Posts tonen met het label cnv. Alle posts tonen
Posts tonen met het label cnv. Alle posts tonen

dinsdag 27 augustus 2024

14. HOE ZIT DAT IN OSS? DE NAOORLOGSE VAKBEWEGING

Het bestuur van de afdeling Oss van de katholieke bouwvakarbeidersbond in 1953. Zittend van links naar rechts: H.A. Koopmans, H.J. Klokgieters, A.J. Bijkersma, Fr. Brouwer, geestelijk adviseur pater Wiro Thien. Staande: Th. Bloemers, P. Timmermans, W. de Groot uit Nistelrode, H. van den Broek en P. Janssen.


In 1945 kwam het RKWV (Rooms Katholieke Werklieden Verbond) terug onder de nieuwe naam Katholieke Arbeidersbeweging (KAB) met opnieuw De Bruijn als voorzitter. Deze werd in 1952 opgevolgd door Toon Middelhuis. De KAB was voor het eerst een centrale van vak- en standsorganisaties. Wel waren de vakbonden nogal ondergeschikt aan de centrale, en daarmee indirect ook aan de diocesane bonden. Dankzij hun heftig verzet kregen de vakbonden in 1948 meer zelfstandigheid binnen de centrale. De instellingen en diensten van de diocesane bonden werden, althans wat hun nationale niveau betreft, overgenomen door de centrale. (Katholiek Documentatie Centrum, Nederlands Katholiek Vakverbond) 

Door de inzet van de districtsbestuurders verliep de opbouw vrij soepel. Eind 1945 telde de bouwbond in Limburg en Brabant 12.000 leden. De algemene bouwbond telde 900 leden. 


In Oss had de katholieke bouwbond vijf jaar later 269 leden. Weer tien jaar later (1960) waren dat er 522 geworden. Het jaar 1966 was een hoogtepunt met 815 leden. De bond bleef al die jaren een sterke vakbond met rond de 500 leden. ( blz.278-279, H.J. van Xanten, ‘Wat hen bewoog! Osse Bouwvakarbeiders en hun vakbond 1917-1992)


Tijdens het dertig jarig bestaan van de katholieke bond in 1947 kondigde districtsbestuurder de Gier een pensioenregeling aan en een loonuitkering bij weerverlet. (blz. 283 in ‘Wat hen bewoog!’)


Op 1 januari 1964 veranderde de naam opnieuw, dit keer in Nederlands Katholiek Vakverbond (NKV), waarbij de standsorganisaties werden opgeheven en Jan Mertens voorzitter werd. De diocesane bonden werden opgeheven, zodat het NKV weer een centrale, een federatie van zelfstandige vakbonden werd. Behalve de rest van de diensten en instellingen werden nu ook alle andere taken van de diocesane bonden overgenomen door de centrale. (Katholiek Documentatie Centrum)

Begin 1965 leidde dat in Oss tot de vorming van een plaatselijke NKV centrale met 17 aangesloten vakbonden die zich voortaan uitsluitend zal richten op de materiële belangen van de leden. 

Het zijn de jaren van deconfessionalisering maar ook politisering. De opbouwfase van het naoorlogse Nederland is teneinde gekomen en daarmee aan de geleide loonpolitiek. Die politiek was onder druk komen te staan door de toename van zwarte lonen die de pas opgebouwde sociale voorzieningen dreigden te ondermijnen. 


De ideologische scherpte tussen de katholieke, protestantse en sociaal-democratische vakbonden wordt mede als gevolg van de ontkerkelijking, de deconfessionalisering en de verschillende crises minder. Ze besluiten tot meer samenwerking.


Samen met het CNV en NVV, maar op initiatief van het NKV, werd eind 1972 besloten om een federatie te vormen van deze drie vakcentrales. Het NKV had toen ongeveer 400.000 leden die verdeeld waren over 12 bonden zoals de Industriebond NKV, de Bouw- en houtbond NKV en de Katholieke Bond van Overheidspersoneel (KABO). Wim Spit volgde in 1973 Mertens op.  Als gevolg van de ontzuiling en in een streven naar één krachtige vakcentrale, leek een federatie een logische stap, maar dat lag moeilijk bij een deel van de achterban die problemen had met het samengaan van het NKV met het 'rooie' NVV. Het CNV haakte in 1974 af waarna de NKV en de NVV vanaf 1976 samengingen in de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV). Deze werd daarmee de grootste vakcentrale van Nederland. Pas in 1982 gingen de NVV en de NKV formeel op in de FNV. (Katholiek Documentatie Centrum)

Op dinsdag 22 december 1981 meldt het Brabants Dagblad dat de bouw en houtbond van NKV en NVV in Oss gaan fuseren tot de nieuwe bouwbond FNV. Dat de gefuseerde  bouwbond de belangen van hun leden scherp in de gaten houden, blijkt uit de toespraak die de voorzitter van de nieuwe bond hield tijdens de feestelijkheden van de fusie. 


“In zijn openingsrede tot de nieuwe afdeling zei voorzitter Ben Gruijthuijzen onder meer dat er enorm veel werk is te verzetten voor het nieuwe bestuur. Het spijt ons bijzonder dat van de schoolverlaters van vorig jaar 69 jeugdigen nog steeds niet aan de slag zijn gekomen. Het is dan ook bedroevend dat bij het toekennen van de bouw aan de Geurdenhof als leerling bouwplaats, niet alle bedrijven uit Oss een kans hebben gekregen.” (Bouw- en Houtbonden Oss gaan een fusie aan, Brabants Dagblad-Oss 28-12-1981) 

vrijdag 9 februari 2024

28. AMERICA LATINA. PIRATEN

Met Henri Molina (links) in de Azteekse piramide-stad Teotihuacan tijdens zijn bezoek met een delegatie in Mexico. 1974


Ik weet niet waar de bezorgdheid van Frans in zijn brief van 25 oktober vandaan komt, dat ik een moderne Egyptische slaaf zou zijn. Misschien omdat hij zichzelf zo soms voelt, misschien omdat ik in mijn brieven teveel praat over mijn werk? Hoe dan ook, ik voel me geen slaaf van niemand en ook niet van mijn werk. Integendeel, het boeit me en eindelijk doe ik wat. In plaats van boekjes lezen, ben ik bezig met de wereld en dat is wat ik al in tijdens studie wilde.

Ik ben het wel met hem eens dat mijn gezin een oase is waar ik tot rust kan komen. Zonder gezin zou ik maar half mens zijn. Het is samen met mijn werk, de belangrijkste reden van mijn bestaan. Dat er een balans moet zijn tussen gezin en werk spreekt voor zich. 

Niettemin breng ik af en toe werk mee naar huis in de vorm van een gast uit Latijns Amerika. Dora vindt het prettig dat ik af en toe een gast meebreng. Zo weet ze beter waar ik mee bezig ben. Dat maakt het gemakkelijker om erover te praten en het helpt om te weten wat mij bezielt. Dora deelt die bezieling. 

Voor de gasten is het een verademing om in plaats van de avond door te moeten brengen in een hotel, het avondeten met een gezin te delen. Een van onze eerste gasten is Henri Molina, buitenland secretaris van CLAT, een vriendelijke enigszins bedeesde man met een basstem en Caraïbische vrolijkheid. Met enige zelfspot noemt hij zich "de kanselier". 

Henri heeft hoewel nog jong een enerverend leven achter de rug. In 1965 heeft hij als jonge vakbondsman meegedaan met de opstand tegen het leger dat in 1963 de gekozen president Bosch had afgezet. Die opstand leidde uiteindelijk tot een burgeroorlog.

Daarop grepen de VS gewoontegetrouw in om de Amerikaanse belangen veilig te stellen. Tegen de mariniers was niemand opgewassen. De VS bleven twee jaar lang de baas. Na verkiezingen  normaliseerde het land min of meer en verlieten de mariniers het eiland. 

We werken in twee dagen een programma af met bezoeken aan instellingen die projecten van CLAT in Latijns Amerika steunen zoals de katholieke CEBEMO, de protestantse ICCO en het neutrale NOVIB. 

We brengen ook een bezoek aan de vakcentrales NKV (de katholieken) en het CNV (de protestanten). We hebben op zijn verzoek ook een afspraak met het Kabinet van de Nederlandse Antillen. 

De bezoeken aan NKV en CNV vinden plaats in het kader van de internationale vakbondssolidariteit.  Bij de medefinancierings-organisaties presenteert Henri een nieuw, groot project onder de wat pathetische naam van Arbeiders Universiteit Latijns Amerika UTAL. CLAT wil daarmee duidelijk maken dat arbeiders net zo goed recht hebben op studie en onderwijs. 

Dit Latijns Amerikaans studie en onderwijscentrum is bedoeld voor militanten en leiders van vakbonden aangesloten bij CLAT. Het centrum is gevestigd in een pas aangekocht gebouw waarin voorheen een seminarie zat. 

Het ligt op een heuvel even buiten het stadje San Antionio op een half uur rijden van Caracas. Het gebouw is groot genoeg om er ook het bestuur van CLAT in onder te brengen, een bibliotheek, een documentatie centrum, een audiovisueel centrum en nog wat andere zaken. 

Het bezoek aan het Kabinet van de Nederlandse Antillen is bedoeld als wederzijdse kennismaking. Tijdens het antichambreren in een deftige kamer met zware meubels en rookgerei op tafel, pakt Henri onbekommerd een sigaar uit de sigarendoos op tafel en steekt die weg in het borstzakje van zijn hemd.

Ik schrik van dit vrijmoedige gedrag. Is dit geen diefstal, zo vraag ik hem. Maar Henri haalt laconiek zijn schouders op en lacht onbezorgd. Hij neemt een voorschot op wat hem straks toch wordt aangeboden. Het is gelijk ook een kleine vergoeding in natura voor Neerlands koloniale verleden in de Caraïben. Henri gedraagt zich even als een piraat in piratenland. 

De vertegenwoordiger van het Kabinet biedt Henri even later inderdaad allervriendelijkst een sigaar uit de doos op tafel aan. Henri vraagt beleefd of hij die mag bewaren voor straks. Dat is uiteraard geen probleem. Met een zwier steekt hij de sigaar naast de eerste sigaar in zijn borstzakje. 

Na het gesprek stapt hij tevreden met de twee sigaren naar buiten. Het dringt tot me door dat Henri zich een vrij man voelt en zich niet laat intimideren door gewichtigheid en deftig ingerichte kamers. We zijn als twee piraten onder elkaar.


vrijdag 25 augustus 2023

5. AMERICA LATINA. ZWARTSCHRIFT NVV- NIET VEEL VISIE

De eerste ledenbulletins waren eenvoudig huisgemaakte stencils.

 

CLASC-Nederland is er in geslaagd om landelijke aandacht op zich te vestigen met de publicatie van een zwartschrift over de internationale positie van het het Nederlandse Verbond van Vakverenigingen NVV. Op basis van door CLASC Latijns Amerika verstrekte informatie heeft secretaris G. een gestencild geschrift gemaakt over de verkeerde vrienden van het NVV in enkele Latijns Amerikaanse landen met als titel “NVV-Niet Veel Visie”. 

In het ledenblad CLASC-Nieuws geeft redactielid Hans Uwland een overzicht van de belangrijkste punten uit deze aanklacht tegen het NVV (juli 1971). 

Het NVV is aangesloten  bij de vakbondsinternationals IVVV, van oorsprong socialistisch. De andere twee Nederlandse vakbonden CNV (protestant)  en NKV (katholiek) zijn aangesloten bij het oorspronkelijk christelijke WVA.

IVVV en WVA hebben elk hun eigen regionale organisatie in Latijns Amerika. CLASC (later CLAT) is aangesloten bij het WVA en ORIT bij het IVVV. De boosdoener is de ORIT die tot het netwerk van het NVV behoort. 

Waar het CLASC om gaat is dat de ORIT met als lid de machtige Noord Amerikaanse vakbond AFL/CIO (illegaal, want de AFL/CIO is geen lid van het IVVV) een instrument is van Noord Amerikaanse buitenlandse politiek (president Nixon). 

Het doel van de Noord Amerikaanse politiek is Latijns Amerika binnen hun invloedssfeer te houden en derhalve het communisme, wat hetzelfde is als de Sovjet Unie, met alle middelen buiten de deur te houden, zo nodig door ondemocratische rechtse regiems (de generaals in Brazilië en Guatemala) te steunen.

Het gevolg is dat de vakbonden aangesloten bij de ORIT meer bezig zijn met bestrijding van het communisme en het bevorderen van het vrije markt denken dan een voorvechter van sociale gerechtigheid, democratie en sociaal-economische ontwikkeling. In enkele landen zijn ze zelfs steunpilaren van rechtse dictatoriale of autoritaire regiems.

Op grond van de deze beschuldigen wordt door CLAT Nederland geëist dat het NVV zich afkeert van de ORIT en in plaats daarvan steun geeft aan CLASC.


 

Het NVV voelt zich aangesproken en legt in haar ledenkrant “De Vakbeweging” een verklaring af over de verwijten die haar worden gemaakt ( “Vakbeweging in Latijns-Amerika onder de loep”, 17 oktober 1971)

“Het NVV acht het noodzakelijk op de kortst mogelijke termijn de nodige concrete informatie te krijgen over de vakbewegingssituatie in Latijns Amerika. Het zal daarom stappen ondernemen om binnen het IVVV (de internationale organisatie waarbij het verbond is aangesloten) een onderzoek op gang te brengen, dat een duidelijker beeld moet opleveren van de activiteiten van de verschillende vakorganisaties in de landen van dit werelddeel. Daarbij zouden ook ter discussie moeten staan de organisatorische banden, die het Amerikaanse vakverbond AFL/CIO -ondanks het verbreken van het lidmaatschap van het IVVV - nog steeds heeft met de ORIT, de regionale organisatie van het IVVV voor Latijns-Amerika.”

Het NVV schrijft bezorgd te zijn over de groeiende tegenstellingen in Zuid en Midden-Amerika tussen organisaties die op moeten komen voor de belangen van de werknemers, en over de invloed van buitenaf, met name vanuit de Verenigde Staten.

Om na te gaan wat er aan de hand is in Latijns Amerika hebben ze behoefte aan objectieve informatie. “Zwart-wit schilderingen , waarbij de ene groep vakorganisaties tot het boevenpak wordt gerekend en de andere groep tot vurige idealisten wordt uitgeroepen, dragen weinig bij tot werkelijk vruchtbare discussies.”

Het NVV verklaart van goede wil te zijn door zoveel mogelijk steun te geven aan een vrije democratische vakbeweging in landen waar men die steun niet ontberen kan. Daarom moet getracht worden zoveel mogelijk samenwerking te bevorderen tussen CLASC en ORIT. Voorbeelden zouden Suriname en de Nederlandse Antillen zijn, waar de drie Nederlandse vakcentrales gezamenlijk trachten deze samenwerking te bevorderen.

“Met dit doel voor ogen hebben het CNV, het NKV en het NVV kort geleden samen de Stichting Ontwikkelingssamenwerking Vakbeweging opgericht, met het doel de ontwikkelingssamenwerking in de Derde Wereld … efficiënter en op ruimere schaal te laten plaatsvinden.’”

CLASC Nederland verwerpt de aantijging dat de informatie in het zwartschrift niet objectief zou zijn. De gedachte dat ORIT als verlengstuk van de Amerikaanse AFL/CIO kan samenwerken met CLASC is naïef en gaat voorbij aan de principiële tegenstellingen tussen beide organisaties. De tegenstellingen tussen de beide richtingen zijn juist op de Nederlandse Antillen erg groot. De oprichting van een stichting Ontwikkelingssamenwerking Vakbeweging wordt gewaardeerd.

 

donderdag 24 maart 2022

OORLOG EN INTERNATIONALE VAKBEWEGING

Onderonsje president Putin van Rusland en voorzitter Shmakov van de Russsiche confederatie van vakbonden FNPR.(2017)


 Als oud vakbondsinternational vroeg ik mij af wat de Internationale Confederatie van Vakbonden ITUC, een internationale eenheidsvakbond in 2006 ontstaan uit de voormalige Christelijk georiënteerde WVA en de socialistisch georiënteerde IVVV, vindt van de oorlog in Oekraïne. Als ik het goed inschat, moet er als gevolg van de Oekraïne oorlog een tweespalt zijn tussen op z'n minst twee leden van de ITUC, te weten VOST “VOLYA” (All Ukrainian Union of Workers’ Solidarity) en de Russische Federatie van Onafhankelijke Vakbonden FNPR. 



De FNPR is een restproduct van de oude machtige communistische vakbond uit het Sovjet tijdperk. Mijn ervaring in de jaren negentig vorige eeuw was dat de FNPR weliswaar de taal van een democratische vakbeweging sprak maar in de praktijk een voortzetting was van de oude Sovjet Vakbonden. “The FNPR continued to operate in a manner similar to soviet era unions. Members included both workers and management, and often labour unrest was aimed at the government, rather than employers, in an effort to preserve the command economy, as opposed to a free market system. “(zie: Wikiwand FNPR) 



Toch besloot het toenmalige IVVV, een op sociaal-democratische waarden gebaseerde vakbondsfederatie, om de FNPR aan te sluiten. Welke organisaties daar voorstander van waren, weet ik niet precies maar ik vermoed o.a. de machtige Duitse DGB die gepokt en gemazeld was in de sociaal-democratische Ost-politiek en daarmee de idee had dat de FNPR door het lidmaatschap zich zou ontwikkelen tot een democratische en onafhankelijke vakbond.  Helaas, het tegendeel gebeurt. Al in 1993 koos De FNPR de zijde van de oude Sovjet heersers tegen Jeltsin en Gorbatchov.  Dat leidde tot een machtswisseling waarbij de Sovjet dinosaurus voorzitter Klotchkow werd vervangen door een al even oude Sovjet dinosaurus de huidige Voorzitter  Shmakov, tot op de dag van vandaag voorzitter van de FNPR en trouw aan Putin.



Hoe trouw blijkt uit de FNPR-verklaring over de Oekraïne oorlog die ze in navolging van Putin “een military phase of peacekeeping” noemt. De rest van de verklaring kun je het beste typeren als een samenvatting van de openbare oorlogsverklaring van Putin aan Oekraïne inclusief de leugenachtige bewering dat Oekraïne atoombewapening zou nastreven.
 Over president Zelensky schrijven ze in de verklaring het volgende:


“The newly elected president Vladimir Zelensky came to power under the slogan of normalising the situation in the south-east of the country. As a result, he failed to implement international Minsk Agreements while the shelling only increased in intensity. It went as far as his statements on the return of nuclear status to Ukraine, which implied the deployment of nuclear weapons on its territory, directed towards Russia. The direct and clear military threat to the State, the need to protect Russian citizens, including those living in Donbass, failure of the Ukrainian leadership to reach a peaceful solution to the conflict, provocative statements and actions by the leadership of Ukraine and a number of Western countries have led to today’s situation.
The Federation of Independent Trade Unions of Russia supports the steps taken by President Vladimir Putin, the political and military leadership of Russia. We are confident that the military phase of the peacekeeping operation will end and that political solutions will be found to put an end to the conflict.”


Diametraal daar tegenover staan de verklaringen van de Oekraïnse VOST “VOLYA” die als nieuwe democratische en onafhankelijke organisatie van overheid en staat zich begin jaren negentig aansloot bij het voormalige WVA en tot haar verontwaardiging na de fusie terecht kwam bij de ITUC. Onmachtig iets te veranderen aan de vanuit de Belgische vakbeweging opgelegde fusie van het WVA met het IVVV kon ze niet anders dan er zich bij neerleggen.

Van meet af aan probeerde VOST de ITUC-leiding langs statutaire wegen en verklaringen duidelijk te maken dat de FNPR geen onafhankelijke, democratische vakbondsfederatie is maar een instrument in handen van de Russische staat. Maar de ITUC-leiding had daar geen oren naar. Zij vertrouwde volledig op de werking van hun Ost-politik die alsnog een aan Westerse waarden gelieerd FNPR zou leiden.


De Oekraïne oorlog heeft deze Ost-Politik uiteindelijk letterlijk aan flarden geschoten en de Oekraïners met VOST voorop zitten nu met de gevolgen. Een deel van het VOST bestuur vecht momenteel in het leger tegen het Russische bezettingsleger dat onder leiding van Putin hun land kapot probeert te maken.
 
In hun verklaring van 7 maart richt VOST zich direct tot de FNPR die zij medeschuldig acht aan de invasie van Oekraïne door Rusland.

 
“The most numerous multimillion civil organisation (as she herself declares) is FNPR (federation of „independent trade unions” of russia) which openly supports the military invasion of russia into Ukraine (https://fnpr.ru/events/novosti-fnpr/o-mirotvorcheskoy-operatsii.html). 
It isn’t the first time when the FNPR supports the imperialist policy of Russia towards Ukraine. The FNPR supported creating the so-called „republics” in the East of Ukraine and illegal annexation of the Crimea by Russia in 2014. VOST „VOLYA” replied to the shameful position of the FNPR with a protest statement from 22 March 2014. 

As we can see, the essence of the FNPR didn’t change during eight years. It isn’t acceptable that an organisation which names itself a trade union and must be inherently humane, „blesses” the war, the killing of peaceful people, ruin and people of labour being impoverishing. The FNPR insults and humiliates dignity of Ukrainians when calling them national-fascists, but it forgets that it isn’t Ukraine which attacked Russia but it is Russia attacked Ukraine in the best national-chauvinistic traditions. Actions of the FNPR don’t have anything in common with respecting rights of workers who aspire to decent work in independent democratic civilised just Ukrainian state and principles of international trade union solidarity which the FNPR should have keep. Thus, the FNPR as an organisation which encouraged the Moscowian military agression against Ukraine twice (in 2014 and 2022) is fully responsible. 

Therefore, according to general and individual principles of applying government sanctions of many countries against Russia, the FNPR and its president Shmakov have to be punished with international trade union sanctions too. It won’t hurt workers since the FNPR is a typical soviet-styled „trade union” which had never aimed at defending people of labour. Its true essence is lackey serving interests of a state and employers.”



In een wanhopige poging om hun miskleun de FNPR toe te laten tot het IVVV poogt de ITUC nu kool en geit te sparen met zijn oproep tot “vrede, dialoog, democratie in Oekraïne” en een petitie daartoe te verspreiden onder zijn leden alsof de FNPR ook maar een greintje geloof heeft in dialoog en democratie.

“The ITUC is calling for:
world leaders to take urgent and definitive steps to initiate dialogue and find a peaceful solution to this crisis in line with the Charter of the United Nations;
sanctions which focus particularly on oligarchs and the entourage of President Putin;
governments to provide safe haven for all refugees fleeing the conflict – Ukrainians and foreign workers and students;
the protection of civilians and safe humanitarian access.
Workers – in Ukraine, in Russia and throughout the world where people’s freedom, living standards and jobs will be affected – must not bear the brunt of war.” (Zie ITUC website)



Ik vraag me af of die kloof tussen enerzijds FNPR als het schoothondje van Putin en VOST”VOLYA” als verdediger van de vrijheid, democratie en onafhankelijkheid van hun land tegen de Russische invasie, nog te overbruggen is.  Ik vrees dat de Russische oorlog in Oekraïne tegenstellingen blootlegt die voor de lieve vrede te lang bedekt zijn geweest met de mantel der liefde. 

Het zal mijns inziens niet lang meer duren of er zal een tweespalt komen binnen de internationale vakbeweging. Het zal me niet verbazen als de FNPR en andere “Soviet styled” vakbonden de eer aan zichzelf zullen houden en zich terug zullen trekken uit de ITUC, ooit begonnen als eenheidsvakbeweging die “de proletariërs aller landen” zou verenigen.

Het ware beter dat de ITUC de eer aan zichzelf liet en organisaties als de FNPR met onmiddellijke ingang royeert. Misschien ligt hier een taak voor CNV en FNV, beide lidorganisaties van de ITUC.

 

maandag 29 maart 2021

IN MEMORIAM MUCHTAR PAKPAHAN

 


Ik heb de altijd minzaam lachende Pakpahan in de tijd ontmoet toen hij als oprichter van de oppositie vakbond SBSI al tot voorzitter was verkozen (1994-1998). Hij was de man van wat in Indonesië werd genoemd de Reformasi, wat het beste vertaald kan worden als democratisering. De SBSI was een dissidente vakbeweging zoals Solidarnosc in Polen. Pakpahan had hetzelfde charisma als Lech Walesa, de moed en de durf om de confrontatie aan te gaan met dictator Soeharto.

Pakpahan valt in de categorie van de man met de ijzeren hand in een fluwelen handschoen. Want hoe minzaam en bescheiden hij ook was, hij wist wat hij wilde. Toen Soeharto hem in de gevangenis zette, kwamen er internationale campagnes voor zijn vrijlating op gang onder andere bij CNV en het Wereld Verbond van de Arbeid waarbij het CNV internationaal was aangesloten. Hij werd een internationale beroemdheid.

In de internationale vakbondswereld dongen de twee toenmalige democratische wereldvakcentrales IVVV en WVA om de hand van Pakpahan en zijn SBSI zoals indertijd ook het geval was met Solidarnosc. Solidarnosc loste het probleem van de rivaliteit tussen de twee wereldvakcentrales op door lid te worden van beide. De SBSI koos voor het WVA dankzij de inzet van het CNV en met name diens toenmalige voorzitter Anton Westerlaken tevens vice-voorzitter van het WVA, dit tot woede van de FNV bij monde van dienst internationale man Tom Etty.

Na zijn vrijlating won de SBSI onder leiding van Pakpahan met gemak de strijd met de regeringsgezinde vakbonden. Dat op zijn beurt versterkte de ambities van Pakpahan om te proberen door middel van  de intussen door hem opgerichte sociaal democratische arbeiders partij president te worden van Indonesië. Als lid van een protestants christelijke minderheid maakte hij echter weinig kans tegen het nog altijd sterke traditionele politieke netwerk.

In de dagen dat hij besliste om definitief zijn voorzitterschap van de SBSI op te geven om zich te wijden aan de strijd om zijn presidentschap vroeg hij mij wat ik van dat idee vond. Ik heb het hem afgeraden. Als voorzitter van de SBSI zou hij veel meer troeven voor langere tijd in handen hebben. Helaas besloot hij toch voor het presidentschap te gaan dat hij verloor. Daarna botste hij enkele malen met de SBSI en raakte uiteindelijk in vergetelheid. Hij ruste in vrede.

woensdag 26 februari 2020

AFSCHEID VAN HENK HOFSTEDE

Overleg tussen een CNV delegatie onder leiding van Henk Hofstede (links) en een delegatie van CLAT onder leiding van algemeen secretaris Emilio Maspero (helemaal rechts) in 1989 in het hoofdkantoor van CLAT in Venezuela.  De CNV delegatie bestond uit  Frits Hanko, voorzitter van de CNV industriebond, CNV Secretaris Peter Cammaert, Wim van der Jagt als penningmeester van de Industriebond en Anton Westerlaken, de intussen overleden opvolger van Henk Hofstede. Foto: petrus nelissen.

Op zaterdag 1 februari heb ik dan toch nog plotseling tijdens een indrukwekkende dienst in de Grote Kerk van Vianen afscheid moeten nemen van Henk Hofstede, voormalig voorzitter van het CNV. Henk is geboren in 1937 en was de laatste wat ik noem echte vakbondsman, waarmee ik wil zeggen dat nadat hij eerst zelf landarbeider was geweest, terecht is gekomen in de vakbeweging om van daaruit voorzitter ven het CNV te worden.

Henk sprak de taal van wat we doorgaans de gewone man noemen. Hij had dus geen kapsones. Drukte om hem was hem vreemd ook al hield hij zijn licht niet onder de korenmaat. Dat kan ook moeilijk als vakbondsman en zeker niet als voorzitter. Dan moet je niet bang zijn om je te laten gelden en je mond durven open te doen ook al staat bij wijze van spreken de premier van Nederland naast je.

Daarin herkende ik in hem mijn vader, die net als Henk eerst als arbeider heeft gewerkt om van daaruit districtsbestuurder van de NKV voedingsbond te worden, de latere FNV voedingsbond. Misschien dat Henk in mij die vakbondserfenis herkende. Hoe dan ook, het klikte tussen ons. We hadden niet veel woorden nodig om elkaar te begrijpen.

Nog mooier was dat we beiden betrokken waren bij de internationale vakbeweging, eerst de Latijns Amerikaanse bonden georganiseerd in de centrale CLAT en later in het Wereld Verbond van Arbeid, de voormalige Christelijke tak van de internationale vakbeweging, de oudste in de wereld, die helaas met de fusie tussen het IVVV en het WVA verdwenen is.

Henk droeg CLAT en het WVA een warm hart toe. Hij stond voor CLAT ook toen heel vooruitstrevend Nederland dacht dat een sociale revolutie mogelijk is zonder vrijheid van vakbeweging. Daar trok Henk net als CLAT een streep. Geen sociale revolutie zonder vakbondsvrijheid. De gedachte dat juist vakbonden de basis moesten zijn voor de ontwikkeling van sociale rechtvaardigheid, bracht hem er toe om binnen CNV een stichting op te richten ter ondersteuning van de vakbonden in de Derde Wereld.

Daarna moedigde hij me aan om te gaan werken bij het WVA in Brussel. Daar ben ik hem bijzonder dankbaar voor. Zo maakte hij het mede mogelijk dat ik aan mijn ideaal om me internationaal in te zetten voor sociale rechtvaardigheid kon blijven werken. Na onze pensionering onderhielden we het contact. We zouden elkaar binnenkort weer eens treffen bij een etentje samen met andere vrienden. Het heeft niet meer mogen zijn.

donderdag 3 november 2016

DOCUMENTAIRE OVER SOCIALE STRIJD IN MEXICO "EEN REBEL IN DE VAKBEWEGING"

De uitnodiging voor de premie van de documentaire "Een Rebel in de Vakbeweging".
Het ontwerp is van mijn vriend Ad van Dooren.

In 1977 heb ik samen met een vriend in de Nederlandse filmwereld een documentaire gemaakt over een Mexicaan die met zijn gezin van het platteland naar Mexico stad is getrokken en daar probeert een leven op te bouwen. Nog steeds trekken miljoenen mensen van het platteland naar de stad en tegenwoordig zelfs van arme of gewelddadige landen naar rijke landen. Binnenlandse gelukzoekers zou je kunnen zeggen. We wilden een film maken over hun strijd voor een beter bestaan.
Op de busstations in de grote steden, de bus is het enige openbare vervoer
voor de gewone man, komen de migrantenmet honderden per dag aan.
Hier een typisch Mexicaans gezin van het plaateland dat op zijn best
gekleed naar de stad is afgereisd.

De toevloed van binnenlandse migranten in Mexico was zo groot en de opvangcapaciteit zo klein dat al snel immense krottenwijken ontstonden. Voor velen schandvlekken van de moderne tijd. Bij gebrek aan opleiding, stedelijke kennis en ervaring begonnen deze migranten meestal met slecht betaalde banen en nog slechtere arbeidsomstandigheden. De meesten kwamen terecht in straathandel of aanverwante zaken zoals drugshandel. In Mexico heeft dat intussen een heel hoge vlucht genomen. Toen, in de jaren zeventig was daar nauwelijks sprake van. 



Migranten van het plaateland komen terecht in reusachtige krottenwijken
waar de huizen bij gebrek aan geld en dus ruimte aaneen rijgen
als uitgestrekte woonkazernes met smalle gangen tussen de huizen
en collectieve watervoorzieningen. 

De tragiek voor hen was dat autoriteiten, politieke partijen en zelfs vakbonden gecorrumpeerd waren. Ze konden op niemand rekenen. Dus waar moest een migrant heen om nog enige sociale bescherming te vinden? Als ze dus al ergens terecht kwamen, was het in de marges van politiek en vakbeweging. Maar om daar in actief te zijn, moet je risico's durven nemen en dat is maar voor weinigen weggelegd.

De vrouw van onze filmheld haalt water bij een gemeenschappelijke
kraan in hun "woonkazerne".

Vriend N. schreef het bovenstaande verhaal uit met als werktitel “Een moeizame weg”. Tevens maakte hij een budget. Met behulp van Virginia Films BV begonnen we een zoektocht naar financiën. Als eerste op onze lijst stond de Nationale Commissie Ontwikkelingssamenwerking NCO, de voormalige commissie Claus zo genoemd naar Prins Claus die in het begin voorzitter was van de NCO. Die wees het project in eerste instantie af. 

Voor de overgrote meerderheid van deze migranten van het platteland zit er
bij gebrek aan reguliere banen niks anders op dan zich op straat te vestigen
als zelfstandige ondernemer zonder personeel,
straat zzp'ers om het eigentijds uit te drukken.
Op zijn schoenmakerskarretje lezen we "Zo is het leven nu eenmaal"
(asm es la vida, ni modo)

In april 1978 kregen we toch de mogelijkheid om een voorbereidende studiereis te maken naar Mexico, het land waar we na veel wikken en wegen de documentaire zouden gaan maken. Drie maanden later, in september van dat jaar leverden we het script in bij mogelijke financiers. Na veel overleg, uitleg en aanpassingen werd het filmscript aanvaard door 4 financiers, te weten NCO, Solidaridad en de KRO, elk voor ongeveer 30% en door de vakcentrale CNV voor 10%. 

Andere migranten zien zich genoodzaakt zich als tijdelijke bouwvakker
of ambachtsman aan te bieden op de informele 
arbeidsbeurs
voor ZZP'ers. Deze schilder wacht op een opdrachtgever
achter de kathedraal aan het Zocalo (stadsplein) midden in Mexicostad,
toen een van de grootste en bekendste arbeidsbeurzen voor ZZP'ers.

De documentaire is opgebouwd rond het wel en wee van het gezin van Fidel Campero die in een van de uitgestrekte krottenwijken in het Noord van Mexico stad woont. Hij is samen met zijn gezin een typisch voorbeeld van een migrant die vanaf niks een bestaan op moest zien te bouwen. Fidel was een durfal, een man die voor de goede zaak wilde staan. Zo kwam hij terecht bij de vakbond. Daar leerde hij het handwerk van de sociale strijd, de tegenwerking van de officiële vakbeweging, die het vaak op een akkoord gooit met de werkgever en of de regering, de autoriteiten en de politici.

Het gezin van Fidel Campero voor de deuropening van hun woning
in de woonkazerne in het noorden van Mexico-stad.

De film werd in september 1979 in 3 weken opgenomen.We werkten samen met de Mexicaanse filmschool CUEC die de productieleiding ter plaatse leverde evenals een tweede opname eenheid. De samenwerking had tot voordeel dat we geen vergunningen nodig hadden van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en een toezichthouder van dat Ministerie, waarvoor we alle reis en verblijfskosten zouden hebben moeten betalen. De samenwerking betekende dus een behoorlijke besparing op het filmbudget.

Het complete filmteamop Plaza Domingo in Mexico-stad. Links de geluidsman Wil Kregting, naast hem regisseur Bernard Neuhaus dan de twee medewerkers van de de Mexicaanse filmschool Carlos en Irma en tot slot cameraman Aad Braamhorst.


De 50 minuten durende documentaire is gedistribueerd door Fugitive Cinema met als uiteindelijke titel “Een rebel in de vakbeweging” . De KRO heeft de documentaire op 19 december 1979 uitgezonden ter ondersteuning van de jaarlijkse inzamelingsactie van Solidaridad. De documentaire is zoals de bedoeling was, ook gebruikt in cursussen van de Nederlandse vakbonden over de internationale vakbeweging en solidariteit.

vrijdag 2 augustus 2013

WIM SPIT EN HET ERFGOED VAN DE KATHOLIEKE VAKBEWEGING

Een boeiende foto voor wie het nog weet (november 1973). De drie vakbondsvoorzitters zitten gebroederlijk naast elkaar. NVV voorzitter Wim Kok is de enige die in de lens kijkt. Links van hem CNV voorzitter Jan Lanser. rechts van hem de onlangs overleden Wim Spit. Links vooraan zien we de ministers Boersma (vooraan links) gevolgd door Den Uyl, Duisenberg en Lubbers van het Kabinet den Uyl dat net begonnen was.

Wim Spit is onlangs overleden. Hij is 89 jaar geworden. Hoeveel mensen zullen zich hem nog herinneren? Hij is de man die samen met Wim Kok, intussen een veel bekendere Nederlander geworden, de FNV heeft opgericht. Wim Spit was indertijd voorzitter van het NKV, het Nederlands Katholiek Vakverbond. Er was in de jaren 70 sprake van een samengaan van de 3 vakcentrales NVV (de socialistische vakbond) waarvan Wim Kok voorzitter was, het NKV met aan het hoofd Wim Spit en de Christelijke Vakcentrale CNV onder Jan Lanser.

Wie was Wim Spit?(1924-2013)

Zijn vakbondsloopbaan begon Wim Spit in 1948 op het A.C. de Bruijninstituut, het toenmalige scholingsinstituut van de Katholieke Arbeidersbeweging. Daar doorliep hij de kaderopleiding. In 1949 trad hij in dienst bij de RK-bond van spoorwegpersoneel St. Rafaël, waar hij opklom van assistent-bestuurder tot voorzitter. In 1967 kwam hij als secretaris in het verbondsbestuur van het NKV (Nederlands Katholiek Vakverbond). Daar volgde Wim Spit in 1973 Jan Mertens op als voorzitter.
Dat was precies de tijd dat het overleg tussen de drie vakcentrales NVV, NKV en CNV om tot meer eenheid te komen, uit elkaar viel omdat het CNV uiteindelijk afhaakte. Spit hield met overtuiging vast aan de ingeslagen weg en zette de plannen om samen te gaan met het NVV van Wim Kok voort.
Van 1976 tot 1981 was Wim Spit vicevoorzitter van de FNV. Hij stond aan de wieg van het FNV-secretariaat Vakbeweging, Maatschappij en Levensbeschouwing en wist draagvlak op te bouwen voor een nieuwe verhouding tussen vakbeweging en levensbeschouwelijke organisaties.



Vooruitlopend op een fusie van de 3 wordt met hulp van de Commissie Claus vernoemd naar Prins Claus, later de Nederlandse Commissie Ontwikkelingssamenwerking NCO, de Stichting Ontwikkelingssamenwerking Vakbeweging SOSV, opgericht. Het CNV trekt zich echter terug uit de samenwerking. Wim Spit en Wim Kok gaan echter door en vanaf 1976 wordt er tussen de beide vakcentrales intensief samengewerkt. Wim Spit is vanaf dan tot 1981 vice-voorzitter van de FNV. In 1981 wordt hij opgevolgd door oud NKV'er Herman Bode. Wim Kok blijft voorzitter.

Tijdens zijn vice-voorzitterschap werd Herman Bode een bekende vakbondsleider. Met zijn uitspraak “Willen we naar de Dam, dan gaan we naar de Dam” in 1980 heeft hij en stukje vakbondsgeschiedenis geschreven. Dat was de tijd van de protesterende en actievoerende vakbeweging. Bode werd bij zijn afscheid in 1985 de laatste arbeider in de FNV top genoemd. De Nederlandse vakbeweging was toen van actievoerder een professioneel toegeruste onderhandelingsmachine geworden. Daarmee is de afstand tussen werkvloer en vakbondsbestuurders groter geworden. Of dat goed of slecht is, is moeilijk uit te maken want de werkvloer is ook veranderd, zeker in Nederland waar de dienstensector de industriële sector heeft overvleugeld.

Was de fusie tussen NVV en NKV misschien een voorbode van deze ontwikkeling? Hoe gek het ook mag klinken, eerder het tegendeel was het geval. In de jaren zeventig was mede onder invloed van de linkse studentenbeweging sprake van een soort “arbeiderisme” dat politiek vooral vertaald werd in “socialisme”. De PvdA begon aan een socialistische revival onder invloed van Nieuw Links en menig linkse student werd zelfs lid van de Communistische Partij Nederland die toen uitblonk in een arbeideristisch taaltje.

Arie Groeneveld spreekt stakers toe tijdens een staking bij het blikfabrtiek Tomassen & Drijver in Oss (februari 1977). Foto: Petrus

In de vakbeweging leidde deze ontwikkelingen tot een zekere herontdekking van de klassenstrijd. De bekendste voorman van deze stroming was Arie Groeneveld, eerst voorzitter van de Industriebond NVV (1969-1979) daarna tot 1983 voorzitter van de Industriebond FNV, tot stand gekomen door een fusie tussen de Industriebonden van NVV en NKV. Vooral voor de NKV bond was deze koers een hele ommezwaai. Aan het begin van de jaren 70 was Piet Brussel als voorzitter van de NKV Industriebond nog traditioneel anti-communistisch. De maatschappijvisie van Arie Groenevelt stond daar dus haaks op.

Dat uiteindelijk NVV en NKV elkaar toch vonden en het CNV afhaakte is achteraf niet zo verwonderlijk. Het NKV was mede onder invloed van onder andere de Politieke Partij Radicalen, eind jaren zestig een afsplitsing van de Katholieke Volks Partij en de Anti revolutionaire Partij geradicaliseerd. Je zou kunnen zeggen dat NKV leiders ideologisch naar het NVV toe groeiden. Binnen het CNV was zulks minder het geval. Dat bleek meer dan het NKV verbonden te zijn met een levensbeschouwelijke -Christelijke – visie. In de begin periode van het FNV onder Wim Spit was er nog een FNV secretariaat “Vakbeweging, maatschappij en levensbeschouwing” waar nog plaats was voor de Katholieke Levensbeschouwing. Bij gebrek aan inspiratie stierf dat secretariaat echter een langzame dood.

Was de fusie tussen NVV en NKV een gevolg van noodzakelijke eenheid van de arbeidersklasse in het kader van de herontdekte klassenstrijd zoals NVV kringen het graag zien, het afsterven van de vooral de Katholieke levensbeschouwelijke opvattingen ( de Nederlandse bisschoppen hadden groen licht gegeven) of was er nog wat anders aan de hand? Volgens mijn vader, indertijd bestuurder van de Katholieke Voedingsbond Sint Joris, was het niet zozeer een ideologische kwestie, maar een kwestie van geld. Het NKV zou in financiële problemen zitten.

Of dat waar is, weet ik niet maar vaak komen vakbondsfusies tot stand vanwege financiële problemen mede als gevolg van ledenverlies. Een fusie is dan ogenschijnlijk de gemakkelijkste oplossing. Samen heb je meer leden en dus weer meer inkomsten totdat blijkt dat het ledenbestand blijft afnemen en de inkomsten dus ook. De fusie blijkt slechts een  noodverband te zijn en geen oplossing voor het achterliggende probleem van ledenverlies en wie weet ook slecht financieel beheer.

Na de fusie werden uiteindelijk ook de links ideologische veren afgeschud net als later Wim Kok ook zou doen bij de PvdA. De FNV paste zich aan de sterk veranderde arbeidsmarkt in Nederland aan. Daarin was geen plaats meer voor wat voor klassenstrijd dan ook. Ondanks zijn beleden radicalisme schakelde de FNV soepel over naar het poldermodel, een model dat hoe gek het ook mag klinken ooit de basis was voor het ontstaan van de Katholieke en Christelijke vakbeweging.

Je zou daarom kunnen zeggen dat dank zij de fusie met het NKV de FNV alsnog overwegend een overlegbond is geworden en geen actiebond ook al wil tot op de dag van vandaag het heimwee naar actie nog wel eens de kop opsteken. Het erfgoed van het NKV is via Wim Spit alsnog goed terecht gekomen. Internationaal is dat helaas minder het geval, maar dat is een ander verhaal.



dinsdag 17 januari 2012

FNV WEG ER MEE.

 
FNV weg er mee. Dat heb ik niet verzonnen maar het FNV zelf. Ik kon mijn oren en ogen niet geloven toen ik vernam dat de top van de FNV tijdens een weekendje weg op de heide onder leiding van twee conflicttherapeuten had besloten om zichzelf op te heffen en meteen De Nieuwe Vakbeweging op te richten. Let op dat woordje nieuw. Vanaf mijn derde jaar heb ik een paar keer een nieuwe fiets gekregen. Voor mij was hij nieuw maar het was een oude fiets, gemoffeld door onze fietsenmaker. We krijgen dus straks een gemoffelde FNV.

Hoe kan het dat in Nederland de topleiders van een organisatie met 1,4 miljoen leden niet in staat is om een intern conflict zelf op te lossen? Ze moeten me het bij de FNV maar niet kwalijk nemen maar dat is toch gebrek aan leiderschap? Dat dit gebeurt in landen met nog maar weinig ervaring met democratische instellingen kun je verwachten maar dat dit in een land als Nederland met zijn lange democratische traditie, zijn hoog opgeleide bevolking en stabiele structuren ook mogelijk is, had ik toch niet kunnen denken. Misschien zijn we wel hoog opgeleid maar ontbreekt het aan bestuurlijke wijsheid?

Al even verrassend is dat een buitenstaander, de PvdA politica en Tweede Kamerlid Jette Klijnsma, gevraagd is door de conflicttherapeuten om de oprichting van De Nieuwe Vakbeweging (wordt dat afgekort tot “De NV”?) voor te bereiden. De FNV kan dus ook op dat vlak niet haar eigen boontjes doppen. Maar goed dat de FNV niet genoteerd staat op de Amsterdamse beurs want niemand zou nog een cent geven voor het aandeel.

Jette Klijnsma vroeg ondertussen om bedenktijd terwijl ze bekende zelf geen vakbondsmeisje te zijn. Nou dat hoeft ook niet. Het is tegenwoordig héél trendy in Nederland om moeilijke klussen als reorganisaties, fusies en allerlei andere karweien waarbij mensen moet worden uitgelegd dat ze helaas aan kant moeten worden geschoven, over te laten aan buitenstaanders, interim managers geheten. Die maken goed betaalde vuile handen. Daarna kan de leiding weer met schone handen verder. Moeilijk leiderschap wordt in Nederland meer en meer uitbesteed. De kosten daarvoor te betalen door de werknemers en de belastingbetalers.

Ondertussen zijn de leden van de commissie van goede diensten bekend: een SP senator, twee oud FNV bestuursleden en een deeltijdse beleidsadviseur van CNV Vakmensen. Onder voorzitterschap van Jette Klijnsma zijn zij de kwartiermakers voor het congres ter oprichting van ‘De NV’. Het is natuurlijk verstandig dat er een SP’er in de commissie is opgenomen. Die partij speelt immers een grote rol in de FNV. Dat is een van de problemen waar de FNV mee worstelt. Sinds de opkomst van de SP loopt er een stevige breuk in Links Nederland die tijdens het conflict over de pensioenregeling onoverbrugbaar werd. Of je die breuk oplost met een vlucht vooruit door een nieuwe vakcentrale op te richten is dan nog maar de vraag.

Waarom een deeltijdse CNV’er in de commissie is opgenomen, is een beetje raadselachtig. Zijn er daar dan toch plannen bij het CNV om ook aan de vernieuwingsdrang mee te doen onder het motto alles beter dan het oude? Het zou kunnen want ook daar slaat de twijfel over de toekomst toe. Net als de PvdA, de natuurlijke partijpolitieke partner van de FNV, dreigt ook het CDA, de natuurlijke partijpolitiek partner van het CNV, de status van politieke dwerg te krijgen. En net als in de PvdA luistert men ook in het CDA niet zo goed meer naar de vakbeweging. Bovendien zijn er ook in het CNV meningsverschillen over de pensioenen en kent het ook een leiderschapscrisis.

Klijnsma zei te verwachten dat de commissie rond een mei, ze vindt dat een mooie datum, met de plannen voor ‘De NV’ zal komen. Traditioneler dan een mei – de dag van de arbeid - kun je als vakbond niet zijn. Ik ben benieuwd wat het wordt.