GEERT MAK'S 'DE WISSELWACHTER' EN DE ACTUALITEIT

 

De ontmoeting tussen de 3 wereldleiders vond plaats in Teheran in november 1943.

In het boek “De Wisselwachter” van Geert Mak over president Roosevelt en zijn onmisbare rechterhand Harry Hopkins tijdens de New Deal en de Tweede Wereldoorlog, staan gebeurtenissen die hun weerslag tot op de dag van vandaag hebben.

Zo lees ik dat Roosevelt in tegenstelling tot Churchill, in het kader van het bondgenootschap met Rusland tegen Hitler nogal gemakkelijk, om niet te zeggen lichtzinnig, heenstapt over Stalin als dictator die miljoenen slachtoffers heeft gemaakt onder zijn eigen burgers. 

Dat het bondgenootschap noodzakelijk was om Hitler te kunnen verslaan, de Russen hebben de meeste offers gebracht in de oorlog tegen Duitsland, is duidelijk maar Roosevelt vertrouwde tegen het advies van experts in op de toezeggingen van Stalin over de na-oorlogse vrede.

Zo trok Stalin al meteen na de oorlog zich niks aan van de afspraak vrije verkiezingen in Polen te houden. Integendeel, hij arresteerde de leiders van de Poolse ondergrondse vrijheidsstrijders. Na aandringen liet hij er later een aantal vrij maar een bijna even groot aantal verdween voorgoed. Polen kwam onder communistisch bestuur. Hetzelfde gebeurde in de andere Oost Europese landen. Van vrije verkiezingen is nooit iets terecht gekomen.

Dit doet denken aan hoe Trump nu met Poetin onderhandelt over vrede in Oekraïne. Trump negeert dat Poetin een onbetrouwbare dictatoriale president is die elk tegengeluid met gevangenisstraf en zelfs moord in de kiem smoort. Had Roosevelt nog het excuus dat hij Stalin nodig had voor de strijd tegen Hitler, Trump verkeert in de situatie dat hij Poetin niet nodig heeft. 

Trump lijkt niet te beseffen of hij vindt het niet van belang dat voor Putin een handtekening onder een afspraak, verdrag of overeenkomst deel uitmaakt van het spel om de macht en dat derhalve alles geoorloofd is. Tot tweemaal toe heeft Poetin afspraken over Oekraïne genegeerd, de eerste was veiligheidsgarantie bij inlevering van de atoomwapens van Oekraïne, de tweede was de overeenkomst van Minsk. Precies dat is de reden waarom president Zelensky hecht aan veiligheidsgaranties van Europa en de VS. 

Vanwaar die coulante opstelling van Trump tegenover Poetin? Herkent Trump met zijn autocratische aanleg en hang naar macht zijn gelijke in Poetin? Kijkt hij naar internationale politiek als een vastgoedhandelaar zonder enig moreel besef of politieke beginselen gebaseerd op democratische waarden? Of wordt hij zoals sommigen beweren gechanteerd door het Kremlin met zaken van welke aard ook? Het meest waarschijnlijke is dat hij op de eerste plaats een machtspoliticus is en dat democratische waarden en normen hem niet interesseren.

Het is duidelijk dat de krachtmeting tussen de de Europese landen en Rusland nog altijd niet tot een einde is gekomen en de vraag is of met een eventuele vredesregeling tussen Oekraïne en Rusland het einde betekent van die krachtmeting.

Een tweede kwestie is die van de jodenvervolging. Ondanks dat Roosevelt wist van de ongenadige jodenvervolging en moorden in concentratiekampen heeft hij geen speciale acties ondernomen om die jodenvervolging tegen te houden of op zijn minst te belemmeren. Het bombarderen van spoorlijnen en kampen is nooit overwogen. Waarschijnlijk gaven Roosevelt en Hopkins prioriteit aan de militaire strijd en het breken van de Duitse gevechtskracht door o.a. massabombardementen op steden. 

Een opmerkelijk detail in het boek is de eerste en enige ontmoeting van Roosevelt met de Saoedische koning Saoed op de kruiser US Quincy. Na het overleg op Jalta liet Roosevelt de koning met een torpedobootjager ophalen. Van onderhandelen was volgens het verslag van Mak geen sprake. Er stonden twee zaken op de agenda: de Saoedische olievelden en de Joods- Palestijnse kwestie, of Palestina niet opengesteld kon worden voor 10.000 overlevenden van de Holocaust.

“Over de olie werd nauwelijks een woord gerept, wel kreeg Amerika kort daarna dankzij de charmes van de president een gegarandeerde toegang tot de olievelden, in ruil voor alle mogelijke militaire steun. De persoonlijke charmes van Roosevelt was en bleef een verbluffend smeermiddel. Maar toen hij voorzichtig de Palestijnse kwestie aan de orde stelde antwoordde de koning met een simpel:’Nee.’ (Blz. 525 in genoemd boek)

Er waren twee redenen voor dat nee van de koning. Ten eerste, de Europese joden zouden met hun technische vaardigheden en kennis de arabieren verdringen en ten tweede waarom zouden de arabieren compensatie moeten betalen voor wat de Duitsers de joden hebben aangedaan? 

Europa is sinds de Tweede Wereldoorlog niet in staat geweest om bij te dragen aan een oplossing van het conflict over de Joodse Staat in het nabije Oosten. Het lijkt er zelfs op dat oude anti-semitische reflexen in Europa weer de kop opsteken.

Er is veel meer te vertellen over het ruim 600 pagina’s tellende boek van Mak, zoals bijvoorbeeld de steun van de VS aan het Verenigd Koninkrijk, de verhouding tussen Churchill, Roosevelt en Hopkins, de rol van Eleonore Roosevelt bij de New Deal en tijdens de oorlog of het overspel van Roosevelt, iets wat nu weer in de Amerikaanse politiek speelt met de Epstein files. 

OPLUCHTING IN EUROPA OF TOCH NIET?

De christenen democratische fractie EVP (blauw) in het Europees parlement wordt veruit de grootste met bijna 200 zetels.  Samen met de sociaal democraten en de liberalen behouden ze een meerderheid van 414 zetels van de in totaal 705 zetels. Partijen rechts van de EVP hebben echter in veel landen gewonnen en zullen dus zeker druk uitoefenen om het Europese beleid rechtser bij te stellen wat ondermeer tot gevolg kan hebben dat klimaatalarmisme wordt bijgesteld tot klimaatrealisme, dat nog meer initiatieven worden genomen om migratie in te dammen en dat Europa meer rekening moet houden met de diversiteit van landen.

Ik kan me voorstellen dat Nederlanders die bang zijn voor rechts opgelucht zijn dat Timmermans in het Europees parlement twee zetels groter (8) is dan Wilders (6). “Het rechtse gevaar” is daarmee toch een beetje ingedamd. Of toch niet? De Schoof coalitie heeft opgeteld 13 zetels, 5 meer dan Timmermans. De Europese verkiezingen bevestigen de uitlag van de Nederlandse verkiezingen. Rechts wint.

In Europa behouden tot algehele opluchting van de gematigden de drie zogeheten middenpartijen in het Europees Parlement hun meerderheid. Tanker Europa blijft op koers ondanks alle rumoer en gedoe aan de flanken en dan vooral de rechterflank natuurlijk. Het ziet er naar uit dat de christendemocraten nog een tikkeltje sterker worden in Europa. 

In Duitsland zien we dat de coalitie van sociaal-democraten en groenen verliest van de christen democraten. De groenen zelfs desastreus. Die hebben hun klimaatplannen te lang tot het uiterste gedreven. Met de christen-democraten zal een iets andere Europese wind gaan waaien vanuit Berlijn nu ze een krachtige wind van de extreem rechtse AfD, die de tweede plaats heeft veroverd, in de rug voelen. 

De AfD is veel Europa kritischer en dat is voor Duitsland nieuw. Tot nu gold de opvatting dat Duitsland na de Tweede Wereldoorlog alleen langs de weg van Europa het vertrouwen van de andere Europese landen kan terugwinnen. Dat idee heeft terrein verloren met de winst van de AfD.  

De Christendemocraten zullen waarschijnlijk onder druk iets naar rechts opschuiven met strengere regulering van migratie en minder knellende klimaat maatregelen. De auto industrie zal meer gehoor krijgen. Mevrouw Europa Ursula von der Leyen zal waarschijnlijk de baas blijven in Brussel.

De Franse president Macron is bezig het veld te ruimen, tenminste ik vrees dat zulks kan gebeuren nu hij naar aanleiding van de uitslag nieuwe verkiezingen heeft uitgeschreven, nog voor de Olympische spelen. De winst van madame Le Pen heeft Macron naar de keel gegrepen. 

Voor veel Fransen is Macron te Europees geweest. Een groot deel van de Fransen is nationalistisch, op het chauvinistische af. De Gaulle heeft dat na de Tweede Wereldoorlog verwoord in zijn “Europa van Staten”. Geen federaal Europa zoals veel idealisten naar Amerikaanse voorbeeld nastreven, maar een confederaal Europa met onafhankelijke, autonome staten. Met Madame Le Pen zal Frankrijk eurokritischer worden, wat nog versterkt wordt als ze erin slaagt de presidentsverkiezingen te winnen.

In België zijn tegelijk nationale en Europese verkiezingen gehouden. In Vlaanderen zal men opgelucht zijn dat het Vlaams Belang niet de grootste is geworden. Jammer voor Wilders die dacht een groot Vlaams bondgenoot te hebben. De peilingen zaten er flink naast. 

Winnaar is de Antwerpse burgemeester Bart de Wever, partijleider van de meer gematigde Vlaams nationalistische volkspartij N-VA. Zijn partij is de grootste in heel Belgie en in Vlaanderen. De Vlaams liberale Open-VLD van de federale premier de Croo heeft dik verloren. Links houdt zich staande, helaas met een extreem-links PvdA.

Een opluchting voor de Wever zal ook het verlies zijn van de Waalse socialisten en de verrassend grote winst voor de liberale MR. Of dat zijn kansen verhoogt om premier van heel België te worden valt nog te bezien. Politiek in België is een zeer ingewikkeld krachtenspel waar je als buitenstaander moeilijk zicht op kunt krijgen.

Italië is en blijft met premier Melonie rechts en redelijk stabiel. Melonie is een pragmatisch bestuurder gebleken. Ze zal zich niet tot Europese avonturen laten verleiden. Ze zou trouwens wel eens een brug kunnen zijn tussen Madame Le Pen en Frau Ursula. Drie dames die in Europa misschien een grote rol gaan spelen.

Polen heeft met deze Europees verkiezingen zijn vertrouwen wekkende koers onder Donald Tusk voortgezet. Dat brengt rust, ook aan het oostfront waar Oekraïne onder Zelenski in een strijd van leven en dood is gewikkeld met Putjinski. 

Dat brengt ons bij de Hongaarse Orban, de nagel in het Europese vlees. Zijn Fidesz partij heeft verloren. De bondgenoot van Putjinski is verzwakt uit de verkiezingen gekomen. Niettemin zal hij als premier en partijleider zijn stempel op Europa blijven drukken maar de dreiging is eraf. Dat is misschien ook geruststellend. 

20. TERUG NAAR NIJMEGEN. SOLIDARITEIT

Augustus 1980. De leider van de Poolse vakbond Solidariteit Lech Walesa viert aan de poort van de scheepswerven te Gdansk het akkoord tussen de pas opgerichte vakbond Solidariteit en de Poolse autoriteiten over de toelating van vrije vakbonden. Nooit werd zo duidelijk de strijd gevoerd tussen de dictatuur van het Communisme en de idee van vrijheid en solidariteit als in Polen tijdens het Communistisch bewind van Generaal Jaruzelski. Deze overwinning maakte definitief een einde aan het Communistisch-Leninistische idee van de dictatuur van het proletariaat.

 

Gelukkig is er zoiets als solidariteit. Dat ligt precies tussen eigenbelang en liefde in en je kunt er maatschappelijk gesproken mee uit de voeten. Solidariteit kun je omschrijven als sociaal georganiseerde liefde in beginsel op basis van vrijwilligheid maar, zo ontdekte men allengs, je kunt het ook afdwingen via de overheid.

Onze radicale Jonge Marx heeft daar niet aan gedacht. Voor hem komt solidariteit als een duvel uit een doosje aan het eind van het kapitalisme: eenmaal het kapitalisme uitgebannen, het communisme gevestigd en we hebben de staat niet meer nodig. In plaats daarvan komt de vrije gemeenschap van broederschap en gelijkheid. Te mooi om waar te zijn en dat is het ook.

Precies het omgekeerde gebeurt van wat Marx dacht. De staat wordt de maatschappelijke organisator van solidariteit. Dat gaat niet alleen in tegen de leer van Marx maar ook tegen Liberale opvattingen. Liberalen willen zo weinig mogelijk bemoeienis van de staat met de maatschappij. Laat de maatschappij zijn werk doen -de markt- en het komt voor de bakker. Niet dus.

Over de rol van de staat mag Marx dan de mist in zijn gegaan, met zijn analyses van de oorzaken voor de misère onder arbeiders haalt hij de idee van de sociaal vrijblijvende staat radicaal onderuit. De invoering van het algemeen kiesrecht brengt de omwenteling van liberale naar sociaal betrokken staat in een stroomversnelling met hulp van socialisten. Uiteindelijk wordt de staat de organisator van solidariteit.  Het was menselijk en politiek niet vol te houden dat de meerderheid van de bevolking in naam van het kapitaal wordt uitgebuit. 

De analyse van Marx schudt ook de Christenen wakker. Ze beginnen in te zien dat Christelijk liefdeswerk, de zorg voor zieken en onderwijs bijvoorbeeld, door de staat kan worden overgenomen. De opkomst van het communisme en socialisme en het algemeen kiesrecht doen de rest.

De revolutie van Marx en het Communisme geeft de staat een nieuwe rol, die van organisator van solidariteit. Een van de organisaties die solidariteit organiseert is de vakbond. Zo kom ik via de Jonge Marx en professor van Boxtel uit bij de vakbeweging als een instrument voor sociale hervormingen.

OORLOGSBULLETIN 41. POLEN

Ik ben niet zo van de helden maar de besnorde Poolse vakbondsleider Lech Walesa was voor mij in de jaren tachtig van de vorige eeuw een held. Als leider van de eerste vrije vakbond Solidarnosc, ontstaan op de scheepswerven van Gdansk, durfde hij met zijn vakbond de confrontatie aan met de communistische dictatuur in zijn land dat toen nog tot de Sovjet Unie behoorde. Men was in het Westen bevreesd dat Russische tanks een einde zouden maken aan deze opstand zoals ze eerder gedaan hebben in Hongarije in 1958 en in Praag in 1968. Maar door verstandig tactisch te opereren, daarbij geholpen door de katholieke kerk en intellectuelen, slaagde hij erin het regiem ten val te brengen en uiteindelijk samen met de Poolse Paus Johannes Paulus aan de poten van de Sovjet dictatuur te zagen. De wereld zou niet meet hetzelfde zijn als voorheen.

 

Ik heb het nog niet over Polen gehad en Putjinski’s smerige oorlog. Burgerdoden tellen niet. Alles wijst erop dat moedwillig burgerdoelen worden aangevallen met vernietigingswapens. In bezette gebieden worden burgers bedreigd, geïntimideerd, gevangen gezet, gemarteld en geëxecuteerd. De beerput aan mensenrechtenschendingen zal pas goed open gaan als de oorlog beëindigd is.

Polen heeft zich als een uiterst fatsoenlijk buur van Oekraïne gedragen. De vluchtelingen voor het oorlogsgeweld zijn welkom en worden zo goed mogelijk opgevangen. Polen heeft maar liefst meer dan vier miljoen vluchtelingen opgevangen.

Dat is met nog geen 40 miljoen inwoners ongeveer 10% van de eigen bevolking! Vertaald naar Nederland zou dit betekenen dat Nederland bijna 1,8 miljoen vluchtelingen uit Oekraïne zou opvangen.

Het werkelijke aantal in Nederland is vele malen minder. Naar schatting 70.000. Laten het er 100.000 zijn dat is nog altijd niet meer dan ongeveer 5% van wat we zouden moeten opvangen met Polen als ijkpunt.

Polen heeft een rechtse regering en de meerderheid stemt er rechts en conservatief. Bovendien zijn Polen nogal katholiek en conservatief en dat maakt het in de ogen van vele progressieven nog erger. Polen bewijst niettemin dat een conservatief katholiek land aan de goeie kant kan staan als het om barmhartigheid en vrijgevigheid gaat. En dat is niet de eerste keer dat ze aan de goeie kant staan.

Het stond ook aan de goeie kant tegen de Communistische dictatuur in eigen land en in Rusland. De Vakbond Solidarnosc onder leiding van de katholieke vakbondsman Walesa wist de Poolse communistische dictatuur ten val te brengen gesteund door Poolse Paus Johannes de Tweede. Dat was het begin van de val van het Communisme in heel Oost Europa en uiteindelijk in de Sovjet Unie zelf. 

Misschien brengt de oorlog tegen Oekraïne de val van Putjinski en zijn corrupte elite teweeg en wordt een begin gemaakt met de ontwikkeling van een echte Russische democratie gepaard aan historisch zelfonderzoek.

OORLOGSBULLETIN OEKRAÏNE 7

 

Nu we dankzij de TV het lijden in Oekraïne van heel dichtbij kunnen zien, valt pas op hoe licht of zelfs lichtzinnig ons bestaan is. Tegenslagen worden ongelukjes, praattafels machteloze happenings, problemen futiliteiten, politieke conflicten akkefietjes. Het lijden van Oekraïne maakt ons leven hier in welvaart, welzijn en veiligheid tot een grimas.

Dat geeft een gevoel van schuld. Waarom moeten zij lijden en ik niet? Het is niet voor het eerst dat ik me deze vraag stel. Toen ik als vakbondsinternational de werkelijkheid van de armoede van dichtbij leerde kennen in Latijns Amerika, Afrika en Azië vroeg ik mij telkens opnieuw af waarom ik in een rijk land geboren ben en al die mensen die ik daar ontmoet niet. Dezelfde vraag kwam weer boven toen ik de landen achter het voormalige IJzeren Gordijn bezocht. Waarom werden mijn leeftijdgenoten aan de andere kant van het gordijn geboren?

Ik heb tot op de dag van vandaag geen antwoord gevonden op die vraag behalve dan het lot en dat is geen bevredigend antwoord. Dat de een aan de goede kant van de grens wordt geboren en de ander aan de verkeerde kant is en blijft een mysterie, iets waar ons verstand niet bij kan.

Het symbool van Russische macht, het slagschip ‘De Moskou’ is gezonken, hoogst waarschijnlijk door raketten van het leger van Oekraïne. Dat is de tweede overwinning van Oekraïne. De eerste was de slag om Kiev. De slag om Marioepol is nog niet gestreden. Het Russische leger slaagt er niet in om de soldaten van Oekraïne helemaal uit de stad te verdrijven. Het aantal slachtoffers onder soldaten moet aan beide kanten enorm zijn evenals onder de burgers.

Heb je je wel eens voorgesteld wat het betekent dat Polen meer dan twee miljoen vluchtelingen uit Oekraïne opvangt? Vergelijken we dit met Nederland op basis van het inwoneraantal dan zou ons land net geen miljoen vluchtelingen moeten opvangen! Neem je als uitgangspunt het aantal vierkante kilometers, Polen is veel groter dan Nederland, dan nog zouden we ruim een kwart miljoen vluchtelingen moeten opvangen. Begin daar maar eens aan. Nu kost het al heel wat moeite om 50.000 plekken te vinden.

Polen heeft dus een heel groot hart voor z'n buren, het land levert een enorme prestatie. Wij doen ook ons best door ook vluchtelingen uit andere landen dan Oekraïne op te vangen. We hoeven ons dus zeker niet te schamen maar dat laat onverlet dat de Polen een groots gebaar maken naar hun buren.Het land mag dan zijn fouten hebben, het heeft ook veel goede kanten zoals nu maar weer blijkt.

En dan nog dit. Uit onderzoek van het Kiel Institute for the World Economy blijkt dat afgezet tegen het nationaal inkomen Nederland bij de onderste helft van Europese Unie-lidstaten scoort als het gaat om steun aan Oekraïne. Landen als Polen, Litouwen en Zweden doen het beter. In absolute bedragen geven de Esten ook opvallend veel militaire steun aan Oekraïne. Nederland (Rutte en Kaag) is en blijft een zuinig landje. 

Nederland is nooit warm gelopen voor Oekraïne als lid van de EU of de NATO zo kunnen we zien in de Zembla uitzending "Een dans voor Oekraïne". Ons land heeft geen strategische visie op Europa en gedraagt zich als een boekhouder aldus de voormalige Nederlandse ambassadeur in Oekraïne Robert Serry. Hij neemt de woorden uit mijn mond. Het tragische is dat op de dag van vandaag Nederland nog steeds achter de feiten aanloopt.

27. HET KAN VRIEZEN, HET KAN DOOIEN. OVER ARMOEDE, KOLEN EN GAS

 

Togo

Als de huidige energie crisis iets duidelijk maakt dan is het wel dat onze economie en welvaart gebouwd is op (goedkope) energie. Nu gas en olie duurder worden als gevolg van mismatchen (uitstel of afbouw van investeringen) in de productie, OPEC afspraken (met name Rusland en Saudi-Arabië over een productieplafond) blijkt hoe gauw het goed mis kan gaan. Gaat de olie en gasproductie omhoog en zullen de prijzen zakken? Ik weet het niet. Als het aan Glasgow ligt, komt het voorlopig misschien wel lange tijd niet goed en wordt in Europa energie duur, zowel voor productie als consumptie.

Nu al trekt de regering 3,2 miljard euro of 400 euro per huishouden als tegemoetkoming in de kosten. Het is een een druppel op de gloeiende plaat zo kun je lezen in de kranten en zien op TV. De energiekosten van huishoudens verdubbelen. Daar komen nog eens de miljarden overheidskosten bij voor de isolatie van huizen, het gasloos maken, de vergroening van steden, het aanleggen van verwarmingsnetten, nieuwe stroomkabels enz. De energietransitie wordt -denk ik-onbetaalbaar.

Daar staat tegenover dat de leveranciers zoals bijvoorbeeld Rusland en Saudi-Arabië maar ook andere autoritaire regimes rijk, heel rijk gaan worden waarmee ze hun bewapening kunnen opvoeren en nog meer operaties financieren om het Westen, te beginnen Europa, te destabiliseren. Poetin heeft al laten zien waartoe hij in staat is met het binnenvallen van Oost Oekraïne, de verovering van de Krim en nu aan de grens van Wit Rusland met Polen. Amerika heeft rond de verkiezing van voormalig president Trump gezien hoe gemakkelijk Poetin de social media gebruikt om het land te destabiliseren.  

China kan zich eenvoudigweg niet permiteren om kolen af te schaffen op straffe van nieuwe armoede.  De Chinezen aarzelen niet met het winnen van kolen, kolen en nog eens kolen. Hun hele ontwikkeling tot industriële wereldmogendheid is energetisch gezien voornamelijk gebouwd op kolen. Ze zullen hier en daar een beetje als Chinees riet meebuigen om de Westerse wereld niet teveel te schofferen want daar moeten ze wel Chinese producten blijven kopen.

Voor gas zijn wij met Duitsland afhankelijker van Rusland dan ooit. We moeten er ook nog eens dik voor betalen en zoals gezegd dat zal niet gauw minder worden.  Zal Poetin net als Nederland ooit van het gas en de olie af gaan om aan de klimaateisen van het VN Klimaatpanel te voldoen? Nee, ik denk het niet. Hij heeft het sowieso voor zijn eigen land nodig. Hij zal zijn gas samen met Saudi-Arabië zo lang mogelijk zo duur mogelijk aan het buitenland willen verkopen. Aangezien wij, Nederland (vanwege Groningen) en Duitsland (vanwege de sluiting van zijn kerncentrales), ons voorlopig afhankelijk hebben gemaakt van Russisch gas, zullen we moeten betalen, is het niet met kasgeld dan wel politiek. 

De rest van Europa is ook nog lang niet van het gas af. In België gaan ze gascentrales bouwen ter compensatie van het sluiten van kerncentrales. De Oost Europese landen hebben voorlopig ook gas nodig. Of Polen zijn kolenmijnen allemaal zal sluiten, is nog te bezien. Ook zij willen hun industriële ontwikkeling niet laten afremmen door dure energie. Als olie en gas duur blijven, zal het mij niet verbazen dat Polen terugvalt op kolen. Ze zullen niet terug willen naar de armoede van voor de val van de muur en afhankelijkheid van Rusland zint ze al helemaal niet.

Australië heeft al laten weten zijn kolenmijnen niet te willen sluiten. Wanneer dan wel is niet duidelijk. Voorlopig wil het voorzien in zijn eigen energie en als ze het kunnen verkopen aan andere landen waaronder ontwikkelingslanden zullen ze dat doen. Ontwikkelingslanden kunnen trouwens al helemaal geen kant op. Zij zijn gedoemd tot een terugval in ontwikkeling en geloof maar niet dat het Westen hen voldoende zal compenseren.  Alle VN armoede plannen te spijt heeft de Derde Wereld nog nooit zijn beloofde deel gekregen.

Zo bezien dreigt de CO2 nul operatie tezamen met de energietransitie een armoedeval te worden.Voor de voedselvoorziening is klimaatverandering geen ramp. Integendeel, de aarde wordt volgens een NASA rapport groener. Maar minder economische groei als gevolg van geen of te dure energie, heeft daarentegen directe gevolgen voor de voedselvoorziening die in veel derde Wereld landen toch al kwetsbaar is.  De Wereld Gezondheid Organisatie berekende dat bij een lage groei er in 2050 per saldo 2 miljoen doden door ondervoeding zullen vallen. Bij een hoge economische groei zullen er slechts 300.000 doden zijn als gevolg van honger.  

“Dit betekent dat een beleid gericht op economische groei jaarlijks 1.7 miljoen sterfgevallen kan voorkomen. Een veel beter resultaat dan klimaatmaatregelen kunnen opleveren, welke dat ook zijn. Zelfs strikte regelgeving zal de opwarming van de aarde niet elimineren, wat betekent dat die op haar best enkele van de 85.000 voorspelde sterfgevallen kan voorkomen. tegelijk zou die dure regelgeving de economische groei vertragen waardoor meer mensen armen blijven.” (aldus Bjorn Lomborg in EW weekblad van 30 oktober 2021).

Zo bezien lijkt Zero CO2 beleid lijkt steeds minder aantrekkelijk te worden voor de wereld.

(wordt vervolgd)

JODENSTER VOOR POLEN