DE UITVINDING VAN KLIMAATVERANDERING EN BIODIVERSITEIT

 

Zo zag de natuur op school er uit maar ook in het echt. Ik ben opgegroeid met kievieten, ooievaars (ze zijn er nu weer en meer dan ooit), allerlei soorten eenden enz. Maar ja, toen in 1956  had Nederland amper 11 miljoen inwoners en ongeveer 250.000 auto's. Nu heeft Nederland 18 miljoen inwoners en bijna 10 miljoen auto's. Daar kan geen enkele natuur tegenop werken.

Jongeren van nu groeien op met handicaps die ik het grootste deel van mijn leven niet heb gekend: klimaatverandering en biodiversiteit. Het weer, dat bestond wel maar draaide toch voornamelijk om de vraag of je een regenjas moest meenemen of niet, of het weer was om te zwemmen en of het in de winter ging sneeuwen dan wel vriezen. In het laatste geval was dan de vraag wanneer je kon schaatsen. 

Zowel zwemmen en schaatsen hebben een grote rol gespeeld in mijn jonge liefdesleven. Mijn eerste afspraakjes na de dansles waren op de schaatsbaan van Oss, een ondergespoten deel van het sportpark. De ijsbaan was met zijn verlichting, zijn muziek uit eenvoudige luidsprekers en zijn bescheiden kantine waar je warme chocolademelk kon drinken tegen een schappelijke prijs, betoverend romantisch voor ons als verliefde teenagers. Een mooier begin voor een opbloeiende liefde kan ik me nu nog niet voorstellen.

De zomers waren voor het zwemmen in een, zeker vergeleken met een sportzwembad van tegenwoordig, romantisch natuurbad. Het bad was omgeven door grasvelden met hier en daar een stukje strandzand. De meisjes paradeerden in badpakken. De bikini was nog verboden. Maar ja wie mist een bikini als je zo al van de meisjes in badpak kon genieten?

Voor de rest was het weer vooral een zorg voor de akkerboeren. Wat ik zag op de zwart-wit televisie was dat het vooral niet te nat of te droog moest zijn maar daar ergens tussenin. Als het weer zich als ergens tussenin gedroeg dan hoorde of zag je geen boeren op TV. 

Had het langdurig geregend dan stonden om acht uur op het TV journaal een boer en een verslaggever met flinke laarzen aan in het veel te natte veld. De broer bukte om een paar nog kleine aardappelen uit de natte kleigrond te trekken om ons kijkers rottende aardappelen te tonen. Daar ging een deel van het inkomen van de boer.

Was het al een tijd droog dan kreeg je een verslag van het platteland over uitdrogend gewas op de velden wat ook een aanslag was op het inkomen van de boer. Soms in het vroege voorjaar waren de fruitboeren de klos vanwege de nachtvorst waardoor de fruitoogst mislukte.

Het weer was een ernstige zorg voor de boeren en dat was het dan. Klimaatverandering bestond niet. Van levensbedreigende klimaatverandering of de algehele ondergang van moeder planeet als gevolg van het handelen van de mens was in mijn jeugd en tot ver daarna geen sprake. Het klimaat was een gegeven. Je kon warme of natte zomers hebben, harde winters of een kwakkelende winter, een te nat najaar of voorjaar maar daar was het wel mee bekeken.

Zorgen over biodiversiteit bestonden toen ook niet. We leerden het niet op school en hoorden het ook niet thuis. In kranten, op radio en TV sprak nooit iemand over het verlies van biodiversiteit. Het was een begrip wat eenvoudigweg niet bestond en er kon dus ook niet over gepraat worden laat staan dat je er bezorgd over kon zijn.

Tegenslagen die je konden treffen waren woningnood, werkloosheid en ziektes als kanker. Andere zorgen waren de koude oorlog, het  communisme en de armoede in de wereld met bijbehorende rampen. De honger in het Afrikaanse Biafra greep het halve land aan en leidde tot acties ter bestrijding van de honger en ondervoeding. 

Bij de bijna jaarlijks terugkerende overstromingen in Bangladesh waar maar geen einde aan leek te komen,  vroegen we ons af waarom ze daar in Bangladesh nog steeds niet bezig waren fatsoenlijke dijken aan te leggen. 

Om de haverklap vernam je dat er ergens in een Derde Wereld land massaal honger werd geleden, kinderen ondervoed en de medische hulp gebrekkig. Dat leidde tot allerlei menslievende initiatieven bij jong en oud om de armoede de wereld uit te helpen. Ontwikkelingshulp was de nieuwe missie van de vrije wereld.

Maar biodiversiteit, nee dat bestond niet, net zo min dus als klimaatverandering. Die twee verschijnselen zijn pas later uitgevonden door biologen en klimatologen. Zij ontdekten dat we met angst en beven naar de toekomst moeten kijken vanwege het verlies aan biodiversiteit en als gevolg van de klimaat verandering. Daarom, oh Nederland let op uw zaak of we gaan ten onder.

TIEN JAAR NA RANA PLAZA IN BANGLADESH

 

Op 24 april 2013 stortte in Savar, een subdistrict (upazila) van Bangladesh, het acht verdiepingen tellend gebouw Rana Plaza in dat diende als textielfabriek. Bij de instorting kwamen 1.134 mensen om het leven en raakten ongeveer 2.500 mensen gewond. De speurtocht naar overlevenden tussen het puin ging tot drie weken na de ramp door en werd op 13 mei officieel stopgezet. Het dodental was toen opgelopen tot 1.127.

Waarom ben ik niet verbaasd dat ondanks veel inspanningen om na het instorten van Rana Plaza met meer dan 1000 doden de situatie in de textielindustrie van Bangladesh te verbeteren, niet zo goed uitpakken? Omdat ik al doende geleerd heb dat het heel moeilijk is om de arbeidssituatie plus inkomen van werknemers te verbeteren zonder een goed georganiseerde vakbeweging die gesteund wordt door overheid en wetgeving.

Overigens geldt dit breder dan de textielsector. Daar waar geen goed georganiseerde vakbonden zijn, ontbreken altijd goede arbeidsomstandigheden en zijn de lonen laag of dat nu in Bangladesh, China, Rusland of de VS is. Zonder vakbonden is het moeilijk zo niet onmogelijk om werknemers een groter aandeel in de meerwaarde van een bedrijf te bezorgen.

Van bovenaf opgelegde goeie bedoelingen, ook niet van overheid of werkgevers werken niet als georganiseerde werknemers zelf geen toezicht houden op de toestand. Zij moeten mee kunnen praten over de toestand, zeggenschap hebben, noemen we dat in Nederland.

Daarom lukt het niet om ondanks de inzet en de goede bedoelingen van stichtingen als Fair Wear hier in Nederland om de arbeidsomstandigheden en de lonen in de textielsector drastisch te verbeteren. Grote kledingmerken verplichten om in te kopen bij textielbedrijven die zich houden aan minimale voorschriften, kan helpen maar zal uiteindelijk niet genoeg zijn. Consumenten bewust maken kan ook helpen maar zal nooit genoeg zijn.

De textielketen is met zijn onderaannemers en kleine ateliers, uitbesteding aan thuiswerkers enz. veel te complex om daar van boven en buitenaf en dan ook nog vanuit het buitenland, greep op te krijgen. Zo lang er algemeen verspreide armoede is en grote werkloosheid, zullen textielbedrijven werknemers en zelfs kinderen vinden die voor een appel en ei willen werken.

Wat het nog moeilijker maakt is dat in een globale economie textielbedrijven gemakkelijk opschuiven naar landen die goedkoper kunnen produceren. In Bangladesh zijn de lonen bijvoorbeeld in 2018 omhooggegaan van 5.300 taka (€ 56) naar 8.000 taka (€ 84) per maand. Het gevolg was dat veel textiel- en kledingmerken hun productie verplaatsten naar Ethiopië en Myanmar.

Dat het moeilijk is om goed georganiseerde vakbonden in landen als Bangladesh, India en Indonesië van de grond te krijgen leert jarenlange ervaring bij de internationale vakbeweging. Daar worden al tientallen jaren met o.a. ontwikkelingsgelden projecten ter versterking van de vakbonden in bovengenoemde landen opgezet. Dat is en blijft moeizaam werk. Succes kan niet gegarandeerd worden.

Vakbonden worden vaak tegengewerkt door werkgevers, politiek en overheid. Bij de overheid ontbreekt het aan een coherent sociaal beleid, een loonpolitiek en controle van de arbeidsomstandigheden. Er is vaak corruptie in het spel. Werkgevers die overheden en instanties ja zelfs politici en rechters omkopen. Zo een cultuur verander je niet eventjes.

Bij de vakbonden ontbreekt het aan goed en betrouwbaar leiderschap en een degelijke democratische verenigingsstructuur waardoor een vakbond crisisbestendig is. Vakbondsleiders worden nogal eens omgekocht of ontslagen. Vakbondsleden bedreigen met ontslag is vaak al genoeg om ze terug in het gareel te krijgen. Ontslag kunnen ze zich niet veroorloven. Ze hebben werk en loon hard nodig voor hun gezin, hoe laag het loon ook is. 

Uiteindelijk zal verbetering van lonen en arbeidsomstandigheden in het land zelf tot stand moeten komen door vakbonden, sociaal georiënteerde politieke partijen, een betrouwbare en berekenbare overheid met een lange termijn strategie om de algemene armoede te bestrijden. Armoede bestrijden doe je door werkloosheid te bestrijden en werkloosheid door investeringen in werkgelegenheid.
 

VEILING VAN HET SCHILDERIJ 'CITY'

'CITY', een schilderij van Petrus, gemengde techniek van acryl, hootskool, krant en fotomateriaal op een houten paneel van 122 x 91 cm, 2011

De meeste van mijn schilderijen zijn experimenten. Zo ook het hierbij afgebeelde schilderij ‘CITY’. Ik geeft direct toe dat het geen schilderij is om vrolijk van te worden maar dat is meestal ook niet de bedoeling van mijn schilderijen. Anderen kunnen daar beter voor zorgen dan ik. Bovendien is er al vrolijkheid genoeg.

Als geheugensteun voor dit schilderij diende de indrukken die ik opgedaan heb tijdens bezoeken aan Dhaka, de hoofdstad van Bangladesh. Een echte Derde Wereld hoofdstad. Om te beginnen armoedig, heel erg armoedig. Ik denk voor de meeste Nederlanders onvoorstelbaar of zelfs angstaanjagend armoedig.  Maar ook smerig en chaotisch, kleurloos (veel cement en beton), heet en vooral, heel erg vol. Nederland is ook vol, maar Dhaka is pas echt vol. Altijd en overal zijn er massa’s mensen.

Ik heb hier en daar inde vensters op het schilderij kleine portretten uit Bangladesh geplakt. Het zijn langs digitale weg gemaakte kopieën van pasfoto’s die er vervolgens met een bepaalde techniek zijn opgeplakt. Het zijn dus fotootjes gebleven en geen geschilderde portretjes.

Of Derde Wereld steden als Dhaka naar onze begrippen ooit menselijk zullen worden? Ik weet het niet. Soms voel ik me moedeloos en denk ik dat het wel nooit wat zal worden. Maar wie weet, er zijn wel gekkere dingen gebeurt in onze mensengeschiedenis.

Er kan via mijn email adres geboden worden op dit schilderij vanaf 150,- Euro tot aan het einde van de maand september. Gemengde techniek van acryl, houtskool en kranten op een houten paneel van 122 x 91 cm. Het is gemaakt in 2010.