3.KANDINSKY. KLEUREN.

 

De afgelopen eeuwen heeft heel wat onderzoek naar kleuren plaatsgevonden. Een bekend kleuren onderzoeker was de Duitse schrijver, kunstenaar en wetenschapper Wolfgang Goethe. De bovenstaande temperamenten roos is tot stand gekomen tijdens een briefwisseling tussen Goethe en zijn collega dichter en schrijver Friedrich Schiller (1798-1799). Aan de buitenkant van de roos staan de 4 zinnelijke of lichamelijke temperamenten sanguinisch, cholerisch, melancholisch en flegmatisch. In de daarop volgende ring de soorten mensen of beroepen die bij elk temperament horen, gekoppeld aan de kleuren in de binnenring. Tot de groen blauwe flegmatische groep behoren onderwijzers, historici en sprekers. Tot de diametraal daar tegenover liggende rood-gele cholerische groep behoren despoten, helden en avonturiers. (Alexandra Loske en Sarah Lowengard,  The Book of Colour Concepts Vol I, Taschen)

Sommigen hebben een scherp gevoel voor kleur. Ze beleven kleuren. Anderen daarentegen maakt het niks uit, ze letten niet op kleuren. Ze zijn er en dat is het dan. 

Dan heb je ook nog de kwestie van de kleurensmaak. Moeten kleuren harmonieus zijn, bij elkaar passen? Ik groeide op met het gezegde “rood met groen is boerenfatsoen.” Anderen houden van kleuren die fel en ongegeneerd tegen elkaar afsteken. Men spreekt van schrille kleuren of van kleurige kitsch. 

Als het om kleding gaat, kiezen de meeste mensen voor onbestemde kleuren en kleurcombinaties. Daarmee val je niet op, ga je op in de massa en dat is wel zo veilig. Wie zich kleurig kleedt, moet niet bang zijn om op te vallen.

Voor kunstschilders is kleur naast vorm en compositie het belangrijkste instrument om een schilderij te maken. Kunstschilders moeten dus wel degelijk weten wat ze met kleur willen. Een schilderij maken met onbestemde kleuren, kan natuurlijk, het past boven elke zitbank maar het gevolg zal een nietszeggend schilderij zijn. 

Aangezien een kunstschilder niet zonder een minimaal besef van kleuren kan, is het logisch dat er nagedacht wordt over het hoe en wat van kleuren. Zo ook Kandisnky. In zijn boek “Spiritualiteit en abstractie in de kunst” besteedt hij er de paragraaf “werking van kleuren” aan. 

K. onderscheidt ten eerste een ‘zuiver fysieke’ uitwerking van kleuren: “het oog wordt door de schoonheid en andere eigenschappen van de kleur bekoord” (blz.53) Vervolgens beschrijft hij die fysieke uitwerking in termen van smaak, genot, prikkeling kortom directe lichamelijke reacties die volgens hem oppervlakkig en van korte duur zijn voor de middelmatig sensitieve mens. 

De kleurervaring beklijft niet. Dat ligt bij kinderen anders. Hun ervaringen zijn nieuw en worden dus beter onderzocht zoals bijvoorbeeld een kind dat zijn hand in het vuur wil steken om het te onderzoeken. Maar eenmaal bekend met het nieuwe verdwijnt de belangstelling, de wereld wordt langzaam maar zeker onttoverd.

Alleen voor de mensen met een hogere ontwikkeling ontsluit zich de wereld van kleur: “Bij een hoogstaande ontwikkeling krijgen deze dingen en wezens een innerlijke waarde en tenslotte een innerlijke klank.” (blz.54)

K. komt aldus uit op een vergelijking van kleuren met klanken en klanken hebben een gemoedsbeweging tot gevolg. Dit is de tweede eigenschap van kleuren, die van hun psychische werking. “Daarbij demonstreert zich de psychische kracht van de kleur die de ziel tot vibreren kan brengen. En de eerste elementair-fysieke kracht kracht wordt nu de weg waarlangs de kleur tot de ziel doordringt.” (Blz.55)

Maar hoe het precies werkt weet K. ook niet maar hij vindt dat de kunstenaar de hand is die met zijn kleurtoetsen doelbewust de ziel tot vibreren brengt. De kleurenharmonie moet dus gericht zijn op doelbewuste beroering van de menselijke ziel en dat nu noemt K. Het beginsel van de innerlijke noodzaak.” (blz. 58).

Kandinsky legt nogal een zware taak op de schouder van de kunstenaar. Hij moet uit innerlijke noodzaak zielen tot beroering brengen door kleur. Maar verschilt de psychische werking van kleuren niet per cultuur? Als dat zo is, hoe kan een schilder dan universeel zijn met zijn abstracte schilderkunst?

Het ziet er naar uit dat Kandinsky met zijn ideeën en theorie over abstracte schilderkunst nieuwe vragen opwerpt over de betekenis en de reikwijdte van kleur. 

DE TEKENCOLLECTIEF EN HET MODEL

 

Het tekencollectief komt elke vrijdagmorgen bij elkaar om model te tekenen in een lokaal in de Muzelinck in Oss. 6 februari 2026. (foto's petrus)

AFSCHEID VAN/ FAREWELL TO KOFFI CHRYSANTHE ZOUNNADJALA

Koffi op zijn kantoor in Lomé, Togo. 2016. Zijn rommelige bureau is een weerspiegeling van zijn dagelijkse werk in een chaotisch continent als Afrika. Het continent is volop in ontwikkeling, een continent dat zijn identiteit en plaats in de wereld nog moet vinden. Dat geldt ook voor de vakbonden. De ontwikkeling verloopt chaotisch en soms onvoorspelbaar vooral als er weer eens een staatsgreep plaatsvindt of er een gewelddadig conflict uitbarst. Koffi hield in deze chaos altijd zijn hoofd koel en probeerde er onder alle omstandigheden het beste van te maken.

***

Koffi in his office in Lomé, Togo, 2016. His cluttered desk reflects his daily work in a chaotic continent like Africa. The continent is in full development, a continent that still needs to find its identity and place in the world. This also applies to the unions. Development is chaotic and sometimes unpredictable, especially when another coup d'état occurs or a violent conflict erupts. In this chaos, Koffi always kept a cool head and tried to make the best of it under all circumstances.

Koffi is niet mijn eerste vakbondsvriend in Afrika die is overleden maar wel de vakbondsvriend die ik het langs kende. We kenden elkaar sinds 1992, toen ik als Verbondssecretaris bij het Wereld Verbond van de Arbeid in Brussel ging werken.

Hij was als enige vertegenwoordiger uit Afrika in dat jaar op het wereldcongres van het Wereldverbond van Beambten in Chili. We maakten toen een afspraak. Hij zou zich inzetten voor de opbouw van een regionale Afrikaanse organisatie, ik zou voor de benodigde politieke en financiële steun zorgen. Dat is gelukt. 

Koffi werd algemeen secretaris van de eerste Afrikaanse organisatie van het Wereld Verbond van Beambten (1997). Hij pakte het zo goed aan dat in  2000 voor het eerst in de geschiedenis een wereldcongres van het wereldverbond kon worden gehouden in Afrika, in de Togolese hoofdstad Lomé, tevens ook de thuisstad van Koffi’s vakbondswerk. 

Koffi was ook algemeen secretaris van de lokale bond van mototaxi chauffeurs, winkelbedienden enz. Zijn bond was aangesloten bij de nationale vakcentrale CSTT. In 2014 sprak hij als lid van het wereldbestuur van de World Organization of Workers WOW op de internationale ILO conferentie in Geneve. 

Met Koffi als vriend en vakbondsman heb ik de arbeiders en werknemers van Afrika leren kennen in de meest diverse omstandigheden in vele Afrikaanse landen. Het was een eer te mogen werken met hem en ik bedank heb voor zijn vriendschap en het prachtige werk dat ik met hem in Afrika heb mogen doen.

Moge hij rusten in vrede.

Koffi tijdens een koffiepauze in het ILO gebouw te Généve in 2009/ Koffi during a coffee break in the ILO building in Gneva in 2009.

Koffi wasn't my first African trade union friend to pass away, but he was the one I knew the longest. We had known each other since 1992, when I started working as a Trade Union Secretary at the World Confederation of Labour in Brussels.

He was the only representative from Africa at the World Congress of the World Confederation of White-Collar Workers in Chile that year. We made an agreement then. He would commit himself to building a regional African organization, and I would provide the necessary political and financial support. He succeeded.

Koffi became general secretary of the first African organization of the World Confederation of White-Collar Workers (1997). He handled it so well that in 2000, for the first time in history, a World Congress of the World Confederation of White-Collar Workers was held in Africa, in the Togolese capital of Lomé, which was also the hometown of Koffi's trade union work.

Koffi was also general secretary of the local union of motorcycle taxi drivers, shop assistants, etc. His union was affiliated with the national trade union federation CSTT. In 2014, as a member of the World board of the World Organization of Workers (WOW), he spoke at the international ILO conference in Geneva.

With Koffi as a friend and trade unionist, I got to know the workers and employees of Africa in the most diverse circumstances in many African countries. It was an honor to work with him, and I thank him for his friendship and the wonderful work I was able to do with him in Africa.

May he rest in peace.

76. MEXICAANSE VERTELLINGEN. LOMPENPROLETARIAAT

Arbeiders in een fabriek waar stalen draden en staven worden gemaakt. Mexico-stad 1979. Foto: petrus.

Bij hun terugkeer naar Mexicostad kijkt Diego anders dan vroeger naar Mexico-stad. Het is alsof hij nu pas, na zijn wat langere verblijf in zijn geboortedorp San Miguel, ontdekt dat de stad een groot mierennest is waar de mensen elkaar verdringen, vanuit alle hoeken en gaten lawaai op je afkomt, de lucht vervuild is en stinkt.

Hij ziet nu pas dat hij, om in het hart van de stad te komen, door een ring van uitgestrekte krottenwijken moet rijden. Tussen de mengelmoes van onafgewerkte huizen en de regelrechte krotten van platgeslagen vaten en afvalhout blaast de wind over de zandpaden wolken van stof met de geur van afval.

Daar wonen zijn landgenoten die massaal van het platteland, uit dorpen als waar hij geboren is, zijn vertrokken op zoek naar werk en inkomen. Ze werken in smerige fabrieken wier lange pijpen een deken van rook en stof over de krottenwijken heen leggen. 

Je kunt je niet aan de indruk onttrekken dat hier in de krottenwijken de mensen leven als zijn ze het humus waarop het kapitalisme bloeit. Hier woont en werkt wat sociologen het lompenproletariaat noemen. 

Diego vraagt zich af of zij niet beter af zouden zijn als ze terugkeerden naar hun dorpen. Weliswaar heerst ook daar armoede, maar dat is tenminste armoede in een groene omgeving met frisse lucht en menselijk contact. Is die armoede niet beter te dragen dan deze afzichtelijke woestenij van steen, beton en blik? 

Bovendien, zal het ooit mogelijk zijn om die miljoenen mensen fatsoenlijk te laten wonen in huizen met waterleiding, elektriciteit en riolering? Zal er ooit bestrating komen met openbare diensten als vuilnis ophalen, straatverlichting voor de nacht en openbaar vervoer?  Waar moeten de miljarden peso’s vandaan komen om dit allemaal te financieren terwijl de bewoners zelf nauwelijks genoeg verdienen om zich in leven te houden?

Het dringt nu pas tot Diego door hoe groot de problemen in Mexico-stad zijn en hoe weinig er wordt gedaan om ze aan te pakken. De politieke erfgenaam van de revolutie, die zich de Geïnstitutionaliseerde Partij van de Revolutie noemt, ziet in de bewoners slechts kiezers die de partij aan de macht moet houden. Na de verkiezingen worden ze weer vergeten.

Terwijl ze zich door het drukke verkeer wurmen, naderen ze langzaam maar zeker de wijk waar hun appartement is. De huizen in hun wijk hebben wel aansluitingen voor stroom, drinkwater en riool. Het appartement is met zijn twee slaapkamers, een kleine woonkamer en een keuken leefbaar maar en ook dat beseft Diego nu pas, te klein om aan een gezin te beginnen. 

WAT HEEFT TRUMP MET PUTIN?

Trump en Melania in 2000 samen met Epstein en een vriendin.

Er hangt een vreemde waas rond de relatie tussen Trump en Putin. Tijdens zijn bezoek aan Moskou in zijn eerste termijn als president hield hij tot verbazing van de wereld een ongebruikelijk gesprek onder vier ogen met Putin. Niemand weet wat er toen tussen die twee ter sprake is gekomen.

Net zo ongebruikelijk waren zijn uitspraken daarna waarin hij de CIA en FBI voor schut zette. Volgens Trump had Putin hem verzekerd dat Rusland zich niet gemengd had in zijn verkiezingscampagne tegen Hillary Clinton. Hij had geen reden om aan de woorden van deze KGB'er te twijfelen, wel aan die van zijn eigen veiligheidsdiensten.

Opvallend was dat hij in zijn verkiezingscampagne voor zijn tweede termijn als president bezwoer dat hij in 24 uur een einde kon maken aan de oorlog in Oekraïne. Waarom hij daarin zo stellig was, heeft hij nooit uitgelegd behalve dat het een oorlog van zijn voorganger president Biden was.

Was dat een stoere campagne uitspraak van de 'dealmaker' van de eeuw zoals hij zichzelf maar al te graag neerzet? Maar een oorlog is toch wel iets anders dan een deal tussen twee onroerend goed handelaars? Misschien had hij al een deal met Putin, of dacht hij dat hij die had? Ze begrepen elkaar in ieder geval goed zo beweerde Trump vele malen.

Trump heeft intussen duidelijk laten zien aan de wereld dat hij meer sympathie en begrip voor Putin heeft dan voor president Zelensky van Oekraïne. Hij toont nooit enig blijk van medeleven voor Zelensky en zijn volk. Hij noemt Putin nooit als agressor.

Daarentegen vindt hij Zelensky "een raar mannetje" en schoffeert hem in de oval office voor de ogen van de hele wereld, samen met zijn rechterhand vicepresident Vance. Het leek in alles op een act van boosaardige afrekening iets wat de maffia niet zou misstaan maar absoluut niet thuishoort in een presidentieel kantoor. 

Vervolgens weigert Trump, ondanks de agressieve oorlogsvoering van Putin tegen de bevolking van Oekraïne, om de druk op Putin op te voeren en serieus over vrede te onderhandelen. Die houding is de afgelopen maanden onveranderd gebleven terwijl Putin Oekraïne blijft bombarderen.

En dan de rode loper in Anchorage, Alaska waar Trump met veel egards Putin ontving. Nog afgezien van het feit dat alleen al die ontmoeting een internationale upgrade was voor Putin, blijft de vraag wat daar bekonkeld is. Niemand die het weet. 

Des te merkwaardiger dat Kremlin woordvoerders Peskov en Lavrov al een tijdje beweren dat in Anchorage  de voorwaarden voor vrede zijn afgesproken. Dat zou o.a. gaan om een overdracht aan Rusland van de hele Donbas d.w.z. ook de niet veroverde gebieden en presidentsverkiezingen in Oekraïne. 

Opvallend is dat Trump op dat laatste voortdurend terugkomt met de bewering dat Zelensky's presidentschap niet democratisch meer is. Over Putin en de moord op oppositieleider Navalny horen we Trump niet.

Alles bij elkaar genomen is het dus niet zo gek dat beweerd wordt dat Trump op de een of andere manier gechanteerd wordt door Putin. Het vermoeden is dat Putin informatie in handen heeft waarmee hij Trump in het verderf kan storten.

Maar wat voor informatie dan? Sommigen wijzen op de wonderbaarlijke financiële opstanding van Trump na faillisementen in Amerika. Was dat mogelijk dankzij verborgen leningen uit Rusland? 

Laatstelijk doemde een nieuwe chantage mogelijkheid op die te maken heeft met de Epsteinfiles. Naar het schijnt correspondeerde Epstein met het Kremlin, tot aan Putin zelve toe. 

Zou het niet kunnen dat de inlichtingendiensten van Putin erin geslaagd zijn om de hand te leggen op foto’s en/of films die Trump te schande kunnen maken voor zijn Amerikaanse kiezers? 

Om het plaatje compleet te maken, is daar ook nog de vraag wat de rol van mevrouw Melania Trump hier is want ook zij komt in de Epsteinfiles voor. Zij is een gewezen model dat ook werkte als escortgirl en is geboren en getogen in het voormalige Joegoslavië in de hoogtijdagen van de Sovjet Unie, wat ook de hoogtijdagen van Putin waren. 

Dan is er nog een andere piste die wijst op speciale relaties tussen Trump en Putin, relaties die lopen via de belangrijkste gezanten en vertrouwelingen van Trump, Kuchner (schoonzoon van Trump) en Whitkoff (miljardair en trouwe vriend) die een hoofdrol spelen bij de onderhandelingen over vrede tussen Rusland en Oekraïne.

Democratic Senator Sheldon Whitehouse acknowledged what he described as "a lot of chatter" that Russia may have floated private business deals to Witkoff, Kushner, or members of the Trump family to influence their stance on Ukraine. "If that proves to be true, obviously that is horrifying misconduct on their part," Whitehouse said, stressing that the matter would warrant serious investigation. (citaat uit artikel "Could Witkoff be ousted from Ukraine talks?"  in The Kyiv Independent van 18 feb. j.l.)

ELK PARTIJVOGELTJE ZINGT ZOALS HET GEBEKT IS

Het ziet er naar uit dat de deconfiture van Wilders met zijn PVV volop aan de gang is. In de peiling van 8 februari zakt de PVV met 10 zetels, 3 meer dan de 7 die de PVV fractie onlangs hebben verlaten. De PVV heeft niet geleverd toen ze aan de macht was en dat zal Wilders blijven achtervolgen al zal hij zelf nog lang blijven roepen dat alles weer goed zal komen.

Nu is 16 zetels ook weer niet niks. In de huidige omstandigheden met een flinke groep van middelgrote of middelkleine partijen blijft Wilders daarmee van politieke betekenis. In dezelfde peiling heeft de VVD 18 zetels, het CDA 17, JA21 14 en Forum voor Democratie 13. De twee partijen met meer dan 20 zetels zijn D66 (27) en GL/PvdA (21).

De peiling laat ook zien dat de VVD  zijn monopolie op rechts aan het verliezen  is of anders gezegd voor veel rechtse kiezers is de VVD niet meer rechts genoeg. Terwijl PVV en VVD zakken in de peiling stijgen JA21 en FVD. Was eerder de stijging van JA21 spectaculair, intussen is dat FVD tot op zekere hoogte ook.

Die partij heeft een zetelwinst in de peilingen van 6 sinds de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar. En die 7 zetels behaald tijdens de verkiezingen waren op zich ook al een aanwijzing dat er wat aan de hand is op rechts.

Waarom zeggen kiezers te stemmen op FVD? Wat is de politieke aantrekkingskracht van FVD? 

Ondanks alle kiezersonderzoeken blijft dat moeilijk te achterhalen. Kijken we naar de hoofdthema’s van FVD dan zien we dat veel punten samenvallen met de PVV: migratie, anti-klimaatwetten, islam, schrappen stikstof en klimaat eisen, minder Europa, pro-Putin enz.

Maar misschien is naast de inhoud, de toon en het gezicht van de partij wel net zo belangrijk? Het frisse en vrolijke gezicht van lijsttrekker Lidewij de Vos lijkt een winstpunt.

Wat de toon aangaat zet FVD zich neer als een nationalistische partij die trots is op de Nederlandse geschiedenis, op de prestaties van land en volk, een volk dat vrijheidslievend en verdraagzaam is, nationalistisch rechts dus.

“Nederland is het mooiste land ter wereld. Vanaf dat kleine stukje aarde laten wij al eeuwenlang zien wat mogelijk is. Ons volk maakt van de kleinste ideeën de grootste werkelijkheden. We lopen voorop in de kunsten, de wetenschap, ondernemerschap, innovatie en technologie. Ja, we hebben ons land letterlijk uit het water opgetrokken” (inleiding verkiezingsprogramma ‘Nederland, Vrij, Trots & Bruisend’)

Nederland dat zich als een Baron von Munchhausen uit het moeras trekt. Een sprookje om van te smullen. Een gaaf land zonder gezeur en gemier over (slavernij) verleden.

Daar steekt GL/PVDA schraal bij af. Geen inleiding maar slechts de korte titel “Een nieuwe start voor Nederland”. Niks om trots op te zijn, geen gaaf of fier land.

In het verkiezingsprogramma van de VVD vind je iets meer nationale trots maar al met al toch defensief met opzichtig vaak het gebruik van het woord liberaal. Het lijkt een beetje op een geloofsbelijdenis. 

“Onze liberale democratie en onze democratische rechtsstaat hebben Nederland tot één van de meest vrije en veilige landen ter wereld gemaakt. Om die vrijheid  en veiligheid te behouden, is actieve bescherming van de liberale democratie en de democratische rechtsstaat noodzakelijk. De liberale waarden die daaraan ten grondslag liggen, zijn voor ons dan ook niet onderhandelbaar.” (Inleiding verkiezingsprogramma:  Sterker uit de Storm, keuzes voor een nieuwe tijd vrijheid, veiligheid en groei”) 

Tot slot de inleiding van het verkiezingsprogramma van D66, de partij die met een brede glimlach en met vlaggengezwaai per slot van rekening de verkiezingen heeft gewonnen.

“Dit verkiezingsprogramma is er voor iedereen die gelooft dat we het tij kunnen keren. Dat we de levens van mensen beter kunnen maken, door in actie te komen. Door niet te roepen wat niet kan, maar door ons elke dag opnieuw die vraag te stellen: hoe kan het dan wél? Het is aan ons. Doe mee. Want als we willen, dan kan het wél.”

Hier spreekt een verantwoorde optimist, een van niet lullen maar poetsen. Dat is defensief en uitdagend tegelijk net als Obama’s campagneleus “Yes we can” en dat wordt beloond door de kiezer.

AMSTERDAM: DE NIEUWE BEVOOGDING

 

Amsterdam is in handen gevallen van de Nieuwe bevoogding, de regenten die de burgers willen voorschrijven hoe te leven en te sterven.

Ooit was Amsterdam een geestelijke vrijhaven, waar creativiteit, vrijheid en jeugd hand en hand gingen. Dat was in de jaren zestig, de tijd dat Koosje krenten uitdeelde bij het lieverdje, de tijd van de provo’s en de kabouters. In die tijd werden de stadsregenten uitgedaagd door originaliteit, verdraagzaamheid en nieuwe ideeën. 

Daarna kwamen de volgers of de naäpers en die blinken nooit uit in originaliteit, creativiteit en vrijheid. Integendeel, ze bevriezen de vrijheid en de originaliteit, de creativiteit en verdraagzaamheid in regels en wetten. Ze slaan zichzelf op de borst als de erfgenamen van verdraagzaamheid en creativiteit maar zijn in feite boekhouders van de status quo.

In die tijd is Amsterdam beland. Geen stad meer om uit nieuwsgierigheid naar toe te gaan om het andere, het nieuwe, de vrijheid en de creativiteit te beleven maar een stad van regelgeving, verboden en bevoogding.

De stad wil nog wel de eerste zijn, de progressiefste stad van de wereld wat dat ook moge zijn. Eigenlijk zou Amsterdam graag New York willen zijn. Helaas zijn geest en achterland daarvoor te klein.

Maar vandaag heeft Amsterdam zich als eerste gekroond in de geschiedenis van de mensheid met een verbod op reclame voor vlees en fossiel. Verboden te verbieden stond er tijdens de Parijse opstand in de jaren zestig van de vorige eeuw nog op de muren. Een halve eeuw later blijkt Amsterdam de eerste te zijn die zijn kleingeestigheid in nieuwe verboden vastlegt.

Wie had gedacht dat Amsterdam, de stad van verdraagzaamheid tussen verschillende geloven, tussen katholieken en protestanten in de zestiende eeuw, de Nederlandse benauwde veste zou worden van burgerlijke kleingeestigheid, geestelijke boekhouders en regelneven geworden.