99. MEXICAANSE VERTELLINGEN. HOOP OP EEN NIEUW BEGIN

 

De wasplaats van San Miguel Regla, Mexico 1978.

Dat ze in het dorp blijft wonen om de erfenis van Diego tegen oplichters te beschermen, is voor Sara een offer. Geen offer uit liefde. Haar liefde is in de loop der jaren overgegaan naar plichtsgevoel. Vanwege de kinderen blijft ze bij Diego. Een nieuw leven opbouwen met de kinderen maar zonder Diego ziet ze niet zitten. De mogelijkheden zijn te beperkt.

Ze woont in het dorp om hun mogelijke nieuwe bezit te beschermen. Want dat zou hun kunnen bevrijden uit de sleur van hun bestaan, vooral van het altijd maar zuinig moeten zijn. Ze kunnen zich weinig permitteren. Dat is op zich geen ramp, ze is niet met geld opgevoed en kan goed sober leven, maar een kleine beetje meer armslag zou fijn zijn.

Sinds hun huwelijksreis naar Acapulco, lang geleden dus, zijn ze nooit meer samen ergens naar toe geweest behalve dan naar het dorp van haar ouders en schoonouders. Terwijl Diego door half Mexico heeft rond gezworven en allerlei mensen heeft ontmoet en veel heeft meegemaakt, zat zij gevangen in haar geboorte dorp en later in haar dienstmeiden bestaan. 

Na haar huwelijk is ze van dienstmeid in de baan van voltijdse huisvrouw gerold, maar dat was net getrouwd zijnde geen probleem. De liefde gaf aan alles de glans van het nieuwe en spannende. Het gevoel alleen al dat ze kon meebeslissen over hun toekomst werkte bevrijdend. Dat ze eerst nog als dienstmeid moest blijven werken, vond ze dan ook geen enkel probleem. Alles zou straks immers anders worden.

In die tijd van grote verwachtingen brachten ze boeiende avonden of weekeinden door met David, diens vriendin Frida en allerlei andere vrienden uit de wereld van de kunsten en de revolutie. Het was precies zoals ze zich haar nieuwe leven had voorgesteld. Haar droom werd werkelijkheid.

Op zulke momenten had ze het gevoel dat ze van top tot teen leefde en misschien nog veel belangrijker, meetelde in wat zij de Grote Wereld noemde. Als dienstmeid had ze die Grote Wereld leren kennen, op gepaste afstand natuurlijk. Dat wat ze toen zag, maakte ze nu zelf mee samen met Diego.

Maar Diego trok zich langzaam maar zeker terug uit de Grote Wereld van de kunsten. Toen hij zijn tekort aan talent begon te ontdekken, gaf hij die wereld meteen en zonder veel spijt op. Als hij talent had gehad, was hij zeker doorgegaan om een bekend of misschien zelfs groot schilder te worden maar nu hij besefte dat het niet mogelijk was bij gebrek aan talent, maakte hij er ook maar meteen een einde aan.

Van de weeromstuit begon hij terug te verlangen naar het dorpsleven als zijnde het enige echte leven waar hij in past. Hij begon steeds vaker herinneringen aan zijn jeugd in het dorp op te halen. Die gesprekken deden Sara pijn omdat ze besefte wat ze voor hem betekenden en zij daar niet in kon meegaan. Daarom probeerde ze dat soort gesprekken te mijden. 

Dat snapte Diego niet en zag haar afkeer van zijn herinneringen als een vorm van verraad aan hun liefde. Diego zag niet dat haar dorpsherinneringen niet waren zoals die van hem, iets waar je met plezier naar terug kunt kijken.

MEXICAANSE GEZINNEN

 

Platteland 1976 (ingekleurde foto)

Acapulco, 1976

Tepoztlan 1976

Mexico-stad 1978

Huasca 1978

San Miguel Regla, 1978

Busstation Mexico-stad 1978

San Miguel Regla 2010

MEXICO: VAN BOERENDORP NAAR MAGISCH DORP

Plattegrond van het "park van de Zalm" in San Miguel Regla. Linksonder het grote meer met bootjes en kabelbanen. Rechts het meer voor het kweken van zalm. In de rode cirkel zijn restaurants. Links de zwembaden voor kinderen en ouderen. Daarnaast zijn er nog allerlei kleinere attracties. Entreegeld is ongeveer € 5,- per persoon.

Wat moet een dorpje in de bergen van Mexico doen opdat zijn ongeveer 70 boerengezinnen en nog wat kleine ondernemers het beter krijgen? De landbouw is kleinschalig en als bedrijfsvoering onrendabel. 

Het ontbreekt aan landbouwkennis, geld en kredieten en middelen om de landbouw winstgevender te maken. De stukjes grond zijn goed om er wat voor eigen gebruik op te bouwen (maïs en bonen) maar voor een beter inkomen moet je weg uit het dorp, naar de grootstad of verder weg naar bijvoorbeeld Noord Amerika.

Ik weet niet precies hoe lang geleden, misschien wel 20 jaar, kwam een overheidsdienst van de staat Hidalgo op het idee om in het dorp samen met andere nabij gelegen pitoreske dorpen een project ter bevordering van het toerisme te beginnen. 

Er zijn kleine muziekgroepjes die voor een kleine vergoeding verzoeknummers aan je tafel spelen. 

De omstandigheden waren er naar. De nabij gelegen hoofdstad Pachuca van de staat Hidalgo groeide als kool. De gedachte was dat de nieuwe inwoners in de weekeinden graag de bergen in zullen trekken om zich te ontspannen, frisse neus te te halen en rust te krijgen. 

De menukaart

Het dorpje beschikt over het voordeel dat er al een tot luxe hotel omgebouwde hacienda is, dat het in de bergen ligt met een stuwmeer dat niet meer gebruikt wordt door de elektriciteitsmaatschappij en dat de boerengemeenschap beschikt over een flink bos met twee grote natuurlijke meren.

Jonge - smachtende - liefde in het park.

De dorpsraad stemt in met het idee van het ministerie voor toerisme dat het bos met de meren een park voor toeristen wordt. Vanaf dat moment wordt met hulp van overheidsinstanties het dorp onder de naam “Magisch Dorp” (Pueblo Magico) omgesmeed tot een toeristisch trekpleister met het park als centrum voor recreatie.

Bij Don Gustavo kun je een paard huren voor een rit door het bos.

In het park komen allerlei activiteiten waarbij zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van de aanwezige natuurlijke mogelijkheden. In een van de meren wordt een kweekvijver voor zalm aangelegd. Er komen in cirkelvorm gebouwde restaurants die gerechten met vers gevangen zalm aanbieden, er komen bootjes op te meren, boven de meren een kabelbaan, er worden paarden verhuurd en motoren op 4 wielen, er komen zwembaden, een kinderbad met gezellige winkeltjes enz. enz.

Het kinderbad is nog weinig bezocht. Het water is nog te koud.

De kleine boeren bouwen her en der op hun land kleine hotelletjes voor de bezoekers van het park. Kortom, het park wordt een centrum voor werk en inkomen voor de plaatselijke bevolking. Met de groei van de nabijgelegen hoofdstad Pachuca komt het toerisme op gang. San Miguel verandert langzaam maar zeker van een boerendorp in een toeristen dorp. De toekomst zal leren of dit een duurzame ontwikkeling is.

Een van de gezellige winkeltjes bij het zwembad waar je ook wat kunt drinken.

72. MEXICAANSE VERTELLINGEN. AUGUSTIN

 

Mexicaanse migranten worden in Amerika wetbacks genoemd. In Mexico heten ze mojados. Vertaald betekent dat "natte ruggen" die ze zouden hebben gekregen door illegaal de grensrivier Rio Grande over te steken. Tijdens hun vakanties in het thuisland laten ze graag hun grote pick-up trucs zien als bewijs van hun succes in Amerika. (foto: petrus)

Ze hebben hun stoelen nog maar net aangeschoven of er dient zich een gast aan. Joviaal groet hij Diego die meteen van zijn stoel opstaat en hem omhelst. Diego stelt hem voor als Augustin, een vriend uit het dorp. Ze kennen elkaar al lang. Diego nodigt hem uit om er bij te komen zitten.

Voordat Augustin gaat zitten, stelt hij zich voor aan de anderen en de anderen aan hem. Hij zegt vereerd te zijn het gezelschap te ontmoeten en blij om Diego weer eens te zien. Hij is eergisteren aangekomen uit Chicago.

Het gezelschap kijkt verbaasd, behalve dan Diego. Augustin is een Mexicaan, dat is in alles aan hem te zien en te horen. Hij is zo te zien geen rijke Mexicaan die zich zo maar even een reis naar Chicago kan veroorloven.

Augustin kent die verbazing hoewel hij toch zeker niet de enige Mexicaan is die vertrokken is naar Amerika en af en toe terugkomt. Zelfs uit San Miguel zijn er in de loop der jaren tientallen mannen en een enkele vrouw naar Amerika vertrokken. Dat zegt wel wat op een gemeenschap van zeventig boerengezinnen, wat winkeliers en ander loslopend volk.

Sommigen komen jaarlijks met de kerstdagen en de paasdagen, de belangrijkste feestdagen van het jaar, op bezoek bij hun familie, ouders, vrouw, kinderen en wat dies meer zij. Het is een terugkerend ritueel om even thuis te komen, de plek waar je geboren bent.

Je komt ook naar huis om je succes daar ginds aan de andere kant van de Rio Grande te vieren en te zien hoe het geld dat je regelmatig opstuurt, gebruikt wordt. Wie geen succes heeft, komt liever niet naar huis. Sommigen reizen met de bus, anderen leggen de lange weg af met hun pick-up truck, anderen kunnen zich het vliegtuig veroorloven. Zo iemand is Augustin.

Hij meldt zich zelfs meerder keren per jaar per vliegtuig op zijn thuisbasis in San Miguel Regla, waar zijn tweede gezin woont. Zijn eerste gezin heeft hij in Chicago, een Mexicaanse vrouw die hij ontmoet heeft op zijn werk bij de catering van American Airlines. Zij komt nooit mee naar San Miguel.

In Chicago woont hij samen met haar. Ze hebben geen kinderen. Met de tijd is de liefde gesleten maar ze blijven bij elkaar. Alleen in Chicago is ook maar alleen en het is nu eenmaal financieel voordeliger samen een huis te hebben. 

Tijdens een van zijn bezoeken, alweer lang geleden, heeft Augustin in San Miguel Irma leren kennen. Ze hebben een kind en vanaf diens geboorte heeft Augustin een tweede gezin maar dan in Mexico. Hij heeft een huisje voor haar, hun kind en zijn schoonmoeder gekocht. Sindsdien komt hij regelmatig op bezoek in San Miguel.  

Irma is zijn rustpunt in zijn hectische leven in Chicago. Het levensritme van Amerika verschilt hemelsbreed van dat van Mexico. Hij heeft er nooit helemaal aan kunnen wennen. Noem het heimwee naar de Mexicaanse levensstijl. Met het geld dat hij in Amerika verdient heeft hij een goed leven in Chicago én in San Miguel Regla. 

Diego vraagt of hij lang blijft? Drie weken, zo lang kan hij wegblijven op zijn werk. Hij moet maar eens op bezoek komen samen met Julia. Diego knikt. Dat zullen ze zeker doen. Augustin drinkt zijn koffie op, slaat Diego nog even op zijn schouder, groet het gezelschap en vertrekt. 

SAN MIGUEL REGLA, UN PUEBLO MAGICO

PATIO IN MEXICO

 

petrus, Patio in Mexico, acrylverf op paneel, 2007, San Miguel Regla, Mexico

Ook dit schilderij heb ik in Mexico gemaakt tijdens ons verblijf bij vrienden in Sam Miguel Regla, Hidalgo.

TULPEN IN MEXICAANSE VAAS

 

petrus, "Tulpen in Mexicaanse Vaas, acrylverf op paneel, San Miguel Regla, Mexico 2007

57. MEXICAANSE VERTELLINGEN. LIEFDESRAZERNIJ

 

Moeder met twee kinderen onderweg in San Miguel Regla, Mexico 1976

Voordat ik verder ga met mijn verhaal, wil ik het waar gebeurde verhaal vertellen over Rosa die als een zwerfkat door het dorp sluipt, zo onzichtbaar mogelijk voor de dorpelingen. Ze noemen haar de gevallen vrouw zonder te weten wat haar is overkomen. Daarom alleen al moet dit verhaal verteld worden.

Haar levenslot is bepaald op de avond dat ze als vijftienjarige tot over haar oren verliefd ’s nachts het huis uitsloop en zich liet ontvoeren door haar geliefde.

Een door en door romantische gebeurtenis die litterair allerwegen nogal eens wordt geroemd als het hoogste bewijs van liefde die zich door niets laat weerhouden en een bevestiging van het romantische geloof in de eeuwige liefde.

Het is maar al te waar dat verliefde mannen en vrouwen in een zodanige staat kunnen verkeren dat ze zich door niets en niemand laten weerhouden om bij hun geliefde te zijn.

Zo een gemoedstoestand kan misschien het beste vergeleken worden met een vorm van razernij die trouwens ook oudere mannen en vrouwen in hun greep kan krijgen. 

Zij die in zulke liefdesrazernij verkeren zijn bereid de gevolgen van hun daden zo nodig tot aan de dood te aanvaarden. Het litteraire voorbeeld daarvan is het liefdesdrama Romeo en Julia van Shakespeare. Het is een gemoedstoestand waarin elke redelijkheid verdampt in hartstocht, in een hart dat vurig brandt van liefde.

Welnu met dat brandend vuur in haar hart reed Rosa te paard met haar geliefde naar haar nieuwe lotsbestemming, als een kleine godin bevrijd van de lasten van het leven op weg naar eeuwig liefde, liefde tot de dood.

Haar leven in de bergen nam een heel andere wending nam dan zij verwachtte. Een wending die Rosa in haar jeugdige onervarenheid   niet voorzien had. Ze had de armoedige hut en het al even armoedige bestaan vol liefde gedragen, was haar geliefde trouw aan zijn liefde voor haar gebleven, ware het niet dat hij ontrouw werd aan haar. 

Zijn liefde zakte weg in een stinkend moeras van drank en geweld. Niet zo maar geweld, maar geweld tegen haar. Zijn ontrouw werd nog gewelddadiger toen zij zwanger werd van zijn kind. Toen kon haar gemoed de liefdeloosheid, het verraad aan het leven niet langer dragen. Ze stortte van een opperste staat van geluk in het diepste dal van ongeluk. Haar kracht van haar jeugd smolt weg in het verdriet om het verlies van liefde en geluk. 

De enige kracht die haar nog restte was haar kleine Adam te redden, een nieuwe kans op geluk en liefde te geven. Daarom zocht ze verwilderd naar haar broer. Toen die zijn reddende hand uitstak en Adam terecht kon bij haar ouders, zat haar leven er op. Ze was opgebrand. 

En zo komt het dat ze in haar geboortedorp rond sluipt als een schuwe kat, wachtend tot de dood haar uit haar lijden zal verlossen. Laten we daarom bidden voor haar zieleheil. Moge de oude goden van Mexico als ook de goden van de Spaanse veroveraars -Jezus Christus en Maria zijn moeder - haar genadig zijn.

MEXICAANSE VERTELLINGEN 53. ZWERFKAT

Pulqueria. Sommigen beginnen al vroeg op de dag. (ingekleurde zwart-wit foto, Mexico 1976)

 Het wordt snel donker, een diepe duisternis die hij kent van zijn jeugd. In de stad wordt het nooit zo donker als in het dorp. Daar is altijd licht en zijn er geluiden. Hoe helderder en warmer de nacht, hoe meer geluiden, soms dichtbij soms ver weg maar het is er altijd.

In het dorp komt met de duisternis ook de stilte. Behalve de natuur, die scharrelt door. Een vogel die over het dak loopt. De honden die gebroederlijk naast elkaar slapen en dan ineens beginnen te snuiven. Soms hoor je het gepiep van een dier in doodsnood.  Misschien heeft een van de katten een muis gevangen of wat anders. De nacht brengt leven en dood.

Diego ziet bij de invallende duisternis dat zijn vader oud begint te worden. Drukken er meer lasten dan vroeger op hem, lasten die hem ouder maken? Doña Maria heeft hem bijgepraat over Rosa. Ze weigert naar huis te komen. Ze schaamt zich voor haar lot. Maar, zo zegt zijn moeder, je kunt je niet schamen voor je lot. Ja, ze is er met de verkeerde jongen vandoor gegaan, maar dat gebeurt vaker zelfs bij vrouwen die ouder zijn dan Rosa. Met vijftien jaar heb je nog maar weinig ervaring met mensen.

Nu is zijn eens zo mooie en veel belovende zus, ze was slim en leergierig, in een zwerfkat veranderd. Ze slaapt her en der en leeft van karweitjes voorde dorpelingen. Die kennen haar lot maar al te goed. De meesten hebben medelijden, vooral vrouwen. Zij weten vaak uit eigen ervaring of van horen zeggen wat het betekent om een man te hebben die drinkt, slaat en je uiteindelijk in de steek laat. Het is een ongeluk dat bijna elk gezin kan overkomen, zeker als er tegenslagen zijn.

Tegenslagen heeft iedereen wel eens, de kunst is om ze op te vangen. Maar soms wordt het een man teveel en dan is er de ontsnappingsroute van de drank. Het verhaal is altijd hetzelfde. In het begin blijft hij wat langer in de pulqueria hangen. Na verloop van tijd wordt het elke avond laat. De vrouw weet dan hoe laat het is. Ze kan proberen hem uit de kroeg te halen maar dat kan de boel erger maken. Een vrouw die je komt halen is vernederend en dus wacht haar misschien een pak slaag.

Raymundo vertelt Diego dat hij Rosa wel eens ziet. Als het kan, probeert hij met haar te praten maar dat lukt nooit. Ze ontwijkt hem, ze loopt langs hem heen alsof hij lucht is. Of ze draait zich om en loopt weg. Hoe hij ook zijn best doet, hij krijgt haar niet te spreken. Don Ramon zucht diep. “Dat doet pijn, pijn die nooit went," zo vertrouwt hij Diego toe.

Het tragische daarbij is dat ze niets wil weten van haar zoon Adam. Ze zouden een steun voor elkaar kunnen zijn. Adam gaat intussen naar school. Hij helpt doña Maria in het huishouden en gaat mee  om te helpen op het land. Hij voert de varkens. Hij zorgt voor eten en drinken voor de katten en de honden. Hij helpt doña Maria met eieren zoeken die de loslopende kippen her en der leggen. Adam weet niets van zijn afkomst, dat hij de zoon is van een van hun dochters en dus een kleinzoon die bij zijn opa en oma woont.

Ze laten hem voorlopig in onwetendheid omdat ze eenvoudigweg niet de moed hebben het hem te verleen en ook geen idee hebben wat de gevolgen ervan zijn. Kan zo een jongen aanvaarden dat zijn moeder als een zwerfkat door het dorp sluipt? 

Don Ramon denkt erover om Adam naar Mexico-stad te sturen, weg uit het dorp waar hij zijn moeder tegen het lijf kan lopen en waar iedereen zijn verhaal kent. De kans dat het een keer uitkomt, wordt met het ouder worden van Adam steeds groter. Hij wil de mogelijke ellende die daarop volgt zijn kleinzoon en zijn dochter besparen.

RECUERDOS DE MEXICO

Typisch Mexicaans plattelandshuisje. Eenvoudige muren en deuren met een golfplaten dak waarop de regen hardhandig trommelt zodat je binnen gene gesprek kunt voeren.

Hotel in aanbouw in het dorpje San Miguel Regla. De bouw verloopt stroef. Het gebouw steekt monsterachtig af bij de pitoreske laagbouw van het dorp.

De PRI is de Revolutionaire Institutionele Partij die sinds 1920 tot voor kort de lakens uitdeelde in het hele land. De partij heeft niet de Revolutie geïnstitutionaliseerd maar de corruptie in de kleuren van de Mexicaanse vlag.

Poort van een namaak Hacienda met uitkijktoren. De vraag is welke rijkdom achter deze muur schuilt.

Voorbeeld van een extravagant wansmakelijk huis vermoedelijk gebouwd met het geld van een naar Noord Amerika geëmigreerde Mexicaan.

Het raampje van de werkplaats van Don Raymundo. Hij was ooit de dorpstimmerman van San Miguel Regla. God hebbe zijn ziel.

MEXICO, RECUERDOS

Voormalig ouderlijk huis familia Garcia, San Miguel Regla 2019/
Antigua casa de la  familia García, San Miguel Regla 2019

Het oude fornuis in de keuken 2019/la vieja estufa en la cocina 2019

Foto van Pancho Villa en sombrero in het voormalige ouderlijke huis 2019/ Fotografia de Pancho Villa y sombrero a la pared en la casa vieja de la familia 2019

Inkijk in het voormalige ouderlijk huis 2019/
Ver en la antigua casa parental 2019

De timmerwerkplaats van vader Raymundo 2019/Taller de carpinteria de la pader Raymundo 2019