dinsdag 17 november 2026

DEEL 4. BRAM BEZOEKT GUANTANAMO BAY

 


In de driedelige serie “De Prooi” over de VS en Cuba komt Bram Vermeulen onvermijdelijk terecht bij de Amerikaanse marinebasis in de Guantánamo baai op de oostelijke punt van het eiland. 


Volgens Bram heeft Amerika altijd al Cuba willen hebben. Het eiland is als een eeuwig onbereikbare liefde voor de VS. De  Amerikanen mengden zich ongevraagd en uit eigen belang in de Cubaanse onafhankelijkheidsoorlog tegen de koloniale machthebber Spanje en bleven na de onafhankelijkheid van Cuba met de marinebasis Guantanamo Bay op het eiland aanwezig. 


Bram neemt daarmee het verhaal van Fidel Castro en de communistische partij over. De werkelijkheid is genuanceerder. De Amerikaanse overwinning op de Spaanse vloot (1898)  bracht Cuba de onafhankelijkheid waar Cubanen al sinds 1868 voor vochten. Spanje weigerde al die jaren de kolonie op te geven en sloeg de opstanden hardhandig neer waarbij honderdduizenden Cubanen omkwamen.


Een van de belangrijkste leiders van de opstand was de schrijver, dichter, schilder en journalist José Martí (1853-1895). Over het algemeen wordt hij beschouwd als de vader des vaderlands, vooral ook door het Castro regiem.  Hij stierf voordat Cuba officieel een onafhankelijke staat werd.(1902).


Hoewel de oorlog onder humanitaire vlag werd gevoerd, bedoeld om een einde maken aan de bloedige oorlog van de Spanjaarden tegen de Cubaanse opstandelingen, was er in Amerika meer in de hand. De Republikeinse Partijwas in de ban geraakt van het Manifest Destiny, een stroming die volhield dat het lot de Verenigde Staten had voorbeschikt tot een grote mogendheid uit te groeien, die zich kon meten met de Europese imperia. 


Daarnaast wilde vlootadmiraal Mahan naar voorbeeld van het Britse Rijke een grote vloot met zowel koopvaardijschepen als slagschepen, en havens in het Caribisch en Pacifisch gebied die een handelsimperium moesten samenbinden. 


Tot slot had een economische crisis in de VS begin jaren 1890 geleerd dat een overschot aan goederen op de binnenlandse markt desastreus was, dus zagen zakenlieden in de oorlog een middel om Spaanse kolonies over te nemen, die vervolgens als afzetmarkten voor Amerikaanse producten konden dienen. (Wikipedia, Spaans-Amerikaanse Oorlog) 


De overwinning op Spanje eindigde uiteindelijk in een 3 jaar durende Amerikaanse bezetting van Cuba (1899-1902). Voor het vertrek van de Amerikanen uit Cuba moest het land het Platt-amandement aan hun grondwet toevoegen. Met dat amendement behielden de VS economisch en politiek invloed en verkregen ze Guatánamo baai voor eeuwig. Vervolgens werden er democratische verkiezingen gehouden.


Gezien deze geschiedenis ligt een haat-liefde van Cuba met Amerika meer voor de hand. Enerzijds heeft Amerika hen geholpen de Spaanse koloniale macht definitief te verdrijven van het eiland en onafhankelijk en democratisch te worden. Anderzijds eiste Amerika als nieuwe machthebber invloed en militaire aanwezigheid op het eiland op. 


Deze haat-liefde verhouding strekt zich uit tot zo goed als alle Latijns Amerikaanse landen, inclusief die in het Caraïbisch gebied. Links haat het kapitalistische Amerika dat volgens hen een sta-in-de-weg is voor het door hen zo gewenste socialisme. Rechts daarentegen is geporteerd van het kapitalisme en de economische en militaire macht van Amerika. Daar tussen opereren de linkse en rechtse autocraten en  dictators. 


Zo lang ze de veiligheid van de VS niet bedreigden door met Rusland een ideologisch of strategisch partnerschap aan te gaan, lieten de VS ze ongemoeid. Ondertussen was de VS een opvangcentrum geworden voor ballingen en vooral armen die een betere toekomst wilden, een toekomst die de Latijns-Amerikaanse regeringen hen niet kon geven.


Arme boeren en arbeiders trokken massaal en illegaal naar de VS. Volgens het US Census Bureau telde de Latijns Amerikaanse bevolking in Amerika, Hispanics of Latinos genoemd, in 2025 ongeveer 70 miljoen mensen ofwel 20% van de Amerikaanse bevolking. Dat is meer dan de zwarte Amerikaanse bevolking die ongeveer 15% van de totale bevolking uitmaakt (ongeveer 48 miljoen).


Tweederde van die groep latinos is in de VS geboren en een derde in Latijns Amerika en de Caraïben. De grootste groep - ongeveer 40 miljoen - komt uit buurland Mexico, een al decennia lang autoritair centralistisch geregeerd land, gevolgd door Puerto Rico (6 miljoen) met zijn bijzondere status binnen de VS, en buureiland Cuba (2,5 miljoen) met zijn communistische dictatuur. 


De Latinos behouden hun eigen taal en cultuur als onderdeel van hun identiteit. In Miami en andere steden in de VS wordt net zoveel Spaans als Engels gesproken. De emancipatie en integratie van deze groep zal er toe leiden dat ze in de nabije toekomst een steeds grotere rol zullen gaan spelen in de Amerikaanse politiek wat op zijn beurt hoogst waarschijnlijk invloed zal hebben op de Amerikaanse politiek ten aanzien van Latijns Amerika. De huidige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Marco Rubio, van Cubaanse afkomst, is mede architect van het Cuba beleid van de regering Trump.



maandag 16 november 2026

SOLO

 

petrus, "SOLO", olie en acrylverf op doek, 100x100 cm.
Te Koop: € 2000,
-

vrijdag 13 november 2026

JESSE NEEMT VAN DE RIJKEN, GEEFT AAN DE ARMEN

 


donderdag 12 november 2026

DEEL 3. BRAM ONDERZOEKT OP CUBA AMERIKAANS IMPERIALISME

 

Amsterdam is ook in 1962 een revolutionaire voorhoede met een demonstratie tegen de Amerikaanse zeeblokkade van Cuba door de Amerikaanse president Kennedy. Foto: Freek Aal, collectie Nederlands Fotomuseum.

Is Cuba altijd al een een prooi voor Amerika geweest zoals Bram Vermeulen in zijn reportageserie “De Prooi”  zegt of liggen de zaken toch wat genuanceerder? Dat Trump het eiland als een prooi voor business ziet, is duidelijk maar voor Trump is alles business, ook internationale politiek. 


Voor hem is kapitalisme hetzelfde als handel, handel en nog eens handel of het nu met Cuba, Venezuela of Rusland is. Sociale rechtvaardigheid, vrijheid, solidariteit, onafhankelijkheid, loyaliteit enz. zijn voor hem en zijn zakenvrienden flauwekul. Die leveren niks op.


Is Trump als maniakaal handelaar in onroerend goed een uitzondering in de Amerikaanse geschiedenis als het gaat om Cuba of is zijn economische wurging van het eiland door een botte olieblokkade van het eiland, een voortzetting van twee eeuwen Amerikaanse politiek?


Voor Trump heeft Amerika al veel pogingen gedaan om het communistische regime van Fidel Castro omver te werpen. Een van de bekendste en de eerste openlijke is de Varkensbaai invasie ten tijde van de progressieve en zo geliefde president Kennedy (1961). 


Bram brengt daarom een bezoek brengt aan de Varkensbaai. Hij toont ons een fragment zwart-wit film van de invasie waarin te zien is hoe de invasie op een grote mislukking uitliep. Het door de CIA getrainde legertje van ongeveer 1500 Cubaanse ballingen, gesteund vanuit zee en in de lucht, werd in de pan gehakt. De meer dan 1000 gevangen kwamen na anderhalf jaar vrij nadat Amerika voor miljoenen dollars voedsel en medicijnen had geleverd.


Wat de ondergang van Fidel Castro had moeten worden, is zijn historische overwinning geworden die hem tot een nog grotere held maakte dan hij al was.  Een klein tropisch eilandje weerstond zomaar de reus Amerika!


De overwinning was te danken aan een fatale onderschatting door de CIA van Castro om een leger te organiseren. Tijdens zijn guerrilla verzet in de bergen had hij daar veel ervaring mee opgedaan. De frappante overwinning maakte Fidel Castro c.s. overmoedig. 


In het kielzog van Castro werd ook Nikita Chroesjtsjov, opvolger van Stalin en als zodanig partijleider en leider van Rusland, overmoedig. De banden tussen Rusland en Cuba werden verder aangehaald. Ze kwamen overeen om raketten op het eiland te installeren ter verdediging van Cuba. Daarmee kwam Amerika in het bereik van Russische raketten te liggen, raketten die uitgerust konden worden met atoomkoppen. 


Dat was voor president Kennedy een stap te ver. Het gevolg was de Cuba crisis (1962). De Amerikaanse marine legde een zeeblokkade om het eiland om te voorkomen dat de Russische schepen die al onderweg waren met de raketten, het eiland zouden kunnen aandoen. Trump’s blokkade is dus niet de eerste al was die van Kennedy meer gericht tegen Rusland dan tegen Cuba.


Er dreigde een rechtstreekse confrontatie op zee tussen de twee wereldmachten. De wereld hield de adem in totdat Chroesjtsjov op het laatste nippertje besloot de schepen rechtsomkeer te laten maken. Volgens kenners was op dat allerlaatste moment hoogst waarschijnlijk een wereldoorlog voorkomen.


Na de Varkensbaai invasie zijn hoogst waarschijnlijk meer pogingen ondernomen om Fidel Castro op de een of andere manier te vermoorden. De bekendste is die van Castro's voormalige geliefde van Duitse afkomst Marita Lorenz. Hoe dat zo gekomen is beschrijft ze uitvoerig in het ook in Nederland verschenen boek “Lieve Fidel, mijn leven, mijn liefde, mijn verraad.” 


Het is in alle opzichten een verbijsterend verhaal dat je het haast niet kunt geloven. Zij geeft met haar levensverhaal een inkijk in het leven van Fidel Castro, van de Amerikaanse politiek en de CIA. Tijdens haar training bij de CIA leert zij Lee Oswald kennen, de moordenaar van president Kennedy. 


Dat  roept dan weer de vraag op of er toch geen verband is tussen Cuba en de moord op Kennedy? Zou het geen wraak van Cuba zijn geweest voor de Varkensbaai invasie, misschien wel geholpen door de lange arm van de KGB? Kortom, een verhaal waar je nog wel tien Jason Bourne films van kunt maken.




woensdag 11 november 2026

FOTOMUSEUM AAN HET VRIJTHOF. 1 NOVEMBER 2026.

De ontvangst in de hal.

 
De leeszaal.

Begroeting vanuit de leeszaal.


De entreehal met koffiebar



Het gesprek


Bezoekster in rood.


Samen de foto's bekijken.


dinsdag 10 november 2026

DE KUNST VAN FOTOGRAAF EVE ARNOLD

Eve Arnold: Hollywoodster Joan Crawford krijgt een gezichtsbehandeling van een schoonheidsspecialiste van Elisabeth Arden. 1959.


Als ik de foto’s van Eve Arnold in het Fotomuseum van het Vrijthof in Maastricht zie, dan weet ik weer waar het in de fotografie om draait. De kunst om mensen te fotograferen, een kunst die zeldzaam is en blijft.


Ze was van alle markten thuis als het om mensen gaat, of het nu Hollywoodsterren waren, de zwarte verzetsbeweging in Amerika, gesluierde vrouwen in het Midden oosten, modeshows in Harlem of zwangere vrouwen in een ziekenhuis. Eve Arnold wist ze allemaal voor de lens krijgen.


Eve Arnold. Bijeenkomst van Black Muslims. Drie paar handen (van links naar rechts): een blanke Amerikaanse nazi, een lid van de black Muslims en een geldinzamelaar. (1961). Nazi's en Black Muslims werkten politiek samen aan machtsvorming om Amerika op te delen in een Zwart en een Blank Amerika.



Hoe haar dat lukte, heeft ze opgeschreven en uitgelegd. Maar ook zonder die uitleg kun je aan haar foto’s zien hoe ze te werk ging. Het komt er op neer dat ze de mensen waarmee ze werkt respecteert en vertrouwt, ze niet beoordeelt of veroordeelt. 


Ze ziet ze niet als objecten van een reportage waarmee ze goede sier in een tijdschrift, krant of boek kan maken maar als medemens. Dat precies en haar diepe besef van de condition humaine, dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten en er maar het beste van moeten zien te maken, maakt dat ze dicht bij haar onderwerp kan komen, geestelijk en fysiek.

Eve Arnold zag bij haar bezoek aan het China van Mao al meteen hoe de persoonsverheerlijking van Mao gestalte kreeg.


Eve Arnold (1912-2012) was de eerste vrouwelijke fotograaf die volwaardig lid werd van Magnum (1957) een coöperatie van eminente vooral mannelijke topfotografen uit de hele wereld. Naar het schijnt worden de laatste jaren meer vrouwen volwaardig lid van de club.


Elliot Erwitt (1928-2023), fotograaf en voormalig voorzitter van Magnum, omschreef haar in het grote Magnum boek als een fotograaf met een humanistisch engagement, die op een bescheiden doch treffende manier haar onderwerpen wist te fotograferen.


Eve Arnold zag de mannenblik waar op haar beurt Marilyn Monroe als Hollywoodster gebruik van maakte.


Volgens hem observeerde ze met een groot hart en een bijzonder invoelingsvermogen. Ze was een zeer grote figuur in een kleine verpakking aldus Elliott.


Haar foto’s `zijn tegelijk journalistiek en documentair. Haar nieuwsgierigheid en betrokkenheid bracht haar in onderling heel verschillende milieu’s. Ze had kennelijk geen moeite om zich daaraan aan te passen zodat de mensen haar vertrouwden en soms zelfs bevriend raakten met haar.


De fototentoonstelling "Eve Arnold - All about Eve" is tot 31 januari volgend jaar te zien in F/M -Fotomuseum aan het Vrijthof, Maastricht.


maandag 9 november 2026

PI

petrus, "Pi", acryl en olieverf op doek, 100x100 cm
Te Koop € 2000,-