Op de jaarlijkse VN Algemene Vergadering nam premier Jetten het op voor het in den Haag gevestigde Internationaal Strafhof (ICC). Een paar dagen daarvoor had Trump zich op dezelfde vergadering venijnig uitgelaten over dat strafhof. Als het aan hem ligt komt er een einde aan.
Jetten kan ferme taal uitslaan over internationaal recht en internationale rechtsorde maar over welke machtsmiddelen beschikt hij om het Strafhof overeind te houden tegen de aanval van de VS? Eigenlijk niks behalve goede wil en steun van een internationale gemeenschap tevens lidstaten van het Internationaal Strafhof. Veel staten zijn geen lid en die wel lid zijn, zijn niet opgewassen tegen Amerikaanse druk, niet afzonderlijk en niet gezamenlijk.
Alleen de EU kan enig gewicht in de schaal leggen. Sommige EU landen zullen daarin ver willen gaan maar een land als Duitsland of Belgie met zijn NAVO hoofdkwartier in Brussel. Frankrijk is natuurlijk altijd goe voor enig Frans chauvinisme tegen Amerika maar als het om machtspolitiek gaat, is het land een stem realistischer.
Staten als China, India en Rusland zouden als grootmachten nog enig gewicht in de schaal kunnen leggen maar die zijn geen lid van het Strafhof en zullen dat ook nooit worden. Rusland al helemaal niet vanwege verzoeken tot aanhouding van president Putin en andere Russische regeringsleden voor onderzoek naar mogelijke misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en deportatie van kinderen begaan tijdens de agressieoorlog tegen Oekraïne.
Het Internationaal Strafhof heeft deze Amerikaanse aanval mede aan zichzelf te danken.Wie gaat nu een onderzoek doen naar mogelijke misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden gepleegd door Amerikaanse militairen en de CIA sinds 2003 in de oorlog tegen de talibaan in Afghanistan terwijl de VS het Strafhof niet erkennen?
Binnen het Strafhof zelf werd dan ook getwijfeld of dit wel zo verstandig was. De navraag tot het onderzoek in 2017 werd daarom afgewezen vanwege de moeilijke samenwerking, de VS werken er niet aan mee, en dus vermoedelijk weinig kans op succes.
Maar in 2020 werd in hoger beroep de aanvraag toch goed gekeurd en kon het Strafhof van start met zijn onderzoek. Dat was natuurlijk tegen het zere been van de VS en met name dat van president Trump. Die noemt het onderzoek een schending van de Amerikaanse soevereiniteit.
De ondertekenaars van het Statuut van Rome (1998), dat de basis is van de oprichting van het Internationaal Strafhof, hadden wel oog voor de noodzaak van internationaal recht zeker als het gaat om oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid maar te weinig aandacht voor de noodzakelijke politieke machtsvorming om dat recht te ondersteunen.
Recht zonder steun van politieke macht is een lege doos. Rechtspraak in een land kan alleen als de staat het alleenrecht op macht heeft met het monopolie op geweld. Het Neurenberg oorlogstribunaal kon plaatsvinden nadat Nazi Duitsland verslagen was waardoor het tribunaal ondersteund werd door de macht (de facto bezetting van Duitsland) van de geallieerden.
Premier Jetten staat met zijn verdediging van het Strafhof tegen de aanval van president Trump c.s. met lege handen. Hij heeft weinig of geen middelen om het Strafhof te behoeden voor zijn ondergang of zachter uitgedrukt neutralisering.
Betekent dat het einde van de internationale rechtsorde. Dat hoeft niet. De VN staat nog altijd overeind evenals vele VN instellingen. Zelfs de grootmachten laten zich daar zien en horen. Misschien is het goed dat Nederland wat meer prioriteit geeft aan de VN in plaats van aan het ICC?






