OORLOGSBULLETIN 65. WAAROM OEKRAÏNE ER TOE DOET.

Carl Bildt was minister van Buitenlandse Zaken van Zweden van 2006 tot 2014 en premier van 1991 tot 1994, toen hij onderhandelde over de toetreding van Zweden tot de EU. Als gerenommeerd internationaal diplomaat was hij speciaal gezant van de EU voor voormalig Joegoslavië, hoge vertegenwoordiger voor Bosnië en Herzegovina, speciaal gezant van de VN voor de Balkan en covoorzitter van de vredesconferentie van Dayton. Hij is medevoorzitter van de European Council on Foreign Relations.

 

Een artikel van Carel Bildt, voormalig Zweeds premier en minister van Buitenlandse zaken, over de betekenis van de oorlog in Oekraïne voor Europa markeert het nieuwe Europese denken in Zweden . Er was een tijd dat de Zweden heel anders dachten over internationale politiek, Europa en Amerika.

In de jaren zeventig, tijdens de Koude Oorlog, presenteerde het land zich onder leiding van de sociaal democraten als een vredig progressief land. Daarom bleven ze neutraal in de Koude Oorlog. De NAVO was teveel een club van kapitalistische landen geleid door het super kapitalistische en in wezen imperialistische Amerika. 

Dat de NAVO Zweden toch ook geopolitieke rugdekking bood tegenover de machtige Reus Rusland wilden ze liever niet horen. Ze bleven de linkse dictator Fidel Castro in Cuba trouw al was het maar om Amerika te pesten. Hun verzet tegen  de Chileense dictator Pinochet gold als de lakmoes proef van het anti-fascisme beleid. Zweden gold voor Europse sociala democraten als het grote voorbeeld.

De Russische inval in Oekraïne betekende een keerpunt in de Zweedse buitenland politiek die al aan slijtage onderhevig was. De aanvraag tot lidmaatschap van de NAVO maakt het keerpunt definitief. Zweden rekent zich voortaan tot de Europese landen, zo schrijft Carl Bildt in zijn artikel “Waarom Oekraïne er toe doet”.

STOCKHOLM – De Republikeinse gouverneur van Florida, Ron DeSantis – een toekomstige Amerikaanse presidentskandidaat – zorgde onlangs voor opschudding door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne te omschrijven als een louter “territoriaal geschil” dat niet van invloed is op de strategische kernbelangen van Amerika. Na onmiddellijke, zware kritiek en een daling in de polls, probeerde DeSantis zijn opmerkingen terug te draaien. Maar het argument blijft in omloop en DeSantis is niet de enige die ermee leurt.

De geschiedenis kan ons helpen uitzoeken of DeSantis' beschrijving van het conflict enige verdienste heeft. Had Adolf Hitler een "territoriaal geschil" met Polen toen hij in september 1939 zijn blitzkrieg tegen zijn buurman lanceerde? Hitler formuleerde de zaken soms zelf in deze bewoordingen, bijvoorbeeld wanneer hij sprak over zijn plicht om Duitstaligen in Polen te beschermen. Maar dergelijke retoriek was altijd slechts een rookgordijn om de aandacht af te leiden van het werkelijke doel. Hitler wilde het onafhankelijke Polen, dat na de Eerste Wereldoorlog weer was ontstaan, elimineren en zo de weg vrijmaken voor de oostwaartse expansie van Duitsland.

Men moet natuurlijk altijd oppassen met historische parallellen; maar de overeenkomsten tussen Hitler in 1939 en de Russische president Vladimir Poetin vandaag zijn duidelijk. Waar Hitler zijn bezorgdheid uitsprak voor Duitstaligen in Danzig, doet Poetin hetzelfde voor Russisch-taligen in Donbas. Poetin heeft expliciet verklaard dat hij Oekraïne ziet als een "historisch Russisch land" en dat Vladimir Lenin een grote politieke fout heeft gemaakt door na de Eerste Wereldoorlog een Oekraïense staat te laten ontstaan om na de Tweede Wereldoorlog een van de oprichters van de Verenigde Naties te zijn.

Poetin wil dat deze geschiedenis wordt teruggedraaid. Zijn doel is om Oekraïne als natiestaat te elimineren door het om te vormen tot een louter administratieve regio binnen een groter Russisch rijk. De Russische tsaren van de achttiende en negentiende eeuw zijn zijn voorbeeld, hun veroveringsoorlogen zijn zijn inspiratiebron. Alle twijfels over de bedoelingen van het Kremlin zijn weggenomen door de handlangers en politieke bondgenoten van Poetin.

Denk aan Dmitri Medvedev. Een voormalige Russische president die nu plaatsvervangend voorzitter is van de Nationale Veiligheidsraad, heeft verklaard dat een soeverein Oekraïne "voor niemand op de planeet nodig is" en daarom zal ophouden te bestaan zodra Rusland er klaar mee is. In navolging van Poetin betoogt Medvedev dat Oekraïne bestaat uit "kunstmatig afgesneden gebieden, waarvan vele inheems Russisch zijn, die in de twintigste eeuw per ongeluk van elkaar zijn gescheiden".  Zijn conclusie is grimmig: “We hebben geen ‘unterukraine’ nodig. We hebben Groot Groot-Rusland nodig.”

Dergelijke losgeslagen retoriek zou niet worden getolereerd als het niet de positie van Poetin en de rest van zijn binnenste kring over de kwestie weerspiegelde. Medvedevs "Big Great Russia" bestond ooit. Anderen noemden het destijds onder een andere naam: "de gevangenis van naties." Na de ineenstorting van het Russische rijk in 1917 grepen Finland, Polen, Estland, Letland en Litouwen de kans om hun onafhankelijkheid veilig te stellen. En hoewel de Oekraïners ernaar streefden hetzelfde te doen, werden ze verpletterd door het daaropvolgende bolsjewistische geweld. Om het duidelijk gearticuleerde project van het Kremlin om Groot Groot-Rusland te herscheppen als een "territoriaal geschil" te behandelen, is een verkeerde inschatting van historische proporties. 

Rusland heeft de territoriale integriteit van een andere VN-lidstaat geschonden in een poging deze van de kaart te vegen. Het Kremlin laten profiteren van dit ernstige misdrijf tegen de internationale vrede zou de hele wereldorde kunnen ondermijnen. De kernprincipes waarop de VN berust, worden rechtstreeks uitgedaagd, en op een manier die de deur opent voor andere staten met imperiale ambities of etterende grieven om hun kleinere en zwakkere buren op te slokken. We lopen het risico af te dalen in een wereld die wordt geregeerd door de wet van de jungle, waar macht het goede doet.

DeSantis en elke andere politicus die betwijfelt of het Westen belang heeft bij de toekomst van Oekraïne, moet nadenken over wat er werkelijk op het spel staat. Ze zouden er goed aan doen de  verklaringen van Medvedev en andere Russische leiders over deze kwestie te lezen, anders lopen ze in dezelfde val als de appeasers van eind jaren dertig.

Dit is geen territoriaal geschil. Dit is een oorlog over de wereldorde zoals wij die kennen. 

OORLOGSBULLETIN 25

 

Het doel van Putinski’s oorlog is sinds 2014 om in ieder geval een deel van Oekraïne toe te voegen aan het Russisch imperium, in dit geval de Krim, de Donbas regio’s (door Rusland erkende onafhankelijke republieken) inclusief Charkov en de kust aan de Zwarte Zee, als het kan tot en met Odessa. Zijn tweede doel is om Oekraïne zodanig te destabiliseren en ontregelen dat het voor de Europese Unie en de NAVO een onaantrekkelijke partner is.

Op termijn hoopt hij door middel van zijn aloude tactiek van intimidatie en verleiding van het resterende Oekraïne (Kiev en Lviv) alsnog een vazalstaat te maken a la Wit Rusland. Dat laatste land heeft dictator Lukashenko uit eigener beweging op een presenteerblaadje aangeboden aan Putinski. Hij is onder de paraplu van Putinski gekropen als bescherming tegen de oproer vanwege de gefraudeerde verkiezingen.

Het kandidaatslidmaatschap van de EU steekt voorlopig een stokje voor deze laatste lange termijn strategie. Putinski ziet zijn hoop op heel Oekraïne als vazalstaat vooralsnog in rook opgaan. Strategisch heeft Putinski deze oorlog dus verloren zoals Buitenland Minister Blinken onlangs in een interview zei. Wat blijft er dan over voor Putinski?

Als het hem lukt de huidige bezette gebieden militair in te lijven bij het Russisch rijk heeft hij in ieder geval een sterke positie om Oekraïne het leven behoorlijk zuur te maken en de grenzen van het Russische Rijk aan de Zwarte Zee veilig te stellen. Kaliningrad en de opgeschoven Russische grens naar het Oosten stelt hem in staat de NAVO flank met Zweden en Finland goed te bewaken.

Het is niet duidelijk of de NAVO landen met levering van wapens samen met Oekraïne  nog aansturen op de terugverovering van althans een deel van de zuidkust aan de Zwarte Zee en wie weet de Donbas regio. Veel zal afhangen van de uitputtingsslag die momenteel in de Donbas regio bezig is. “De Russische strijdkrachten raken steeds meer uitgehold en opereren op een niveau van verminderde gevechtsdoeltreffendheid dat op de lange termijn waarschijnlijk onhoudbaar is, zegt het Britse Ministerie van Defensie”, zo lees ik op de BBC website. Niettemin is hun vernietigingskracht op afstand nog altijd niet uitgeput.

Maar het leger van Oekraïne raakt misschien wel net zo uitgeput in mankracht en wapens zodat er uiteindelijk voor beide niks anders opzit dan aan de onderhandelingstafel te gaan zitten. Putinski zal dan eventueel genoegen moeten nemen met het voortbestaan van de rompstaat Oekraïne, tevens EU lid en intussen bewapend en getraind volgens NAVO model. 

Of hij de bezette gebieden in Oekraïne onder politieke controle kan houden is nog de vraag. Vermoedelijk komt hij terecht in een spiraal van verdergaande politiek onderdrukking, een spiraal die op den duur wel eens doorbroken kan worden door opstandige bewoners. Iets wat wellicht ook nog kan gebeuren in zijn eigen land. Maar dat is koffiedik kijken. Hoe dan ook Oekraïne zou wel eens langdurig een  open wond naar het Westen kunnen blijven voor Putinski.

49. HET BELOOFDE LAND. PARQUE SAN AUGUSTIN - VERVOLG

 

Op deze foto's kun je zien dat het hoofd van een man of vrouw in Parque San Augustin is groter dan een mens. Vanwaar deze dimensies is een raadsel.

Het geboortebeeld zou net als de anderen niet misstaan in een museum voor moderne kunst. Ondanks de hoge graad van abstractie hebben de beelden herkenbare menselijke uitdrukkingen. Hun gevoelsleven is niet zo primitief als je zou denken. We zien midden in het woud een beeld van dezelfde grove steen - een of ander vulkaangesteente -  als de rest maar dan met een brede grijns  en een halsketting waaraan een uitgehouwen schedel bungelt. Dat heeft met de dood te maken, dat staat wel vast. 

Verderop staat een groot hoofd met grote ronde ogen en ook weer van de slagtanden.  Dit is nog raadselachtiger dan de rest. Het gezicht heeft grote ronde ogen terwijl het voorgaande beeld een soort spleetogen heeft. We staan voor en raadsel, geen idee wat de makers van dit beeld ons willen vertellen. Maar het moet iets belangrijks zijn anders maak je niet zo een groot hoofd.

Alsof dat allemaal nog niet genoeg is, zagen we ook nog in het wild groeiende vruchten. De guyaba vrucht kennen we al, de boom nog niet. Ons dienstmeisje maakt vruchtensap van guyaba's met wormen en al erin. Volgens haar kan dat geen kwaad. Die gaan gewoon mee in de mixer in. We leerden van Oscar dat onder de bananentrossen grote suikerbommen hangen als uitgebluste penissen. Hier en daar staan in het wild groeiende koffiestruiken en ananas.

Bij de blokhut troffen we drie blanken aan, Europese inboorlingen zo blijkt tijdens het gesprek bij de wasplaats. "Where are you from. I am from Holland and you?" De Oostenrijker, een linguïst, verwijt Oscar dat Colombia slecht zorgt voor de inheemse bevolking. Er zijn nog geen woordenboeken van hun taal. Ik zou denken, een mooi karweitje voor hem dan doet hij tenminste nog wat nuttigs voor wetenschap en mensheid.

De twee Zweedse antropologen vragen zich af wat een politicoloog als ik te zoeken heeft in een land als Colombia. Ik leg hen in enkele woorden de bedoeling van mijn studie uit. Dat in Colombia heuse politieke partijen bestaan, nog wel een Liberale en Conservatieve partij, verbaast hen. Zo een opmerking verwacht je niet van gestudeerde mensen en al helemaal niet van antropologen. Hierna gaat ieder weer zijns weegs. Maar goed ook.

Humberto is er bij gaan zitten. Hij moet van zichzelf veel gewicht mee torsen en dat is vermoeiend. Met een vooruitziende blik heeft hij zijn rugzak achtergelaten in San Augustin. Voor die twee dagen dat we kamperen bij de rio Magdalena vindt hij dat hij niks nodig heeft. Hongerig van het woudlopen begint hij als eerste aan de voorbereidingen van het middageten. We eten soep van Yuca, rijst met bouillon en opnieuw mijn geliefde patacones.

Onze trektocht is nog niet gedaan. Vanmiddag gaan we de bergen in naar de bovenloop van de Rio Magdalena. Volgens Oscar niet ver dus we beginnen geschouderd met rugzakken welgemoed aan het volgende avontuur.
 

(wordt vervolgd)
 

MILIEUNORMEN NEKKEN NEDERLAND

Boerenprotest op het malieveld in Den Haag op dinsdag 1 oktober 2019. De boeren zijn het zat om door milieu organisaties, media en politiek te worden weggezet als milieucriminelen, dierenbeulen enz. Het meest bont maakte D66 kamerlid Tjeerd de Groot het met zijn opmerking dat de Nederlandse veestapel maar gehalveerd moet worden.

Als een land als Nederland met een bevolkingsdichtheid van 411,3 inwoners per km2 moet voldoen aan dezelfde Europese en internationale stikstof, milieu en CO2 normen als een land met een bevolkingsdichtheid van 225,18 zoals Duitsland of Zweden met een bevolkingsdichtheid van 20 (!) dan moet Nederland veel en veel meer inspanningen leveren dan die beide landen.

Ruwweg kun je zeggen dat de Duitsers over twee keer meer leefruimte beschikken dan Nederlanders en dus twee keer meer ruimte hebben om aan de gestelde normen te voldoen. Zweden is nog extremer, daar hebben ze 20 keer zoveel ruimte per inwoner om aan de normen te voldoen. Nederland heeft dus simpelweg te weinig ruimte om aan de milieunormen enz. te voldoen. Teveel mensen per vierkante kilometer.

Aangezien er veel geld nodig is om de maatregelen te financieren, zit Nederland dubbel klem. Nederland is vanwege de gewenste veranderingen genoodzaakt om economisch in hetzelfde tempo te blijven groeien om de milieukosten te kunnen opvangen bij gelijkblijvende welvaart. Maar economische groei betekent hogere milieukosten.
 
Dat is niet te doen. Misschien is de oplossing de Nederlandse bevolking halveren. Daar waren ze bij D66 nog niet opgekomen maar alles wijst erop dat dit de enige oplossing is, wil Nederland voldoen aan de Europees milieunormen (stikstof) of CO2 normen (akkoord van Parijs), behoud van biodiversiteit, de Wadden bewaren voor de eeuwigheid tezamen met de vogels, wolven enz. Krankzinnig, zul je zeggen. Helaas niet. Als je de normen ernstig neemt dan kun je niet anders dan de bevolking halveren.

Oh ja, er is toch nog een andere oplossing. De welvaart halveren want welvaart legt beslag op het milieu, vooral stedelijke welvaart gaat gepaard met enorme milieukosten aan water, afval, energieverbruik voor verwarming en vervoer. Als Nederland dat halveert dan kan het dezelfde bevolkingsdichtheid behouden.

De bevolking halveren of de welvaart halveren, het is een van de twee wil Nederland voldoen aan de milieunormen. Aangezien geen van beide mogelijk lijken, denk ik ik dat de milieunormen uiteindelijk de strop om de nek zal zijn van Nederland. Nederland is en blijft volgens elke milieustandaard te klein om zo rijk en welvarend te blijven. Er zit niks anders op dan voor de weg van de beheerste armoede te kiezen. Hoe? Dat laat ik graag aan de milieugroepen en de politiek over.

Oh ja, er is nog een andere oplossing maar die is net zo moeilijk, namelijk de normen niet langer per land bekijken maar spreiden over de hele Europese Unie. Dan tellen voor Nederland de bossen van Zweden en Polen mee, de Alpen van Frankrijk, de hoogvlakte van Spanje en ga zo maar door.  De bevolkingsdichtheid van Europa is met zijn 114 inwoners per vierkante kilometer nog altijd een van de hoogste in de wereld is, maar zou voor Nederland meteen een aanmerkelijke verlichting betekenen.

Maar ook daar hangt uiteraard een prijskaartje aan. We zullen onze welvaart dan veel meer dan nu het geval is, moeten delen met andere landen opdat zij bereid worden gevonden aan deze verdeling mee te werken. Nederland wordt dan de Randstad van Europa die welvaart genereert voor de rest van Europa.  De politieke prijs is dat Nederland zijn soevereiniteit dan wel op zijn buik kan schrijven. Of dat erg is? Ik heb geen idee. Er wordt dan voortaan over ons beslist in Berlijn en Parijs.

ZWEDEN

De Zweedse meubel multinational IKEA exporteert de Zweedse wooncultuur met verve en veel succes dank zij de combinatie van ordening, efficiency en lage prijzen. Veel producten worden in lage loon landen gemaakt waardoor de prijs extra laag kan blijven.

Tijdens een werkbezoek aan Zweden, in de jaren 80 van de vorige eeuw, kwam ik tot de conclusie dat Zweden staat voor sociaal-democratisch collectivisme: 90% van de boeren was lid van een enkele coöperatie, rond de 60% van de werknemers was lid van de vakbond , een Zweed was bij zijn geboorte nog altijd automatisch lid van de Zweedse staatskerk en de sociaal democraten waren al decennialang aan de macht. Vooral de laatste combinatie – staatskerk en sociaal democraten – verbaasde mij. Wat me ook verbaasde was dat ondanks dat Zweden een staatskerk had, de Christen Democraten geen rol speelden in de politiek. Vergeleken met Zweden is Nederland een vrijdenkersland met een voor de gemiddelde Zweed ongekende verscheidenheid in kerken, politieke partijen, vakbonden enz.

Hoe dat in de praktijk uitwerkte, leerde ik later bij de internationale vakbeweging. Dank zij de machtspositie van de sociaal democratische partij beschikte de sociaal democratisch georiënteerde Zweedse vakbonden over veel overheidsgeld voor ontwikkelingssamenwerking. Veel meer dan in bijvoorbeeld Duitsland of Nederland. De Zweedse vakbeweging kon daardoor, ondanks haar beperkte omvang vergeleken met bijvoorbeeld de Duitse vakbeweging, jarenlang onevenredig veel invloed uitoefenen in de sociaal democratisch georiënteerde internationale vakbeweging.

Daar is niks op tegen behalve dat de Zweedse vakbeweging weinig gevoelig bleek te zijn voor verscheidenheid. Voor de gemiddelde Zweedse vakbondsman betekent verscheidenheid meteen ook verdeeldheid. Voor de nieuwe vakbonden in Midden en Oost Europa na de val van de muur een onbegrijpelijke houding. Zij waren blij eindelijk is af te zijn van de ellende van het communistische vakbondsmonopolie en dan komen die Zweden zeuren over de noodzaak van eenheid. Voor de Midden en Oost Europese nieuwe vakbondsleiders een merkwaardige zaak zoiets te moeten horen uit de mond van democratische vakbondsleiders. Natuurlijk, het geld maakte veel goed want zo werkt het in de internationale praktijk natuurlijk ook.

Een zeker politiek arrogantie kan de Zweden ook niet ontzegd worden. Ten tijde van mijn werkbezoek waren ze maar wat trots op hun zogenaamde neutraliteitspolitiek in de Koude Oorlog. Ze bouwden hun eigen vliegtuigen en onderzeeërs. Toen ik opmerkte dat al die militaire stoerdoenerij alleen maar mogelijk was met de rugdekking van de NAVO, buurland Noorwegen is NAVO lid, was de sociaal democratische internationale secretaris not amused. Zeker niet toen hij moest toegeven dat Zweden de garantie van de NAVO had dat ze bij een aanval van de Sovjet Unie onmiddellijk zouden worden bijgestaan. Op die manier had Zweden wel de lusten maar niet de lasten van de NAVO. Ik denk dat veel linkse PvdA'ers in die tijd ook graag zo'n positie zouden hebben gehad.

De sociaal democraten en de vakbonden waren ook trots op hun steun aan de Chileense oppositie tegen de fascistische dictatuur van generaal Pinochet en hun steun aan het Cuba van Fidel Castro. Op mijn vraag waarom ze een communistische dictatuur als die van Castro steunden, werd de sociaal democratische partij secretaris boos. Ik bleef achter met het sterke gevoel dat Cuba een showcase was voor de Zweedse sociaal democraten om zich af te zetten tegen het kapitalistische Noord Amerika. Ook dat kwam me bekend voor.

Mijn conclusie was en is dat met onze traditionele pluriformiteit Zweden nooit een modelstaat voor Nederland zou kunnen zijn. Wat mij betreft maar goed ook. Ik heb de Nederlandse verscheidenheid in geloof, politiek, vakbeweging en wat dies meer zij lief. Dat maakt dat je geestelijke ademruimte houdt en internationaal niet kortzichtig wordt. Wat overigens niet wil zeggen dat Nederlanders internationaal af en toe ook wel eens flink de plank kunnen mis slaan, maar dat is een ander verhaal.

Gezien het bovenstaande is het verbazend dat er niet eerder rellen zijn uitgebroken in migranten wijken in Zweden. De enige verklaring is de rijkdom van Zweden waarmee ze tot voor kort elke ontevredenheid konden afkopen. Die tijd is blijkbaar voorbij. Zweden verkeert economisch in zwaar weer en dat heeft in de rafelrand van de samenleving meteen effect. Nu moeten de Zweden gaan nadenken over hoe ze de migranten in hun samenleving opnemen. Dat wordt een moeilijk karwei als je in aanmerking neemt hoeveel moeite Nederland er mee heeft ondanks zijn grote verscheidenheid. Ze zullen er de komende jaren en misschien wel decennia hun handen vol aan hebben. We heten Zweden welkom in de dagelijkse realiteit van Europa.