POLITIEKE NABESCHOUWING TWEEDE KAMER VERKIEZINGEN

 

Uitdager Rob Jetten, lijsttrekker van D66 (rechts), heeft Wilders -zij het nipt - verslagen. Het is een geweldige prestatie. Jetten moest van heel ver komen in aantal zetels. Wilders moest vechten om zijn verlies te beperken.

Was het een afwisseling van de wacht? Je zou het bijna denken. Als dat zo is, dan zou sprake zijn van een generatiewisseling in de politiek. Maar zo eenvoudig is het ook weer niet. Er is meer aan de hand dan jong versus oud, al speelt dat zeker ook een rol.

Misschien is het wel een (voorlopig?) afscheid van de linkse politieke cultuur die sinds de jaren zestig van de vorige eeuw dominant aanwezig was in maatschappij, kranten, TV  en de sociale media. 

Dat afscheid wordt gesymboliseerd door het vertrek van GL/PvdA lijsttrekker Frans Timmermans. Met de fusie van Groen Links met de PvdA was de hoop geboren een linkse dam te kunnen opwerpen tegen de populistische, rechtse en conservatieve tijdgeest. Die hoop is met deze verkiezingen vervlogen. 

Timmermans zelf was tot op zekere hoogte erfgenaam van de PvdA uit de tijd van partijleider Joop den Uyl (1919-1987). Hij kreeg nooit zijn tweede kabinet. Timmermans heeft nu zelfs zijn eerste kabinet niet gekregen.

Hij werd buiten verwachting verslagen door Rob Jetten van de sociaal-liberale partij D66. De jonge Jetten groeide tijdens de campagne in zijn rol van lijsttrekker maar vooral ook uitdager van de andere lijsttrekkers en dan met name Wilders.

We kunnen nu vaststellen dat Jetten de strijd met Wilders gewonnen heeft. Het liberalisme van D66 heeft gewonnen van het populisme, nipt weliswaar maar toch afgetekend genoeg om Wilders’ partij naar de tweede plaats te verwijzen.

Met het verlies van Wilders en de winst van Jetten komt het populisme, dat met een vliegende start begon met Pim Fortuyn (1948-2002), die helaas vermoord werd, op het tweede plan. Wilders zal waarschijnlijk nooit meer de kans krijgen om premier te worden. 

Zijn partij, voor zover je over een partij kunt spreken (niet meer dan één man en een twitter account aldus VVD lijsttrekker Dilan Yesilgöz), zal hoogst waarschijnlijk in de loop van de tijd afkalven. Het is immers geen partij meer van een winnaar maar eerder van een praatjesmaker en dat maakt zijn partij een stuk minder interessant.

Een opvolger vinden zal moeilijk worden want de PVV is geen van onderaf opgebouwde partij, geen vereniging met een ledenbestand met statutaire bestuurlijke geledingen. Dat maakt het moeilijk om de partij over de schaduw van Wilders heen te tillen.

Wat nog meer is opgevallen is de veerkracht van VVD lijsttrekker Dilan Yesilgöz. Ze is een politiek sterke vrouw gebleken die overeind bleef in een politieke storm die zowel binnen als buiten haar partij tijdens de verkiezingscampagne op stak. Bovendien is er gezien de behaalde zetels, ruimte voor twee soorten liberale partijen, de meer ondernemers georiënteerde VVD en de wat meer op hoger opgeleiden stedelingen georiënteerde D66.

Ook opvallend is de terugkeer van het CDA onder leiding van lijsttrekker Henri Bontenbal. Het CDA heeft sterkere wortels in de Nederlandse samenleving dan sommigen dachten, vooral in het noordelijke deel van Nederland, met zijn protestantse erfenis.

Het zuidelijke, meer katholieke volksdeel is verdwaald tussen CDA achtige afsplitsingen NSC en BBB. Ten dele is het nu teruggekeerd. Misschien dat na deze ervaringen het CDA meer oog zal krijgen voor wat de zuidelijke meer katholieke achterban bezielt want die ene zwaluw van nu is voor de toekomst niet genoeg. De kunst voor het CDA is om het christelijke politiek erfgoed te mobiliseren en levend te houden in heel Nederland.

HET EERSTE VERKIEZINGSDEBAT

 

De strijd gaat om wie de premier van Nederland wordt. De twee kanshebbers zijn Bontenbal van het CDA (helemaal links op de foto) en Timmermans van GL/PvdA naast hem. De waterdragers zijn Yesilgöz, de enige vrouw en helemaal rechts Jetten. 

Ik heb samen met naar het schijnt  bijna 2 miljoen kijkers naar het eerste TV verkiezingsdebat gekeken, niet op een publieke maar op de commerciële zender RTL6. Ik dacht dat zo iets belangrijks als verkiezingen toch vooral een taak zijn voor publieke zenders maar blijkbaar is dat niet het geval. Waarvoor hebben we dan nog publieke zenders?

Het was een debat zonder Wilders, de man die notabene de peilingen aanvoert met rond de 30 zetels. Wilders doet naar eigen zeggen om veiligheidsredenen niet mee. Daar heb ik geen oordeel over maar het is wel waardeloos. Zo wordt een stem op Wilders helemaal een verloren stem waar zijn kiezers dan weer niet om malen. Zij zetten hun stem op Wilders door ondanks wat de rest vindt, wat wijst op een flinke rebellie en dat is zorgelijk.

De RTL gastvrouw en heer openen het debat door de kwestie van het lage vertrouwen in de politiek aan de orde te stellen. Maar wat is vertrouwen in politiek? Bedoelen ze daar politici mee, de politiek in het algemeen, de voorzitter van de Tweede Kamer, de instellingen zoals bijvoorbeeld rechters of belastingdienst? Het is een vage kwestie die blijkbaar veel tongen losmaakt en dat is pakkie an voor media en handlezers.

In het debat zag ik Jetten (D66) vol zelfvertrouwen van start gaan. Hij is in een winning mood. Hij voelt zich sterk genoeg om door het betoog van anderen heen te praten. Bontenbal (CDA) moet zijn vorm vinden maar dan is hij de perfecte evenwichtskunstenaar, niet buigen naar links en niet naar rechts maar balanceren in het midden. Timmermans (GL/PvdA) zit als een schoolmeester in de verdediging, meer zelfs  dan Yesilgöz (VVD) die Rutte en Schoof moet doen vergeten.

Heb ik de lijsttrekkers beter leren kennen? Ben ik inhoudelijk wijzer geworden? Nee, eigenlijk niet. Nederlandse politiek blijft huis, tuin en keuken gedoe. Over migratie was het Timmermans tegen de rest, over hypotheekrente was het Yesilgöz tegen de rest. Het is saai. Je zou bijna willen dat Wilders onrust komt zaaien. Heb je tenminste een debat van een tegen allen. 

Timmermans houdt vast aan het idee dat migratie een pseudo probleem is dat we best aan kunnen. Yesilgöz verdedigt de hypotheekrente aftrek als een nationaal erfgoed. Timmermans staat ook alleen als het gaat om de verhoging van het defensiebudget. Dat is ook moeilijk want het geld daarvoor moet ergens vandaan komen, linksom of rechtsom. Linksom is bij bedrijfsleven en de rijken, rechtsom de belastingen verhogen bij de burger.

Na het debat het napraten in de RTL nieuwsshow. Journaliste Floor kan het niet nalaten om met haar vragen aan de lijsttrekkers alvast een beetje informateur te spelen. Alleen Timmermans ontsnapt aan haar. Die was al weg. Dat is dan weer sneu want het is media wijsheid dat elke minuut op het scherm toch weer een paar kiezers oplevert.

80; HET KAN VRIEZEN. HET KAN DOOIEN. KLIMAAT IS WERELDPOLITIEK GEWORDEN

'Tondalus' visioen', navolger van Jeroen Bosch, olieverf op paneel, midden 16e eeuw (54x72 cm). Museo Lázaro Galdeano, Madrid. Het stelt Tondalus' visioen voor, een verhaal over een Ierse ridder, die, in een toestand van schijndood, een visioen heeft. In dit visioen wordt hij door een engel in de hel rondgeleid, waar hij geconfronteerd wordt met zijn wereldse leven.

 

Het moest er van komen. Klimaat is op de klimaattop in Egypte wereldpolitiek geworden. Tot verbazing van minister Jetten. Ik hoorde hem op TV zeggen dat de landen zich "door niks anders dan hun belangen hadden laten leiden.” Hij zei nog net niet "ordinaire" belangen. Wat had hij dan gedacht, dat ze zich laten leiden door onze Nederlandse of desnoods Europese belangen? Derde Wereld landen mogen vaak arm zijn maar dan zijn ze nog niet gek. Daar moet Jetten nog aan wennen.

Hij zal onder ogen moeten zien dat de klimaattop wordt overgenomen door de Derde Wereld landen en dat zal niet meer veranderen. Ik durf nu al te beweren dat het op de komende klimaattop in Dubai opnieuw het geval zal zijn tenzij je in hun klimaatschade-pot stort. Dan valt er te praten, misschien want zeker weet je dat nooit. Jetten rekent daar in ieder geval op zo begreep ik uit zijn interview in Nieuwsuur. Goeie wil kweken noemt hij dat.

Een ding is zeker, de rijke landen gaan betalen voor klimaatschade, wat dat ook moge zijn en uiteraard ook voor hun klimaat-nalatigheid. Landen als Bangladesh en Pakistan worden al teintallen jaren geteisterd door overstromingen. Wat hebben die landen en de rijke corrupte elite van die landen daar aan gedaan? Bitter weinig en wie denkt dat het deze keer allemaal anders zal worden, vergist zich. 

Het was ook de klimaattop van de grote woorden, vooral VN baas Guterres schakelde in overdrive met zijn "road to hell". Zou hij beseffen hoeveel geestelijke schade hij daarmee aanricht onder de jonge nog onschuldige generatie die de wereld nog maar net leren kennen? Weten zij veel dat er al decennia lang watersnoden zijn in Pakistan of elders en dat men daar geen vinger naar uitsteekt? 

EU Commissaris Frans Timmermans kan er trouwens ook wat van. Hij beschouwt zich als redder van de planeet aarde. Hij dreigde even weg te lopen van de klimaattop, wat een ultieme vertoon van machteloosheid zou zijn geweest. Zo ver is het niet gekomen, maar de teleurstelling gemengd met boosheid droop van hem af. Hij voelde zich de onbegrepen held want een held blijft hij. 

Hoe groter de woorden, hoe groter de onmacht. Ze moeten de onzekerheid verbergen die in hun zielen huist. Vooral Guterres zou beter moeten weten. Hij staat aan het hoofd van het grootste diplomatieke circus ter wereld dat niet in staat is om ook maar een enkele oorlog te beëindigen of ook maar ergens vrede te handhaven. Dat zou de man bescheiden moeten maken maar wel iemand die van doorzetten weet.  

Het verbond tussen klimaatwetenschap en politiek dreigt zichzelf op te blazen. Hoe geloofwaardig is men nog als dadelijk blijkt dat de anderhalve graad opwarming of overschreden wordt zonder dat dit leidt tot hel en verdoemenis, of om heel andere redenen niet eens gehaald wordt? Grote woorden zullen dan niet meer baten. Wat overblijft is een klimaat-schade pot. Wie weet komt daar nog wat goeds van.