40. TERUG NAAR NIJMEGEN. VREESWIJK

Vreeswijk dorp.

 

Met de brief van secretaris Gerrit P. van CLAT Nederland van 6 februari 1973 begint ons nieuwe leven. Mijn eerste voltijdse baan na twee jaar bij de multinational Philips in Eindhoven waar ik veel geleerd heb. Meer dan ik dacht. Het was tegelijk een cursus in internationaal bedrijfsleven, in leiding geven en in teamverband werken.

Mijn jongere broer heeft geheel toevallig tegelijkertijd een baan gevonden in Utrecht, bij het mondiaal informatie en actie centrum MIAC, een initiatief van de gemeente. Hij werkt in een pand aan de Oude Gracht, ik in een pand aan de Nieuwe Gracht. We zijn beiden ook nog eens Nijmeegse politicologen en we worden nu beiden vormingswerkers, hij voor de Utrechtse bevolking, ik voor Nederland.

We reizen samen in zijn tweedehandse Simca met stugge vering van Nijmegen naar Utrecht en weer terug als het zo uitkomt. Mijn jongere broer is bekend met CLAT vanuit zijn studie voor zijn scriptie. Die gaat over het Wereld Verbond van de Arbeid (WVA), de wereldvakbond waarvan CLAT de regionale organisatie in Latijns Amerika is. 

Zijn conclusie is dat het WVA, vanwege zijn netwerk in Latijns Amerika, Azië en Afrika, potentieel revolutionair is, een niet onbelangrijke kenschets in deze revolutionaire jaren. De internationale socialistische tegenhanger IVVV is daarentegn onder invloed van de Amerikaanse vakbeweging veel behoudender of zelfs contra-revolutionair. Het is een internationale vakbond in dienst van het Noord Amerikaanse kapitalisme. 

Secretaris G. Pruim heeft een Zwartboek geschreven over het IVVV en zijn Nederlandse lidorgansiatie NVV. Dat is ingeslagen als een bom bij het NVV die in Nederland vanwege zijn geestelijke verwantschap met de PvdA als vooruitstrevend en links - PvdA links - bekend staat. Internationaal zitten ze in het verkeerde kamp.

Het revolutionaire potentieel van het WVA, dat zich ook wel presenteert als het Wereld Verbond van de Armen, is voornamelijk toe te schrijven aan CLAT die net als alle sociale bewegingen in Latijns Amerika op de een of andere manier wordt beïnvloed door de Cubaanse revolutie. Die revolutie heeft de sociaal-politieke verhoudingen in het continent flink opgeschud en het verraderlijke karakter van de Noord Amerikaanse inmenging in de binnenlandse politiek scherp in het daglicht gezet. 

Dagelijks op en neer reizen tussen Nijmegen en Utrecht en dan ook nog vaak ’s avonds werken is geen goed begin voor ons aanstaande gezinsleven. We besluiten te verhuizen naar Utrecht. Zoveel voeten in de aarde heeft dat niet.

Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. In de stad Utrecht is geen huurhuis voor ons nieuwelingen te vinden. Gelukkig is er nieuwbouw ten zuiden van Utrecht. Na enig zoeken vinden we een huurwoning in het dorp Vreeswijk. Een moderne maisonnette van twee verdiepingen. De huurprijs is wel even slikken.

Tot verbijstering van mijn vader betalen we een huur van 375 gulden per maand. Dat is bijna vier keer zoveel als in Nijmegen. Mijn schoonvader vindt het gek dat je zoveel moet betalen voor lucht tussen vier muren. Er is niet eens een tuintje bij.

De huur legt voor ongeveer een derde beslag op mijn nieuwe loon. Maar dat mag de pret niet drukken. Per slot van rekening ga ik niet alleen voor het geld werken. Gelukkig krijgen we ook nog kinderbijslag, een welkome aanvulling. 

Zo komt een einde aan vijf jaar Nijmegen. Het is een gelukkige tijd geweest. Het was onze tweede jeugd samen met nieuwe vrienden. Dat is niet iedereen gegund door het lot en alle heiligen van de Roomse kerk. We hebben niet veel meubels zodat het huren van een grote bus volstaat om de boel te verhuizen.

Van een oud, karaktervol arbeidersstraatje in Nijmegen komen we terecht in een gloednieuwe wijk waar de huizen keurig en onpersoonlijk in de rij staan. Ze zijn nog niet getekend door het leven van hun bewoners.

We wonen op loopafstand van de oude sfeervolle dorpskern waar dwars doorheen het Merwedekanaal stroomt. Vreeswijk is van oudsher een schippersdorp. Krulkop doet het huishouden en zorgt voor onze oudste dochter. Ik ben in Utrecht of ergens onderweg naar een van de werkgroepen in het land ter verbetering van de wereld. De weekeinden zijn bezet met bezoek van familie of vrienden.

 

TIEN JAAR NA RANA PLAZA IN BANGLADESH

 

Op 24 april 2013 stortte in Savar, een subdistrict (upazila) van Bangladesh, het acht verdiepingen tellend gebouw Rana Plaza in dat diende als textielfabriek. Bij de instorting kwamen 1.134 mensen om het leven en raakten ongeveer 2.500 mensen gewond. De speurtocht naar overlevenden tussen het puin ging tot drie weken na de ramp door en werd op 13 mei officieel stopgezet. Het dodental was toen opgelopen tot 1.127.

Waarom ben ik niet verbaasd dat ondanks veel inspanningen om na het instorten van Rana Plaza met meer dan 1000 doden de situatie in de textielindustrie van Bangladesh te verbeteren, niet zo goed uitpakken? Omdat ik al doende geleerd heb dat het heel moeilijk is om de arbeidssituatie plus inkomen van werknemers te verbeteren zonder een goed georganiseerde vakbeweging die gesteund wordt door overheid en wetgeving.

Overigens geldt dit breder dan de textielsector. Daar waar geen goed georganiseerde vakbonden zijn, ontbreken altijd goede arbeidsomstandigheden en zijn de lonen laag of dat nu in Bangladesh, China, Rusland of de VS is. Zonder vakbonden is het moeilijk zo niet onmogelijk om werknemers een groter aandeel in de meerwaarde van een bedrijf te bezorgen.

Van bovenaf opgelegde goeie bedoelingen, ook niet van overheid of werkgevers werken niet als georganiseerde werknemers zelf geen toezicht houden op de toestand. Zij moeten mee kunnen praten over de toestand, zeggenschap hebben, noemen we dat in Nederland.

Daarom lukt het niet om ondanks de inzet en de goede bedoelingen van stichtingen als Fair Wear hier in Nederland om de arbeidsomstandigheden en de lonen in de textielsector drastisch te verbeteren. Grote kledingmerken verplichten om in te kopen bij textielbedrijven die zich houden aan minimale voorschriften, kan helpen maar zal uiteindelijk niet genoeg zijn. Consumenten bewust maken kan ook helpen maar zal nooit genoeg zijn.

De textielketen is met zijn onderaannemers en kleine ateliers, uitbesteding aan thuiswerkers enz. veel te complex om daar van boven en buitenaf en dan ook nog vanuit het buitenland, greep op te krijgen. Zo lang er algemeen verspreide armoede is en grote werkloosheid, zullen textielbedrijven werknemers en zelfs kinderen vinden die voor een appel en ei willen werken.

Wat het nog moeilijker maakt is dat in een globale economie textielbedrijven gemakkelijk opschuiven naar landen die goedkoper kunnen produceren. In Bangladesh zijn de lonen bijvoorbeeld in 2018 omhooggegaan van 5.300 taka (€ 56) naar 8.000 taka (€ 84) per maand. Het gevolg was dat veel textiel- en kledingmerken hun productie verplaatsten naar Ethiopië en Myanmar.

Dat het moeilijk is om goed georganiseerde vakbonden in landen als Bangladesh, India en Indonesië van de grond te krijgen leert jarenlange ervaring bij de internationale vakbeweging. Daar worden al tientallen jaren met o.a. ontwikkelingsgelden projecten ter versterking van de vakbonden in bovengenoemde landen opgezet. Dat is en blijft moeizaam werk. Succes kan niet gegarandeerd worden.

Vakbonden worden vaak tegengewerkt door werkgevers, politiek en overheid. Bij de overheid ontbreekt het aan een coherent sociaal beleid, een loonpolitiek en controle van de arbeidsomstandigheden. Er is vaak corruptie in het spel. Werkgevers die overheden en instanties ja zelfs politici en rechters omkopen. Zo een cultuur verander je niet eventjes.

Bij de vakbonden ontbreekt het aan goed en betrouwbaar leiderschap en een degelijke democratische verenigingsstructuur waardoor een vakbond crisisbestendig is. Vakbondsleiders worden nogal eens omgekocht of ontslagen. Vakbondsleden bedreigen met ontslag is vaak al genoeg om ze terug in het gareel te krijgen. Ontslag kunnen ze zich niet veroorloven. Ze hebben werk en loon hard nodig voor hun gezin, hoe laag het loon ook is. 

Uiteindelijk zal verbetering van lonen en arbeidsomstandigheden in het land zelf tot stand moeten komen door vakbonden, sociaal georiënteerde politieke partijen, een betrouwbare en berekenbare overheid met een lange termijn strategie om de algemene armoede te bestrijden. Armoede bestrijden doe je door werkloosheid te bestrijden en werkloosheid door investeringen in werkgelegenheid.
 

CHILIREIS 6: DE BETEKENIS VAN INTERNATIONALE VAKBEWEGING

Begroeting tijdens het eerste ontbijt samen.

Internationale vakbondsseminars zijn serieus, vermoeiend en soms saai. Een hele dag zitten, luisteren en debatteren valt zeker voor vakbondsmensen niet mee. Toch wordt er ook gelachen, grappen gemaakt, vriendschap en collegialiteit gevierd. Dat kun je zien op de  foto's van het internationaal vakbondsseminar van de Latijns Amerikaanse Coordinadora van de 3 Beroepsfederaties (banken en verzekeringen, journalisten, winkelpersoneel en informele werkers) die lid zijn van de Internationale Wereld Organisatie van Werknemers WOW. Het seminar vond plaats in de Chileense hoofdstad Santiago. 

Zulke seminars versterken de onderlinge banden tussen de vakbondsleiders die verspreid wonen en werken over heel Latijns Amerika. Misschien is dat ook wel een van de belangrijkste functies van dergelijke seminars. Om niet alleen te zijn,want in tegenstelling tot Nederland of België en in het algemeen Europa, is vakbondswerk in veel landen van bijvoorbeeld  Latijns Amerika nog altijd moeizaam en moeilijk werk. 

Foto met instructie

In veel landen moet je maar durven want soms kan het ook gevaarlijk werk zijn. Niet zozeer levensbedreigend, ook al komt dat nog al te vaak voor,  maar vooral omdat autoriteiten en/of werkgevers je bedreigen, intimideren of op een andere manier je werk onmogelijk maken. Dan is het goed om collega's te kennen in eigen land maar ook in het buitenland. Collega's waarvan je weet dat zij in hetzelfde schuitje zitten en toch net als jij de moed en energie hebben om door te gaan. 

Zo'n internationaal seminar werkt daarom bemoedigend en motiverend. Je weet dat je er niet alleen voorstaat. Er zijn anderen, vrienden en collega's, die je steunen. In geval van nood zijn die ook bereid  om internationale steunacties op te zetten. Dat allemaal maakt internationale vakbondsactiviteiten belangrijk.

Een foto van jezelf achter het spreekgestoelte

Ondanks of juist dank zij de ernst van de ontmoetingen en de seminars is er ook tijd voor vriendschap en plezier. Even ontspannen van het dagelijkse vakbondswerk en de moeilijke onderwerpen. Want op dergelijke seminars wordt gesproken over ongemakkelijke onderwerpen als werkloosheid, de gevolgen van de wereldwijde economische crisis, de toenemende informalisering van de economie, de afbraak van sociale voorzieningen, de ongelijke verdeling van inkomens, de gebrekkige sociale dialoog met werkgevers en regering enz. enz. 

Het is dan voor de deelnemers leerzaam te horen welke oplossingen vakbonden uit andere landen voorstellen of zelf hebben uitgeprobeerd of wat deskundigen je kunnen leren. Dat alles tezamen zijn waardevolle ervaringen en informatie waar je eventueel zelf in je eigen land mee aan de slag kunt.

Niet alles is altijd even spannend

Zulke seminars zijn natuurlijk niet goedkoop. Alleen al de vliegtickets in zo een uitgestrekt continent als Latijns Amerika zijn een kostbare aangelegenheid. Daar komen dan nog eens de verblijfskosten bij en de kosten voor het seminar zelf. Vooral vertaalinstallaties en vertalers maken een seminar extra duur. In Latijns Amerika, waar Spaans en Portugees sprekenden elkaar meestal begrijpen zonder vertaler, hoeft men gelukkig dergelijke kosten niet te maken. Zelfs de vakbondsmensen uit Curacao en Aruba spreken vloeiend Spaans.

Enthousiasme tijdens diploma uitreiking

In Europa bestaan subsidie regelingen van de Europese Commissie om dergelijke dure vertaalkosten op te vangen, reis en verblijfkosten en het inhuren van deskundigen. In Afrika, Latijns Amerika en Azië bestaan zulke regelingen niet. Daar moeten de deelnemende vakbonden zelf de kosten betalen of een beroep doen op de internationale vakbeweging.

Omhelzing onder toeziende ogen.

Meestal is het een combinatie van de twee: zelffinanciering en financiële steun van de internationale organisatie.  De deelnemende vakbonden betalen bijvoorbeeld de reiskosten van hun vertegenwoordigers naar de plaats van het seminar. De vakbonds-gastheer, die geen grote reiskosten hoeft te maken, betaalt voor een deel of helemaal de verblijfskosten. De internationale vakbond vult dan daar waar nodig het budget aan. Dat maakt de internationale vakbond tot spil in het internationale netwerk waardoor internationale seminars en andere activiteiten mogelijk worden gemaakt. Het is bovenal een vorm van praktische solidariteit.

ZWEDEN

De Zweedse meubel multinational IKEA exporteert de Zweedse wooncultuur met verve en veel succes dank zij de combinatie van ordening, efficiency en lage prijzen. Veel producten worden in lage loon landen gemaakt waardoor de prijs extra laag kan blijven.

Tijdens een werkbezoek aan Zweden, in de jaren 80 van de vorige eeuw, kwam ik tot de conclusie dat Zweden staat voor sociaal-democratisch collectivisme: 90% van de boeren was lid van een enkele coöperatie, rond de 60% van de werknemers was lid van de vakbond , een Zweed was bij zijn geboorte nog altijd automatisch lid van de Zweedse staatskerk en de sociaal democraten waren al decennialang aan de macht. Vooral de laatste combinatie – staatskerk en sociaal democraten – verbaasde mij. Wat me ook verbaasde was dat ondanks dat Zweden een staatskerk had, de Christen Democraten geen rol speelden in de politiek. Vergeleken met Zweden is Nederland een vrijdenkersland met een voor de gemiddelde Zweed ongekende verscheidenheid in kerken, politieke partijen, vakbonden enz.

Hoe dat in de praktijk uitwerkte, leerde ik later bij de internationale vakbeweging. Dank zij de machtspositie van de sociaal democratische partij beschikte de sociaal democratisch georiënteerde Zweedse vakbonden over veel overheidsgeld voor ontwikkelingssamenwerking. Veel meer dan in bijvoorbeeld Duitsland of Nederland. De Zweedse vakbeweging kon daardoor, ondanks haar beperkte omvang vergeleken met bijvoorbeeld de Duitse vakbeweging, jarenlang onevenredig veel invloed uitoefenen in de sociaal democratisch georiënteerde internationale vakbeweging.

Daar is niks op tegen behalve dat de Zweedse vakbeweging weinig gevoelig bleek te zijn voor verscheidenheid. Voor de gemiddelde Zweedse vakbondsman betekent verscheidenheid meteen ook verdeeldheid. Voor de nieuwe vakbonden in Midden en Oost Europa na de val van de muur een onbegrijpelijke houding. Zij waren blij eindelijk is af te zijn van de ellende van het communistische vakbondsmonopolie en dan komen die Zweden zeuren over de noodzaak van eenheid. Voor de Midden en Oost Europese nieuwe vakbondsleiders een merkwaardige zaak zoiets te moeten horen uit de mond van democratische vakbondsleiders. Natuurlijk, het geld maakte veel goed want zo werkt het in de internationale praktijk natuurlijk ook.

Een zeker politiek arrogantie kan de Zweden ook niet ontzegd worden. Ten tijde van mijn werkbezoek waren ze maar wat trots op hun zogenaamde neutraliteitspolitiek in de Koude Oorlog. Ze bouwden hun eigen vliegtuigen en onderzeeërs. Toen ik opmerkte dat al die militaire stoerdoenerij alleen maar mogelijk was met de rugdekking van de NAVO, buurland Noorwegen is NAVO lid, was de sociaal democratische internationale secretaris not amused. Zeker niet toen hij moest toegeven dat Zweden de garantie van de NAVO had dat ze bij een aanval van de Sovjet Unie onmiddellijk zouden worden bijgestaan. Op die manier had Zweden wel de lusten maar niet de lasten van de NAVO. Ik denk dat veel linkse PvdA'ers in die tijd ook graag zo'n positie zouden hebben gehad.

De sociaal democraten en de vakbonden waren ook trots op hun steun aan de Chileense oppositie tegen de fascistische dictatuur van generaal Pinochet en hun steun aan het Cuba van Fidel Castro. Op mijn vraag waarom ze een communistische dictatuur als die van Castro steunden, werd de sociaal democratische partij secretaris boos. Ik bleef achter met het sterke gevoel dat Cuba een showcase was voor de Zweedse sociaal democraten om zich af te zetten tegen het kapitalistische Noord Amerika. Ook dat kwam me bekend voor.

Mijn conclusie was en is dat met onze traditionele pluriformiteit Zweden nooit een modelstaat voor Nederland zou kunnen zijn. Wat mij betreft maar goed ook. Ik heb de Nederlandse verscheidenheid in geloof, politiek, vakbeweging en wat dies meer zij lief. Dat maakt dat je geestelijke ademruimte houdt en internationaal niet kortzichtig wordt. Wat overigens niet wil zeggen dat Nederlanders internationaal af en toe ook wel eens flink de plank kunnen mis slaan, maar dat is een ander verhaal.

Gezien het bovenstaande is het verbazend dat er niet eerder rellen zijn uitgebroken in migranten wijken in Zweden. De enige verklaring is de rijkdom van Zweden waarmee ze tot voor kort elke ontevredenheid konden afkopen. Die tijd is blijkbaar voorbij. Zweden verkeert economisch in zwaar weer en dat heeft in de rafelrand van de samenleving meteen effect. Nu moeten de Zweden gaan nadenken over hoe ze de migranten in hun samenleving opnemen. Dat wordt een moeilijk karwei als je in aanmerking neemt hoeveel moeite Nederland er mee heeft ondanks zijn grote verscheidenheid. Ze zullen er de komende jaren en misschien wel decennia hun handen vol aan hebben. We heten Zweden welkom in de dagelijkse realiteit van Europa.

OPEN BRIEF AAN MAXIME V. (II)

 

Midden jaren tachtig bezocht ik met de toen nog niet zo bekende oorlogsverslaggever Arnold Karskens een landbouw coöperatie van ex guerrillastrijders in El Salvador opgezet met behulp van de boerenbond. Op die manier hoopte men de guerrillastrijders een uitweg uit het geweld van de burgeroorlog te bieden. Het project was mede mogelijk door steun van Nederlandse ontwikkelingssamenwerking.

Beste Maxime,

Amice,

Ik wil het met je hebben over ontwikkelingssamenwerking. Maar voordat ik dat doe, wil ik je feliciteren met je besluit om niet mee te dingen naar het politieke leiderschap van het CDA. Elke politicus lijdt aan een zekere ijdelheid, want anders zou hij of zij geen politicus zijn geworden, maar jij hebt die tijdig weten te bedwingen. Door zo opzij te gaan staan, heb je je partij het interne gekrakeel over het politieke leiderschap bespaard en dat is niet onbelangrijk in deze tijd zo vol van crises.

Ik hoop dat je met net zoveel moed de discussie over bezuinigingen en hervormingen, die binnenkort in het gedoogkabinet begint, zult voeren. Wilders heeft met zijn eis dat eerst ontwikkelingssamenwerking moet worden weg bezuinigd voordat er elders kan worden bezuinigd, de toon voor die discussie al gezet. Hij doet dat in de veronderstelling dat de doorsnee Nederlander veel liever op ontwikkelingshulp bezuinigt dan in eigen vlees snijden. Zeg maar, zijn zoveelste knieval voor de door hemzelf opgerichte afgodenbeelden van Henk en Ingrid. 

In 2005 werd het binnenland van Bangladesh door een tropisch storm getroffen. Net zoals deze man verloren veel mensen al hun have en goed. Dank zij steun van de internationale vakbeweging konden deze mensen met wat geld op de been worden geholpen. Dergelijke steun van de internationale vakbeweging was mede mogelijk door het Vakbonds Medefinancieringsprogramma van Ontwikkelingssamenwerking.

Maar ik zeg je dat hij zich daarin behoorlijk vergist. Aan de Nederlandse keukentafel wordt daar heel anders over gedacht dan Wilders zich kan voorstellen. Ze vinden daar nog altijd dat je wat over moet hebben voor mensen die minder hebben dan zij, ook al is dat ver van hun bed. Kijk maar eens naar de opbrengsten van de grote bedelacties in ons land of naar de inkomsten van goede doelen organisaties als het Julianafonds, het Rode Kruis, het Leger des Heils enz. Mensen blijven geven, zelfs in crisistijd of misschien wel juist in crisistijd als je zelf een beetje begint te voelen wat het betekent om met minder te moeten doen. Ik durf zelfs beweren dat Nederland nog altijd in de top tien van de meest vrijgevige landen in de wereld staat.

Die vrijgevigheid is gebleven ondanks dat sommigen het slechte voorbeeld geven door zichzelf schandalig hoge salarissen te geven. Dat soort mensen moeten we zo gauw mogelijk kwijt zien te raken. Misschien iets voor je lijstje met hervormingen? Inhaligheid past niet in onze nationale cultuur en dat heeft Wilders nog steeds niet door. 

Deze vier vrouwen in Kouvé, Togo hebben na een cursus kapster gevolgd te hebben bij hun vakbond tevens de kans gekregen om op afbetaling een haardroger aan te schaffen. Op die manier hopen ze wat te verdienen in hun dorp. Het project is mogelijk gemaakt met bijdragen van enkele Europese vakbonden. In dit geval Oostenrijk en Nederland.

Nederlanders beseffen  dat armen in de Derde Wereld niet de dupe mogen worden van Hollandse inhaligheid. Ze beseffen ook heel goed dat het geld niet altijd goed terecht komt, dat er fouten worden gemaakt en dat er profiteurs zijn, maar daarmee vinden ze niet dat je dan maar niks moet doen. Men is het er aan de Nederlandse keukentafel over eens dat geld voor ontwikkelingssamenwerking nodig is.

Tot slot weet men ook heel goed dat ontwikkelingssamenwerking ook een kwestie is van wel begrepen eigenbelang. Wij Nederlanders verdienen al eeuwen ons brood met wereldhandel. We waren zelfs het eerste land in de wereld dat die handel wereldwijd winstgevend wisten te organiseren. Dat is niet altijd op een fatsoenlijk manier gebeurd, vooral achteraf bekeken. Niets menselijks is ons vreemd geweest in de geschiedenis. Des te groter het besef dat we wat terug moeten doen voor hetgeen de wereld ons gegeven heeft. Bovendien kan een uitgestoken hand naar de rest van de wereld geen kwaad. Het bevordert de onderlinge verstandhoudingen en wederzijds begrip. In een wereld vol geweld en spanningen is dat niet zonder betekenis.

Dankzij de internationale vakbeweging kunnen vakbondsleiders uit zulk uiteenlopende landen als Pakistan en Togo elkaar ontmoeten tijdens internationale bijeenkomsten. Op die manier kunnen ze ervaring uitwisselen en gemeenschappelijke standpunten vaststellen ter verbetering van het lot van hun mensen. Zulke bijeenkomsten worden voornamelijk gefinancierd door vakbonden waarbij af en toe een beroep kan worden gedaan op Nederlandse ontwikkelingssamenwerking.

Ik zou het bijzonder waarderen als je Wilders dit alles de komende tijd ongemeen duidelijk kunt  maken. Ik vertrouw er op dat je daarbij gesteund zult worden door onze eerste minister. Je maakt mij niet wijs dat hij en zijn partij niet zouden weten wat hoort bij ons land en wat goed is voor ons land. Ook bij de VVD weten ze dat aan de Nederlandse keukentafel nog altijd mededogen bestaat voor mensen die slechter af zijn dan wij.

Met vriendelijke groeten,

PS. Je moet het me maar niet kwalijk nemen maar ter illustratie stuur ik je ook wat foto’s toe van international vakbondswerk dat mede –dus beslist niet alleen – mogelijk is gemaakt met hulp van Nederlandse ontwikkelingshulp.

BIJ DE DOOD VAN JAN KULAKOWSKI

 Jan Kulakowski (1930 - 2011)

Ik hoorde van een oud collega van het Wereld Verbond van de Arbeid (WVA)  dat Jan Kulakowski dood was. Hij was van 1976 tot 1989 Algemeen Secretaris van het sociaal christelijk georiënteerde WVA. Daarvoor was hij Algemeen Secretaris geweest van de Europese organisatie van het Wereld Verbond van Arbeid. Die Europese Organisatie werd opgeheven (1976) vanwege deelname van de Europese vakbonden van het WVA aan het Europees Vak Verbond EVV (1973). Precies 40 jaar later werd ook het WVA zelf ontbonden om met het eveneens ontbonden socialistische Internationale Verbond van Vrije Vakbonden IVVV, het Internationaal Vak Verbond IVV op te richten (Wenen 2006).

Persoonlijk heb ik Kulakowski een enkele keer gesproken.  Halverwege de jaren zeventig werd ik door hem benaderd voor een aanstelling bij het WVA. In het daarop volgende gesprek leerde ik hem kennen als een beminnelijk en bescheiden man. Echter, kort daarna kreeg ik het aanbod om als medewerker te worden aangesteld bij een project van de Internationale Arbeids Organisatie IAO en het Costaricaanse instituut voor Landhervormingen ITCO in Costa Rica. Aangezien ik meer internationale ervaring wilde opdoen, besloot ik daarop in te gaan.

Ons volgende gesprek vond vele jaren later plaats (1995) tijdens een receptie bij hem thuis in Brussel. Ik was ondertussen confederaal en uitvoerend secretaris bij het WVA geworden. Hij was toen Ambassadeur van Polen bij de EU. We wisselden enkel beleefdheden uit over politiek en het WVA. Een langer gesprek had ik met de Engelse vakbondsman John Monks, die later Algemeen Secretaris van het EVV zou worden (2003). Mijn pleidooi voor internationaal vakbondspluralisme viel bij hem in dorre grond. Dat verwachtte ik al. Engelse vakbonden denken nu eenmaal meer vanuit de klassenstrijd en dat vereist eenheid in plaats van pluriformiteit.

Jan Kulakowski was zijn Poolse achtergrond uiteraard nooit vergeten. Hoe zou dat kunnen? In 1944, op zijn veertiende nam hij deel aan de opstand in Warschau (als lid van het BASZTA regiment). Na de Tweede Wereldoorlog vluchtte hij naar België. Na zijn rechtenstudie aan de Katholieke Universiteit van Leuven kwam hij terecht bij de Belgische Christelijke vakbeweging.

Uiteraard was hij in de jaren tachtig van de vorige eeuw zeer betrokken bij de Poolse vakbond Solidarnosc die de opstand tegen de Poolse Communistische dictatuur leidde. Als Algemeen Secretaris van het WVA organiseerde Kulakowski internationale steun voor Solidarnosc. Na de val van het Communisme in Midden en Oost Europa in 1989 werd hij in 1990 de eerste Poolse ambassadeur bij de EU. Als zodanig was hij nauw betrokken bij de onderhandelingen over de toetreding van Polen tot de EU. Vanwege zijn betrokkenheid en inzet voor Solidarnosc werd hij tot erelid van die organisatie benoemd. Nadien werd hij Europees parlementslid voor Polen ( 2004 – 2009). Na een slepende ziekte overleed hij op 25 juni 2011.

Met dank aan berichtgeving van :  ACV, Euronews, Europese Commissie, European Liberals and Democrats

(word vervolgd)