NIET POLITICI MAAR BOEREN WORDEN BEDREIGD IN HUN BESTAAN

Foto:ANP

Het heet dat voor Boeren en Klimaatactivisten dezelfde regels moeten gelden als het om demonstreren gaat. Juridisch is dat zo. Alle burgers zijn immers voor de wet gelijk. Wegen blokkeren mag niet of je het nu met trekkers doet zoals de boeren of door je op het wegdek vast te plakken zoals klimaatactivisten doen op de A12.

Toch is er een verschil. Demonstreren door klimaatactivisten is vrijblijvend. Ze willen hun gemoed luchten over iets wat ze erg vinden voor de toekomst of ze zijn bang voor de toekomst. Maar ze worden niet direct aangetast in hun bestaan en hun toekomst wordt niet meteen bedreigd.

Hoe anders is dat voor de boeren. Voor hen is demonstreren levensnoodzaak. Ze zijn door de politiek genadeloos tot doelwit gemaakt van klimaat en milieu beleid waardoor ze in hun inkomen en hun bestaan bedreigd worden. 

D66 Kamerlid Tjeerd de Groot riep in de Tweede Kamer openlijk op om de Nederlandse veestapel te halveren ten behoeve van vermindering van de uitstoot van stikstof. De intensieve veehouderij draagt maar 1% bij aan onze economie aldus de Groot.

Dit is een zeldzaam scherp voorbeeld van ver doorgedreven technocratisch-economisch denken ten koste van mensen. Hier worden boeren uit naam van de natuur als oud vuil weggezet.

Boeren worden door politiek en natuurliefhebbers weggezet als overbodige ballast die alleen maar voor het buitenland produceren en ons beroven van bloemen en bijtjes. Boeren zijn slecht voor de biodiversiteit. Wolven daarentegen zijn goed, ook al slachten ze schappen af.

Geen woord in Den Haag over families die al generatie lang boer zijn, geen woord dat je een heel bedrijf zomaar even ontmantelt en geen woord dat je boerenfamilies hun toekomst ontneemt. Geen woord ook dat je een leefcultuur overhoop haalt die al eeuwenlang lang de ruggengraat van dorpsgemeenschappen is.

Politici bedreigen het voortbestaan van boeren. De bedreiging komt van de politiek en niet van de boeren. Dat sommige boeren nu politici zouden bedreigen, valt te betreuren en is niet goed te keuren. Anderzijds moeten politici beseffen dat zij met hun plannen mensen in hun bestaan bedreigen. 

 

Sommige politici beseffen dat zoals de Belgische premier de Croo. Een bezoek van een twintigtal trekkers ’s avonds bij hem thuis, noemde hij een dessertje in een interview op TV. Uit zo een houding spreekt begrip voor de bedreiging die de boeren ook in België ervaren.

Fransen die onlangs geïnterviewd werden naar aanleiding van wegblokkades door boeren antwoordden dat ze er begrip voor hebben omdat ze met hun acties Frankrijk redden. Burgers in Frankrijk beseffen dat boeren deel uitmaken van de identiteit van het land, een besef wat in Den Haag totaal verdwenen is. 

Daarom alleen is er een nieuwe bestuurscultuur in Nederland nodig. Een die niet uitgaat van technocratische normen maar van mensen ofwel in dit geval boeren. 

 

99. HET KAN VRIEZEN. HET KAN DOOIEN. LANDBOUWTAFEL

 

Ik lees dat minister Piet Idema in zijn toekomstbrief over Landbouw de boeren en de milieu organisaties oproept om een landbouw akkoord te sluiten. De natuur en milieu federaties hebben al een gezamenlijke brief met tien aandachtspunten en prioriteiten naar de minister gestuurd. Ik zal de lezer de aandachtspunten besparen. Voor wie ze wil lezen kan HIER terecht.

Als eenvoudig burger begrijp ik dat dit een herhaling wordt van het klimaat akkoord. Er worden "tafels" opgetuigd om ministerie, boeren en milieu en natuurfederaties bij elkaar te zetten om een akkoord te laten sluiten. Dat heet polderen. Alle belanghebbenden rond de tafel. Maar wie zijn die belanghebbenden? Toch ook de burgers? Waar komen die aan het woord? 

Als het maar niet gaat zoals bij de klimaattafels. Daar zaten behalve de FNV en de Woningbond geen vertegenwoordigers van sociale organisaties aan tafel die vanuit het perspectief van de sociale huurder of minder draagkrachtige gezinnen naar bijvoorbeeld de energieprijzen keken, aldus Omtzigt in zijn Hub Coppenrede in Heerlen (18 maart 2023)

Het gevolg is veel te hoge belastingen op energie voor de burgers en een gesubsidieerde Tesla. Vooral de Tesla is het symbool van dit soort besluitvorming dat gunstig uitpakt voor wie het toch al breed heeft. De gezinnen in slecht geïsoleerde huurwoningen hebben het nakijken.

Het klimaatakkoord gaat ook over subsidies en belastingen. In zijn algemeenheid gaat het zo bij onderhandelingen dat de deelnemers vaker in aanmerking komen voor subsidies en dat de mensen die niet aan tafel zitten, vaker de belastingen moeten betalen. Een rapport van TNO dat bevestigt dat vooral de belangen van grote bedrijven gediend werden met het klimaatakkoord en niet die van kleinere bedrijven en burgers, bleef een jaar lang, tot vorige week, geheim. Maar dat was al duidelijk: er zaten geen huurders uit Heerlen aan tafel. Er zaten geen mensen aan tafel die energiearmoede aan den lijve ervaren. Natuurlijk zaten er geen mensen zonder woning aan tafel. Er zaten ook geen Groningers aan tafel met scheuren in de muur. En natuurlijk waren er geen mensen die aangewezen zijn op de voedselbank. De relatie tussen klimaat en bestaanszekerheid wordt niet gelegd. Sterker nog in het politieke debat is klimaat in zijn geheel losgekoppeld van bestaanszekerheid, ten minste in Den Haag. En precies het feit dat die twee zaken in de hoofden van beleidsmakers bijna niets met elkaar te maken hebben, ondermijnt zowel de bestaanszekerheid als het klimaatbeleid.’ (idem Hub Coppenrede)

Ik weet niet of de boeren aan de klimaattafels hebben gezeten maar ik vrees van niet net zo min als ze betrokken waren bij de stikstofmaatregelen. Daarvoor moesten de boeren eerst en masse naar den Haag optrekken waarna Remkes Den Haag duidelijk moest maken dat de boeren misschien ook wel gehoord moesten worden. Kortom, de politici moesten uit hun Haagse technocratische bubbel komen.

Pieter Omtzigt zegt het als volgt in de boven geciteerde rede:

 ‘De politiek stuurt op modellen en grote getallen: hebben we wel genoeg CO2-uitstoot en dus gas bespaard? De politiek stuurt op dit moment niet op meer normatieve vragen zoals: kunnen mensen een huis vinden, kunnen ze dat verwarmen en kunnen ze echt rondkomen?’

Dat is wat we technocratisch bestuur noemen. Den Haag is met hulp van de wetenschap een technocratisch bestuur geworden, dat zagen we ook gebeuren tijdens de Corona crisis. Van bovenaf gedicteerde maatregelen op grond van uitsluitend technocratische criteria voor de bestwil van de burger.

De landbouw terugbrengen tot een stikstofmaatregel is ook zo een voorbeeld van een technocratische aanpak. Maar een land wordt gemaakt, voor zover dat kan, naar inzicht en wensen van de burgers en dat mijne heren in den Haag is een politieke en geen technocratische kwestie. 

De fundamentele beleidsvraag is wat voor een land willen we zijn? Een land dat voortbouwt op zijn landbouw ervaring en kennis of daar ten behoeve van natuur een einde aan maakt?

Is er nog plaats voor boerenbedrijven in Nederland? Moeten we onze positie als een van de meest ontwikkelde landbouwlanden in de wereld opgeven? Moet het nationale landbouw verdien model overboord vanwege natuurgebieden? Blijft het platteland levensvatbaar met minder of zonder boerenbedrijven?

Wat is de bijdrage van natuurgebieden aan ons land? Moeten wij met onze beperkte ruimte kleinschalige natuur ontwikkelen? Is dat economisch haalbaar zonder aantasting van de welvaart? Is dat nodig voor de overleving van de wereld natuur? 

Is Nederland vanwege zijn dichte bevolking niet meer een land met steden, dorpen met daartussen parken die meerdere functies hebben voor de bevolking zoals de Maashort bij Oss? 

Dat natuurgebied is een mengsel geworden van natuur hobbyisme (er lopen oerossen), er is een speelpark voor kinderen, er zijn routes voor paardrijders, mountainbikers, fietsers en wandelaars, er is een natuur begraafplaats van Natuurmonumenten en her en der verspreid liggen boerenbedrijven.

 

 

 
 

HELAAS, SOMBERE VOORUITZICHTEN 2023

 

petrus nelissen, Sombere Vooruitzichten, acrylverf op papier (2016)

Van nature een optimist zijnde, zou ik liever schrijven over de glorieuze toekomstig die ons staat te wachten. Geen klimaatverandering meer dankzij vermindering van de CO2 uitstoot, iedereen aan de warmtepomp  in een goed geïsoleerde woning en een elektrische auto voor de deur.

Helaas. De klimaatverandering gaat door, met of zonder CO2. De energietransitie maakt ons armer, armer dan we nu denken. Verlies aan arbeidsplaatsen als gevolg van de teloorgang van industrie, overbelaste stroomnetwerken en dure auto’s.

Het zal wel aan mijn leeftijd liggen, ik ben van halverwege vorige eeuw,  maar ik voorzie onheil van ongecontroleerde migratie (elk jaar een stad erbij), de teloorgang van het platteland bij gebrek aan boeren, te weinig woningen, ondermaats onderwijs, toenemende polarisatie met als gevolg een politiek instabiel land.

Heb ik voor deze zorgen een oplossing? Misschien een einde maken aan het fanatieke klimaatbeleid? De klimaattafels van tafel.  Aanpassen aan de voorshands geringe opwarming op basis van betrouwbare voorspellingen in plaats van verre toekomstverwachtingen. De grafiek naast de blog laat zien dat sinds 1979 de temperatuur anomalie niet boven de 1,3° C uitkomt ondanks toenemende CO2.

De elektrificatie zal tegen de grenzen van natuurwetten aanlopen en dus vanzelf stoppen.

De migratie is een politiek probleem. Het hangt er dus maar vanaf op welke partij we stemmen.
 

Natuurbehoud loopt vanzelf tegen de grenzen van ruimte en voorzieningen aan. Te hopen is dat ondertussen niet teveel boeren weggesaneerd zijn (en vissers) want die kennis en ervaring ben je voorgoed kwijt.

De woningbouw moet bevrijd worden uit het corset van overheidsregels en bemoeienissen. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan want de politiek in Nederland wil altijd graag en overal een vinger in de pap hebben.

We hebben een nieuw soort politici nodig maar dat is onmogelijk. Een volk krijgt nu eenmaal de leiders die het verdient. 

LOUISE FRESCO: MAATWERK VOOR BOER EN NATUUR

 

Louise Fresco (1952) heeft een indrukwekkende loopbaan achter de rug, zowel wetenschappelijk als adviseur bij nationale en internationale instellingen. (Zie: Wikipedia Louise Fresco)

Je moet ze met een lantaarntje zoeken, wetenschappers die tegen de stroom in genuanceerd durven denken over stikstof en klimaat en daarbij beslagen ten ijs komen. Zelfs het plaatsen van vraagtekens bij wetenschappelijke rapporten wordt als ‘not done’ beschouwd want het geeft de boeren hoop, valse hoop om met de woorden van Jeroen Wollaars van Nieuwsuur te spreken. Alsof het niet normaal is om kritische vragen te stellen over wetenschappelijke onderzoeken en de daaruit vloeiende beleidsmaatregelen. Alsof wetenschappers en politici onfeilbaar zijn.

Neem nu Louise Fresco. Ik ken haar van haar columns in de NRC. Ze zette in haar columns scherpe kanttekening bij hypes in de voedsel en voedingswereld. Onlangs in een afscheidsinterview in Financieel Dagblad als voorzitter van de universiteit van Wageningen zette ze vraagtekens bij het Nederlandse stikstofbeleid.

'Maatwerk moet én voor de boeren én voor de natuur gelden. We hebben twee typen natuurgebied die onder Natura 2000 vallen. Daar spreekt niemand over. We hebben de natte stukken van Nederland, die uniek zijn, zoals de Wadden of de Biesbosch.'

'We hebben ook de hoge zandgronden. Die zijn niet uniek voor Nederland. Probleem daarmee is dat wij die bewust schraal maken en houden. Als je de natuur zijn gang laat gaan, komt er bos. Zandverstuivingen op de Hoge Veluwe zijn het resultaat van middeleeuwse landbouw. Het is niet per se natuur.'

'Die schrale gronden zijn heel gevoelig voor stikstof, en daar zit het probleem. De Habitatrichtlijn zegt niet per se dat je daar stikstof moet verminderen, maar je moet die gronden in stand houden. Dat is óók een keuze. Je moet ook durven nadenken of een robuustere natuur een betere optie is op die plekken en of al die stukjes schrale grond het behouden waard zijn. Niet alles kan overal, zei Remkes. Die nuance moet je ook bij natuur hebben.'

Over de relatie tussen natuur en boeren zegt ze het volgende.

“Als ik zie hoeveel natuur wij hebben ontwikkeld de laatste decennia: dat is fantastisch. Maar ook bij natuur mag je vraagtekens plaatsen. Welke natuur is voor ons het belangrijkst, wat heb je ervoor over, en waar? We hebben ooit ervoor gekozen om veel kleine Natura 2000-gebieden te definiëren. Sommige zijn maar 10 hectare of kleiner.'

'Ik vind ook dat burgers, inclusief de natuur- en milieuorganisaties, te weinig erkenning hebben voor dat moeilijke, risicovolle werk van boeren. Wij vinden het vanzelfsprekend dat wij elke dag alles kunnen kopen. Boeren zorgen daarvoor.”  (zie interview met Louise Fresco, "Voedsel is geen wegwerp product, het is niet slecht dat mensen nu beseffen.")
 

34. HET KAN VRIEZEN, HET KAN DOOIEN. GEEF MIJ MAAR BOEREN IN PLAATS VAN DATACENTRA EN WINDMOLENS

 

De inzet van dit kabinet is minder boeren. Die brengen met stikstof onze natuur in gevaar. Hoe gek wil je het hebben? Dat doen de voetbalveld grote zwarte dozen niet, de windmolen parken, de velden met zonnepanelen en het allerergste de datacentra van Facebook, Google en andere grote energievreters niet? Maken die ons cultuurlandschap dan niet kapot?

Ondertussen zijn er nergens ter wereld boeren die zo goed zijn in het efficiënt en betrouwbaar produceren van voedsel als in Nederland. Ze zijn ook nog eens de hoeders van ons landschap. We staan wereldwijd bekend als producenten van kaas, melkpoeder, tomaten (ik heb ooit kleine Chileense boeren gesproken die me vroegen om voor Hollandse tomaten te zorgen), appels en peren. We hebben de best producerende en best verzorgde veestapel in de wereld. Nederland is een van de grootste bloemenlanden in de wereld.

Het nieuwe landschap van Nederland. Wen er maar aan.

 

Dat het kleine Nederland met zijn ruim 40.000 km2 zo groot is in landbouw blijkt onder meer uit de cijfers van het Centraal Bureau van de statistieken. “De totale landbouwexport komt in 2020 naar schatting uit op 95,6 miljard euro, een nieuw record. Daarvan is 68,3 miljard euro export van Nederlandse makelij en 27,3 miljard euro wederuitvoer. De export leverde naar schatting 41,9 miljard euro exportverdiensten op voor de Nederlandse economie. Inclusief landbouwgerelateerde goederen gaat het om 105,4 miljard euro exportwaarde en 46,1 miljard euro exportverdiensten.”

Omgerekend naar oppervlakte brengt de Nederlandse landbouw het ongelooflijke bedrag van ongeveer 10 miljoen euro per vierkante kilometer op. In de grafiek boven deze blog staan de landbouwexportproducten in volgorde van opbrengst met als nummers een, twee en drie: sierteelt, vlees en zuivel en eieren.

Het economisch succes van de boer is te danken aan de kennis en financiële structuur die we in de loop der eeuwen hebben opgebouwd rond het boerenbedrijf. Landbouw universiteit Wageningen is een wereldwijd bekend centrum van kennis en innovatie voor de landbouw (in Costa Rica gaven ze hun kennis door via een Centraal Amerikaans instituut voor Landbouw), de RABO bank heeft gezorgd dat boeren konden investeren in de toekomst. 

Nederland is in de wereld een uniek boerenland, dicht bevolkt met toch een boerenlandschap en een hoge landbouwproductie. In de rest van de wereld proberen ze te leren van de Nederlandse boer. Dat kost tijd, veel tijd. Er gaan soms tientallen jaren voorbij voordat landbouwmethoden zijn aangepast aan de lokale omstandigheden. In Cuba mislukte zo een project bij gebrek aan goede begeleiding en het besef dat aanpassing veel tijd en geduld kost.  Laten we zuinig zijn met onze boeren en ons niet al te gemakkelijk overleveren aan wat nieuw en modern is want dat kan soms vies tegenvallen. 

(wordt vervolgd)

DE INDUSTRIALISERING VAN ONS LANDSCHAP

 

Ons toekomstige industriële landschap

Nederland moet op bevel van Minister Wiebes van het gas af terwijl er nog gas genoeg zit in de zeebodem. In plaats van gas moeten we aan de windmolens, een bedrieglijk vriendelijke naam voor windturbines van 125 meter, dat is hoger dan de Domtoren. Waar moeten die allemaal komen?

Op land verzieken die windturbines de weidse horizonten waar ons land al eeuwen lang om bekend staat om nog maar niet te spreken van de overlast die ze geven aan omwonenden en de schade die ze aanrichten onder de vogelstand. Wist je trouwens dat voor een windturbine maar liefst 1400 kubieke meter beton gestort moet worden?

Voor duizend windtorens op zee is dat bijna anderhalf miljoen kubieke meter beton. Er worden ruim tweeduizend turbines voorzien tot 2050. Is dat zeevriendelijk en waar halen we al dat beton vandaan? Zonnepanelen industrialiseren het landschap nog meer dan windturbines. Of ze op zee kunnen liggen, moet nog blijken. Shell legt samen met Eneco een windpark (een beter woord is windfabriek) op zee aan met 69 turbines die genoeg energie zouden leveren voor een miljoen huishoudens. Om de windloze en zonneloze en dus energieloze periodes op te vangen wil Shell energie opslaan op land in een waterstoffabriek met batterijen. 

Er zijn mensen die denken dat zonnepanelen op daken het antwoord op dit probleem is. Elk huis, elk kantoor en elk fabriek zijn eigen elektriciteitscentrale op zonne-energie. Een onrealistisch romantisch idee want als de zon niet genoeg schijnt moet ergens anders stroom vandaan komen. Dus moet er een back-up zijn in de vorm van een energiecentrale die alsnog de benodigde stroom kan leveren. Bovendien moet elk gebouw, elke flat, elk bedrijf aangesloten zijn op die halftijds draaiende centrale. Allemaal extra hoge kosten.

Terwijl we ons landschap vol industrialiseren met windturbines en zonnepanelen en er duizenden woningen te kort zijn, moet er ook nog meer natuur komen.  Hoe moet dat in 's hemelsnaam geregeld worden? Het kan niet anders of ruimte wordt in de nabije toekomst onderwerp van politieke strijd in het dichtst bevolkte land van Europa dat de komende jaren nog dichter bevolkt gaat worden, tenzij Corona roet in de voorspellingen gooit. Eind vorig jaar voorspelde het CBS nog een versnelling van de bevolkingsgroei in Nederland. De komende tien jaar zou het inwonertal met een miljoen toenemen, waarvan 80% door immigratie. Ik hou mijn hart vast voor de toekomst.
 

What do you want to do ?

New mail

ODE AAN HET BOERENLAND

Uit naam van de natuur, het milieu en het klimaat zitten vooral de vee en kippenboeren in het (politieke) verdomhoekje. Onzin natuurlijk, al zal er hier of daar een maatregel genomen moeten worden om boeren, burgers en buitenlui elk hun plaats te geven in ons overvolle land. 

Want laten we wel wezen. Wij allemaal dragen de verantwoordelijkheid voor de grote drukte in ons land met zijn overvolle wegen, alsmaar uitdijende steden en recreatie parken.

Maar het boerenland kapot maken uit naam van de natuur, het milieu en het klimaat is onverantwoord. Dat zou het evenwicht in ons land danig verstoren en misschien wel zodanig dat we ons landschap verliezen met daarbij onze identiteit en onze manier van doen en zijn.

Het zou deugd doen als er meer besef kwam van het belang van de boeren voor ons landschap en onze plattelandscultuur.

Ondanks alles ziet het platteland er opperbest uit. Toen ik in 2014 dwars door Nederland fietste, zag ik een prachtig en goed onderhouden landschap met al even goed onderhouden boerderijen en bijbehorende koeien. 

Dat Nederlandse landschap is er mede dank zij de boeren. Zij onderhouden het en zij bewerken het. 

Je moet er niet aan denken dat er in dit land geen plaats meer zou zijn voor de boeren. Economisch een ramp maar een nog grotere ramp voor ons landschap, voor onze natuur, onze waterbeheersing en uiteindelijk ook cultuur. 

Want laten we wel wezen de boeren staan van ons allemaal het dichtst bij de natuur zowel het landschap als de dieren.

Daarom deze ode aan de boeren. Nederland zonder boeren wordt een ramp. Ons landschap zal verloren gaan door commercialisering, liberalisering en vooral versnippering. 

We hebben de boeren nodig om het land op fatsoenlijke manier productief te houden, goed te beheren en te verzorgen.