102. MEXICAANSE VERTELLINGEN. SLOT

Mexico-stad 1979

Sara overdenkt dat alles terwijl ze nog steeds het geërfde huis bewaakte als een kloek. Eindelijk komt Diego in het weekeinde met goed nieuws. De burgemeester van het dorp zegt dat de oud-commissaris die schriftelijk heeft verklaard dat Don Francisco huis en grond beloofde aan oplichter Aurelio Diaz, die verklaring intrekt. 

Daarmee wordt de eis van Diaz ongeloofwaardig, na deze verklaring van de burgemeester, wordt de zaak bij de rechtbank in Pachuca geseponeerd waardoor de weg vrij is voor Diego en Sara om de erfenis van Don Francisco op te eerstkomende vergadering van de dorpsraad van boeren te bevestigen.

Voor Sara is het een hele opluchting dat ze terug kan naar Mexico-stad om haar vroegere leven met de kinderen weer op te nemen. Ze hoopt dat als de erfenis eenmaal bevestigd zal zijn, Diego het zo spoedig mogelijk zal proberen te verkopen waardoor ze misschien wel een een wat ruimer appartement in een betere wijk kunnen gaan wonen. 

Ze denkt dat een stapje hoger op de sociale ladder haar leven meer kleur zou gaan geven niet beseffend dat er meer komt kijken voor een trapje hoger op de sociale ladder dan een iets groter appartement in een iets betere wijk. 

Diego beseft dat daarentegen maar al te goed. Hij probeert haar duidelijk te maken dat je beter iets kunt maken van je leven met wat je al hebt dan naar iets te verlangen wat uiteindelijk onmogelijk is.

Onmogelijk omdat Diego niet van plan is de erfenis van zijn oom te verkopen. De hele affaire heeft hem duidelijk gemaakt dat hij zodra hij het zich kan veroorloven, Mexico-stad definitief zal verlaten om in zijn geboortedorp te gaan wonen.

Hij stelt dat vertrek uit totdat de twee kinderen hun eigen weg in het leven gevonden hebben. Al die tijd zal hij met Sara in de stad blijven wonen en het er het beste van proberen te maken. 

Sara beseft dat er voor haar ook niks anders op zit. Ook zij zal er het beste van maken maar ze weet wel zeker dat ze straks met Diego niet zal teruggaan naar het dorp. Daar heeft ze haar buik meer dan vol van.

JEFF KOONS, DE SCHAAMTE VOORBIJ

Dit enorme beeld maakte deel uit van de expositie "Made in Heaven" die in in de jaren tachtig en negentig in diverse musea werd gehouden waaronder in het Guggenheim in Bilbao en het Stedelijk Museum in Amsterdam (1994). Het is nu te zien in het Forum Ludwig te Aken. Ik zag het daar voor het eerst. Ik zag het meteen als een soft porno droom van de kleinburger maar dat is natuurlijk ene grove misvatting over dit kunstwerk. Koons zou met de expositie taboes doorbreken als schaamte, seksualiteit en burgerlijke moraal. Waar dat goed voor is, wordt nooit ergens uitgelegd. Zijn beelden zouden ons uitdagen om beter na te denken over lichamelijkheid, seksualiteit, schoonheid en liefde. De liefde tussen de twee echtelieden liep echter al snel uit op een vechtscheiding. Een als klap op de vuurpijl laat de tentoonstelling ons ook nadenken over de plaats van de kunst in de samenleving.

Nee, ik wil het niet hebben over de in 1976 verschenen feministische bijbel “De Schaamte voorbij” van Anja Meulenbelt (geboren 1945) maar over de Amerikaanse kunstenaar Jeff Koons (geboren in 1955). De meesten van jullie zullen wel van hem gehoord hebben. Ik kwam hem tegen in het Ludwig Forum te Aken zoals je op bovenstaande foto kunt zien.

Een typisch beeld van Koons. Bij al zijn kunst vraag je je af of het kitsch is of kunst? Valt het in de categorie pop-art? Is het een soft porno beeld dat niet zou misstaan in een villa met een grote inkomsthal met kroonluchter en een Hollywood trap naar boven? Of komt het te staan aan de rand van het azuurblauwe zwembad met palmbomen? 

Om het beeld nog ambivalenter te maken dan het al is, heeft hij het beeld van hemzelf en de Hongaars-Italiaanse Cicciolina, omgeven met een reusachtige slang als een verwijzing naar de zondeval zoals opgeschreven in het boek Genesis van het Oude Testament.

“En de vrouw zag, dat die boom goed was tot spijzen, en dat hij een lust was voor de ogen, ja, een boom, die begeerlijk was om verstandig te maken; en zij nam van zijn vrucht en at; en zij gaf ook haar man met haar, en hij at. Toen werden hun beider ogen geopend, en zij werden gewaar, dat zij naakt waren; en zij hechtten vijgenboombladeren samen, en maakten zich schorten.” (Genesis 3, vers 6 en 7).

Van Koons is bekend dat hij opereert op de grens van kitsch en kunst. Hij schuwt de banaliteit niet. De kleinburgerlijke smaak is zijn inspiratiebron bij veel beelden of het nu hondjes of puppy’s zijn, fel gekleurde bloemen, konijntjes of andere sierlijke dieren waar de mensen van houden.

Hij blaast de kleinburgerlijke liefde voor kitsch op tot monumentale proporties om het vervolgens met bravoure aan de man te brengen als kunst. Koons is goed in marketing van zijn neo-pop-art. 

De kunstwereld omarmde de kunst van Koons maar al te graag. Zijn kunst levert geld op, veel geld. De vraag of het ook daadwerkelijk kunst is, is dan niet meer belangrijk. Als het in musea hangt of staat, in galeries te koop wordt aangeboden en bij veilingen tientallen miljoenen opbrengt dan is het hoe dan ook kunst. Wie daaraan twijfelt is een zeurpiet, jaloers of denkt dat kunst alleen maar over verheven zaken mag gaan.

De vraag of het ook daadwerkelijk kunst is, is moeilijk te beantwoorden. Kunst moet niet alleen de zintuigen bedienen maar ook de geest. Dat weet de kunstwereld ook wel daarom het verhaal dat deze kunst ons vragen stelt over lichamelijkheid, schoonheid, seksualiteit en liefde.

Vragen stellen doen de beelden zeker, maar dat kun je ook zeggen van andere soft-porno plaatjes, foto's enz. Voegen de beelden van Koons daar wat aan toe behalve dan soft porno beelden museaal zijn geworden? Misschien is dat vooruitgang of zelfs bevrijding als we Koons moeten geloven.

 

NATUUR VOLGENS DE VOLKSKRANT

 

Dit plaatje met tekst stond dus in de Volkskrant. Toen ik het plaatje zag, dacht ik als ik in de stad zou wonen tussen al die stenen, beton, verkeersdrukte zou ik ook ieder bloempje en grassprietje natuur noemen. Je moet toch wat. En dan ook nog eens natuur zonder bestrijdingsmiddelen.

De boodschap van de VK is duidelijk. Stadse natuur is echte natuur, natuur op het platteland deugt niet. Toch fiets ik liever op het platteland. Rara hoe kan dat? 

DE MORBIDE KANTEN VAN HET NICARAGUAANSE PRESIDENTIËLE ECHTPAAR ORTEGA-MURILLO

 

President Daniel Ortega met zijn vrouw tevens vice-president of tegenwoordig co-president Rosario Murillo.

Wat was de Sandinistische opstand veelbelovend!! Jongeren en ouderen, de hele Nicaraguaanse bevolking van links tot rechts, zelfs de katholieke kerk met bisschop Obando y Bravo, geloofden er uiteindelijk in. 

De Sandinistische opstand met zijn jeugdige dynamische leiders werkte al net zo aanstekelijk op de buitenwereld. Vooral linkse jongeren in Europa, die zich in welvaart en  luxe afvragen of er geen grotere daden te verrichten zijn tot heil van de mensheid dan het bijwonen van muziekfestivals en reizen, krijgen met de Sandinistisch revolutie een nieuw levensdoel. 

De linkse idealistische jonge Sandinisten beloofden een nieuw land met nieuwe mensen. Dat was tenminste een toekomst! Daarmee vergeleken zijn Europa en Noord Amerika oude en versleten continenten, waar idealisme ver te zoeken is.

Dank zij de jeugdige Sandinistische leider Daniel Ortega kreeg de gewelddadige revolutie ook nog eens een poëtisch randje. Hij zou tijdens zijn gevangenschap onder dictator Somoza het gedicht  “Nunca vi a Managua una minifalda” (Ik zag nooit een minirok in Managua) geschreven hebben.

Deze zinssnede alleen al was genoeg bewijs voor zijn Westerse fans dat Daniel Ortega door zijn lijden in gevangenschap een gelouterd man is die Nicaragua naar een nieuwe toekomst vol vrijheid en gelijkheid zal leiden. 

Veel van wat ik toen zag en hoorde van de Nicaraguaanse revolutie deed mij denken aan mijn studententijd waarin de Cubaanse revolutie onder leiding van Fidel Castro met al net zoveel enthousiasme werd begroet. Ook die had met een revolutionair legertje Cuba bevrijd van een dictator. 

Ook hij daagde het Amerikaans imperialisme uit, terwijl de Amerikaanse oorlog in Vietnam net was begonnen. Dankzij de revolutie veranderde de hoofdstad Havana van een Amerikaanse maffia hoerenkast in een vrolijke stad vol van vrijheid en gelijkheid. 

Tenminste dat dachten zijn Westerse volgelingen, waaronder de eminente Franse filosoof Sartre, de al even Franse feministische schrijver Simone de Beauvoir en niet te vergeten de Nederlandse schrijver Harry Mulisch, totdat Fidel Castro zich ontpopte als een absolute en wrede dictator.

Wie was ik om te denken dat de geschiedenis in Nicaragua zich zou kunnen herhalen en dat de jonge, knappe dichter revolutionair Daniel Ortega net als Fidel Castro samen met zijn kameraden van het eerste uur zou veranderen in een kleinzielige, alles wetende en heersende dictator zoals Fidel Castro? 

Ik dacht het wel maar ik zei het niet. Ik vond dat ik niet het recht had mijn scepsis over de Cubaanse revolutie te projecteren op die van Nicaragua, al waren er aanwijzingen dat Daniel Ortega en zijn broer Humberto wel eens dezelfde Marxistische kant op zouden kunnen gaan. 

Nu 27 jaar later heeft Daniel Ortega zijn revolutionaire masker definitief laten vallen. Samen met zijn vrouw Rosario Murillo heeft hij op TV aangekondigd dat er in Nicaragua nooit meer verkiezingen zullen worden gehouden. Hij heeft zich tot dictator voor het leven verklaard.

Hoe kan het dat en revolutie zo ontspoord in machtswellust, cynisme en leugenachtigheid? Misschien ligt een van de aanwijzingen in wat de Amerikaanse biograaf Kenneth E. Morris in zijn boek “Revolucion Inconclusa” (Onvoltooide Revolutie) schreef.

Volgens Morris las Ortega in de gevangenis in kranten gedichten van Rosario Murillo (zijn vroegere lief en huidige vrouw) en werd hij dichter. Zijn in de gevangenis geschreven gedichten bleken nogal morbide te zijn. Hij en zijn familie hielden ze buiten de publiciteit omdat men vreesde dat zijn angsten, fobieën, emotionele afwijkingen en ook zijn zwakheden, kortom zijn duistere kanten, bloot zouden geven. Zijn die nu boven gekomen?

Rosario Murillo is sinds Ortega aan de macht is voortdurend aan zijn zijde, ondanks dat beiden een leven van overspel hebben geleid. Volgens Morris is zij net zo despotisch als Ortega zelf. 

Volgens de Britste radiojournalist Sir David Frost, die president Ortega in 2009 voor het Al Jazeera programma ‘Frost over the World’ interviewde, is Murillo een burgerlijke hippie-achtige vrouw die pronkt met sieraden, haar huis versiert met posters van rockbands, een fervent aanhangster is van New Age-principes en een liefhebber van astrologie. Hoe zo iemand dictator wordt, is en blijft moeilijk te begrijpen.

GEOMETRISCHE COMPOSITIE IX, PYTHAGORAS

 

petrus, "Geometrische Compositie IX Pythagoras, acryl en olieverf op recycled doek, 80 x 80 cm
Te Koop:  € 1500, -

101. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE LIEFDE

Arbeidersgezin, Mexico-stad 1979

Ze was meteen verliefd op Diego, op zijn knappe kop met vrolijke ogen die nieuwsgierig om zich heen kijken. Ze aarzelde dan ook niet toen hij haar vroeg om met hem uit te gaan. Ze was verliefd op zijn zachtmoedige en welwillende blik. Dat is hel wat anders dan de gebruikelijke machoblik van de jonge veroveraar. Geen dominante man maar een die respect voor haar uitstraalt, daar wil ze wel mee op stap.

Diego werd niet alleen haar lief maar ook haar poort naar vrijheid, vrijheid in gebondenheid dat dan weer wel, maar zo wist dat het zo ook hoort. Ze verwarde vrijheid niet met losbandigheid. Samen met Diego zou ze haar eigen plek in de wereld krijgen en daar draait het per slot van rekening om. Dat zo een eigen plek eventueel offers vraagt, spreekt ook vanzelf.

Jaren gaat het goed met hun tweeën ook toen er eerst een jongen en even later een meisje bij kwam. Sara is tevreden met haar leven totdat Diego door twijfels wordt bevangen over zijn werk. De ontdekking dat hij geen talent heeft om een groot schilder te worden zoals David, brengt hem nog niet uit zijn evenwicht. 

Hij weet zelfs overeind te blijven als de samenwerking met David stuk loopt. Die heeft geen vertrouwen meer in hem als schilder. Dan maar reclameschilder worden denkt David en aldus geschiedde. Bij de opkomende middenstand was genoeg vraag naar kundige reclameschilders en dat was hij.

Sara weet niet meer precies de dag dat Diego niet meer over zijn werk sprak. Het gebeurde ongemerkt. Door de drukte met de kinderen was ze er niet altijd bij met haar hoofd. Dat vond Diego nooit een probleem. Het gesprek haalden ze later op de avond in of soms zelfs in bed voor het slapen gaan.

Maar zo maar ineens op en dag drong het tot haar door dat ze eigenlijk nooit meer met elkaar spraken. Diego vertelde niks meer over zijn werk en de mensen die hij daar ontmoette. Vroeger vertelde hij er meestal vrolijk, soms lichtelijk verbaasd en een heel enkele keer geërgerd over. Ze wist toen wat er in zijn hoofd en hart omging. Nu was hij een gesloten boek voor haar geworden.

Dat maakt haar onzeker. Ze doet pogingen om weer in gesprek met hem te raken maar Diego reageert niet. Hij blijft zwijgen waardoor ze zich met de dag meer buiten gesloten voelt. Ze beseft dat ze niet langer zijn geliefde is. Hij is een vreemde in huis geworden en uiteindelijk voelt zij zichzelf ook zo.

De kinderen zijn de draaischijf van hun beider leven geworden. Gelukkig blijft Diego de goede vader die hij van begin af aan is geweest. Hij slaat de kinderen nooit en haar trouwens ook niet. Dat was met haar vader wel even anders. Wat dat aangaat heeft ze zich niet vergist in Diego. Hij is geen macho die zich met geweld wil laten gelden.

Dat neemt niet weg dat ze verder uit elkaar drijven, een ander woord heeft ze er niet voor. Haar uitgestoken hand naar hem blijft ergens onderweg hangen. Ze voelt zich daarna nog meer verlaten en begint hem verwijten te maken. Verwijten die het zwijgen nog erger maken. 

HET EVANGELIE VOLGENS JOHAN VOLLENBROEK

WNL op Youtube

 

Toen ik milieuactivist Johan Vollenbroek in debat zag en hoorde met Arnout Jaspers over de stikstofnormen moest ik denken aan het evangelie waarin Christus de mens boven regels stelt.

“Toen Hij op sabbat eens door de korenvelden liep, begonnen zijn leerlingen onderweg aren te plukken. ‘Kijk eens!’ zeiden de farizeeën tegen Hem. ‘Waarom doen ze iets dat op sabbat niet mag?’ Maar Hij antwoordde: ‘Hebt u dan nooit gelezen wat David deed toen hij en zijn metgezellen gebrek leden en honger hadden? Hij ging het huis van God binnen – Abjatar was toen hogepriester – en at van de toonbroden, waarvan alleen de priesters mogen eten. En hij gaf ze ook aan zijn mannen te eten.’ En Hij voegde eraan toe: ‘De sabbat is er voor de mens, en niet de mens voor de sabbat; en dus is de Mensenzoon ook heer over de sabbat.” (Het evangelie volgens Marcus hoofdstuk 2, verzen 23-28) 

Christus is duidelijk, mensen zijn belangrijker dan regels zelfs al gaan ze door voor goddelijke regels. Hoezeer geldt dit dan wel niet voor door mensen gemaakte regels.

Deze kijk op de verhouding tussen (goddelijke) regels en het lot van de mensen gaat aan Johan Vollenbroek voorbij. Tijdens het debat blijkt dat voor hem voorzitter van de MOB (Mobilisation for the Environment) de regels over stikstof belangrijker zijn dan het lot van boerenfamilies.

We hebben het hier over door de wetenschap vastgestelde regels, met name door ecologen. In de ogen van Vollenbroek hebben deze regels een zo goed als goddelijke status in de zin dat ze nooit of te nimmer geschonden mogen worden, zelfs niet als gerede wetenschappelijke twijfel over die regels mogelijk is.

Die gerede twijfel aan de wetenschappelijk vastgestelde regels wordt met harde en compromisloze woorden door Johan Vollenbroek terzijde geschoven. Voor hem zijn de regels belangrijker dan de boerengezinnen. 

Die gerede twijfel is volgens wetenschappelijk journalist Jaspers gerechtvaardigd omdat niet of nauwelijks is vast te stellen wie of wat precies verantwoordelijk is voor de neerslag van stikstof in natuurgebieden. Die neerslag is een natuurlijk proces dat niet valt te controleren. Stikstof komt bij heel veel activiteiten vrij en kan zich door de lucht en meegevoerd door de wind overal heen verspreiden. De idee dat stikstofneerslag wetenschappelijk te controleren valt is absurd.

Ook is er gerede twijfel mogelijk over het gewenste natuurherstel. Wat is richtinggevend voor dat herstel? In het debat werd het jaar 1900 genoemd maar in dat jaar woonden er iets meer dan 5 miljoen mensen in Nederland.

De staat van de natuur herstellen met als norm het jaar 1900 is absurd in een land dat bijna 5 keer zoveel inwoners heeft. Verkeer, woningbouw, industriële activiteiten enz, is nu vele malen groter. Het is wensdenken dat Nederland een natuur zou kunnen hebben die vergelijkbaar is met de staat van de natuur in 1900.

Natuurherstel is overigens op zich al een ondeugdelijk woord. De natuur in de brede zin van het woord herstelt zich altijd en overal zodra de mens uit het landschap verdwijnt. In de jaren zestig kon je in Frankrijk op afgelegen plekken geheel overwoekerde ruïnes van boerderijen aantreffen. De natuur had de plek weer in bezit genomen.

Zo zijn ook hele Mayasteden in Yucatan, Mexico door de natuur in de vorm van oerwoud zodanig overwoekerd dat ze niet eens meer te vinden waren. Niet de mens maar de natuur is heer en meester op onze planeet.

Ecologen doen er goed aan dat bescheiden gezichtspunt als uitgangspunt van hun wetenschappelijke activiteiten te nemen. Vanuit dat gezichtspunt is er nog veel goeds te doen om natuur en mens met elkaar te doen samenleven.