DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 13. DE PUINHOOP VAN SAMSOM

Diederik Samsom voelde zich als PvdA-leider verraden door Lodewijk Asscher toen hij zich kandidaat stelde in de lijsttrekkersverkiezing van hun partij. Samsom wilde weliswaar zélf een lijsttrekkersstrijd, maar niet tegen uitgerekend de man die hij in 2012 van Amsterdam naar Den Haag had gehaald om vicepremier te worden in het kabinet-Rutte II. (AD 16 november 2017)

Door zonder enige terughoudendheid te kiezen voor een coalitie met de VVD en mee te werken aan zware sociale hervormingen (verhoging AOW leeftijd en zorgstelsel) was Samsom de eerste partijleider die sociaal economisch voluit met zijn rug naar de traditionele kiezers van de PvdA was gaan staan. 

Die relatie met de traditionele kiezer stond cultureel al onder druk als gevolg van de individualisering en liberalisering van het gezin, het minderheden beleid en door de toenemende individualisering of liberalisering van huwelijk en gezin enz.

Het stemmenverlies begon al voor de Tweede Kamerverkiezingen. De partij verloor aanzienlijk bij de gemeenteraadsverkiezingen, de Europese en de Provinciale Statenverkiezingen. Volgens de peilingen zou de partij bij de Tweede kamerverkiezingen nog geen 10 zetels halen.

Alsof er niets aan de hand was, stelde Samsom zich toch weer kandidaat voor het partijleiderschap. Toen hij vervolgens besefte dat de partij wel eens te weinig zetels zou behalen voor een premierschap stelde hij voor om na de verkiezingen te fracties van PvdA en Groen Links te fuseren. Dat voorstel kreeg toen niet genoeg steun.

In december 2016 viel het verdict voor Samsom. Niet hij, maar tegenkandidaat Lodewijk Asscher werd met bijna 55% van de stemmen tot partijleider gekozen.  De voormalige minister van Sociale zaken en Werkgelegenheid moest de PvdA redden. Samsom begreep de boodschap en stapte op als fractieleider. Atje Kuiken volgde hem op. Na de verkiezingen in 2017 verdween hij uit de Tweede Kamer en daarmee uit de landelijke politiek.

Assher is van de Amsterdams PvdA school. Na een universitaire opleiding in Amsterdam en vijf jaar onderzoek begon hij in 2002 op 28 jarige leeftijd zijn politieke loopbaan als PvdA gemeenteraadslid in Amsterdam. Vanaf dat moment maakte hij snel carrière. Na twee jaar wordt hij fractievoorzitter. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2006 wordt hij lijsttrekker van de PvdA. De partij gaat van 16 naar 20 zetels. 

Daarop wordt Assher wethouder. Ondanks politiek bureaucratisch geharrewar werd hij na het aftreden van burgemeester Job Cohen waarnemend burgemeester. In 2012 werd hij Vice-Premier en minster van van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in kabinet Rutte II. Asscher was dus goed voorbereid op het partijleiderschap toen hij het opnam tegen Samsom. 

Na de verkiezingen bleek pas hoe groot de ramp was. De partij had slechts 9 zetels binnen gehaald. Het was Lodewijk Asscher niet gelukt om de partij te behoeden voor deze electorale ramp, want dat was het. In aantal zetels gerekend  was de PvdA de 7e partij geworden! De partij had in een klap zijn machtsbasis in de Tweede Kamer verloren. 

De partij was geïmplodeerd. De kiezers vlogen verdeeld uiteen over de verschillende partijen. Groen Links met Klaver als partijleider haalde ongeveer 6 zetels van de PvdA binnen, D66 met Pechtold aan de leiding ongeveer 5 zetels. Die twee partijen kregen de stemmen van de links progressieve stemmers in de academische wijken van Amsterdam en Utrecht. In Amsterdam werd Groen Links in een klap de grootste partij.

Een andere partij die profiteerde van het PvdA debacle was Denk. De loyale achterban in de multiculturele wijken van den Haag en Rotterdam voelde zich niet meer vertegenwoordigd door de PvdA en stapten over naar Denk. In de autochtone arbeiderswijken stapten de traditionele PvdA stemmers dan weer over naar SP en PVV.

Zo kreeg na de kabinetten Paars met Wim Kok onder het paars van Samsom de genadeklap. De partij werd ontmanteld door de kiezers. Het uiteenvallen van de PvdA had grote gevolgen voor het Nederlandse politiek. Er ontstond een kloof tussen de voornamelijk stedelijke, liberale, geïndividualiseerde, kosmopolitisch georiënteerde hoger opgeleiden en de lager geschoolden, de traditionele arbeidersklasse en de achterblijvers die afhankelijk zijn van overheidsvoorzieningen voor hun levensstandaard. 

DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 12. DIEDERIK SAMSOM

Tussen 1995 en 2001 was Samsom werkzaam bij Greenpeace. Hij heeft geen enkele keer spijt gehad van acties waaraan hij heeft deelgenomen. "Maar er waren wel acties heel erg moeilijk, of slecht uitgevoerd."De PvdA'er heeft naar eigen zeggen geen strafblad. "Wel een vrij lange lijst van aanhoudingen en uitreikingen. Je wordt na een actie niet veroordeeld, je krijgt meteen een boete. Dan koop je het af, eigenlijk net als wanneer je door rood rijdt.” Hij verliet de organisatie omdat hij vond dat Greenpeace te weinig gedaan kreeg. "Ik zat op de publieke tribune na een actie die zo succesvol was dat er een debat van kwam, maar er gebeurde echt niks in de Tweede Kamer." Samsom verwacht niet dat zijn achtergrond als milieuactivist een probleem voor hem zal worden. RTL Nieuws

Job Cohen hield het politieke avontuur voor gezien. Hij meende niet aan de hoge verwachtingen te kunnen voldoen. In de Tweede Kamer was hij niet de man met de scherpe tong en de gevatte antwoorden. Met straatvechters als Wilders in debat gaan, was niet zijn ding. Dat is een tekortkoming die de media een gebrek aan aanwezigheid noemden.

Samsom, intussen een ervaren politicus als lid van de PvdA fractie in de Tweede Kamer, stelde zich kandidaat voor het partijleiderschap. Hij won de ledenraadpleging met 54% van de stemmen. Ronald Plasterk kreeg bijna 32%. Samsom verklaarde dat als de PvdA de grootste partij zou worden hij premier wil worden en in het geval de PvdA in de regering zou komen, hij fractieleider zal blijven. Samsom laat hiermee weten dat hij weet wat hij wil. Zijn ambities rijzen openlijk hoog.

Met Samsom had de partij een nieuw type leider. Wim Kok was een voormalig vakbondsman, Bos een bedrijfsmanager bij Shell, Cohen een klassieke bestuurder, Samsom een voormalig Greenpeace activist. Geen wonder dat met Samsom klimaat en milieu een sprong omhoog maken op de politieke prioriteitenlijst van de PvdA.   

Samsom maakt uiteindelijk van de sociaal-democratische PvdA met een groen randje een groene partij maken met een sociaal-economisch randje. Wat onder Kok was begonnen, werd door Samsom voltooid. De PvdA als de partij die naar de werkmensen luistert en naast hen staat en politiek bedrijft om hen een waardige plek in samenleving en maatschappij te geven, is de partij geworden van de hoger opgeleiden die mens en maatschappij terugbrengen tot wetenschappelijk hanteerbare en meetbare grootheden en solidariteit terugbrengen naar paternalisme en materialisme.

Niettemin wordt Samsom nog gezien als de erfgenaam van de sociaal-democratie. Als moderne, jonge debater met losse boord weet hij 38 zetels binnen te halen. Daarmee werd hij een goede tweede. Rutte als aanstichter van het intussen mislukte gedoogkabinet wist wonderbaarlijk genoeg zijn mislukking om te zetten in een winst van 41 zetels.

Wilders en Verhagen werden daarentegen afgestraft voor de mislukking van het gedoogkabinet. Wilders verloor 9 zetels, Verhagen 8. Wilders bleef met 15 zetels een rekenkundige middenpartij net als trouwens de onmachtige SP.

Het CDA werd met 13 zetels nog net geen kleine partij, net als D66 met 12 zetels. De uitslag maakte rekenkundig een twee-partijen-kabinet VVD-PvdA mogelijk. Met 79 zetels heb je een redelijke meerderheid als iedereen zich aan de afspraken houdt. 

Samsom en Rutte zijn uit hetzelfde hout gesneden. Ze weten wat ze willen en zijn pragmatisch zodat ze niet struikelen over ideologische opvattingen. Rutte werd uiteraard minister president en Samsom bleef als bewaker van fractie en de politieke lijn fractieleider. Lodewijk Ascher werd PvdA vice-premier en minster van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Het regeerakkoord van Rutte II, “Bruggen slaan” berustte op 3 pijlers: de schatkist op orde brengen, eerlijk delen en duurzame groei. Belangrijk waren de bezuinigen en lastverzwaring van 16 miljard, fasering hypotheekrente aftrek, verhoging van de AOW leeftijd,  verhoging van het eigen risico in de zorg en overheveling van ondermeer jeugdzorg naar gemeenten.

Dat duurzaam de nieuwe politieke prioriteit en slogan was, werd bevestigd met de totstandkoming van het “Energieakkoord voor duurzame groei”. De politiek agenda zou voortaan draaien om milieu, klimaat en duurzaamheid. Een politieke nieuwigheid was ook de manier waarop het akkoord tot stand kwam. Geen klassiek polderen van overheid met alleen vakbonden en werkgevers maar flink uitgebreid met milieu-, klimaat- en natuur-organisaties, tezamen een veertigtal. 

In het akkoord wordt voorzien in de sluiting van kolencentrales, de bouw van windmolens te land en ter zee, zonnepanelen, energiebesparing en het terugschroeven van de gaswinning in Groningen. Duurzaamheid wordt het nieuwe politieke toverwoord voor de maakbaarheid van de samenleving tot wel honderd jaar vooruit.

Den Haag wordt de alomvattende regisseur van de toekomst van Nederland en zijn inwoners. Nederland nadert met zijn planbureau’s en polderakkoorden de centraal geleide economie met intact lating van kapitalistische economie en vrije marktwerking. 

De eerste stappen daartoe werden al meteen na de Tweede Wereldoorlog gezet met de oprichting van het Centraal Plan Bureau in 1947. De eerste directeur  was macro-econoom, Nobelprijs winnaar en social-democraat Jan Tinbergen. Tijdens het meest progressieve kabinet van Nederland ooit, het enige kabinet Den Uyl, werd het Sociaal en Cultureel Planbureau (1973) opgericht. In 2008 volgde de oprichting van het Planbureau voor de Leefomgeving. 

Den Haag is voortaan de regisseur op zo goed als alle levensgebieden van de burgers. Politieke besluitvorming en bestuur worden verwetenschappelijkt daarbij gesteund door een groeiende hoeveelheid hoger opgeleide ambtenaren. De politieke agenda wordt langs wetenschappelijke weg vastgesteld. Kiezers en burgers staan daarbuiten en kijken ernaar of toch niet?

DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 11. MARK RUTTE

 

De drie hoofdrolspelers van het gedoogkabinet Rutte I met Ruut zelf in het midden, links voor ons Maxim Verhagen en rechts Geert Wilders.

Rutte was niet voor een gat gevangen. Hij had met de informateurs Ruud Lubbers (CDA) en Ivo Opstelten (VVD) een plan B uitgewerkt voor het geval een coalitie met links (PvdA/Cohen-GL/Halsema) niet zou lukken. 

Dat plan bestond uit een coalitie die gedoogd zou worden door de PVV. Een constructie die Wilders wel zinde; regeren op afstand zodat je de handen vrij houdt. De vraag was of het CDA zou willen meeregeren nu het de helft van zijn zetels in de Tweede Kamer had verloren? 

Lijsttrekker Balkenende vertrok na het dramatische verlies op staande voet uit de politiek. Het CDA had niet meteen een nieuwe leider. CDA fractievoorzitter Maxim Verhagen en voormalig minister van Buitenlandse Zaken onder Balkenende nam zijn taak over. Die aarzelde of hij met zijn zwaar gehavende fractie in een coalitie met VVD moest stappen. Nadat hij besefte dat dit een van de weinige kansen was om mee te regeren, besloot hij het er op te wagen.

Hoe gewaagd het voorstel was, bleek tijdens een CDA partijcongres waar de gedoogconstructie aan werd voorgelegd. Het dreigde een splijtzwam te worden tussen rekkelijken en preciezen. De laatsten hadden grote ethische bezwaren tegen Wilders’ voorstel tot een verbod op de koran en belasting op hoofddoekjes ( door hem kopvodden genoemd). Ze beschouwden dat als een aanval op de vrijheid van godsdienst en het gelijkheidsbeginsel. Zijn openlijke en harde anti-islam opstelling botste met de CDA opvatting over een tolerante, pluriforme samenleving met respect voor minderheden. 

De pragmatische opstelling van het partijbestuur -de rekkelijken -onder leiding van Verhagen won het met 68% van de stemmen. Daarmee was de rust in de partij niet hersteld. Het conflict over gedoogsteun aan de PVV had een diep kloof blootgelegd in de partij over de verhouding ethiek en politieke machtsvorming en had voor veel emotionele schade gezorgd.

Uiteindelijk strandde het gedoog-avontuur na twee jaar. Wilders trok zijn steun aan kabinet Rutte I begin 2012 in vanwege voorgestelde bezuinigingen op AOW, de Brusselse norm van 3%  overheidstekort en te weinig bezuiniging op ontwikkelingshulp.

Verhagen is de grote verliezer. Hij kreeg de bijnaam rat omdat hij werd gezien als de man die verraad had gepleegd door een gedoogkabinet met de PVV mogelijk te maken waardoor links buiten de macht werd gehouden. Verhagen slaagde er niet zijn om het partijleiderschap in handen te krijgen. Er was sprake van een gedeeld leiderschap met partijvoorzitter Ruth Peetoom en CDA fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma.

INTERMEZZO III

petrus, "Intermezzo III", acryl en olieverf op MDF plaat, 110 x 110 cm.
Te Koop: 2500,-

 

PREMIER JETTEN WIL NIET GEPIEPELD WORDEN

Joost Eerdmans (Ja21) en Jesse Klaver (Pro) wilden tijdens de politieke beschouwingen premier Jetten bijna dwingen een keuze te maken voor samenwerking met links of rechts voor het verkrijgen van een meerderheid in de Tweede Kamer. Door de beide leiders werd bezworen dat geen keuze tussen die twee alleen maar ellende en chaos zou brengen.

Jetten bleef er beleefd voor bedanken. Hij vond zelfs dat Nederland meer verdiende dan een keuze tussen links of rechts en daar valt wat voor te zeggen. Waarom je vastleggen aan links of rechts in de Tweede Kamer? De Eerste Kamer is er ook nog en daar liggen de kaarten weer anders.

Rekenkundig helpt PRO de minderheidscoalitie in de Tweede Kamer aan een comfortabele meerderheid van 86 zetels. In de Eerste Kamer pakt dat heel anders uit. Daar kan PRO met 14 zetels het minderheidskabinet niet aan een meerderheid helpen. Dan blijft men steken bij 35 zetels, 3 te weinig voor een meerderheid op totaal 75 zetels. De BBB heeft in de Eerste Kamer 2 zetels meer dan PRO waardoor de minderheidscoalitie aan 37 zetels komt, op een zetel na een meerderheid. 

D66 heeft slechte ervaringen met de Eerste Kamer. De partij werd daarin tot twee keer gepiepeld. Twee voor D66 belangrijke wetswijzigingen werden in de Eerste Kamer onder twee kabinetten waaraan D66 deelnam, weggestemd.

De eerste keer was de Nacht van Wiegel in mei 1999. Tijdens deze nacht stemde senator Hans Wiegel tegen de invoering van het correctief referendum. Zijn tegenstem zorgde ervoor dat dit zogeheten kroonjuweel van D66 niet werd aangenomen wat leidde tot een korte crisis in het kabinet Kok II. Dat kabinet diende zijn ontslag in maar trok dat ontslag in na bemiddeling van informateur Tjeenk Willink (PvdA).

De Tweede keer was de Nacht van de Gekozen Burgemeester in maart 2005. Onder leiding van toenmalig senator Ed van Thijn stemde toen een groep PvdA senatoren tegen het wetsvoorstel voor een Gekozen Burgemeester, het andere kroonjuweel van D66. 

D66 vice-minister en minister voor Bestuurlijke Vernieuwing Thom de Graaf stapte daarop uit kabinet Balkende II (2003- 2005). Thom de Graaf werd als vice-premier opgevolgd door Brinkhorst destijds minister van Economische zaken. Als minister voor Bestuurlijke Vernieuwing werd hij opgevolgd door Pechtold, indertijd burgemeester van Wageningen. 

SCHILDEREN VANUIT INNERLIJKE NOODZAAK

Kandinsky's 'Geel, Rood, Blauw', 1925,  (128x201,5 cm) te zien in Centre Pompidou geldt als een van zijn meesterwerken. 

In zijn boek ‘Spiritualiteit en abstractie in de kunst’  benadrukt Kandisnky verschillende keren dat een kunstschilder  “uit innerlijke noodzaak” moet schilderen. Een schilderij gemaakt zonder innerlijke noodzaak is een slecht schilderij.

Ook al is een schilderij volgens de regelen der kunst geschilderd, compositie, kleuren en vormen, dan nog hoeft het geen goed schilderij te zijn. Kandinsky wil maar zeggen dat techniek en technische kennis op zich onvoldoende zijn om een goed schilderij te maken. Zonder “innerlijke noodzaak” kan een schilderij niet goed zijn.

Maar wat is “innerlijke noodzaak”? Dat is geen eenvoudige zaak.  Kandinsky spreekt in zijn boek over een mystieke aangelegenheid. “Het echte kunstwerk ontstaat op een geheimzinnige raadselachtige-mystieke wijze ‘uit de kunstenaar’.” (blz. 125 in genoemd boek).

“Mystiek”  wordt gedefinieerd als een hartstochtelijk streven naar een directe, persoonlijke ervaring of eenwording met het goddelijke of de ultieme werkelijkheid. Kandinsky heeft het niet over eenwording met het goddelijke dus moeten we het zoeken in de persoonlijke ervaring. 

Niet zo maar ervaring maar een geestelijke ervaring die je in het diepst van je ziel raakt, die de kern van jezelf is en tegelijk van je bestaan. Een besef van de werkelijkheid die de grenzen van het meetbare en zichtbare overschrijdt. Vrij vertaald is “innerlijke noodzaak” dat wat je zelf bent in het diepst van je wezen. Dat zou de basis moeten zijn van schilderkunst.

Om het allemaal nog moeilijker te maken, schrijft Kandinsky dat zodra zo een schilderij zich van de schilder los maakt “het een eigen leven krijgt, het een persoonlijkheid, een zelfstandig, geestelijk ademend subject wordt dat ook in materiële zin leeft. Dat leven is een wezen.”

Nu is een schilderij, elk schilderij altijd de uitdrukking van de schilder, zijn manier van zijn, denken en handelen. Het is dus nooit een toevallig plaatje van iets, het is een bewust gemaakt en bedacht plaatje. Dat kan ook niet anders tenzij de schilder naschildert en zelf niks toevoegt wat van enige betekenis is. 

Maar niet elk bewust en overdacht volgens de regelen der kunst gemaakt plaatje is “een persoonlijkheid”, is niet “een zelfstandig, geestelijk ademend subject” zoals Kandinsky beweert. Welk plaatje of eerbiediger gezegd schilderij zou kunnen voldoen aan zo een verregaande eisen?

Zijn alom gekoesterde meesterwerken als ‘De Nachtwacht’, ‘Guernica’, ‘Het Lam Gods’, ‘Mona Lisa’ , ‘Victory Boogie Boogie” enz. een persoonlijkheid, een zelfstandig, geestelijk ademend subject?  Ze hebben een betekenis die de maker overstijgt, die verder reikt dan een plaatje. Ze duiden op een achterliggende geestelijke wereld, een culturele rijkdom die verder reikt dan de schilder zelf.

De meesterwerken openbaren tot op zekere hoogte een geestelijke of zielsrijkdom die de makers zelf overtreft. We vinden er iets van onszelf in zonder meteen te weten wat dat is. Ze resoneren is ons gevoels- en gedachten-leven. De maker heeft er iets van zichzelf ingelegd waardoor we geraakt worden, die verder gaat dan de techniek van het maken zelf. Dat zou wel eens kunst kunnen zijn.

PRINSJESDAGEN: ROB JETTEN WAAR GAAT GIJ HENE?

 

Deze prent is zonder AI gemaakt.

Kabinet waar gaat gij hene? Gaat gij naar links of gaat gij naar rechts? De Tweede Kamer fracties smeken om een antwoord maar premier Jetten volhardt in zijn standpunt. Hij is bereid met elke fractie te praten over elk begrotingshoofdstuk apart als het moet.

Dat zint de Tweede Kamer fracties niet. Dit riekt naar verdeel en heers. Dat zeggen ze niet maar weten ze wel en dat is het ook. Het minderheidskabinet heeft een nationale begroting gemaakt en daar kun je naar believen aan mee doen of niet maar dan alleen volgens de menukaart van het kabinet.

Jetten buigt niet naar links en niet naar rechts om de voormalige CDA leider en premier Dries van Agt te citeren. Symbolischer kan het haast niet. Dit minderheidskabinet eigent zich de vroegere middenpositie van het CDA toe. Het kabinet Jetten is het midden. Een ander midden is er niet!

De regering Jetten bepaalt van daaruit welk spel hoe wordt gespeeld. Je kunt dus niet met de hele begroting meespelen en dus geen begrotingsdelen uitruilen. Neem jij een beetje terug van klimaat, dan geef ik je wat voor migratie. Dat spel wordt hun uit handen geslagen. Het kabinet bepaalt het kwartetspel, de Tweede Kamer fractie die er brood in ziet kan aansluiten. 

Volgens sommige fractieleiders met Wilders en Klaver voorop, voorspellen dezelfde chaos als voor de totstandkoming van de begroting. Maar was het wel een chaos? Op het gezicht van Klaver zie je dat hij begint te beseffen dat het misschien wel geen chaos is maar een bewuste gang van zaken. Als dat zo is dan staat hij buitenspel.

Zeker als andere fractieleiders wel in dat spel meegaan. Eerdmans van Ja 21 is zo een andere fractieleider. Hij heeft al toegezegd het spel met het kabinet te willen meespelen. Praktische politiek noemde hij dat tijdens de beschouwingen.

Wilders met zijn goede neus voor het politieke spel waarschuwde Eerdmans meteen. Die besefte meteen dat met de opstelling van Eerdmans de anderen wel mee moeten doen of anders geen kaarten meer hebben, om Trump te citeren.

Waarom gaat Eerdmans mee met Jetten? Omdat hij denkt tijdens het gesprek alsnog kaarten te hebben? Klaver weet het niet meer. Waar gaat Nederland hene? Vooralsnog staan Jetten, Yesilgöz en van den Brink tezamen met hun fractieleiders Paternotte, Brekelmans en Bontenbal aan het roer.