

De schilderkunst, de kunst waar David voor naar Parijs is geweest, is in zijn dorp ook zo goed als onbekend. Dorpelingen hebben heel andere zorgen aan hun hoofd dan een schilderij aan de muur. Maar dat wil niet zeggen dat ze helemaal geen weet hebben van het leven, van de aard van de mensen en het lot van de mensheid. Als dorpelingen ergens diep van doordrongen zijn, is dat hun lot en dat van alle mensen verbonden is met dat van de natuur.

Kom daar bij stadsmensen eens om. Die denken dat ze de natuur aan kunnen, niet met hulp van de goden, die hebben ze afgeschaft, maar zijzelf met hun kennis en inzichten. Die brutaliteit, te geloven dat je alles zelf in de hand hebt van het het wieg tot het graf, verbaast Diego dagelijks. Hoe kunnen mensen denken dat ze zelf goden zijn, zo vraagt hij zich soms vertwijfeld af. De ellende en misère van elke dag is toch genoeg om die overmoed te logenstraffen? 

Daar is David het niet met Diego eens. Nu ja, er is veel ellende en leed en de revolutie heeft tot nu toe niks opgeleverd, al was het maar dat er een einde zou worden gemaakt aan Mexico als het land van veroveraars en veroverden. Dat stedelingen en dorpelingen voortaan allemaal Mexicanen zouden zijn, dat zij die afstammen van de oude culturen zich verzoenen met zij die afstammen van de Spaanse cultuur. 

Dat zelfs het tegendeel gebeurt, dat generaals met hun politieke adviseurs  vastlopen in de doolhof van de macht en hun eigen machtswellust. Onmachtig om zich daaruit te bevrijden loopt de revolutie dood. In plaats van een nieuw Mexico waarin plaats is voor alle Mexicanen komt een nieuwe mythe met nieuwe namen, maar blijft alles verder bij het oude. Mexico wordt niet opnieuw geboren en toch, toch moet dat eens gebeuren vindt David.

OPLUCHTING IN EUROPA OF TOCH NIET?

De christenen democratische fractie EVP (blauw) in het Europees parlement wordt veruit de grootste met bijna 200 zetels.  Samen met de sociaal democraten en de liberalen behouden ze een meerderheid van 414 zetels van de in totaal 705 zetels. Partijen rechts van de EVP hebben echter in veel landen gewonnen en zullen dus zeker druk uitoefenen om het Europese beleid rechtser bij te stellen wat ondermeer tot gevolg kan hebben dat klimaatalarmisme wordt bijgesteld tot klimaatrealisme, dat nog meer initiatieven worden genomen om migratie in te dammen en dat Europa meer rekening moet houden met de diversiteit van landen.

Ik kan me voorstellen dat Nederlanders die bang zijn voor rechts opgelucht zijn dat Timmermans in het Europees parlement twee zetels groter (8) is dan Wilders (6). “Het rechtse gevaar” is daarmee toch een beetje ingedamd. Of toch niet? De Schoof coalitie heeft opgeteld 13 zetels, 5 meer dan Timmermans. De Europese verkiezingen bevestigen de uitlag van de Nederlandse verkiezingen. Rechts wint.

In Europa behouden tot algehele opluchting van de gematigden de drie zogeheten middenpartijen in het Europees Parlement hun meerderheid. Tanker Europa blijft op koers ondanks alle rumoer en gedoe aan de flanken en dan vooral de rechterflank natuurlijk. Het ziet er naar uit dat de christendemocraten nog een tikkeltje sterker worden in Europa. 

In Duitsland zien we dat de coalitie van sociaal-democraten en groenen verliest van de christen democraten. De groenen zelfs desastreus. Die hebben hun klimaatplannen te lang tot het uiterste gedreven. Met de christen-democraten zal een iets andere Europese wind gaan waaien vanuit Berlijn nu ze een krachtige wind van de extreem rechtse AfD, die de tweede plaats heeft veroverd, in de rug voelen. 

De AfD is veel Europa kritischer en dat is voor Duitsland nieuw. Tot nu gold de opvatting dat Duitsland na de Tweede Wereldoorlog alleen langs de weg van Europa het vertrouwen van de andere Europese landen kan terugwinnen. Dat idee heeft terrein verloren met de winst van de AfD.  

De Christendemocraten zullen waarschijnlijk onder druk iets naar rechts opschuiven met strengere regulering van migratie en minder knellende klimaat maatregelen. De auto industrie zal meer gehoor krijgen. Mevrouw Europa Ursula von der Leyen zal waarschijnlijk de baas blijven in Brussel.

De Franse president Macron is bezig het veld te ruimen, tenminste ik vrees dat zulks kan gebeuren nu hij naar aanleiding van de uitslag nieuwe verkiezingen heeft uitgeschreven, nog voor de Olympische spelen. De winst van madame Le Pen heeft Macron naar de keel gegrepen. 

Voor veel Fransen is Macron te Europees geweest. Een groot deel van de Fransen is nationalistisch, op het chauvinistische af. De Gaulle heeft dat na de Tweede Wereldoorlog verwoord in zijn “Europa van Staten”. Geen federaal Europa zoals veel idealisten naar Amerikaanse voorbeeld nastreven, maar een confederaal Europa met onafhankelijke, autonome staten. Met Madame Le Pen zal Frankrijk eurokritischer worden, wat nog versterkt wordt als ze erin slaagt de presidentsverkiezingen te winnen.

In België zijn tegelijk nationale en Europese verkiezingen gehouden. In Vlaanderen zal men opgelucht zijn dat het Vlaams Belang niet de grootste is geworden. Jammer voor Wilders die dacht een groot Vlaams bondgenoot te hebben. De peilingen zaten er flink naast. 

Winnaar is de Antwerpse burgemeester Bart de Wever, partijleider van de meer gematigde Vlaams nationalistische volkspartij N-VA. Zijn partij is de grootste in heel Belgie en in Vlaanderen. De Vlaams liberale Open-VLD van de federale premier de Croo heeft dik verloren. Links houdt zich staande, helaas met een extreem-links PvdA.

Een opluchting voor de Wever zal ook het verlies zijn van de Waalse socialisten en de verrassend grote winst voor de liberale MR. Of dat zijn kansen verhoogt om premier van heel België te worden valt nog te bezien. Politiek in België is een zeer ingewikkeld krachtenspel waar je als buitenstaander moeilijk zicht op kunt krijgen.

Italië is en blijft met premier Melonie rechts en redelijk stabiel. Melonie is een pragmatisch bestuurder gebleken. Ze zal zich niet tot Europese avonturen laten verleiden. Ze zou trouwens wel eens een brug kunnen zijn tussen Madame Le Pen en Frau Ursula. Drie dames die in Europa misschien een grote rol gaan spelen.

Polen heeft met deze Europees verkiezingen zijn vertrouwen wekkende koers onder Donald Tusk voortgezet. Dat brengt rust, ook aan het oostfront waar Oekraïne onder Zelenski in een strijd van leven en dood is gewikkeld met Putjinski. 

Dat brengt ons bij de Hongaarse Orban, de nagel in het Europese vlees. Zijn Fidesz partij heeft verloren. De bondgenoot van Putjinski is verzwakt uit de verkiezingen gekomen. Niettemin zal hij als premier en partijleider zijn stempel op Europa blijven drukken maar de dreiging is eraf. Dat is misschien ook geruststellend. 

BRIEF AAN GERARD REVE 5

Foto van Gerard op de achterkant van het boek "Huize Het Gras" in het Friese Greonterp geschreven door Teigetje & Woelrat, uitgeverij Balans, 2010.  

 

Beste Gerard,

Daar ben ik weer. Ik heb het nog eens nagekeken. Je hebt 5 jaar in Londen gewoond, 7 jaar in Amsterdam met Wimie. In 1964 verhuisde je naar het Friese Greonterp met Teigetje en later Woelrat. Daarna sloeg je aan het zwerven van Amsterdam naar Veenendaal en Weert om in 1974 met matroos Vos naar Frankrijk te verhuizen. Vandaar reisde je geregeld naar Nederland. In 1993 verhuis je naar het Belgische Machelen aan de Leie, je laatste huis.

Mijn indruk is dat je verhuizingen te maken hebben met veranderingen in je huishouden. Een nieuwe partner, een nieuw leven in een nieuw huis. Met een nieuwe partner maak je een nieuwe thuis in een ander huis. Maar verhuizen en opnieuw beginnen kost geld. Tenzij je zoals jij hebt gedaan ergens in een uithoek van een land een goedkoop huis koopt en het zelf opknapt. 

Het mes snijdt aan twee kanten, een nieuw huis en een nieuw verhaal. Het verhaal van de doe-het-zelver. Een ongebruikelijk verhaal onder het schrijversvolkje. Onder hen is knutselen aan een huis niet zo populair. Voor de rest van Nederland wel, zie de populaire TV programma’s, de barometer van onze nationale sentimenten.

Je vertrek naar Frankrijk is een definitief afscheid van je vaderland als woonland. Waarom dat zo is, is mij niet duidelijk. Had je een hekel aan de Nederlandse belastingdienst zoals wel vaker voorkomt onder bemiddelde Nederlanders?

Mijn ervaring is dat het allemaal niet zoveel uitmaakt. Ik heb meer dan 20 jaar in Vlaanderen gewoond en in Brussel gewerkt. De belastingtarieven zijn er niet veel anders dan in Nederland. Wat wel anders is, is de omgang met de belasting betalende burger. Het gaat er gemoedelijker aan toe.

Op het plaatselijke belastingkantoor (zijn er die in Nederland nog?) Helpt een vriendelijke ambtenaar je belastingformulier invullen. Dat scheelt een hoop gedoe. Je bent op zo een moment geen nummer maar een mens van vlees en bloed. Daar zouden we hier in Nederland nog wat van kunnen leren. 

Nederland heeft van zijn belastingdienst een monster gemaakt, een gecentraliseerd, geautomatiseerd systeem waarin burgers volledig de weg kwijt kunnen raken of nog erger vermorzeld kunnen worden. De belastingdienst is een technocratisch systeem geworden met dank aan de computernerds en politici zonder enig gevoel voor de burger.

De toeslagen affaire maakt duidelijk hoe we ons land hebben uitgeleverd aan gecentraliseerde, gecomputeriseerde systemen. Het zou een les moeten zijn maar ik kan je op een briefje geven dat het dat niet zal zijn.

Het zal leiden tot marginale verschuivingen in formulieren en voorzieningen maar de trend zal dezelfde blijven. Meer centralisering, meer automatiseringen - hallo AI komt er aan!- meer computerisering en uiteindelijk dus verdergaande ontmenselijking.

Dat proces wordt nog eens aangemoedigd door onze Planbureau’s met hun grafieken en statistieken van en over burgers. Het land wordt er beslist niet gezelliger op, integendeel de verharding wacht ons met nog meer rechtszaken en polarisatie.

Met groet,

BEATLE FOTO MANIA PARIJS

 

Tussen zijn verplichtingen door probeert McCartney foto's te maken van wat hij ziet. Met deze foto vangt hij een vleugje Parijse sfeer en de groeiende populariteit van de Beatles, ook in Parijs,

Het gaat allemaal erg snel met de Beatles eind 1963, begin 1964. Van Liverpool voor het eerst naar Londen en dan in de tweede helft van januari naar Parijs.

“Toen we in januari 1964 in Parijs aankwamen, werden we verleid door de charme en de sfeer van die stad. Dat is het eerste wat me opvalt als ik naar de foto’s kijk: de vrije spirit en de spontaniteit”, aldus Paul McCartney in zijn fotoboek ‘1964, eyes of the storm’ (blz.124)

Deze foto laat zien dat de Beatles John en George geen probleem hebben met dwaze ideeën tijdens opnames voor een Frans tijdschrift.

Paul voelt zich toerist in Parijs. Tussen de bedrijven door probeert hij iets van Parijs te fotograferen. “Als we naar fotosessies en naar het theater werden gereden, zag ik soms groepen mensen die heel Frans op me overkwamen. Ik had dan maar enkele seconden de tijd om te beslissen of zoiets een interessante foto zou opleveren; ik besliste vaak op basis van het beschikbare licht of de situatie.”

Ik denk dat iedereen die niet voor zijn beroep fotografeert en voor zijn werk reist, deze ervaring heeft. Mij is het in ieder geval vaak en veel overkomen. Ik leerde wel steeds beter om momenten te vinden waarop ik met mijn camera in de aanslag snel interessante foto’s kon maken.

Ringo vraagt zich toch wel af of hij met de Franse kokarde niet voor gek staat tijdens een fotosessie voor een Frans tijdschrift.

Het voordeel is dat je op deze manier leert om intuïtief te fotograferen. “Ik heb mijn foto van d’Arc de Triomph niet genoeg terwijl ik ervoor stond, maar vanuit het autoraam; en door de mist.”

Paul legt collega’s uit de wereld van de popmuziek en rock vast. Er is een foto van het voor optreden van Sylvie Vartan. De Beatles waren in zo korte tijd beroemd geworden dat zij in het voorprogramma stond van de Beatles tijdens hun optreden in het Parijse l’Olympia. 

Paul oefent nog altijd in het maken van zelfportretten in de spiegel.

We zien ook een foto van de enige echte Franse rocker Johny Halliday, getrouwd met Sylvie Vartan, met jazz muzikanten in de Pathé Marconi studios.

Ik heb voor deze blog over het hoofdstuk Parijs met een uitzondering foto’s gekozen van de Beatles omdat dat het fotoboek van McCarthney speciaal maakt.

27. TERUG NAAR NIJMEGEN. ZWERVENDE KARMELIET

 

Amerikaanse uitgave van "Ik zocht Gods afwezigheid" met het deel over Frankrijk. Uitgever Sheed and Ward, New York 1960.

Ik heb een vrouw en een kind, wat men noemt een thuis. Zo een thuis of gezin is een soort uitvalsbasis waar vanuit je de wereld en de mensen aankunt. Dat heeft Frans niet. Zijn enige thuis is hijzelf. Hij had natuurlijk als karmeliet van het kloosterleven een soort thuis kunnen maken maar daar heeft hij uiteindelijk niet voor gekozen. Hij is een zwervende karmeliet geworden, een priester zonder bijbehorende witte boord of monnikspij, die zich tussen werkende en arme mensen bewoog, ja zelfs probeerde tijdelijk zijn leven met hen te delen.

Hij vertelt in een interview hoe dat zo gekomen is.

“Die spirituele belangstelling trok mij veel meer dan de gedachte missionaris te worden. Toch wil ik, als ik op mijn leven terugkijk, best toegeven dat ik missionaris geworden ben, zij het niet op de klassieke manier. … Een missionaris was in mijn jeugd iemand die het christendom preekte aan volken die dat niet kenden. Die behoefte heb ik niet gekend. Maar op mijn zwerftochten door de Europese industriegebieden en de zelfkant van Rome kwam ik voor een ander missionarisvraag te staan, die mij mijn hele leven is blijven boeien.” (Irenaeus Rosier en Marinus Huijbregtsuitgave, ‘Onverwoestbare Levensdrift, over de ellende van armen’, Mensen met een missie, Oegstgeest pinksteren 1978, blz. 89)

Op verzoek van mensen om hem heen stelt hij van zijn aantekeningen twee boeken samen: “Ik zocht Gods afwezigheid, psychologische peilingen inzake religieus-sociale toestanden in Europa”. De boeken verschijnen midden jaren vijftig en kondigen een doorbraak aan in het denken over de relatie tussen kerk, geloof, kerkvolk en niet gelovigen.

Dat zwervend bestaan brengt een zekere eenzaamheid met zich mee. In de inleiding van deel I benoemt hijzelf die eenzaamheid en  noemt het zelfs isolement. Vanwege dat isolement omschrijft hij zich als toeschouwer. Dat blijft hij zijn hele leven.

“Reeds als student had ik het isolement van de geestelijke stand en ook van de vorming, welke daaraan vooraf gaat sterk aangevoeld. Dit ondanks het feit, dat de geestelijkheid in Nederland het vertrouwen van het volk heeft en met haar activiteit in alle mogelijke levensgebieden doordringt. Ieder beroep en iedere stand heeft een dergelijk isolement. Wij moeten ons hoofdzakelijk beperken tot invoeling in anderen, maar waar het mijn levenswijze zelf betreft zijn we slechts toeschouwers”. (pag. 9 van voornoemd boek, deel I Frankrijk-Spanje)

Om toch die ander te kunnen bereiken spreekt hij over invoeling maar  - en ook daar spreekt hij veel over - daar heb je wel een antenne voor nodig. Noem het een sociale antenne waarmee je de signalen van de ander in de volle breedte kunt opvangen, verstandelijk en geestelijk.

Maar er is nog meer nodig om het tot vriendschap te laten komen. Beiden hebben niet alleen een sociale antenne nodig maar ze moeten ook op dezelfde golflengte zitten. Het gaat Frans dus om een gedeeld levensgevoel en dat kun je slechts met een beperkte aantal mensen hebben. Je kunt nu eenmaal niet van de hele wereld houden. 

 

 

WAAROM JONGE AFRIKANEN NAAR EUROPA KOMEN

 

Julietta (niet haar echte naam) poseert met haar dochter en stiefdochter op de zolderkamer in Etterbeek, Brussel (2003).

Hoe geef je je kinderen een toekomst in een land waar geen toekomst is, dat is de kwestie waar gezinshoofd Koffi voor staat. Koffi betekent in zijn moedertaal Ewe op vrijdag geboren. Togo stagneert politiek en economisch al jaren dankzij dictator Eyadéma en zijn leger. Begin jaren negentig was er zowaar een opstand van de bevolking in de vorm van een algemene staking. De EU probeerde toen eensgezind de dictator te bewegen te vertrekken en plaats te maken voor een meer democratisch regime.

Helaas wilde Franse regering niet meewerken aan het ten val brengen van Eyadéma.  Ze hebben teveel belangen in hun oud kolonie en die wilden ze niet in de waagschaal stellen voor een onzekere uitkomst van een volksopstand. Het leger getraind en bewapend door de Fransen trad onbarmhartig op tegen stakers en demonstraties. Na enkele weken moesten de stakers met hangend hoofd terug naar hun werk. Het land zat weer voor jaren op slot.

Ook toen moeder Natuur in 2005 ingreep en de oude Eyadéma stierf, veranderde er niks. Zonder veel poespas en met instemming van het parlement werd zijn zoon de nieuwe president dictator. Hij beloofde een meer democratisch bewind maar dat stelde uiteindelijk niet veel voor. Het land bleef onder toeziend oog van de jonge dictator en het leger economisch, politiek en sociaal stagneren. Armoede en werkloosheid heerste alom. Wat kon Koffi, notabene vakbondsleider daar aan veranderen? Weinig of niks. Hij kon net als de andere vakbonden wat rommelen in de marge en hopen op betere tijden.

Voor zijn kinderen duurde dat te lang. Hij besloot ze naar Europa te sturen. Dankzij zijn vakbondswerk kwam hij wel eens voor een cursus of bijeenkomst naar Europa. In de loop der jaren had hij contacten opgebouwd met de Togolese gemeenschappen in Brussel, Parijs en zelfs in Duitsland. Togo was tot aan de Eerste Wereldoorlog een Duitse kolonie geweest. Daarna kwam het in handen van de Fransen die er voor zorgden dat het Duits snel verdrongen werd door het Frans.

Dank zij zijn contacten lukte het hem een van zijn zoons in België te krijgen en de andere in Duitsland. Hij had hen geleerd hoe ze zich het beste konden gedragen om geaccepteerd te worden: niet opvallen, je best doen om je aan te passen, hard werken en zuinig zijn met je geld. In België kwam zijn Frans sprekende zoon terecht in Vlaanderen, in een supermarkt in Oostende om precies te zijn. Het lukte hem om zijn andere zoon in Duitsland te plaatsen. Die vond werk in de buurt van Aken.

Zijn dochter kwam op een geheel eigen manier terecht in Brussel. Zij raakte zwanger van een Togolees die op vakantie was. Ze trouwden en zij ging mee naar Brussel waar ze kwam te wonen op een zolder van een oud herenhuis in het centrum van Schaarbeek, een deelgemeente van Brussel. Het hele huis wordt bewoond door migranten uit alle windstreken. Op elke verdieping hoor je een andere taal. De eigenaar verdient goed aan de migranten.

Nog voordat ze bevallen is van haar dochter, krijgt ze er een dochter bij. Die is van een vorige liefde van haar man. Julietta heeft daar geen moeite mee. Ze is gewend met kinderen van verschillende moeders is een huis te wonen. Haar vader had meerdere vrouwen. De zolderkamer is naar Belgisch normen maar een armzalige woning voor een stel met twee kinderen en ook nog veel te duur. Maar daar klaagt ze niet over. De omstandigheden thuis waren een stuk slechter.

Helaas duurt het jonge geluk niet lang. Haar man drinkt en slaat haar zodat ze besluit er vandoor te gaan met haar dochter en stiefdochter. Een gewaagde sprong in een stad als Brussel. Waar moet ze wonen en waarvan moet ze leven? Ze krijgt tijdelijk onderdak bij een landgenote. Meteen ook geeft ze zich op voor een opleiding in de verpleging met bijbehorende job. Zo heeft ze meteen een inkomen, hoe klein ook.

Haar ouders zijn haar niet vergeten en zorgen via allerlei wegen dat ze vanuit Togo bevoorraad wordt met de allernoodzakelijkste dingen. Er worden zelfs verrassingspakketten bezorgd door bekenden. Haar leven is draaglijker geworden zonder slaag en bedreigingen. Haar broers doen het nog beter. Die hebben een gezin gesticht met kinderen en al. Aldus bouwt een nieuwe generatie Afrikanen in Europa een toekomst op.